Pez brujo a la parrilla, bütün balığın doğrudan köz üzerinde ızgara yapılmasıyla hazırlanan bir yemektir. Bu bölgesel tarif için yerleşik bir Türkçe ad doğrulayamadığımızdan Pez brujo adını koruyoruz. Bilimsel kaynaklarda tür Pontinus clemensi olarak tanımlanır. Yerel adı korumak balığı tanımayı sağlar; Türkçe açıklama ise benzer görünen başka bir yemekle karıştırmadan pişirme yöntemini anlatır. Bu tarif, fileto ya da fırında pişirilen bir balık yemeği değil, doğrudan ateş üzerinde pişen bütün balıktır.
Yemek, Ekvador’un Galápagos Adaları’yla ve özellikle Santa Cruz Adası’ndaki Puerto Ayora ile ilişkilendirilir. Hiçbir resmî kaynak bunu Ekvador’un ulusal yemeği olarak tanımlamaz. Puerto Ayora’daki balığın mutfak kullanımını inceleyen bir çalışma; doğrudan ızgara, folyoya sararak ızgara, kızartma, encocado ve ceviche gibi farklı hazırlama yöntemlerini sıralar. Buradaki tarif yalnızca köz üzerinde doğrudan ızgarayı ele alır. Folyoda pişirilen Pez brujo ile bütün kızartılan çeşidi, doğrulanmış listede ayrı yemekler olarak tutulur; yöntemleri bu tarifle birleştirilmez. Pirinç veya patacones isteğe bağlı eşlikçi olarak sunulabilir, balığın çeşnilerine eklenmez.
Pez brujo yalnızca Galápagos çevresinde yaşayan bir tür gibi tanıtılmamalıdır. Bilimsel kaynaklar türün doğu tropikal Pasifik’te daha geniş bir dağılıma sahip olduğunu; Ekvador anakarası, Kolombiya ve Peru’nun kuzeyinin de buna dâhil olduğunu bildirir. Balığın ada mutfağındaki yeri, yalnızca bu adalarda yaşadığı anlamına gelmez. Bu ayrım, yerel yemek kültürüyle bağını korurken türün dağılımını doğru anlatır. Bu nedenle yerel adı ve coğrafi bağlamı kullanıyor, ancak türün yaşam alanını daraltan bir iddiada bulunmuyoruz.
Yerel kaynaklar ızgarayı bu balık için kullanılan pişirme yollarından biri olarak kaydeder. Gastronomi araştırması, bu yöntemi balığın yağlı et dokusuyla da ilişkilendirir. Bununla birlikte, tüm çeşniler için zorunlu ve kesin ölçüler belirleyen, yayımlanmış tek bir ev tarifi bulamadık. Bu tarifteki miktarlar, temizlenmeden önce yaklaşık 1,2 kg gelen bütün bir balık için editoryal olarak ölçeklenmiş uygulamalı bir seçenektir. Balığın tadını öne çıkarmak için sarımsağı, kimyonu, tuzu ve lime suyunu ölçülü kullanıyoruz. Kırmızı soğan, domates, lime ve kişnişten hazırlanan taze salsa criolla ayrı servis edilir; tek bir tarihî tarifin zorunlu parçası olduğu ileri sürülmez.
Alışverişe, kaynağını belgeleyebilen yetkili bir satıcıdan soğukta saklanmış balık seçerek başlayın ve güncel yerel kuralları kontrol edin. Pulların ve iç organların çıkarılmasını, dikenli yüzgeçlerin güvenli biçimde kısaltılmasını isteyin. Tarif, Pez brujo’nun kişisel olarak avlanmasını teşvik etmez. Galápagos balıkçılığını inceleyen bir değerlendirme, bu türde yavaş büyüme, geç olgunlaşma ve incelenen popülasyonlar üzerindeki aşırı baskıya dair olası işaretlerden söz eder. Bu, balığın kaynağına dikkat etmek için bir nedendir; güncel kuralların yerine geçmez ve balığın yıl boyunca bulunabileceğini kanıtlamaz.
Balığı çeşnilendirene kadar buzdolabında tutun; kısa marine süresinde de tekrar soğuğa kaldırın. Çiğ balıkla çalıştıktan sonra ellerinizi yıkayın, bıçağı ve kesme tahtasını temizleyin; balığı ve sebzeleri ayrı yüzeylerde hazırlayın. Menteşeli metal sepet bütün balığı destekler ve deriyi yırtmadan tek seferde çevirmeyi kolaylaştırır. Sepet yoksa balığı temiz ve hafif yağlanmış bir tel üzerine koyabilirsiniz. Çevirmeden önce derinin telden kolayca ayrılmasını bekleyin; balığı zorlayarak kaldırmayın. Bu yöntem, bütün balığı korurken ısıyı eşit kullanmanıza yardımcı olur.
Izgara süresi balığın kalınlığına ve közün sıcaklığına bağlıdır. Bu nedenle verilen dakikalar yol gösterir; sıcaklık ölçümünün yerini tutmaz. Probu kemiğe değdirmeden, başın arkasından etin en kalın kısmına sokun; balık 63 °C’ye ulaşmalıdır. Et opaklaşır ve çatalla kolayca ayrılır, ancak yalnızca rengine bakmak güvenliği doğrulamak için yeterli değildir. Izgaradan aldıktan sonra balığı temiz bir servis tabağında yaklaşık üç dakika dinlendirin. Salsa criolla ve lime dilimleriyle servis edin; pirinci, patacones’i veya ají sosunu ayrı sunun.
Artan balığı sığ, kapaklı bir kaba aktarın ve iki saat içinde buzdolabına kaldırın; 3–4 gün içinde tüketin. Yeniden ısıtırken iç sıcaklığı 74 °C’ye çıkarın ve balığın kurumasına yol açabileceğinden tekrar tekrar ısıtmayın. Balık bir alerjendir; pişirmeden önce tüketime hazır yiyeceklerden ayrı tutun. Salsayı ve temiz servis gereçlerini çiğ balığın sularından uzak tutun. Böylece yemeğin bölgesel adı ve doğrudan közde pişirme yöntemi korunur; editoryal ölçüler, isteğe bağlı eşlikçiler ve dayanağı olan güvenlik adımları da birbirinden açıkça ayrılır.