Bolón de verde met kaas is een gerecht uit de kuststreek van Ecuador, gemaakt van groene bakbanaan en verse kaas. ‘Verde’ verwijst naar de groene, zetmeelrijke vrucht; bolón beschrijft de compacte ronde vorm. Ecuadoriaanse recepten documenteren de kaasvariant, een versie met krokant varkensvlees en een gemengde versie als afzonderlijke keuzes. Dit recept volgt de variant met alleen kaas: er zit geen varkensvlees in het mengsel en het wordt niet op de foto’s afgebeeld. Toeristische en kookboekbronnen plaatsen bolón binnen de eetcultuur van de Costa. Ze tonen geen officiële nationale status en geen enkele vaste formule voor heel Ecuador. Dat onderscheid houdt de naam en herkomst zorgvuldig: een regionaal bekend gerecht is niet automatisch een officieel nationaal gerecht.
Als uitgangspunt dient een gepubliceerd recept van de Pontificia Universidad Católica del Ecuador (PUCE): drie groene bakbananen, 100 g kaas, zout, een kleine hoeveelheid ui en olie. Een afzonderlijke receptkaart van de Universidad de las Américas (UDLA) vermeldt ook Bolón de verde con queso; een recept van de Universidad de Especialidades Espíritu Santo noemt verse criollokaas met groene bakbanaan. Deze bronnen documenteren de naam en de kaasvariant, maar de hoeveelheden en werkwijzen verschillen. De vier bakbananen en de bijbehorende verhoudingen in dit recept vormen daarom een praktische hoeveelheid voor thuis, geen beweerde canonieke verhouding. De zachte boter is een optionele redactionele toevoeging die ook in andere bolón-recepten voorkomt; de ingrediëntenlijst van PUCE vereist die niet. Wie de eenvoudigere bronlijst wil volgen, kan de boter weglaten.
Kies stevige bakbananen die van uiteinde tot uiteinde groen zijn. Gele plekken wijzen op rijping; de vrucht is dan zoeter en zachter en geeft niet dezelfde hartige, zetmeelrijke puree. Kerf de schil in de lengte in en trek die eraf voordat je het vruchtvlees in gelijkmatige stukken snijdt. De stukken worden dan ongeveer tegelijk gaar. Het zacht koken met zout en een beetje ui volgt de PUCE-methode. De ui geeft smaak af aan het kookwater en wordt na het koken verwijderd. Hij hoort niet in het uiteindelijke mengsel, zodat de smaak van de bakbanaan niet wordt overheerst en de bolones goed samenhangend blijven. De bronnen geven aantallen vruchten en geen vast gewicht na het schillen; dit recept gebruikt dus vier stuks als maat.
Giet de bakbanaan af zodra een mes gemakkelijk in de dikste stukken glijdt. Bewaar een beetje kookwater, maar laat de stukken niet in het hete water liggen: ze kunnen anders te veel vocht opnemen. Stamp ze terwijl ze nog heet zijn, want de zetmeelrijke puree wordt steviger wanneer hij afkoelt. Een stevige aardappelstamper of houten stamper maakt er een samenhangend mengsel van zonder er een gladde pasta van te maken. Rasp of verkruimel de verse kaas en meng die geleidelijk door de puree. Verse kaas verschilt in vocht en zout, dus proef voordat al het achtergehouden zout wordt toegevoegd. Het mengsel moet zijn vorm houden wanneer je het aandrukt, maar zacht genoeg blijven om te vormen. Als het scheurt, voeg dan wat heet kookwater toe. De bron zegt dit lepel voor lepel te doen, maar vermeldt het volume van de lepel niet; neem daarom geen Nederlandse standaardmaat aan.
In deze versie wordt de kaas door de hete gestampte bakbanaan gemengd. Een andere gepubliceerde thuisbereiding maakt een holte in de puree, vult die met kaas en sluit de bal. Beide werkwijzen zijn gedocumenteerd, maar de kaas wordt anders verdeeld en het midden krijgt een andere structuur. Dit recept houdt de kaas door de puree gemengd, zodat elke hap ongeveer dezelfde verdeling heeft. Zachte ongezouten boter blijft optioneel; als je die gebruikt, verandert de samenstelling van de puree. De boter staat niet in de ingrediëntenlijst van de PUCE-bereiding. Het gaat hier om een praktische huishoudelijke aanpassing, niet om een bewering dat elk huishouden in Ecuador de bolón op dezelfde manier maakt. De kaasvariant blijft bovendien onderscheiden van de versies met varkensvlees.
Vorm het warme mengsel tot vier gelijke ballen en sluit scheurtjes voordat ze de pan ingaan. Gebruik een brede koekenpan, middelhoog vuur en slechts een dun laagje neutrale olie. Zo kan de buitenkant bruinen terwijl de kern warm en zacht blijft. Laat de eerste kant eerst een korstje vormen voordat je de bolón omkeert. Werk voorzichtig met een dunne bakspatel of schuimspaan; te vroeg of te stevig keren kan de bal breken. Bij te lage hitte kan de bakbanaan extra olie opnemen. Bij te hoge hitte wordt de buitenkant donker voordat het midden warm is. Geef de bolones genoeg ruimte om ze te verplaatsen zonder ze stuk te drukken. Laat ze na het bakken kort uitlekken op keukenpapier.
Bolón wordt aan de kust vaak gegeten als stevig ontbijt of als grote snack; de bijgerechten verschillen per huishouden. Een gebakken ei, ají en koffie kunnen apart worden geserveerd, maar horen niet bij het bakbanaan-kaasmengsel van dit recept. Serveer de bolones kort na het bakken, wanneer de buitenkant nog krokant is en de binnenkant zacht. Koel restjes snel terug in een ondiepe afgedekte bak, gebruik ze binnen 3–4 dagen en verwarm ze opnieuw tot de kern 74 °C bereikt. Deze aanwijzingen horen bij de goedgekeurde huishoudelijke bereiding en definiëren geen nationale standaard. Het verschil tussen de kaasvariant en de bolón met kaas en chicharrón blijft belangrijk: voeg het vlees niet toe aan dit recept, tenzij je bewust een andere gedocumenteerde variant volgt.