Skip to content
Kuchnia holenderskaDesery

Groninger oude wijvenkoek (korzenny placek żytni)

Miękki placek żytni z Groningen z anyżem, przyprawami i syropem. Schłodź ciasto, upiecz placek i odstaw zawinięty na co najmniej 24 godziny.

Miękki, lekko oprószony mąką placek żytni Groninger z grubym posmarowanym masłem kawałkiem na jasnym ceramicznym talerzuGroninger oude wijvenkoek (korzenny placek żytni)
1 placek, około 12 kromekporcje
30minprzygotowanie
1godz.gotowanie
ŁatwyPoziom trudności

Miękki placek anyżowy z Groningen

Żyto, holenderskie przyprawy i słodzone nasiona anyżu nadają temu regionalnemu plackowi łagodny aromat. Po upieczeniu należy go zawinąć i odstawić przed pokrojeniem.

Groninger oude wijvenkoek to korzenny wypiek z Groningen na północy Holandii. Nie ma utrwalonej polskiej nazwy tego regionalnego placka, dlatego zachowujemy nazwę holenderską i krótko objaśniamy ją jako korzenny placek żytni. Dosłowne tłumaczenie niewiele mówi o samym wypieku i mogłoby wprowadzić w błąd co do składników. Opisy regionalne wskazują na miękki miąższ i łagodny aromat anyżu. Placek podaje się do kawy lub herbaty, często w grubej kromce posmarowanej masłem. Z tego przepisu powstaje jeden bochenek, który można pokroić na około dwanaście kromek; ich liczba zależy od grubości krojenia.

W lokalnej mowie Groninger pojawiają się również formy Olwief i Oal Wief. Dostępne źródła nie przedstawiają jednak jednej, pewnie potwierdzonej etymologii nazwy oudewijvenkoek. Dlatego pojedynczej opowieści ludowej nie należy powtarzać jako ustalonej historii pochodzenia. Bezpieczniej opisać cechy potwierdzone przez regionalne przypisanie i sam wypiek: Groningen, mąkę żytnią, przyprawy, anyż oraz miękki, łatwy do krojenia miąższ. Obecnie placek sprzedaje się także poza prowincją. Nie zmienia to regionalnej nazwy, którą zachowujemy w przepisie.

Mąka żytnia nadaje wypiekowi zbożowy smak i tworzy dość zwartą bazę. Mąka pszenna sprawia, że miękisz jest lżejszy i łatwiej pokroić placek na kromki. Miękki brązowy cukier basterdsuiker oraz syrop wnoszą słodycz i wilgoć. Holenderska mieszanka koekkruiden zapewnia ciepły korzenny aromat; jej skład może różnić się zależnie od produktu, dlatego nie zastępujemy jej własną listą przypraw. Anyżowy smak pochodzi z gestampte muisjes, czyli słodzonych, pokruszonych nasion anyżu. Dodają one ciastu słodyczy i delikatnej ziarnistości. Ekstrakt anyżowy ani mielony anyż nie są równoważnym zamiennikiem i nie należą do podstawowej receptury.

Płynem jest zaparzony napar ziołowy Sterremix. Mieszanki sprzedawane pod tą nazwą mogą zawierać anyż, koper włoski, anyż gwiazdkowy, lukrecję lub miętę; dokładny skład zależy od konkretnego produktu. Zaparzyć herbatę do uzyskania aromatu i odmierzyć 250 ml. Źródłowy przepis podaje jedynie szklankę, bez określenia jej pojemności. Aby ułatwić powtarzalne przygotowanie, w tej wersji przyjęto praktyczną miarę 250 ml. Nie dolewać automatycznie większej ilości naparu: dodawać go stopniowo tylko wtedy, gdy ciasto jest zbyt sztywne. Powinno pozostać gęste i zwarte, a nie rozpływać się jak rzadkie ciasto naleśnikowe.

Najpierw delikatnie podgrzać herbatę z syropem, aż syrop się rozpuści. Przed połączeniem z masą zawierającą jajka ostudzić płyn tak, aby pozostał ciepły, ale nie gorący. Wlewać go porcjami i mieszać, by równomiernie połączył się z mąką. Suche składniki należy przesiać, wymieszać z brązowym cukrem i przyprawami, a następnie dodać jajka. Gestampte muisjes wmieszać delikatnie na końcu. Potem przykryć miskę i wstawić ciasto na dwie godziny do lodówki. Schładzanie jest częścią metody i nie należy zastępować go krótkim odpoczynkiem w temperaturze pokojowej.

