Prei, wortelgroenten, aardappel en rijst garen samen in een lichte soep. Zuurkoolpekel zorgt voor de kenmerkende zure smaak.
Ciorbă de praz – Roemeense preisoepCiorbă de praz combineert prei met wortelgroenten, aardappel en rijst. Zuurkoolpekel wordt aan het einde geleidelijk toegevoegd, zodat de zurigheid beheersbaar blijft.
Ciorbă de praz is een Roemeense soep waarin prei de hoofdrol speelt. De naam laat zich niet helemaal vangen in het Nederlandse woord preisoep: ciorbă verwijst naar de zure soepfamilie van Roemenië. In deze afgewogen versie komen prei, wortel, pastinaak, knolselderij, aardappel en rijst samen in een lichte bouillon. Zuurkoolpekel zorgt voor een frisse, zure smaak. De soep is opgebouwd uit groente, rijst, olie, kruiden en water; vlees, ei en zuivel staan niet op de ingrediëntenlijst.
De regionale bronnen verbinden gerechten met prei aan Oltenië en noemen meerdere manieren om ciorbă zuur te maken. Sommige versies gebruiken borș, een gefermenteerde vloeistof van zemelen; andere gebruiken zuurkoolpekel en kunnen vlees bevatten. Die bereidingswijzen zijn niet onderling uitwisselbaar. Dit recept volgt de beschreven zuurkoolpekelvariant en legt de afgewogen hoeveelheden vast voor vier porties. Het is één praktische thuisversie, geen officiële of universele formule voor alle huishoudens in Oltenië of Roemenië.
De groentebasis vraagt om een rustige start. Fruit ui, wortel, pastinaak, knolselderij en paprika in een kleine hoeveelheid zonnebloemolie tot de ui glazig is. Laat de groenten zacht worden zonder ze te bruinen. Daardoor blijft de soep licht van kleur en houden de afzonderlijke groenten hun herkenbare smaak. Snijd de blokjes ongeveer even groot, zodat ze in hetzelfde tempo garen. De soep wordt niet gepureerd: aardappel en wortelgroenten blijven zichtbaar in de bouillon.
Voeg eerst aardappel en rijst aan het water toe. De aardappel krijgt een voorsprong om zacht te worden, waarna de rijst nog enkele minuten meekookt voordat de prei volgt. Deze volgorde is belangrijk: prei heeft minder tijd nodig en moet zacht worden zonder uiteen te vallen. Snijd de ringen daarom 8–10 mm breed en houd de pan op een rustige pruttel. Een harde kook kan de prei uit elkaar trekken en de bouillon troebel maken. Rijst neemt ook na het koken nog vocht op; houd de soep daarom eerder iets vloeibaarder.
Spoel prei zorgvuldig schoon voordat je haar snijdt. Zand blijft vaak tussen de lagen zitten, vooral bij het witte uiteinde. Halveer de stengels in de lengte en spoel de lagen onder stromend water. Gebruik het witte en malse lichtgroene gedeelte, maar verwijder het worteleinde en beschadigde buitenbladeren. Het groene deel is alleen geschikt voor de soep voor zover het mals is; harde bladeren zijn niet opgenomen in de hoeveelheid. Snijd de rest in gelijkmatige ringen voor een consistente garing.
Zuurkoolpekel verschilt per pot of bereiding in zuurheid en zoutgehalte. Verwarm de afgemeten hoeveelheid apart en roer die tegen het einde door de soep. Begin met 250 ml, proef en voeg alleen indien gewenst maximaal 50 ml extra toe. Zout de soep pas daarna. Als de smaak te zuur wordt, verdun die dan voorzichtig met heet water en proef na elke toevoeging. Voeg niet tegelijk extra pekel en water toe: pekel verandert zowel de zuurheid als het zoutgehalte, terwijl water alleen de concentratie verdunt.
Verse lavas en platte peterselie gaan er pas in nadat het vuur is uitgezet. Lavas heeft een uitgesproken, kruidige smaak; peterselie is frisser en vervangt lavas niet volledig. Hak beide kruiden fijn en roer ze door de hete soep. Laat de pan vervolgens vijf minuten staan, zodat de smaak van de pekel zich verdeelt en de rijst tot rust komt. Serveer de soep heet. Brood kan desgewenst apart worden gegeven, maar is geen onderdeel van de vastgelegde ingrediëntenlijst of portieberekening.
Bewaar restjes zorgvuldig, omdat de soep rijst bevat. Schep de soep binnen twee uur na bereiding in een ondiepe afsluitbare bak en zet die in de koelkast op maximaal 4 °C. Gebruik de restjes binnen drie tot vier dagen. Warm alleen de benodigde hoeveelheid op en roer tijdens het verwarmen; verhit de soep volledig tot 74 °C. Rijst neemt tijdens het bewaren bouillon op. Roer daarom zo nodig een beetje heet water door de soep en proef daarna opnieuw op zuur en zout. Opnieuw opwarmen verlengt de bewaartijd niet.
