Skip to content
Hollanda mutfağıTatlılar

Groningen spekkedikken: Yılbaşı için yumuşak, tuzlu-tatlı atıştırmalıklar

Çavdar, yıldız anason, stroop, kuru sosis ve füme domuz döşüyle Groningen spekkedikken hazırlayın; maşa tipi demirde yumuşak kalana dek pişirin.

Groningen spekkedikken parçaları, kuru sosis ve füme domuz döşüyle yumuşak halde tabakta üst üste.Groningen spekkedikken
45Elde edilen miktar
8sa 30dkHazırlık
1sa 10dkPişirme süresi
OrtaZorluk

Groningen’den spekkedikken: Yumuşak Yılbaşı atıştırmalığı

Çavdar unu, yıldız anason, koyu Hollanda şurubu, kuru sosis ve füme domuz döşüyle hazırlanan yayımlanmış bir Groningen tarifi.

Spekkedikken, Hollanda’nın Groningen eyaletinin doğusunda, özellikle Oldambt ve Westerwolde çevresinde yapılan küçük ve kalın hamur parçalarıdır. Adı spekdikken veya spekkendikken biçimlerinde de görülebilir. Kimi anlatımlarda kalın pankeklere, kimilerinde yumuşak vafilere benzetilir; ancak çavdar unlu, tatlı-baharatlı hamura kuru sosis ve füme domuz döşü eklenmesi yemeğe kendine özgü bir tat verir. Bu parçalar geleneksel olarak Yılbaşı döneminde pişirilir. Aileler büyük bir hamur hazırlayıp demirin başında sırayla pişirerek tabaklar dolusu spekkedikkeni paylaşır.

Bu gelenek Hollanda’nın tamamına ait ortak bir uygulama değildir. Groningen kaynakları spekkedikkeni Oldambt ve Westerwolde’ye, komşu Drenthe bölgelerine ve Alman sınırının ötesindeki yakın yerleşimlere bağlar. Yerel bir miras anlatımında eski “Yılbaşı demiri”nin elde tutulduğu ve açık ateş üzerinde kullanıldığı aktarılır; bugün evlerde elektrikli vafli makineleri de kullanılır. Demirin deseni, pişirme düzeni ve ailelerin hamur bileşimi değişebilir. Bu yazı tek bir kesin tarihî formül iddiasında bulunmaz; yayımlanmış, Groningen’e ait bir aile tarifini temel alır ve bölgesel adın korunmasına özen gösterir.

Seçilen ölçüler, Groningenli tarihçi ve fırıncılık meraklısı Sanne Meijer’in Gronings Bakboek kitabından paylaşılan 45 parçalık tariftir. Hamurda çavdar unu, buğday unu, yumurta, süt, tereyağı, koyu Hollanda şurubu ve açık esmer şeker bulunur. Öğütülmüş yıldız anason sıcak ve hafif tatlı bir koku verir. Her parçaya iki ince Groningen kuru sosis dilimi ve bir küçük füme domuz döşü parçası eklenir. Sosis baharatlı ve belirgin bir lezzet sağlarken domuz döşü pişerken hamura isli tat ve yağını bırakır. Böylece her küçük parçanın ortasında tuzlu, yağlı ve baharatlı bir dolgu oluşur.

Spekkedikken hamuru klasik krep hamurundan koyudur, ancak tel çırpıcıdan veya küçük kepçeden dökülebilmelidir. Kuru malzemeleri önce karıştırmak yıldız anasonla şekeri çavdar ununa eşit dağıtır. Tereyağını erittikten sonra yumurtalarla buluşturmadan önce ılıtın; ardından sütü ve koyu şurubu ekleyerek pürüzsüzce karıştırın. Kitaptaki tarif üzeri kapalı kabı gece boyunca serin bir yerde bekletir. Hamur çiğ yumurta ve süt içerdiğinden bu uyarlamada kapalı kabı gece boyunca buzdolabında, 4 °C veya daha soğukta bekletin. Ertesi gün karıştırın; koyulaşmışsa ölçtüğünüz sütten azar azar ekleyip kepçeyle alınabilecek kıvama getirin.