Do wypieku użyć keksówki o długości 30 cm. Wyłożyć ją papierem do pieczenia, a papier oraz odsłonięte boki posmarować masłem, aby po upieczeniu łatwiej wyjąć miękki placek. Równomiernie przełożyć ciasto do formy i wygładzić jego powierzchnię. Odłożone 50 g mąki pszennej przesiać na wierzch. Jasna warstwa mąki jest przewidziana w regionalnym przepisie i nie oznacza, że placek jest surowy. Podział mąki pszennej jest określony: 250 g trafia do ciasta, a pozostałe 50 g służy wyłącznie do oprószenia. Dzięki temu lista składników i kolejne czynności są ze sobą zgodne.

Wstawić placek do piekarnika nagrzanego do 180 °C i od razu obniżyć temperaturę do 170 °C. Piec około godziny. Sprawdzić środek czystym drewnianym patyczkiem: powinien wyjść suchy, bez mokrego ciasta. Jeśli tak nie jest, piec jeszcze krótko i ponownie sprawdzić wypiek. W tym przepisie próba patyczka jest odpowiednią wskazówką dotyczącą miękiszu; receptura nie podaje ogólnej docelowej temperatury wewnętrznej. Piekarniki i formy mogą się różnić, dlatego należy brać pod uwagę zarówno przybliżony czas, jak i opisany znak gotowości, zachowując wskazaną sekwencję temperatur.

Po upieczeniu pozostawić placek na dziesięć minut w formie, a następnie go wyjąć. Zawinąć dopiero wtedy, gdy przestanie być gorący. Odstawić zawinięty bochenek na co najmniej 24 godziny przed pokrojeniem. Ten czas odpoczynku jest stałym elementem metody: regionalne źródło opisuje, że placek mięknie podczas leżakowania. Smaki syropu i przypraw mogą się również równomierniej rozwinąć. Jeśli przepis ma być wykonany w całości, nie kroić wypieku od razu po wyjęciu z piekarnika. Wygodnie jest upiec go dzień wcześniej i pozostawić zawinięty do chwili podania.

Podawać grube kromki z masłem oraz kawą lub herbatą. Masło wzbogaca zwarty miąższ, nie przytłumiając łagodnego aromatu anyżu. Z bochenka otrzymuje się około dwunastu kromek; dokładna liczba zależy od ich grubości. Na podanie przewidziano 60 g masła, czyli około 5 g na kromkę przy dwunastu porcjach. Pozostałą część placka trzymać zawiniętą w chłodnym, suchym miejscu i kroić tylko potrzebną ilość. Nie podajemy dokładnego okresu przydatności, ponieważ nie został potwierdzony w źródłach.

Podstawowa receptura zawiera mąkę żytnią i pszenną, miękki brązowy cukier basterdsuiker, gestampte muisjes, proszek do pieczenia, koekkruiden, syrop, herbatę Sterremix, jajka, sól i masło. Cytrusowe skórki i rodzynki wymienione w źródle jako opcjonalne pomijamy, aby zachować smak żyta, syropu, przypraw i anyżu. Zatwierdzony wariant pozwala zastąpić 250 g mąki żytniej taką samą ilością mąki orkiszowej; resztę składników pozostawić bez zmian. Dla miar łyżkowych zachowujemy holenderskie objętości: łyżeczka to 2 ml, a łyżka 12 ml. Mąkę i cukier odważyć, a płyn odmierzyć. Dwie godziny chłodzenia ciasta oraz co najmniej doba odpoczynku po upieczeniu są ważne dla opisanej miękkiej tekstury.

Składniki

Karta przepisu

Groninger oude wijvenkoek (korzenny placek żytni)

porcje1 placek, około 12 kromek
przygotowanie: 30 mingotowanie: 60 minłączny czas: 27 godz. 40 min

Mąki

Cukier i słodkie dodatki

Słodkie dodatki i aromat

Środek spulchniający

Przyprawy

Płyn

Spoiwo

Do formy

Do podania

Sprzęt i przybory

Sposób przygotowania

5 minut

01Zaparzyć herbatę i rozpuścić syrop

Zaparzyć 250 ml herbaty Sterremix i pozostawić do uzyskania aromatu. Przelać do małego rondelka i delikatnie podgrzać. Dodać holenderski syrop do wypieków i mieszać do rozpuszczenia. Odstawić mieszankę, aby przestygła i pozostała ciepła, ale nie gorąca.

