Polskie dania narodowe

Żur z tłuczonymi kartoflami (ziemniakami)

Lekko kwaśny, czosnkowy żur z wędzoną wieprzowiną, białą kiełbasą i boczkiem, podany wokół gładkiego purée z prażoną cebulą.

Polskie dania narodowe
Udostępnij
Szerszy kadr dania „Żur z tłuczonymi kartoflami (ziemniakami)“ podanego na stole.
Ilość około 2,1 l żuru oraz purée
Porcje 6
Wielkość porcji około 300 ml żuru i mniej więcej 150 g purée
Przygotowanie 25 minut
W skrócie

Żur z tłuczonymi kartoflami (ziemniakami)

Lekko kwaśny, czosnkowy żur z wędzoną wieprzowiną, białą kiełbasą i boczkiem, podany wokół gładkiego purée z prażoną cebulą.

Żur z tłuczonymi kartoflami to śląski sposób podania żuru: ziemniaki gotuje się osobno, tłucze na gładko i układa w kopczyk lub pierścień, a zupę nalewa dookoła. W opisie potrawy w polskiej Liście Produktów Tradycyjnych pojawia się gęsty, szarobeżowy żur z widocznymi otrębami żytnimi oraz drobno pokrojoną kiełbasą i boczkiem. Towarzyszy mu gładkie purée posypane smażoną cebulą. Opis podkreśla łagodną kwaśność, wyraźny aromat czosnku i wędzony posmak.

Ta domowa wersja dla sześciu osób zaczyna się od wywaru z wędzonych żeberek wieprzowych. Do garnka trafiają następnie świeża polska biała kiełbasa, podsmażony boczek i schłodzony zakwas żytni. Purée przygotowuje się osobno z mlekiem i masłem. Podane proporcje składają się na powtarzalny przepis domowy; wpis w rejestrze potwierdza tożsamość dania i sposób podania, ale nie określa dokładnie tej receptury.

Podczas podawania zachowaj różnicę tekstur: drobne kawałki mięsa i otręby zostają w żurze, a gładkie purée pozostaje osobno i jest przykryte cebulą. To odróżnia tę potrawę od żuru, w którym kostki ziemniaków gotuje się bezpośrednio w zupie.

Wskazówki

Wskazówki

  • Użyj schłodzonego, gotowego do użycia zakwasu żytniego i postępuj zgodnie z etykietą. Przed wlaniem wymieszaj go dokładnie, aby równomiernie rozprowadzić otręby.
  • Po dodaniu zakwasu utrzymuj łagodne gotowanie. Mocne wrzenie może spienić zupę i stłumić jej delikatną kwaśność.
  • Wędzone żeberka, boczek, kiełbasa i zakwas wnoszą już sól. Zacznij od 5 g podanych w przepisie, a doprawiaj dopiero po spróbowaniu.
  • Świeżą białą kiełbasę ugotuj do końca. Czystym termometrem kuchennym zmierz temperaturę w środku grubego kawałka; powinna osiągnąć 71 °C.
  • Do dobrze odcedzonych ziemniaków dolewaj ciepłe mleko stopniowo i tłucz je, gdy są gorące. Przykryj purée, by zachowało ciepło podczas kończenia żuru.
  • Nalewaj zupę wokół purée, a nie na nie, dzięki czemu oba elementy pozostaną wyraźnie oddzielone.
  • Resztki szybko schłodź w płytkich pojemnikach; nie zostawiaj pełnego garnka na blacie do ostygnięcia.
Składniki

Składniki

Żur z wędzoną wieprzowiną

  • 2 l wody
  • 500 g wędzonych żeberek wieprzowych
  • 300 g surowej, świeżej polskiej białej kiełbasy
  • 180 g wędzonego boczku pokrojonego w kostkę
  • 500 ml schłodzonego, gotowego do gotowania zakwasu żytniego
  • 120 g żółtej cebuli; połowa do wywaru, połowa do smażenia
  • 8 g czosnku, około 2 ząbki; podzielone między wywar i patelnię
  • 2 l iście laurowe
  • 4 ziarna ziela angielskiego
  • 1 g świeżo mielonego czarnego pieprzu
  • 3 g drobnej soli
  • 2 g suszonego majeranku, roztartego w palcach
  • dodatkowe 2 g drobnej soli do ziemniaków

Gładkie purée ziemniaczane

  • 900 g ziemniaków mączystych, obranych i pokrojonych na równe kawałki
  • 150 ml pełnego mleka, podgrzanego
  • 30 g niesolonego masła
Przygotowanie

Przygotowanie

Sposób przygotowania

  1. Ugotuj wywar z żeberekDo garnka włóż wędzone żeberka, 2 l wody, połowę cebuli i czosnku, liście laurowe, ziele angielskie oraz 3 g soli. Doprowadź do wrzenia na średnio mocnym ogniu i w razie potrzeby zbierz szumowiny. Zmniejsz ogień i gotuj spokojnie pod uchyloną pokrywką przez około 55 minut, aż mięso zmięknie i będzie ugotowane. Czystym termometrem sprawdź środek grubego kawałka; temperatura ma osiągnąć 71 °C. Wyjmij żeberka i przyprawy; w razie potrzeby przecedź wywar. Gdy żeberka przestygną na tyle, by można je było dotknąć, oddziel mięso od kości i pokrój je drobno albo porwij.