Snijd de worteluiteinden en beschadigde buitenbladeren van de prei. Halveer de stengels in de lengte en spoel tussen de lagen tot er geen zand meer achterblijft. Snijd het witte en malse lichtgroene deel in ringen van 8–10 mm. Snijd ui, wortel, pastinaak, knolselderij, paprika en aardappelen in gelijkmatige blokjes. Spoel de rijst in een vergiet en laat uitlekken.
Verwarm de zonnebloemolie in een grote soeppan op laag tot middelhoog vuur. Voeg de ui, wortel, pastinaak, knolselderij en rode paprika toe. Roer en fruit ongeveer 10 minuten, tot de ui glazig wordt en de wortelgroenten zachter beginnen te worden. Laat de groenten licht van kleur; bak ze niet bruin. Zet het vuur lager als ze dreigen aan te bakken.
Schenk 1,5 l water in de pan en voeg de aardappelen toe. Breng rustig aan de kook, zet het vuur lager en laat ongeveer 10 minuten zachtjes koken, tot de aardappelen bijna zacht zijn. Roer de afgespoelde rijst erdoor en laat nog ongeveer 5 minuten koken, tot de rijst bijna gaar is. Houd de bouillon rustig in beweging, zodat de aardappelen heel blijven.
Voeg de preiringen en de resterende 300 ml water toe. Laat ongeveer 15 minuten zachtjes koken, tot de dikste preiringen gaar zijn maar hun vorm behouden. Laat de soep niet hard koken; daardoor kan de prei uit elkaar vallen en de lichte bouillon troebel worden. Neemt de rijst meer vocht op dan verwacht, voeg dan wat heet water toe zodat de soep vloeibaar blijft.
Verwarm de zuurkoolpekel apart; laat die niet inkoken. Roer 250 ml door de soep en proef. Voeg maximaal 50 ml extra toe als je een zuurdere smaak wilt. Proef opnieuw voordat je zout toevoegt, want de pekel kan al zout zijn. Zet het vuur uit en roer de zwarte peper, lavas en peterselie erdoor. Laat de soep 5 minuten rusten. Schep in kommen en serveer heet.
Halveer de stengels in de lengte en spoel ze vóór het snijden onder stromend water. Bij het witte uiteinde blijft gemakkelijk zand zitten.
Voeg de prei pas toe wanneer de wortelgroenten en aardappelen al zachter worden. Laat daarna rustig pruttelen in plaats van hard koken.
Zuurkoolpekel kan al veel zout bevatten. Roer de pekel geleidelijk door de soep en proef daarna pas of extra zout nodig is.
Rijst neemt vocht op terwijl de soep staat. Roer voor het serveren of opwarmen wat heet water door de soep als die te dik is geworden.
| Probleem | Wat te doen |
|---|---|
| De soep is te zout. | Voeg geen zout meer toe. Roer er wat heet water door en proef na elke toevoeging. Controleer de pekel vóór het koken als je de soep opnieuw maakt. |
| De soep is zuurder dan verwacht. | Roer er beetje bij beetje heet water door en proef tussendoor. Pekel verschilt in zuurheid; voeg de volgende keer kleinere hoeveelheden toe. |
| De prei is uit elkaar gevallen. | De ringen waren mogelijk te dun of de soep kookte te hard. Snijd ringen van 8–10 mm en voeg ze later toe; laat de soep zachtjes koken. |
| De soep is te dik geworden. | Rijst neemt vocht op terwijl de soep staat. Roer er heet water door tot de soep weer vloeibaar is en proef daarna opnieuw op zuur en zout. |
| Oorspronkelijk ingrediënt | Praktische vervanger | Wat verandert |
|---|---|---|
| Zuurkoolpekel | Roemeense borș | Borș wordt in andere Roemeense soepen gebruikt. Verwarm apart en voeg geleidelijk toe; de zuurheid en smaak verschillen. |
| Witte rondkorrelrijst | Witte langkorrelrijst | Gebruik dezelfde hoeveelheid en kook tot de rijst zacht is. Langkorrelrijst geeft minder zetmeel af, waardoor de bouillon iets dunner blijft. |
Serveer de soep heet na de korte rusttijd. Geef er desgewenst apart brood bij.
Schep restjes in een ondiepe bak met deksel en zet ze binnen 2 uur in de koelkast. Bewaar maximaal 3–4 dagen bij ten hoogste 4 °C.
Verwarm de hele portie al roerend tot 74 °C. Voeg wat water toe als de rijst bouillon heeft opgenomen.
Een Roemeense preisoep. Deze thuisversie bevat wortelgroenten, aardappel en rijst; zuurkoolpekel geeft de bouillon een zure smaak.
Roemeense regionale bronnen noemen preigerechten in verband met Oltenië. Recepten verschillen; deze pagina beschrijft één gedocumenteerde soepvariant en geen vaststaande formule.
Ja, als aparte variant. Borș komt voor in andere Roemeense preisoepen. Verwarm het en voeg het geleidelijk naar smaak toe; het geeft een andere smaak dan de zuurkoolpekel in dit recept.
De afgewogen basis bevat geen vlees, zuivel of ei. Controleer wel het etiket van de zuurkoolpekel en andere verpakte ingrediënten op dierlijke toevoegingen.
Meer Roemeense soepen en regionale huiselijke gerechten.
