Skip to content
Nederlandse keukenSoepen en stoofgerechten

Zaanse mosterdsoep

Maak romige Zaanse mosterdsoep met grove mosterd, beenham, aardappel en boerenkaas volgens de gepubliceerde versie van Landleven.

Een kom romige Zaanse mosterdsoep met grove mosterd, beenham, aardappel, boerenkaas en bieslook.Zaanse mosterdsoep
4 kleine kommen als voorgerechtOpbrengst
20minVoorbereiding
25minBereiding
MakkelijkMoeilijkheidsgraad

Zaanse mosterdsoep en de mosterdmolens aan de Zaan

Grove Zaanse mosterd geeft deze romige streeksoep zijn kenmerkende smaak, met aardappel, beenham, boerenkaas en bieslook.

Zaanse mosterdsoep is een Nederlandse mosterdsoep die met de Zaanstreek in Noord-Holland wordt geassocieerd. De grove Zaanse mosterd bepaalt het karakter: de zichtbare mosterdzaadjes geven de soep structuur en een pittige, volle smaak. Deze versie bevat kleine blokjes gegaarde beenham van varkensvlees en aardappel. Room en fijngesneden boerenkaas maken de bouillon aan het einde romig; bieslook voegt een frisse uiensmaak toe. De streeknaam verwijst naar een lange band met mosterdproductie, maar niet naar één vaststaand historisch recept.

Die band gaat eeuwen terug. Een regionale geschiedenispagina vermeldt dat er vanaf de zestiende eeuw windmolens aan de Zaan stonden waar mosterd werd gemalen. De molenstenen verwerkten mosterdzaad en de bredere Zaanstreek groeide uit tot een centrum van de Nederlandse mosterdproductie. De molens maakten deel uit van een werkend industriegebied waarin windkracht werd gebruikt om grondstoffen te verwerken. Mosterd werd een van de producten waarmee de streek buiten de eigen dorpen bekendheid kreeg. Zaanse mosterd werd later in heel Nederland verkocht. Dat regionale verleden helpt verklaren waarom de mosterd hier meer is dan alleen een smaakmaker in een willekeurige soep.

Mosterdmolen De Huisman, tegenwoordig verbonden met de Zaanse Schans, houdt de relatie tussen de streek en haar kenmerkende mosterd zichtbaar. De regionale bron beschrijft grove Zaanse mosterd als een herkenbare soort Nederlandse mosterd en noemt die als basis van de bekende Zaanse mosterdsoep. Ook het recept van Landleven gebruikt grove Zaanse mosterd van molen De Huisman in Wormerveer. Daarmee is de regionale band van het gerecht en zijn belangrijkste ingrediënt goed onderbouwd. De bronnen wijzen echter geen enkele oorspronkelijke of exclusieve soepformule aan. Mosterdsoep wordt ook met andere plaatsen in Nederland geassocieerd; de samenstelling en dikte verschillen per recept en huishouden.

De hier gevolgde receptversie verscheen in Landleven bij vijf streeksoepen uit het kookboek De Nederlandse Keukentafel van Ben Ellenbroek. Het recept bevat water en kippenbouillonpoeder, beenham, ui, knoflook, roomboter, grove Zaanse mosterd, patentbloem, aardappel, room, boerenkaas en bieslook. De hoeveelheden en bereidingswijze volgen die publicatie; de handelingen zijn voor de kaart samengevoegd tot zes geïllustreerde stappen. De bron vermeldt geen opbrengst of totale bereidingsduur. Daarom zijn vier kleine kommen als voorgerecht en de tijden van 20 minuten voorbereiding, 25 minuten bereiding en 45 minuten in totaal redactionele schattingen, geen gegevens van Landleven.

De soep krijgt smaak en binding in dezelfde steelpan. Bak eerst de beenham, ui en knoflook in roomboter tot de ui zachter wordt en de ham licht kleurt. Roer de mosterd en patentbloem erdoor en laat dit mengsel drie minuten op laag vuur garen; zo gaart de bloem zonder bruin te worden. Laat de roux daarna afkoelen voordat de warme bouillon er geleidelijk doorheen wordt geklopt. Dat volgt de gepubliceerde methode en helpt een gladde basis te maken. De aardappel gaat er in kleine blokjes bij en kookt tien minuten zachtjes mee. De soep wordt niet gepureerd: de mosterdzaadjes en stukjes aardappel en ham blijven zichtbaar. Room en fijngesneden boerenkaas gaan er pas op het einde bij.

Gebruik grove Zaanse mosterd om het streekkarakter te behouden en snijd de boerenkaas fijn, zodat die zich gelijkmatig door de hete soep laat roeren. Kippenbouillonpoeder kan per merk verschillen in zout en andere ingrediënten. De bron noemt geen merk; controleer daarom de verpakking op allergenen en proef de bouillon voordat er eventueel extra op smaak wordt gebracht. In deze receptreeks zijn de Nederlandse huishoudmaten vastgelegd op 2 ml per theelepel en 12 ml per eetlepel. Daarom blijft 4 ml bouillonpoeder gelijk aan twee theelepels van 2 ml, is 6 ml mosterd drie van zulke theelepels en is 12 ml bieslook één eetlepel. Deze volumes worden niet vervangen door andere internationale lepelmaten.

