Skip to content
Hollanda mutfağıTatlılar

Groninger oude wijvenkoek (baharatlı çavdar keki)

Groningen’e özgü yumuşak çavdar keki; anason, baharat ve şurupla hazırlanır. Hamuru soğutun, keki pişirin ve dilimlemeden önce en az 24 saat dinlendirin.

Groningen usulü yumuşak çavdar keki, hafifçe unlanmış; açık renk tabakta tereyağı sürülmüş kalın bir dilimGroninger oude wijvenkoek (baharatlı çavdar keki)
1 kek, yaklaşık 12 dilimporsiyon
30dkhazırlık
1sapişirme
KolayZorluk

Groningen’den yumuşak, anasonlu bir kek

Çavdar, Hollanda baharatları ve şekerlenmiş anason taneleri bu bölgesel keke yumuşak bir aroma verir. Piştikten sonra sarılır ve dilimlenmeden önce dinlendirilir.

Groninger oude wijvenkoek, Hollanda’nın kuzeyindeki Groningen bölgesine ait baharatlı bir kektir. Bu ürün için Türkçede yerleşmiş bir ad bulunmadığından Hollanda adı korunuyor; parantez içinde çavdar unlu, baharatlı kek olduğu açıklanıyor. Adı kelimesi kelimesine çevirmek, tarifi tanıtmaya yardımcı olmayacağı gibi içeriği de anlatmaz. Bölgesel tarifin belirgin özellikleri yumuşak dokusu ve hafif anason aromasıdır. Kek genellikle kahve veya çayla, kalınca kesilmiş ve üzerine tereyağı sürülmüş dilimler hâlinde sunulur. Bu ölçüler yaklaşık 12 dilim verir; kesin sayı dilim kalınlığına bağlıdır.

Groningen yöresinde Olwief ve Oal Wief biçimleri de kullanılır. Ancak oudewijvenkoek adının kökeni hakkında kaynaklarda tek ve doğrulanmış bir açıklama yoktur. Bu nedenle anlatı, kesin tarih gibi sunulabilecek bir isim hikâyesi kurmaz. Bunun yerine doğrulanabilen bölgesel kimliği, çavdar ununu, baharatları, anasonu ve yumuşak iç dokuyu açıklar. Kek bugün bölge dışında da satılır; adı ve tarifteki ürünler Groningen bağlantısını korur. Hollanda adı okuyucunun ürünü araştırabilmesini sağlar; Türkçe açıklama ise yaklaşık bir karşılık seçmeden ne tür bir kek olduğunu gösterir.

Tarifte iki farklı un kullanılır. Çavdar unu keke kendine özgü temel tadını verir; buğday ununun 250 gramı hamura katılır, kalan 50 gramı pişirmeden önce üstüne elenir. Yüzeydeki ince un tabakası tarifin parçasıdır. İsteğe bağlı olarak 250 gram çavdar unu, 250 gram kavuzlu buğday (spelt) unuyla değiştirilebilir. Bu seçenek daha hafif bir tat ve doku verir; diğer malzemelerin miktarı aynı kalır. Temel tarifte isteğe bağlı kuru üzüm veya turunçgil kabuğu yoktur, böylece baharat ve anason dengesi korunur.

Anason aroması, Hollanda’da gestampte muisjes adıyla bilinen ezilmiş ve şekerlenmiş tanelerden gelir. Bunlar sade anason tohumu değildir; şeker kaplamaları hem tatlılık hem de hafif taneli bir doku sağlar. Tarife kaynakta adı geçen bu ürünü ekleyin ve hamurun içinde nazikçe dağıtın. Koekkruiden, Hollanda keklerinde kullanılan baharat karışımıdır. Birebir karşılığı olan tek bir Türk baharat karışımı varsaymayın; ürünü adıyla koruyun. Basterdsuiker yumuşak esmer şeker, stroop ise koyu Hollanda pişirme şurubu olarak açıklanmıştır. Bu adlar benzer görünen başka ürünlerle karışmaması için korunur.

Sıvı kısmında Sterremix adlı bitki çayı kullanılır. Bölgesel kaynak bir bardak der, fakat hacmini belirtmez; bu uygulamada ölçünün tekrarlanabilmesi için 250 ml kullanılır. Çayı aromasını bırakana kadar demleyin. Küçük bir tencerede hafifçe ısıtıp şurubu içinde çözün ve karışımı yumurtalı una eklemeden önce ılıtın. Sıcak sıvıyı birden dökmek yerine azar azar ekleyin. Hamur koyu ve sıkı olmalıdır; krep hamuru gibi akışkan hâle gelmemelidir. Gerekiyorsa fazladan çayı küçük miktarlarda kullanın.

