Polskie dania narodowe

Zagórzańska zupa z karpieli na mleku – zagórzańska zupa z karpieli na mleku

Zagórzańska zupa z karpieli na mleku to regionalna zupa warzywna z Zagórza w Małopolsce. Słowo karpiel oznacza tu brukiew, czyli warzywo korzeniowe znane też jako rzepa szwedzka. Obszar Zagórza obejmuje część Beskidu Wyspowego i północną stronę Gorców, a jego regionalnym centrum jest Mszana Dolna. Wpis Ministerstwa Rolnictwa na Listę Produktów Tradycyjnych opisuje zupę jako jasnożółty, lekko kremowy wywar z widocznymi kawałkami żółtej karpieli, marchwi i ziemniaków oraz suszonymi ziołami.

Polskie dania narodowe
Udostępnij
Miska zagórzańskiej zupy mlecznej z widocznymi kawałkami żółtej karpieli, ziemniaków i marchwi, ziołami oraz kromką chleba żytniego.
Porcje 4, około 650 ml na osobę
Podstawa porcji jedna czwarta garnka; objętość zależy od ilości zachowanego wywaru
Przygotowanie 25 minut
Gotowanie około 45 minut
W skrócie

Zagórzańska zupa z karpieli na mleku – zagórzańska zupa z karpieli na mleku

Zagórzańska zupa z karpieli na mleku to regionalna zupa warzywna z Zagórza w Małopolsce. Słowo karpiel oznacza tu brukiew, czyli warzywo korzeniowe znane też jako rzepa szwedzka. Obszar Zagórza obejmuje część Beskidu Wyspowego i północną stronę Gorców, a jego regionalnym centrum jest Mszana Dolna. Wpis Ministerstwa Rolnictwa na Listę Produktów Tradycyjnych opisuje zupę jako jasnożółty, lekko kremowy wywar z widocznymi kawałkami żółtej karpieli, marchwi i ziemniaków oraz suszonymi ziołami.

Oficjalny opis podaje różne warianty rodzinne, a nie jeden obowiązujący przepis. Najprostszy gotowano na wodzie; mleko dodawano wtedy, gdy w gospodarstwie było go pod dostatkiem. W późniejszych wersjach pojawiały się ziemniaki, marchew, czosnek, podsmażana cebula, lebiodka i bluszczyk kurdybanek. Żółtej karpieli używano ze względu na łagodniejszy, słodkawy smak. Ten odważony przepis domowy opiera się na wersji mleczno-warzywnej i zachowuje kawałki warzyw w całości. Nie jest próbą odtworzenia jednej konkretnej receptury historycznej.

Wspomnienia historyczne łączą zupę z postem, ale ta mleczna wersja zawiera nabiał i nie nadaje się na ścisły post bez produktów mlecznych. Po dodaniu mleka podgrzewaj zupę łagodnie, aby wywar pozostał jednolity, a warzywa nie straciły kształtu.

Wskazówki

Wskazówki

  • Jeśli masz wybór, kup jędrną żółtą brukiew; jest łagodniejsza i słodsza niż odmiany o białym miąższu.
  • Karpiel i ziemniaki pokrój w kostkę około 1,5 cm, a marchew nieco drobniej, aby warzywa ugotowały się w podobnym czasie.
  • Wlej tylko tyle wody, by przykryła warzywa. Przed dodaniem mleka odlej część wywaru i zachowaj ją do rozrzedzenia zupy bez osłabiania smaku.
  • Mleko podgrzej w osobnym garnku, aż zacznie parować. Nie dopuść do przypalenia i po połączeniu składników nie gotuj zupy gwałtownie.
  • Użyj suszonego bluszczyku kurdybanka przeznaczonego do spożycia i pochodzącego z pewnego źródła. Nie dodawaj dzikich, niezidentyfikowanych liści.
  • Nie miksuj zupy. Powinna być lekko zagęszczona, z widocznymi kawałkami karpieli, ziemniaków i marchwi.
Składniki

Składniki

Zupa

  • 600 g żółtej brukwi (karpieli), obranej i pokrojonej w kostkę 1,5 cm
  • 600 g ziemniaków, które zachowują kształt po ugotowaniu, obranych i pokrojonych w kostkę 1,5 cm
  • 200 g marchwi, obranej i pokrojonej w kostkę 1 cm
  • Do 1,4 l wody, tylko tyle, by przykryć warzywa
  • 650 ml pełnego mleka, najlepiej o zawartości tłuszczu 3,2%
  • 150 g żółtej cebuli, drobno posiekanej
  • 8 g czosnku (około 2 ząbków), drobno posiekanego
  • 15 ml oleju o neutralnym smaku
  • 1 g suszonej lebiodki (około 1/2 łyżeczki)
  • 0,5 g suszonego bluszczyku kurdybanka, spożywczego i pokruszonego (około 1/2 łyżeczki)
  • 7 g drobnej soli lub do smaku
  • 1 g mielonego czarnego pieprzu
Przygotowanie

Przygotowanie

Sposób przygotowania

  1. Przygotuj warzywa.Obierz karpiel, ziemniaki i marchew. Brukiew i ziemniaki pokrój w równe kostki o boku 1,5 cm, a marchew w kostkę 1 cm.