10 minut

02Wymieszać suche składniki i dodać jajka

Przesiać do dużej miski mąkę żytnią, 250 g mąki pszennej, proszek do pieczenia i sól. Dodać miękki brązowy cukier basterdsuiker oraz koekkruiden i wymieszać. Dodać oba jajka i krótko ubić trzepaczką, aby składniki zaczęły się łączyć.

2 godziny 5 minut

03Przygotować i schłodzić ciasto

Stopniowo wlewać ciepły napar z syropem do mieszanki mąki, ubijając do uzyskania gęstego, zwartego ciasta. Jeśli będzie zbyt sztywne, dodać tylko odrobinę zaparzonej herbaty. Delikatnie wmieszać gestampte muisjes. Przykryć miskę i schłodzić ciasto w lodówce przez 2 godziny.

10 minut

04Napełnić formę i oprószyć ciasto

Rozgrzać piekarnik do 180 °C. Wyłożyć keksówkę o długości 30 cm papierem do pieczenia, a wystające fragmenty papieru i boki formy posmarować masłem. Przełożyć schłodzone ciasto do formy i wygładzić wierzch. Równomiernie przesiać na wierzch odłożone 50 g mąki pszennej.

60 minut

05Upiec placek i sprawdzić jego środek

Wstawić formę do piekarnika nagrzanego do 180 °C i od razu obniżyć temperaturę do 170 °C. Piec około 60 minut. Wbić czysty drewniany patyczek w środek placka. Jeśli wyjdzie suchy, wypiek jest gotowy. Jeśli oblepi go mokre ciasto, piec jeszcze krótko i ponownie sprawdzić.

24 godziny 10 minut

06Ostudzić, zawinąć i odstawić

Pozostawić placek w formie na 10 minut, a następnie wyjąć. Gdy przestanie być gorący, szczelnie go zawinąć. Odstawić zawinięty placek na co najmniej 24 godziny przed pokrojeniem. Podawać grube kromki z masłem, kawą lub herbatą.

Wskazówki

01

Zaparzyć aromatyczną herbatę

Zaparzyć herbatę Sterremix do uzyskania aromatu i odmierzyć 250 ml do syropu.

02

Ostudzić napar z syropem

Dodać mieszankę do jajek i mąki, gdy będzie ciepła, ale nie gorąca.

03

Zachować zwartą konsystencję ciasta

Dodatkowy zaparzony napar dolewać małymi porcjami wyłącznie wtedy, gdy ciasto jest zbyt sztywne.

04

Równomiernie oprószyć wierzch

Przesiać odłożone 50 g mąki pszennej na wygładzone ciasto.

05

Odczekać przed pokrojeniem

Po ostudzeniu zawinąć placek i pozostawić go na co najmniej 24 godziny.

Warianty przepisu

Aby uzyskać łagodniejszy smak i lżejszy miękisz, zastąpić 250 g mąki żytniej taką samą ilością mąki orkiszowej, zgodnie z wariantem podanym w źródle. Pozostałe składniki pozostawić bez zmian.

Częste pytania podczas gotowania

ProblemCo zrobić
Ciasto jest zbyt sztywneDolewać stopniowo niewielkie ilości dodatkowego zaparzonego naparu, aż ciasto pozostanie zwarte, ale będzie można je wymieszać.
Mieszanka herbaty z syropem jest nadal gorącaOdstawić ją do przestygnięcia, aż będzie ciepła. Dopiero wtedy stopniowo połączyć z masą zawierającą jajka.
Wierzch wygląda bladoZgodnie z przepisem wygładzone ciasto należy oprószyć mąką pszenną. Jasna warstwa mąki jest zamierzona.
Do drewnianego patyczka przykleja się mokre ciastoPiec jeszcze krótko, a następnie ponownie sprawdzić środek czystym drewnianym patyczkiem.
Placek jest zwarty w dniu pieczeniaPo ostudzeniu zawinąć go i pozostawić na co najmniej 24 godziny przed pokrojeniem.

Zmiany w przygotowaniu

Oryginalny składnikPraktyczny zamiennikCo się zmienia

Studzenie i przechowywanie

Pozostawić do przestygnięcia, zawinąć, gdy placek przestanie być gorący, i odstawić na co najmniej 24 godziny przed pokrojeniem.

Najczęstsze pytania