Dulce de sambo de Guaranda is een zoete fruitbereiding die is vastgelegd in de carnavalstradities van Guaranda, de hoofdstad van de provincie Bolívar. Een etnografische studie over de festiviteiten noemt het bij de zoetigheden die ter plaatse worden gemaakt en geserveerd. Dat onderbouwt de regionale band, maar geen officiële erkenning als nationaal gerecht van Ecuador. Ook de gemeente Guaranda noemt dulce de sambo bij de gerechten die tijdens carnaval worden bereid; dat bevestigt de plek ervan in het lokale feestaanbod.
De beschreven combinatie is rijker dan gewone pompoengelei. Rijpe sambo wordt gekookt en gezeefd en daarna gemengd met ananassap en naranjillavruchtvlees dat met guineo is gepureerd. Kaneel, piment, kruidnagel, ishpingo en de aromatische kruiden hierba luisa en cedrón trekken in een aparte pan. De gezeefde infusie gaat vóór de panela bij de fruitbasis. Ook sinaasappel staat in de ingrediëntenlijst, maar de studie legt niet uit hoe die wordt gebruikt. In deze thuisversie geeft de schil smaak aan de infusie en gaat het sap door de fruitmassa; dat is nadrukkelijk een redactionele keuze.
De bron uit Guaranda geeft geen ingrediëntengewichten, opbrengst, hoeveelheid water of kooktijden. De hoeveelheden hieronder zijn daarom een afgewogen aanpassing voor thuis, geen exacte weergave van één historisch familierecept. De portie met 1 kg voorbereide pompoen en vastgestelde hoeveelheden fruit, panela en specerijen maakt de werkwijze uitvoerbaar. De consistentie blijft leidend. Panela verschilt in zoetheid, fruit rijpt niet altijd even ver en een brede paila laat vocht anders verdampen dan een diepe kookpan.
Kies rijpe sambo met stevig, licht vruchtvlees. Was de schil vóór het snijden, omdat het mes van buiten met het vruchtvlees in aanraking komt. Verwijder pitten en draderig midden, snijd de harde schil weg en maak gelijke blokjes zodat ze ongeveer even snel zacht worden. Volgens de bron worden de stukken in water gekookt en daarna gezeefd. Giet ze goed af en druk het zachte vruchtvlees door een stevige zeef. Zo blijven grove vezels achter zonder dat de bereiding verandert in gladde kant-en-klare puree. Bewaar wat kookvocht alleen als het vruchtvlees te droog is om te zeven.
Naranjilla geeft een friszuur en geurig accent dat de zoetheid van panela in balans brengt. Zeef de vele pitjes vóór het pureren met rijpe guineo-banaan. In het Ecuadoraanse taalgebruik betekent guineo hier een dessertbanaan, geen groene bakbanaan. Van de verse ananas wordt het sap gebruikt; ananas is geen andere naam voor de pompoen. Het gebruik van sinaasappel is een redactionele keuze, omdat de etnografische tekst naranja noemt zonder de vorm te specificeren. Schil dunne repen zonder het bittere wit en pers de vrucht uit; verwijder de schil na het zeven samen met de andere smaakmakers.
Door kruiden en hele specerijen apart te laten trekken, blijft hun smaak beheersbaar. Hierba luisa en cedrón staan in de bron als twee afzonderlijke aromatische kruiden. Ishpingo is een regionale specerij en blijft waar mogelijk behouden. De infusie is bewust mild gedoseerd zodat kaneel, kruidnagel en piment het fruit niet overheersen. Als ishpingo niet verkrijgbaar is, kan het worden weggelaten; een klein extra stukje kaneel geeft warmte, maar vervangt de smaak niet. Zeef de infusie zorgvuldig zodat er geen bladeren, kruidnagels of stukjes specerij in de zachte bereiding achterblijven.
Laat de fruitmassa met de infusie en panela zacht inkoken in een brede, zware pan. Roer vaker en schraap de bodem schoon naarmate het mengsel dikker wordt: suiker kan aankoeken en hete bellen kunnen spatten. De etnografische beschrijving noemt een resultaat dat iets droger is dan gelei, maar niet snijdbaar wordt. Een dikke sliert valt langzaam van de lepel en een getrokken spoor loopt geleidelijk dicht. De massa blijft glanzend, zacht en lepelbaar in plaats van een stevig snijblok te worden. De tijden helpen bij het plannen, maar vervangen dit zichtbare gaarpunt niet.
Serveer dulce de sambo puur of met eenvoudig brood of verse kaas, zoals de Guaranda-beschrijving voorstelt. Laat de bereiding afkoelen voor een steviger consistentie. Dit is een vers gekookte fruitmassa en geen getest recept voor houdbare inmaak. Koel snel af in een ondiepe bak en zet binnen twee uur in de koelkast. Bewaar afgedekt bij maximaal 4 °C en gebruik binnen 3–4 dagen; dit volgt algemene USDA-richtlijnen voor restjes. Sluit de bereiding niet af voor voorraadopslag en ga er niet van uit dat panela de zoetigheid ongekoeld houdbaar maakt.