  2. Ugotuj warzywa do miękkości.Przełóż je do dużego garnka i wlej tyle wody, by ledwie je przykryła, maksymalnie 1,4 l. Doprowadź do wrzenia, a następnie gotuj bez pokrywki na małym ogniu przez 20–25 minut. Największy kawałek jest gotowy, gdy nóż łatwo w niego wchodzi, ale warzywo nadal trzyma kształt.

  3. Podsmaż cebulę i czosnek.W międzyczasie rozgrzej olej na patelni na średnio małym ogniu. Smaż cebulę 8–10 minut, aż zmięknie i stanie się szklista, z lekko złotymi brzegami. Dodaj czosnek i mieszaj przez 30 sekund, nie rumieniąc go.

  4. Podgrzej mleko i zachowaj wywar.W osobnym rondlu podgrzej mleko, aż zacznie parować i będzie tuż przed wrzeniem; nie dopuść do przypalenia. Gdy warzywa zmiękną, odlej i zachowaj około 400 ml wywaru. W garnku zostaw tyle płynu, by częściowo otaczał warzywa.

  5. Delikatnie połącz składniki.Wlej gorące mleko do garnka z warzywami. Dodaj cebulę z czosnkiem. Ostrożnie wymieszaj i podgrzewaj na małym ogniu, aż zupa zacznie parować; po dodaniu mleka nie doprowadzaj jej do mocnego wrzenia.

  6. Dopraw i wyreguluj gęstość.Dodaj lebiodkę, pokruszony bluszczyk, sól i pieprz. Gotuj łagodnie przez 3–5 minut. Jeśli wolisz rzadszą zupę, dolewaj stopniowo zachowany wywar; spróbuj i skoryguj przyprawy.

  7. Podawaj.Rozlej zupę do misek tak, by w jasnym wywarze było widać kawałki karpieli, ziemniaków i marchwi. Podawaj na gorąco, w razie potrzeby z pieczywem.

Wartości odżywcze i alergeny

Wartości odżywcze i alergeny

  • Energia340 kcal
  • Węglowodany57 g
  • Białko11 g
  • Tłuszcz9 g
  • Błonnik11 g
  • Sód870 mg
  • Alergenmleko

Przybliżone wartości na porcję, obliczone jako jedna czwarta przepisu: - Energia: 340 kcal - Węglowodany: 57 g - Białko: 11 g - Tłuszcz: 9 g - Błonnik: 11 g - Sód: 870 mg - Alergen: mleko Wartości zależą od warzyw, marki mleka i ilości zachowanego wywaru. Resztki szybko schłodź, przechowuj w temperaturze do 4 °C i podgrzej do 74 °C w całej objętości.

Wartości odżywcze i alergeny

Wartości odżywcze i alergeny

Podawanie i przechowywanie: Podaj około 650 ml na osobę. Pasuje do niej świeże pieczywo lub chleb żytni. Smak powinien być łagodnie słodkawy i lekko korzenny, z ziołami w tle i wyraźnymi kawałkami warzyw.

Podawanie i przechowywanie: Resztki przełóż do płytkich pojemników i schłodź w lodówce w ciągu 2 godzin (w ciągu 1 godziny, jeśli temperatura w pomieszczeniu przekracza 32°C). Przechowuj w temperaturze do 4°C i zjedz w ciągu 3–4 dni. Podgrzewaj tylko potrzebną porcję, mieszając, aż cała osiągnie 74°C; nie schładzaj i nie podgrzewaj wielokrotnie. Zupa zawiera mleko, dlatego szybko włóż ją do lodówki i nie pozostawiaj długo w temperaturze pokojowej.

Podawanie i przechowywanie: W wersji bez nabiału można użyć niesłodzonego napoju roślinnego, ale zmieni on smak i charakter potrawy; podgrzej go równie delikatnie. Historyczną wersję na wodzie przygotowuje się bez mleka i podaje z gotowanymi ziemniakami — ma inny skład niż ta receptura.

Przybliżone wartości na porcję, obliczone jako jedna czwarta przepisu: - Energia: 340 kcal - Węglowodany: 57 g - Białko: 11 g - Tłuszcz: 9 g - Błonnik: 11 g - Sód: 870 mg - Alergen: mleko

Wartości zależą od warzyw, marki mleka i ilości zachowanego wywaru. Resztki szybko schłodź, przechowuj w temperaturze do 4 °C i podgrzej do 74 °C w całej objętości.

Na koniec

Na koniec

  • Zachowaj widoczne kawałki żółtej karpieli, ziemniaków i marchwi w lekko zagęszczonym mlecznym wywarze.
  • Mleko podgrzej osobno, a gotową zupę ogrzewaj łagodnie; podaj gorącą, w razie potrzeby z pieczywem.