Polskie dania narodowe

Zupa karpielanka — polska zupa z brukwi i białej fasoli

Zupa karpielanka to tradycyjna zupa z regionu Nadpopradzia na południu Polski. Brukiew nazywa się tam lokalnie karpiel. Ministerstwo Rolnictwa wpisało ją na Listę Produktów Tradycyjnych jako potrawę z województwa małopolskiego. W jasnożółtym, kremowym wywarze widać drobną białą fasolę, marchew i natkę pietruszki.

Polskie dania narodowe
Udostępnij
Rustykalna miska jasnożółtej zupy z brukwi z widoczną białą fasolą, kostkami marchewki i natką pietruszki; obok łyżka na drewnianym stole.
Porcje 4, około 700 ml na porcję
Wielkość porcji jedna czwarta gotowej zupy
Przygotowanie 25 minut
Gotowanie około 90 minut
Składniki ↓
W skrócie

Zupa karpielanka — polska zupa z brukwi i białej fasoli

Zupa karpielanka to tradycyjna zupa z regionu Nadpopradzia na południu Polski. Brukiew nazywa się tam lokalnie karpiel. Ministerstwo Rolnictwa wpisało ją na Listę Produktów Tradycyjnych jako potrawę z województwa małopolskiego. W jasnożółtym, kremowym wywarze widać drobną białą fasolę, marchew i natkę pietruszki.

W oficjalnym opisie wymieniono dwie lokalne odmiany karpiela: białą, o mocniejszym, ostrzejszym smaku, oraz żółtą, słodszą. Najpopularniejsza była wersja na mleku. Tradycyjne składniki to brukiew, marchew, drobna biała fasola, masło, mąka, mleko lub śmietanka, natka pietruszki, woda i sól. Ten domowy przepis z dokładnymi miarami wykorzystuje pełne mleko i lekką zasmażkę z masła; zupa jest delikatnie zagęszczona, ale nie zmiksowana.

Sucha fasola wymaga namoczenia i ugotowania do miękkości, dlatego zacznij dzień wcześniej. Brukiew i marchew gotują się do miękkości, ale pozostają w kawałkach; mleko i jasna zasmażka nadają wywarowi pełniejszy smak. Na końcu dodaj natkę i podawaj gorącą zupę. Przy ośmiogodzinnym moczeniu od rozpoczęcia przygotowań do podania minie co najmniej 9 godzin i 55 minut. Moczenie przez 12 godzin wydłuży ten czas o kolejne 4 godziny.

Wskazówki

Wskazówki

  • Wybierz żółtą brukiew, słodszą lokalną odmianę wymienioną w opisie tradycyjnym. Dokładnie obierz woskowatą skórkę i pokrój warzywo w równe kostki o boku 1,5 cm.
  • Namocz fasolę w lodówce przez 8–12 godzin, odcedź i opłucz, a następnie ugotuj w świeżej wodzie do całkowitej miękkości. Jeśli opakowanie zaleca dłuższą obróbkę, zastosuj się do wskazówek.
  • Gotuj brukiew i marchew, aż widelec łatwo w nie wchodzi, ale kawałki nadal trzymają kształt. Nie miksuj zupy.
  • Masło i mąkę podgrzewaj razem przez 2 minuty, nie rumieniąc ich. Stopniowo wlewaj mleko, cały czas mieszając trzepaczką. Przed dodaniem do garnka rozprowadź mieszankę chochlą gorącego płynu z warzyw.
  • Po dodaniu mleka utrzymuj łagodne wrzenie i często mieszaj. Mocne gotowanie może przypalić mleko albo spowodować grudki.
  • Fasolę dodaj dopiero wtedy, gdy będzie całkowicie miękka. W jasnożółtym, lekko zagęszczonym wywarze mają być widoczne fasola, brukiew i marchew.
  • Resztki szybko schłodź w płytkich pojemnikach. Duży garnek zupy stygnie powoli, więc nie zostawiaj go na blacie.
Składniki

Składniki

Zupa

  • 150 g drobnej, suchej białej fasoli
  • 600 g żółtej brukwi, obranej i pokrojonej w kostkę
  • 200 g marchwi, obranej i pokrojonej w kostkę
  • 700 ml pełnego mleka
  • 2,2 l wody, podzielonej: 1 l do fasoli i 1,2 l do zupy
  • 30 g niesolonego masła
  • 30 g zwykłej mąki pszennej
  • 6 g drobnej soli
  • 15 g natki pietruszki, drobno posiekanej
Przygotowanie

Przygotowanie

Sposób przygotowania

  1. Namocz fasolę.Zalej ją obficie zimną wodą i wstaw do lodówki na 8–12 godzin. Odcedź i opłucz. To czas pasywny, więc zacznij dzień wcześniej.