Önce kuru malzemeleri eleyip karıştırın, sonra yumurtaları ekleyin. Şuruplu çay ılık olduğunda karışıma yavaşça dökün; böylece un eşit biçimde sıvıyı çeker. Gestampte muisjes tanelerini en son nazikçe yedirin. Kâsenin üzerini kapatıp hamuru iki saat buzdolabında bekletin. Bu soğutma süresi yöntemin bir parçasıdır ve oda sıcaklığında kısa bir beklemeyle değiştirilmemelidir. Dinlenmiş, daha sıkı hamur kalıba daha kontrollü aktarılır ve üstünün düzlenmesi kolaylaşır.

30 cm’lik kek kalıbını pişirme kâğıdıyla kaplayın. Açıkta kalan kâğıdı ve kalıp kenarlarını tereyağıyla yağlayın; yumuşak keki piştikten sonra çıkarmak kolaylaşır. Soğuk hamuru kalıba aktarın ve yüzeyini düzeltin. Ayırdığınız 50 gram buğday ununu üstüne eleyin. Unun iki kullanımını karıştırmayın: 250 gram hamurun içindir, 50 gram ise yalnızca üzerini kaplar. Bu ayrım hem malzeme listesinde hem de adımda belirtilmiştir. Fırını önce 180 °C’ye ısıtın; kalıbı yerleştirdikten hemen sonra ayarı 170 °C’ye indirin.

Kek yaklaşık 60 dakikada pişer. Süre fırına göre değişebileceğinden, ortasını temiz bir tahta kürdanla kontrol edin. Kürdan kuru çıkarsa kek hazırdır; üzerinde ıslak hamur kalırsa biraz daha pişirip yeniden kontrol edin. Kaynak, pişme işareti olarak bu kürdan testini verir; bir iç sıcaklık değeri belirtmez. Tarifteki sıcaklık değişimini ve yaklaşık pişme süresini birlikte izleyin. Keki fırından aldıktan sonra kalıpta 10 dakika soğutun ve ardından çıkarın. Tamamen sıcakken sarmayın; artık sıcak değilken sıkıca sarın.

Sarılı keki dilimlemeden önce en az 24 saat dinlendirin. Bu bekleme tarifin tanımlayıcı aşamalarındandır; bölgesel tarif, dinlendikçe kekin daha yumuşak olduğunu belirtir. Bu nedenle fırından çıkar çıkmaz kesmek yöntemin sonucunu değiştirir. Keki bir gün önceden pişirip dinlendirme süresini tamamlayabilirsiniz. Kaynak kesin bir saklama süresi vermediği için tarifte gün sayısı veya raf ömrü iddiası eklenmemiştir. Artan keki bütün hâlde ya da dilimlenmiş olarak sarılı tutun, serin ve kuru bir yerde saklayın; yalnızca servis edeceğiniz kadarını kesin.

Servis için kalın dilimlere tereyağı sürün; yanında kahve veya çay sunun. Tereyağı iç dokuyu zenginleştirir, ancak hafif anason aromasını bastırmaz. Tarif yaklaşık 12 dilim ve toplam 60 gram servis tereyağı öngörür; bu da 12 dilim çıktığında dilim başına yaklaşık 5 grama denk gelir. Temel içerikte çavdar ve buğday unu, yumurta, tereyağı ve çeşitli tatlandırıcılar bulunur. Yulaf veya başka bir un türü kaynakta onaylanan seçenek değildir. Hollanda ölçüleriyle verilen kaşık miktarlarını da koruyun: çay kaşığı 2 ml, yemek kaşığı 12 ml olarak hesaplanmıştır.

Malzemeler

Tarif kartı

Groninger oude wijvenkoek (baharatlı çavdar keki)

porsiyon1 kek, yaklaşık 12 dilim
hazırlık: 30 dkPişirme: 60 dktoplam süre: 27 sa 40 dk

Unlar

Tatlandırıcılar

Tatlandırıcı ve aroma

Kabartıcı

Baharatlar

Sıvı

Bağlayıcı

Çeşni

Kalıp için

Servis için

Gerekli Ekipman

Yapılışı

5 dakika

01Çayı demleyip şurubu çözün

250 ml Sterremix çayını demleyin ve aromasını bırakması için bekletin. Küçük bir tencereye alın, hafifçe ısıtın. Hollanda pişirme şurubunu ekleyip çözünene kadar karıştırın. Tencereyi ocaktan alın; karışım sıcak değil, ılık olana kadar soğutun.