Ertesi gün sosisle domuz döşünü dilimlerken demiri ısıtın. Geleneksel maşa tipi kniepertjes demirinin düz, sığ desenli iki plakası parçayı iki taraftan birlikte pişirir. Modern bir elektrikli vafli makinesi de kullanılabilir, ancak kızarma ve süre değişebilir. Küçük bir kepçe hamur miktarını eşitlemeye yardımcı olur. Önce alt plakaya sosis dilimlerini yerleştirin, hamuru ekleyin ve domuz döşünü üstüne bastırın. Kaynakta her parça için yaklaşık bir buçuk dakika verilir. Bu süreyi başlangıç kabul edin; demirin kalınlığı, ısısı ve plaka deseni sonucu etkileyebilir.

Spekkedikkenin yumuşak kalması gerekir. Fazla koyu renk alıp gevrekleşirse demir çok sıcak olabilir veya parça gereğinden uzun pişmiş olabilir. İlk parça, kalan hamur için ayarı düzeltmenizi sağlar. Her parçayı ince bir spatulayla dikkatlice kaldırıp tabağa alın ve pişirme boyunca üst üste dizerek temiz bir mutfak havlusuyla örtün. Bu dokusu, benzer demirde pişirilseler bile, ince ve çıtır Yılbaşı vaflilerinden farklıdır. Her lokmada çavdarın baharatlı tatlılığı, kuru sosisten gelen tuzluluk ve füme domuz döşünün isli lezzeti birlikte hissedilir.

Spekkedikkeni taze pişince ılık servis edin veya paylaşmadan önce oda sıcaklığına gelmesini bekleyin. Groningen’de özellikle Yılbaşı çevresindeki günlerle ilişkilidir; yine de hamuru bir gece önceden hazırlama ve ertesi gün partiler halinde pişirme yöntemi kış buluşmalarına da uygundur. Büyük verim, tarifin kalabalık için hazırlandığını gösterir; gece dinlenmesi ise hamur hazırlama işini demirin başındaki pişirme süresinden ayırır. Yemeğin bölgesel adını koruyun: Spekkedikken, Groningen’in doğusundaki bir geleneği ve her evde küçük farklılıklar gösterebilen tarif anlayışını anlatır.

Servis için ek bir sos gerekli değildir; tarifin içindeki şurup, baharat ve et zaten belirgin bir tat dengesi kurar. Önceden hazırlık yapacaksanız hamuru ve dilimlenmiş etleri ayrı, kapalı kaplarda buzdolabında tutun; demirin başına geçmeden önce hamuru yeniden karıştırın. Pişmiş parçaları kısa süreli servis için üst üste ve örtülü tutun. Tarifte daha uzun saklama süresi veya dondurma yöntemi doğrulanmadığından, bunlara dair özel bir süre ya da doku vaadi eklemeyin. Böylece tarihî bölgesel bağlamı aktarırken mutfakta uygulayabileceğiniz sınırlar da açık kalır.

Malzemeler

Tarif kartı

Groningen spekkedikken: Yılbaşı için yumuşak, tuzlu-tatlı atıştırmalıklar

Elde edilen miktar45
Hazırlık: 510 dkPişirme süresi: 70 dkToplam süre: 9 sa 40 dk

Hamur

İç malzeme

Pişirme için

Ekipman

Yapılışı

5 dk

Kuru malzemeleri karıştırın

Geniş bir kapta çavdar unu, buğday unu, ince tuz, öğütülmüş yıldız anason ve açık esmer şekeri tel çırpıcıyla karıştırın. Topakları açın; şeker ve baharatın koyu renkli çavdar ununa eşit dağılmasını sağlayın.

15 dk

Sıvı malzemeleri ekleyin

Tereyağını küçük bir sos tenceresinde eritin ve ılıyıncaya kadar soğutun. Yumurta, Hollanda şurubu ve sütü tereyağına çırparak ekleyin. Karışımı kuru malzemelere dökün; kuru un kalmayıp koyu ama dökülebilir bir hamur oluşana kadar çırpın.

8 sa

Üzerini kapatıp gece boyunca soğutun

Kabın üzerini kapatın ve hamuru gece boyunca 4 °C veya daha soğuk buzdolabında bekletin. Dilimlenmiş sosisle domuz döşünü ayrı kaplarda, kapalı ve soğuk tutun. Kaynakta yumurtalı ve sütlü hamur serin bir yerde, buzdolabı dışında bekletiliyor; bu uyarlamada gıda güvenliği için buzdolabında tutulur. Ertesi gün hamuru karıştırın. Fazla koyulaşmışsa ölçtüğünüz sütten biraz ekleyerek açın.