  2. Ugotuj i utłucz ziemniakiW czasie gotowania wywaru włóż ziemniaki do osobnego garnka i zalej świeżą wodą. Doprowadź do wrzenia, potem gotuj na małym ogniu przez 15–20 minut, aż nóż będzie łatwo wchodzić w kawałki. Dokładnie odcedź. Gorące ziemniaki utłucz z masłem i ciepłym mlekiem; dolewaj mleko stopniowo, aż purée będzie gładkie. Dopraw pozostałymi 2 g soli, przykryj i trzymaj w cieple.

  3. Usmaż boczek i cebulęWłóż pokrojony boczek na patelnię i smaż na średnim ogniu przez 6–8 minut, mieszając, aż będzie chrupiący i wytopi się część tłuszczu. Odłóż mniej więcej jedną trzecią do posypania. Pozostałą cebulę pokrój cienko i smaż na tłuszczu z boczku przez 6–8 minut, aż zmięknie i się zezłoci. W ostatniej minucie dodaj pozostały czosnek. Odłóż cebulę na wierzch purée.

  4. Ugotuj kiełbasęPokrój białą kiełbasę w grube plastry i włóż do lekko gotującego się wywaru po wyjęciu żeberek. Gotuj 10–12 minut. Czystym termometrem sprawdź środek grubego plastra; temperatura powinna wynieść co najmniej 71 °C. Wyjmij kiełbasę i w razie potrzeby pokrój ją drobniej. Włóż z powrotem do wywaru kiełbasę, mięso z żeberek i większość boczku.

  5. Wykończ żurWymieszaj zakwas, aby rozprowadzić otręby żytnie, a następnie powoli wlewaj go do wywaru, cały czas mieszając. Dodaj majeranek i czarny pieprz. Gotuj łagodnie przez 10 minut; nie dopuszczaj do mocnego wrzenia. Żur powinien mieć szarobeżowy kolor, delikatną kwaśność oraz wyraźny aromat czosnku i wędzonki. Powinny być w nim widoczne drobne otręby i małe kawałki kiełbasy oraz boczku. Spróbuj i stopniowo dopraw solą lub zakwasem.

  6. Nałóż i podajUtrzymuj purée w cieple i zadbaj, by pozostało gładkie. Nałóż kopczyk lub pierścień purée do każdej ogrzanej miski; w razie potrzeby zrób płytkie wgłębienie. Nalej żur wokół ziemniaków, pozostawiając je osobno. Na purée połóż smażoną cebulę, a zachowany chrupiący boczek rozsyp po zupie. Podawaj od razu.

Wartości odżywcze na porcję

Wartości odżywcze na porcję

  • Energia560 kcal
  • Węglowodany40 g
  • Białko27 g
  • Tłuszcz34 g
  • Błonnik4 g
  • Sód1650 mg
  • Alergenyżyto (zboże zawierające gluten), mleko

Szacunek dla jednej z sześciu porcji, z około 300 ml żuru i 150 g purée: To przybliżone wartości wyliczone ze składników, a nie wynik badania laboratoryjnego. Zawartość sodu i tłuszczu zależy od żeberek, boczku, kiełbasy i kupnego zakwasu. Szacunek zakłada sześć równych porcji oraz użycie całej podanej ilości mleka i masła.

Podawanie, przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie: Purée powinno być w każdej misce wyraźnie otoczone żurem. Smażoną cebulę połóż na ziemniakach, a drobne kawałki kiełbasy i wędzonego boczku pozostaw w zupie. Możesz podać kromkę chleba żytniego, ale nie jest konieczna, aby posiłek był kompletny.

Podawanie, przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie: Ziemniaki możesz obrać i pokroić krótko przed gotowaniem, a do tego czasu trzymać je przykryte zimną wodą. Surowe żeberka i kiełbasę przechowuj w temperaturze maksymalnie 4 °C, osobno od gotowej żywności. Wywar i purée można przygotować wcześniej, ale szybko je schłodź, włóż do lodówki i dokładnie podgrzej przed podaniem. Cebulę usmaż blisko pory posiłku, aby zachowała teksturę.

Podawanie, przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie: Podczas serwowania utrzymuj potrawę w temperaturze co najmniej 60 °C. Resztki schowaj do lodówki w ciągu dwóch godzin, a gdy w pomieszczeniu jest ponad 32 °C — w ciągu godziny. Rozdziel żur i purée do płytkich pojemników z pokrywkami i przechowuj w temperaturze do 4 °C; zjedz w ciągu czterech dni. Podgrzewaj żur, mieszając, do 74 °C w całej objętości albo doprowadź go do wrzenia. Purée podgrzej tak, aby w całej porcji było gorące i parowało; w razie potrzeby dodaj odrobinę mleka. Dla najlepszej jakości zamroź żur i purée osobno na 2–3 miesiące, a następnie rozmrażaj w lodówce. Po zamrożeniu purée może być bardziej miękkie.