Ceviche de concha negra hoort bij de Pacifische kust van Ecuador en wordt in het bijzonder met de provincie Esmeraldas verbonden. Zwarte mangroveschelpen maken deel uit van de plaatselijke eetcultuur. Dit recept volgt een beschrijving uit een kookpublicatie van de Universidad San Francisco de Quito uit 2019: het vlees en nat van de schelpdieren worden met limoen, ui, tomaat, peterselie, olie, zout en peper gemengd. De bereiding wordt niet verhit en kent geen afzonderlijke lange marineertijd. Het gaat om een regionale uitvoering, niet om één vaste formule voor alle gemeenschappen en evenmin om een officieel nationaal gerecht.
Voor bruikbare hoeveelheden in de keuken zijn de aantallen overgenomen uit een recept dat een lokale krant in Esmeraldas publiceerde: 50 levende zwarte schelpen, 10 kleine limoenen, 2 rode uien en 2 tomaten. De bron vermeldt geen aantal porties. Daarom staat de opbrengst als een batch van 50 schelpen vermeld; een aantal eters is niet afgeleid. Groene paprika en bosui zijn optioneel. Koriander, olie, zout, tomatensaus en mosterd worden naar smaak toegevoegd. In deze versie gaan koriander, olie en zout in het uimengsel; de overige genoemde ingrediënten blijven optioneel.
Het nat uit de schelpen hoort bij de smaak van deze ceviche en kleurt het citrusmengsel donker. Gebruik alleen nat uit verse, levende schelpen die zorgvuldig zijn geopend. Gebarsten schelpen en levende schelpen die na een tik niet sluiten, worden weggegooid. Houd de schelpdieren koud tijdens de voorbereiding van de groenten en laat het rauwe mengsel niet lang op kamertemperatuur staan.
Het gerecht bevat ongegaarde schelpdieren. Citrus maakt ze niet gaar en neemt niet alle risico’s op voedselinfecties weg. Rauwe of onvoldoende verhitte schelpdieren kunnen ernstige ziekte veroorzaken. Mensen met een leveraandoening, diabetes, een verzwakt immuunsysteem of andere risicofactoren lopen extra risico. Zwangeren, jonge kinderen en ouderen kiezen bij voorkeur voor verhitte schelpdieren. Deze waarschuwingen blijven van kracht, ook al beschrijven lokale bronnen deze ceviche als rauwe bereiding.
Bereid eerst het uimengsel, zodat het klaarstaat wanneer de schelpen zijn geopend. Snijd de rode uien dun en wrijf ze in met wat zout om de scherpe smaak af te zwakken. Spoel de uien daarna af en laat ze uitlekken. Meng ze vervolgens met de tomaat, koriander, olie en zout. Houd 2 van de 10 kleine limoenen apart voor dit mengsel. Gebruik de overige 8 pas vlak voor het serveren bij het schelpdierenvlees en het opgevangen nat.
Kleine zwarte schelpen openen vraagt om een stabiel werkvlak en een voorzichtige mesbeweging. Gebruik een kort, stevig mes voor schelpdieren. Bescherm de hand die de schelp vasthoudt met een opgevouwen doek of een snijbestendige handschoen en beweeg het lemmet van je vingers af. Open elke schelp boven een schone grote kom, zodat het nat wordt opgevangen. Gooi beschadigde schelpen, schelpen met een zure geur en vlees dat bedorven lijkt weg. Probeer een afwijkende geur niet met limoen te verbergen.
Voor een goede textuur meng je het schelpdierenvlees en het opgevangen nat pas vlak voor het serveren met limoensap. De beschreven bereiding uit Esmeraldas laat geen lange marineertijd in citrus zien. Zet het uimengsel en eventuele smaakmakers aan tafel erbij. Serveer meteen met een lokaal genoemde begeleider, zoals chifles, patacones, geroosterde maïs of popcorn.
Omdat de schelpdieren rauw worden geserveerd, bereid je alleen wat meteen wordt gegeten en houd je ze gekoeld tot de bereiding. Bewaar geen restjes van de gemengde ceviche. Kies voor een ander recept als je een gegaard schelpdiergerecht wilt; door verhitting verandert deze hier beschreven bereiding.
Een onderzoek naar het culinaire erfgoed van de Universidad de Las Américas beschrijft concha prieta of concha negra als een product dat met Esmeraldas verbonden is, en ceviche als een traditionele bereiding in de provincie. Het onderzoek vermeldt ook regionale verschillen: sommige versies bevatten meer citrus, tomatensaus, ui, tomaat of koriander; ook de bijgerechten lopen uiteen. Daarom staan optionele smaakmakers hier apart, terwijl de basismethode aansluit bij de genoemde Esmeraldas-bron. Dit is één gedocumenteerd regionaal voorbeeld en geen regel voor alle koks, markten of huishoudens aan de kust.