10 dk

İç malzemeleri ve demiri hazırlayın

Groningen usulü kuru sosisi ince dilimleyin; domuz döşü dilimlerinin her birini üç küçük parçaya kesin. İkisini ayrı tutun. Hamuru pişirmeden hemen önce buzdolabından çıkarıp bir kez karıştırın. Vafli demirini orta ayarda ısıtın ve ölçtüğünüz tereyağından az miktarda sürün.

68 dk

Spekkedikken parçalarını pişirin

Demirin alt plakasına iki sosis dilimi koyun. Küçük dondurma kepçesinin yaklaşık dörtte üçü kadar hamur ekleyin ve üste bir parça domuz döşü bastırın. Demiri dikkatlice kapatın; parça tutup hafifçe kızarana, ancak yumuşak kalana kadar yaklaşık 1,5 dakika pişirin. Demirlerin ısı ve desenleri değişebileceği için ilk parçadan sonra ayarı değiştirin. Kalanları partiler halinde pişirin; bu hızla 45 parça yaklaşık 68 dakika sürer.

5 dk

Parçaları kaldırıp yumuşak tutun

Her parçayı ince, ısıya dayanıklı bir spatulayla gevşetip tabağa alın. Kalanları pişirirken spekkedikken parçalarını üst üste dizin ve temiz bir mutfak havlusuyla örtün; böylece gevrekleşmek yerine yumuşak kalırlar. Ilık veya oda sıcaklığında servis edin.

Hazırlık ipuçları

01

Hamuru gece boyunca soğukta tutun

Yumurta ve süt içeren hamuru kapatıp 4 °C veya daha soğuk buzdolabında bekletin. Dilimlenmiş sosisle domuz döşünü de ayrı ve kapalı kaplarda soğutun.

02

Demiri ilk parçaya göre ayarlayın

Orta ayarda başlayın ve yaklaşık 1,5 dakikalık kaynak süresini kılavuz alın. Demirler farklı ısındığı için ilk parçadan sonra ayarı değiştirin.

03

Yumuşak dokuyu koruyun

Parçaları tutup hafifçe kızardığında demirden alın. Kalanlar pişerken üst üste dizip temiz bir mutfak havlusuyla örtün.

Hazırlıkla ilgili sık sorulan sorular

SorunNe yapılmalı
Hamur soğuduktan sonra fazla koyu oldu.Karıştırın ve kepçeden akacak, ancak koyu kalacak kıvama ulaşana kadar ölçtüğünüz sütten azar azar ekleyin.
Parçalar gevrekleşiyor veya fazla koyulaşıyor.Demirin ayarını düşürüp pişirme süresini kısaltın. Spekkedikken yumuşak ve hafif kızarmış kalmalıdır.
Parçalar demire yapışıyor.Demirin eşit biçimde ısınmasını bekleyin, plakaları ölçtüğünüz tereyağıyla hafifçe yağlayın ve parçayı ince, ısıya dayanıklı spatulayla gevşetin.

Sık sorulan sorular

Spekkedikken nedir?

Groningen eyaletinin doğusuyla ilişkilendirilen, Yılbaşı döneminde vafli demirinde pişirilen küçük ve kalın hamur parçalarıdır. Çavdar unlu hamurun içinde kuru sosis ve füme domuz döşü bulunur.

Eski tip döküm demir kullanmak zorunda mıyım?

Hayır. Geleneksel maşa tipi demir uygundur; modern elektrikli vafli makinesi de kullanılabilir. Desen ve pişirme süresi değişebileceğinden ilk parçadan sonra ayarı düzenleyin.

Hamur neden gece boyunca buzdolabında bekletiliyor?

Gece dinlendirme geleneksel hazırlık düzenini korur. Çiğ yumurta ve süt içeren bu sürümde hamur kapalı olarak buzdolabında tutulur; pişirmeden önce karıştırılır.

Spekkedikken nasıl yumuşak kalır?

Hamuru yalnızca tutup hafifçe kızarana kadar pişirin. İnce bir spatulayla alın ve kalanları pişirirken üzerlerini temiz bir havluyla örtün.