Serveer de soep warm als voorgerecht in vier kleine kommen. De romige bouillon, de hele mosterdzaadjes en de hartige stukjes maken er een vullende eerste gang van, zonder dat de soep tot een gladde puree wordt gemengd. Koel restjes snel terug en zet ze binnen twee uur in een goed afgesloten bak in de koelkast. Het Voedingscentrum adviseert gebonden soep met vlees maximaal twee dagen gekoeld en maximaal drie maanden ingevroren te bewaren. Verwarm restjes door en door tot stomend heet en roer tijdens het verhitten, zodat de soep gelijkmatig warm wordt. Zo blijven de bewaartijd en opwarmmethode aansluiten bij de Nederlandse richtlijnen en blijft de grove Zaanse mosterd het duidelijk herkenbare ingrediënt.

Ingrediënten

Receptkaart

Zaanse mosterdsoep

Opbrengst4 kleine kommen als voorgerecht
Voorbereiding: 20 minBereiding: 25 minTotale tijd: 45 min

Soep

Keukengerei

Bereiding

5 minuten

Maak de kippenbouillon

Meet het water af met een maatbeker. Breng het water met het kippenbouillonpoeder in een steelpan aan de kook en roer tot het poeder is opgelost. Giet de hete bouillon in een hittebestendige roestvrijstalen kom en zet die klaar voor de roux.

8 minuten

Snijd de beenham en smaakmakers en bak ze

Snijd de beenham, ui en knoflook in fijne blokjes. Smelt de roomboter in dezelfde steelpan op middelhoog vuur. Voeg de blokjes toe en bak al roerend tot de ui zacht wordt en de ham lichtbruin kleurt.

3 minuten

Maak de mosterdroux

Roer de grove Zaanse mosterd door het mengsel. Voeg daarna de patentbloem al roerend toe. Laat het mengsel ongeveer drie minuten op laag vuur garen en roer regelmatig, zodat de bloem gaart zonder te kleuren.

11 minuten

Laat de roux afkoelen en roer de bouillon erdoor

Haal de steelpan van het vuur en laat de roux ongeveer 10 minuten afkoelen. Klop de warme kippenbouillon er geleidelijk met een garde door tot de basis glad is. Schil intussen de aardappel en snijd die in kleine, gelijkmatige blokjes.

10 minuten

Laat de aardappel in de soep garen

Breng de soep aan de kook. Voeg de aardappelblokjes toe, zet het vuur laag en laat de soep 10 minuten zachtjes koken. Roer af en toe, tot de aardappel zacht is.

8 minuten

Voeg room, kaas en bieslook toe

Roer de room en de fijngesneden boerenkaas erdoor. Breng de soep al roerend opnieuw aan de kook, zodat de kaas gelijkmatig smelt. Schep de soep in warme kommen en bestrooi met fijngehakte bieslook.

Tips voor succes

01

Kies grove Zaanse mosterd

De hele mosterdzaadjes geven de soep haar regionale karakter en een lichte bite. Fijne mosterd verandert de structuur.

02

Laat de roux rustig garen

Roer de roux de volle drie minuten op laag vuur, zodat de bloem gaart zonder te kleuren.

03

Laat de roux afkoelen voor de bouillon erbij gaat

Laat de roux afkoelen en klop de warme bouillon er geleidelijk door. Zo volg je de bronmethode en voorkom je klontjes.

04

Snijd de aardappel in gelijke blokjes

Kleine, gelijkmatige blokjes worden tijdens het zacht koken gaar en blijven herkenbaar in de soep.

05

Proef de bouillon voordat je verder kruidt

Kippenbouillonpoeder verschilt per merk in zoutgehalte. Proef de basis voordat de soep verder op smaak wordt gebracht.

Receptvariaties

Deze versie volgt het gepubliceerde Landleven-recept met grove Zaanse mosterd. De samenstelling van familierecepten en de afwerking kunnen verschillen.

Veelgestelde vragen over de bereiding

ProbleemWat te doen
Er zitten bloemklontjes in de soepbasis.Klop de warme bouillon geleidelijk door de afgekoelde roux. Blijf kloppen tot de basis glad is voordat de aardappel erbij gaat.

Restjes snel koelen en bewaren

Koel de soep snel terug en zet haar binnen twee uur in een goed afgesloten bakje in de koelkast.

Koelkast

Bewaar gekoelde restjes maximaal twee dagen.

Invriezen

Vries de soep in goed afgesloten porties maximaal drie maanden in. Na het ontdooien kan de structuur iets zachter zijn.

Opwarmen

Verwarm de soep door en door tot stomend heet en roer tijdens het verhitten, zodat ze gelijkmatig warm wordt.

Veelgestelde vragen