  2. Ugotuj fasolę do miękkości.Włóż ją do garnka o pojemności 2 l i zalej 1 l świeżej wody. Doprowadź do mocnego wrzenia i gotuj 10 minut, po czym zmniejsz ogień do równego, łagodnego wrzenia. Gotuj jeszcze 50–70 minut, aż każde ziarno będzie całkowicie miękkie. Odcedź. Jeśli opakowanie zaleca dłuższe moczenie lub gotowanie, zastosuj się do instrukcji; nie próbuj ani nie podawaj niedogotowanej fasoli.

  3. Przygotuj warzywa.Podczas gotowania fasoli obierz brukiew i marchew, a następnie pokrój je w równe kostki o boku 1,5 cm, żeby ugotowały się równomiernie.

  4. Gotuj warzywa.Włóż brukiew i marchew do garnka na zupę o pojemności 4 l i wlej 1,2 l wody. Doprowadź do wrzenia, po czym gotuj łagodnie przez 20–25 minut, aż warzywa będą miękkie pod widelcem, ale zachowają kształt.

  5. Przygotuj mleczną zasmażkę.Rozpuść masło w małym rondelku na średnio małym ogniu. Wsyp mąkę, wymieszaj trzepaczką i gotuj 2 minuty, nie rumieniąc. Stopniowo wlewaj mleko, cały czas mieszając do gładkości. Dodaj chochlę gorącego płynu z warzyw, wymieszaj i wlej do garnka z zupą, mieszając.

  6. Dokończ zupę.Często mieszając, doprowadź ją do łagodnego wrzenia i gotuj 5–8 minut, aż lekko zgęstnieje. Dodaj całkowicie miękką, odcedzoną fasolę i sól; gotuj spokojnie jeszcze 5 minut. Po dodaniu mleka nie dopuszczaj do mocnego wrzenia.

  7. Dodaj natkę i podaj.Wsyp natkę pietruszki, zdejmij garnek z ognia i podawaj zupę gorącą. Powinna być jasnożółta i kremowa, lekko zagęszczona, ale nie zmiksowana; brukiew i marchew są miękkie, a biała fasola widoczna.

Podawanie, przechowywanie i odgrzewanie

Praktyczne wskazówki

Rozwiązywanie problemów

Fasola nadal jest twarda. Gotuj ją dalej w świeżej wodzie, aż całkowicie zmięknie, i dopiero wtedy dodaj do zupy. Starsza sucha fasola może potrzebować więcej czasu; postępuj zgodnie z instrukcją na opakowaniu i nie zakładaj, że niedogotowane ziarna zmiękną w zupie.

Rozwiązywanie problemów

Zupa jest zbyt rzadka. Sprawdź, czy masło z mąką gotowały się pełne 2 minuty, a mleczna mieszanka łagodnie wrzała przez 5–8 minut przy częstym mieszaniu. Nie wsypuj suchej mąki bezpośrednio do garnka, bo powstaną grudki.

Rozwiązywanie problemów

Zupa jest za gęsta. Stopniowo wmieszaj trochę gorącej wody lub mleka, aż odzyska płynną, lekko zagęszczoną konsystencję. Podgrzewaj łagodnie.

Rozwiązywanie problemów

Mleczna mieszanka ma grudki albo przywiera do dna. Stopniowo wlewaj mleko do zasmażki, rozprowadź ją gorącym płynem z warzyw i utrzymuj łagodne wrzenie. Podczas zagęszczania mieszaj również przy dnie garnka.

Wartości odżywcze i alergeny

Wartości odżywcze i alergeny

  • Energia390 kcal
  • Węglowodany54 g
  • Białko16 g
  • Tłuszcz13 g
  • Błonnik11 g
  • Sód730 mg
  • Alergenymleko, pszenica

Wartości orientacyjne na porcję, czyli jedną czwartą przepisu: - Energia: 390 kcal - Węglowodany: 54 g - Białko: 16 g - Tłuszcz: 13 g - Błonnik: 11 g - Sód: 730 mg - Alergeny: mleko, pszenica Wartości zależą od rodzaju fasoli i mleka oraz ilości zachowanego płynu. Zasmażka zawiera pszenicę, a mleko jest alergenem. Ugotuj fasolę do miękkości, szybko schłodź resztki i odgrzej całą porcję do 74°C.

Wartości odżywcze i alergeny

Wartości odżywcze i alergeny

Podawanie, przechowywanie i odgrzewanie: Rozlej zupę do czterech misek i podawaj gorącą. Brukiew nadaje jej delikatnej słodyczy, biała fasola sprawia, że jest sycąca, a natka pietruszki wnosi świeży aromat. W tradycyjnym opisie warzywa pozostają widoczne w lekko zagęszczonym wywarze.

