Šopska salata – frisse Balkansalade met tomaat, komkommer en witte kaas
Šopska salata, internationaal vaak Shopska salad genoemd, is een frisse groentesalade die in heel Zuidoost-Europa bekend is. De moderne benaming is sterk verbonden met Bulgarije in de twintigste eeuw, terwijl het gerecht ook in Servië een vertrouwde plek heeft in restaurants en thuismaaltijden. De versie hier gebruikt verse groene paprika en geen geroosterde paprika.
De salade staat of valt met de kwaliteit en snijwijze van de groenten. Tomaten moeten rijp zijn maar nog voldoende stevig om tijdens het omscheppen hun vorm te houden. Komkommer en paprika worden in stukken gesneden die gemakkelijk samen met tomaat en ui op één vork passen. De ui wordt dun gesneden, zodat de rauwe scherpte niet elk hapje overheerst.
De dressing is bewust eenvoudig: wijnazijn, zonnebloemolie en zout. Zout trekt snel vocht uit tomaat en komkommer, daarom gebeurt het kruiden pas vlak voor het opdienen. Er hoeft slechts kort te worden omgeschept; lang mengen maakt de tomaat kapot en verandert een frisse salade in een kom groentevocht.
De witte pekelkaas gaat pas na het mengen op de salade. Grof geraspt vormt hij een losse witte laag boven de groenten. Dat is niet alleen voor het uiterlijk: de kaas blijft zo als afzonderlijk zilt element herkenbaar, in plaats van volledig in het vocht op de bodem te verdwijnen.
Omdat er niet wordt gekookt, is koude bewaring van de kaas belangrijk. De salade is bedoeld om meteen te eten. Restjes kunnen gekoeld worden bewaard, maar na een nacht zullen zout en zuur meer vocht uit de groenten hebben getrokken; voor de beste structuur is gebruik binnen 24 uur verstandig.