10 dakika

02Kuru malzemeleri karıştırıp yumurtaları ekleyin

Çavdar ununu, 250 g buğday ununu, kabartma tozunu ve tuzu geniş bir kâseye eleyin. Esmer şekeri ve koekkruiden baharatını karıştırın. İki yumurtayı ekleyin; karışım birleşmeye başlayana kadar tel çırpıcıyla kısa süre çırpın.

2 saat 5 dakika

03Hamuru hazırlayıp soğutun

Ilık şuruplu çayı unlu karışıma azar azar dökün ve koyu, sıkı bir hamur elde edene kadar karıştırın. Hamur çok katıysa biraz daha çay ekleyin. Gestampte muisjes karışımını nazikçe yedirin. Kâsenin üzerini kapatın ve hamuru buzdolabında 2 saat soğutun.

10 dakika

04Kalıbı doldurup hamurun üzerini unlayın

Fırını önceden 180 °C’ye ısıtın. 30 cm’lik kek kalıbına pişirme kâğıdı serin; açıkta kalan kâğıdı ve kalıbın kenarlarını tereyağıyla yağlayın. Soğuk hamuru kalıba alın ve üzerini düzeltin. Ayırdığınız 50 g buğday ununu üstüne eşit biçimde eleyin.

60 dakika

05Keki pişirip ortasını kontrol edin

Kalıbı 180 °C’deki fırına verin ve sıcaklığı hemen 170 °C’ye düşürün. Yaklaşık 60 dakika pişirin. Temiz tahta bir kürdanı kekin ortasına batırın; kuru çıkarsa kek pişmiştir. Üzerine ıslak hamur yapışırsa biraz daha pişirin ve yeniden kontrol edin.

24 saat 10 dakika

06Keki soğutup sarın ve dinlendirin

Keki kalıpta 10 dakika soğutun, ardından kalıptan çıkarın. Artık sıcak değilken sıkıca sarın. Dilimlemeden önce sarılı keki en az 24 saat dinlendirin. Kalın dilimleri tereyağı, kahve veya çayla servis edin.

Püf Noktaları

01

Çayı aromasını bırakana kadar demleyin

Sterremix çayını demleyip şurupla karıştırmak için 250 ml ölçün.

02

Şuruplu çayı ılıtın

Yumurtalı ve unlu karışıma eklerken sıcak değil, ılık olmasına dikkat edin.

03

Hamuru koyu tutun

Yalnızca hamur fazla katıysa ilave çayı azar azar ekleyin.

04

Üstünü eşit biçimde unlayın

Ayırdığınız 50 g buğday ununu düzleştirilmiş hamurun üzerine eleyin.

05

Dinlenme süresini tamamlayın

Soğuduktan sonra keki sarın ve dilimlemeden önce en az 24 saat bekletin.

Tarifin çeşitleri

Daha hafif aromalı ve daha açık dokulu bir kek için 250 g çavdar unu yerine kaynakta önerilen 250 g kavuzlu buğday (spelt) unu kullanın. Diğer malzemeleri değiştirmeyin.

Pişirme Hakkında Sık Sorulanlar

SorunNe yapılmalı
Hamur çok katı olduKıvam koyu kalacak şekilde, hamur karıştırılabilir olana kadar fazladan çayı azar azar yedirin.
Şuruplu çay hâlâ çok sıcakIlıyana kadar soğutun; ardından yumurtalı karışıma azar azar dökün.
Kekin üstü soluk görünüyorDüzleştirdiğiniz hamurun üzerine tarifteki buğday ununu eleyin; beyaz tabaka kasıtlıdır.
Kürdanın üzerinde ıslak hamur kaldıKeki biraz daha pişirin ve ortasını temiz bir tahta kürdanla tekrar kontrol edin.
Kek pişince yoğun görünüyorSoğuduktan sonra sarın ve dilimlemeden önce en az 24 saat dinlendirin.

Değişiklikler ve İkameler

Asıl malzemePratik alternatifNe değişir

Soğutma ve saklama

Keki soğutun, artık sıcak değilken sarın ve dilimlemeden önce en az 24 saat bekletin.

Sık Sorulan Sorular