Podawanie, przechowywanie i odgrzewanie: Resztki szybko schłodź, przekładając je do płytkich pojemników, i wstaw do lodówki w ciągu 2 godzin, a jeśli temperatura w pomieszczeniu przekracza 32°C — w ciągu 1 godziny. Przechowuj w temperaturze nie wyższej niż 4°C i zjedz w ciągu 3–4 dni. Odgrzewaj tylko potrzebną ilość, często mieszając, aż cała porcja osiągnie 74°C. Jeśli po schłodzeniu zupa zgęstniała, dodaj trochę mleka lub wody i podgrzewaj łagodnie, bez mocnego wrzenia.

Podawanie, przechowywanie i odgrzewanie: Jeśli chcesz przygotować coś wcześniej, namocz i ugotuj fasolę dzień przed podaniem, szybko ją schłodź i przechowuj w lodówce. Zupę warzywną z mlekiem przygotuj w dniu podania i dodaj ugotowaną fasolę. Nie zostawiaj ugotowanej fasoli ani zupy w temperaturze pokojowej dłużej niż przez wskazany czas chłodzenia.

Wartości orientacyjne na porcję, czyli jedną czwartą przepisu: - Energia: 390 kcal - Węglowodany: 54 g - Białko: 16 g - Tłuszcz: 13 g - Błonnik: 11 g - Sód: 730 mg - Alergeny: mleko, pszenica

Wartości zależą od rodzaju fasoli i mleka oraz ilości zachowanego płynu. Zasmażka zawiera pszenicę, a mleko jest alergenem. Ugotuj fasolę do miękkości, szybko schłodź resztki i odgrzej całą porcję do 74°C.

Na koniec

Na koniec

  • Namocz drobną białą fasolę z wyprzedzeniem i ugotuj ją całkowicie przed dodaniem do zupy.
  • Zachowaj jasnożółty, lekko zagęszczony wywar mleczny, z widoczną brukwią, marchewką i fasolą.
Polskie dania narodowe

Polskie dania narodowe

Otwórz →
Talerz małych półkolistych pierogów z charakterystyczną falbanką, farszem z białej fasoli i złocistą podsmażoną cebulą; jeden przekrojony pieróg pokazuje nadzienie.
Polskie dania narodowe

Pierogi z fasolą Piękny Jaś

Pierogi z fasolą Piękny Jaś to niewielkie polskie pierogi w kształcie półksiężyca, nadziewane rozgniecioną białą fasolą. Wpis na Liście Produktów Tradycyjnych opisuje wersję z Małopolski: jasne, miękkie ciasto, charakterystyczna falbanka na brzegu i beżowy farsz, w którym mogą być widoczne złociste kawałki cebuli. Podany rozmiar to około 6–7 cm długości, 3 cm szerokości i 1 cm wysokości.

Otwórz →
Miska zagórzańskiej zupy mlecznej z widocznymi kawałkami żółtej karpieli, ziemniaków i marchwi, ziołami oraz kromką chleba żytniego.
Polskie dania narodowe

Zagórzańska zupa z karpieli na mleku – zagórzańska zupa z karpieli na mleku

Zagórzańska zupa z karpieli na mleku to regionalna zupa warzywna z Zagórza w Małopolsce. Słowo karpiel oznacza tu brukiew, czyli warzywo korzeniowe znane też jako rzepa szwedzka. Obszar Zagórza obejmuje część Beskidu Wyspowego i północną stronę Gorców, a jego regionalnym centrum jest Mszana Dolna. Wpis Ministerstwa Rolnictwa na Listę Produktów Tradycyjnych opisuje zupę jako jasnożółty, lekko kremowy wywar z widocznymi kawałkami żółtej karpieli, marchwi i ziemniaków oraz suszonymi ziołami.

Otwórz →
Miska jasnoszarego śląskiego żuru na maślance z kawałkami ziemniaków i ciemnych grzybów; ugotowana biała kiełbasa i chleb żytni podane osobno.
Polskie dania narodowe

Śląski żur na maślance: Żur śląski na maślance

Śląski żur na maślance to regionalna zupa z Opolszczyzny na Górnym Śląsku. Należy do szerokiej rodziny kwaśnych żurów, ale ta wersja powstaje na zakwaszonej maślance, a nie na fermentowanym zakwasie żytnim. Wpis na polskiej Liście Produktów Tradycyjnych opisuje ją jako rzadką, szarą zupę o kwaśnym smaku i wyraźnym aromacie grzybów.

Otwórz →