Zwolse mosterdsoep is een romige soep die wordt geassocieerd met Zwolle, de historische Hanzestad in het oosten van Nederland. Grove Zwolse mosterd geeft de soep haar kenmerkende pittige, lichtzoete en friszure smaak. De naam verwijst naar de Zwolse stijl, maar recepten die thuis en in restaurants worden gemaakt verschillen in groenten, zuivel, binding en garnering.
Dit recept volgt één gepubliceerde thuisversie voor vier personen, toegeschreven aan Tieme Hermans’ kookboek Noosh-e-Jaan. Daarin worden prei en knoflook in boter zacht gebakken, waarna grove Zwolse mosterd en groentebouillon worden toegevoegd. De soep wordt gepureerd en afgemaakt met room en belegen kaas. Bosui is de garnering; krokante spekjes en geraspte zure appel zijn optioneel. Het is één eigentijdse, gedocumenteerde formule en niet de enige manier waarop Zwollenaren deze soep maken.
Andere lokale recepten laten zien waarom je de mosterd het beste in delen toevoegt. Een recept van chef-kok Kees Mellink van Grand Hotel Wientjes gebruikt groentebouillon, room en volle melk. De kok noemt ongeveer één eetlepel mosterd per persoon als uitgangspunt en laat de soep tien minuten zacht trekken. Een andere gepubliceerde thuisversie gebruikt prei, bouillon, kookroom en Zwolse mosterd en raadt aan tussendoor te proeven, omdat de scherpte van mosterd verschilt. De verhoudingen en bereidingswijze wijken af van de versie die we hier volgen.
Begin met de prei en knoflook. Snijd de prei in dunne ringen en was eventueel zand tussen de bladen weg. Bak de prei rustig in boter tot hij zacht en glazig is, zonder dat hij bruin wordt. De gekozen versie rekent ongeveer 20 minuten voor deze stap. Door de prei rustig te garen, wordt de smaak zacht en vormt hij een gladde basis voor de soep, zonder bloem of een ander bindmiddel.
Roer daarna 36 ml grove Zwolse mosterd door de groenten en bak die kort mee voordat de bouillon erbij gaat. Dit is drie Nederlandse eetlepels. Laat de soep ongeveer 20 minuten zacht koken, haal de pan van het vuur en pureer de inhoud glad. Houd de kop van de staafmixer onder het oppervlak om spatten te beperken. De prei moet volledig fijn zijn, zodat de soep een gelijkmatige structuur krijgt.
De bron noemt vier tot vijf Nederlandse eetlepels mosterd in totaal. De goedgekeurde projectomzetting is 12 ml per eetlepel, dus de hoeveelheid komt uit op 48–60 ml. Voeg eerst 36 ml toe en houd 12–24 ml achter voor de smaakafstelling. Proef nadat de room en kaas zijn toegevoegd en voeg de extra mosterd beetje bij beetje toe. De scherpte verschilt per merk en pot, daarom werkt de geleidelijke afstelling uit de bron goed.
Roer de room erdoor en breng de soep volgens de gekozen bron opnieuw aan de kook. Voeg de geraspte belegen Goudse kaas toe en roer tot die smelt. Zet het vuur uit en breng de soep op smaak met zout en zwarte peper. Omdat de kaas zout en hartigheid toevoegt, proef je eerst voordat je extra zout gebruikt. Een thermometer is niet nodig: dit is gewone bereiding op het fornuis en het gereedschap staat daarom niet bij de apparatuur.
Serveer de soep heet met ringetjes bosui. De gepubliceerde versie noemt krokant gebakken spekjes of geraspte zure appel als optionele garnering en raadt stevig bruin brood met boter en belegen kaas aan. De bron geeft geen gewichten voor deze extra’s. Daarom zijn ze optioneel en naar smaak, zonder er een verzonnen hoeveelheid aan toe te kennen.
Zwolse mosterd heeft een lokale geschiedenis. VisitZwolle beschrijft de mosterdtraditie van de stad; de huidige maker De Wijndragers meldt sinds 1983 in Zwolle gevestigd te zijn. Gebruik grove Zwolse mosterd voor het regionale karakter dat de recepten benoemen. De producent houdt zijn eigen blend geheim; dit recept gebruikt de mosterd als ingrediënt en doet geen uitspraak over de geheime samenstelling.