Prażuchy żywieckie – miękkie kluski z prażonej mąki żytniej
Wprowadzenie: Prażuchy żywieckie to miękkie, kleiste kluski z mąki żytniej, którą najpierw praży się na sucho, a następnie stopniowo łączy z osoloną, wrzącą wodą. Mają łagodny, orzechowy aromat i lekko chlebowy smak. Widoczne otręby i drobne grudki są naturalne — masa nie powinna przypominać gładkiego purée ziemniaczanego.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpisało Prażuchy na Listę Produktów Tradycyjnych województwa śląskiego; opisana tradycja związana jest z Żywiecczyzną. Nazwa nawiązuje do prażenia mąki. Żyto i inne lokalnie uprawiane zboża prażono w grubym garnku lub na blasze, a następnie zalewano osoloną, wrzącą wodą. To niedrogie i sycące danie często zastępowało chleb.
Ta domowa wersja wykorzystuje pełnoziarnistą mąkę żytnią i 450 ml wrzątku — środek udokumentowanego zakresu 400–500 ml na 500 g mąki. Prażuchy podaje się z przyrumienioną wędzoną słoniną i cebulą, co jest jednym z opisanych sposobów okraszania. Tradycyjnymi dodatkami są też masło lub smalec, skwarki, mleko, maślanka albo śmietana. Żywieckie kluski z mąki różnią się od ziemniaczanych prażuchów znanych z innych części województwa.
