Schil en snijd de aardappelen
Schil de aardappelen en snijd ze in gelijke stukken. Spoel los zetmeel af en doe de aardappelen in een grote kookpan. Voeg ruim koud water toe, zodat ze onderstaan.
Nederlandse stamppot met gestoofde spitskool, tijm en blokjes Edammer kaas die er op het laatst doorheen gaan.
Spitskoolstamppot met Edammer kaasKruimige aardappelen, gestoofde spitskool, tijm en milde Edammer kaas vormen samen een praktische maaltijd uit de Nederlandse thuiskeuken.
Stamppot is een herkenbare vorm van de Nederlandse thuiskeuken: aardappelen worden met groente gestampt tot een stevige warme maaltijd. De naam hoort bij een brede groep gerechten; de groente, kruiding en bereiding verschillen per versie en huishouden. Boerenkool en zuurkool zijn bekende voorbeelden. Deze versie combineert spitskool met Edammer kaas en volgt een hedendaags Nederlands recept. Het is geen reconstructie van een vastgelegd oud streekrecept.
De ranglijst noemt Edammer kaas, een kaassoort en geen bereid gerecht. Daarom laat dit recept zien hoe de kaas in een stamppot kan worden gebruikt, zonder de kaas zelf als gerecht te presenteren. De beschreven combinatie bestaat uit kruimige aardappelen, spitskool, tijm en grove mosterd; de kaas gaat er pas op het einde in. Zo blijft de zachte puree afgewisseld met reepjes kool en kleine stukjes kaas die nog herkenbaar zijn.
Stamppot heeft een duidelijke plaats in de Nederlandse eetcultuur, maar de huidige puree met groente moet niet zonder meer naar een ver verleden worden teruggeprojecteerd. Regionale erfgoedbronnen beschrijven oudere eenpansmaaltijden waarin de ingrediënten samen werden gekookt, maar herkenbaar bleven. Het samenstampen van aardappelen en groente kwam later als vorm van stamppot in gebruik. Dit recept hoort bij die veranderlijke huiselijke traditie; de combinatie van spitskool en kaas wordt hier niet als middeleeuws of eeuwenoud voorgesteld.
Edammer kaas ontleent zijn naam aan de plaats Edam in Noord-Holland. De plaats was een belangrijke haven voor de handel in zuivelproducten; kaas die van daaruit werd vervoerd, raakte bekend onder die plaatsnaam. Tegenwoordig is Edammer kaas een brede kaassoort die op verschillende plekken wordt gemaakt. Edam Holland is een specifieke beschermde geografische aanduiding met regels voor melk, productie en rijping. Gebruik die beschermde naam alleen wanneer de kaas aan de voorwaarden voldoet; een gewone Edammer kaas is niet automatisch Edam Holland BGA.
De bron gebruikt kruimige aardappelen die tijdens het koken gemakkelijk zacht worden en daardoor goed tot puree zijn te stampen. Spitskool heeft een milde smaak en wordt in dit recept apart gestoofd met boter, water en tijm. Door de kool niet mee te koken met de aardappelen, blijft de textuur beter te controleren. Het beetje kookvocht gaat later bij de puree en draagt bij aan een smeuïge stamppot. Zo blijft de kool zacht, maar niet volledig uit elkaar gekookt.
De opgegeven totale tijd van 40 minuten is haalbaar doordat de aardappelen koken terwijl de spitskool wordt voorbereid en gestoofd. Begin met de aardappelen en zet de kool op tijdens het koken. Controleer het grootste stuk aardappel met een klein mes; de kooktijd kan variëren met de grootte van de stukken. Giet de aardappelen goed af voordat de melk, mosterd en boter erbij gaan. Stamp ze tot puree en meng de kool met het kookvocht erdoor, zodat het geheel vochtig blijft zonder extra ingrediënten.
Roer de Edammer kaas pas door de stamppot wanneer de aardappelen en kool zijn gemengd. Snijd de kaas in onregelmatige blokjes; door de kaas laat toe te voegen en kort te mengen, blijven er stukjes herkenbaar in de puree. Serveer de stamppot zodra de kaas is verdeeld en het gerecht warm is. De bron noemt appelcompote als mogelijk bijgerecht. Dat blijft een vrijblijvende serveersuggestie en staat daarom niet tussen de afgewogen ingrediënten.
Deze maaltijd is bedoeld voor vier porties en gebruikt een korte lijst gewone ingrediënten. De aardappelen en kool vragen elk een eigen pan, maar de kooktijden overlappen zodat de totale bereiding praktisch blijft. De hoeveelheid mosterd geeft een lichte pittigheid; extra grove mosterd is alleen een optie voor wie de stamppot scherper wil. Koel restjes vlot af, zet ze binnen twee uur afgedekt in de koelkast en eet ze binnen twee dagen. Warm alleen de benodigde portie opnieuw op en roer tot de stamppot overal stomend heet is, volgens het advies van het Voedingscentrum.







Schil de aardappelen en snijd ze in gelijke stukken. Spoel los zetmeel af en doe de aardappelen in een grote kookpan. Voeg ruim koud water toe, zodat ze onderstaan.
Halveer de spitskool in de lengte, verwijder de harde kern en snijd de bladeren in dunne reepjes. Weeg 800 g af.
Voeg 2 ml zout toe. Breng het water aan de kook en kook de aardappelen 15–20 minuten, tot een klein mes zonder weerstand in het grootste stuk glijdt. Stoof de spitskool terwijl de aardappelen koken; deze kooktijden overlappen.
Smelt 25 g boter in een ruime steelpan. Voeg de spitskool, 150 ml heet water, 1 ml zout en de tijmblaadjes toe. Breng aan de kook en stoof de kool op laag vuur ongeveer 10 minuten, tot de reepjes zacht zijn maar hun vorm behouden.
Giet de aardappelen goed af. Voeg de melk, mosterd, zwarte peper en de resterende 25 g boter toe. Stamp tot puree. Schep de gestoofde spitskool met het kookvocht erdoor. Zet de pan op laag vuur en roer tot de stamppot overal warm is.
Snijd de Edammer kaas in onregelmatige blokjes als dat nog niet is gedaan. Roer de blokjes vlak voor het serveren door de hete stamppot. Laat ze niet zo lang meekoken dat alle blokjes in de puree verdwijnen. Serveer warm.
Zet de spitskool op terwijl de aardappelen koken; zo blijft de totale tijd van 40 minuten haalbaar.
Stoof de kool op laag vuur en stop wanneer de reepjes zacht zijn maar hun vorm behouden.
Roer de blokjes vlak voor het serveren door de stamppot, zodat ze deels hun vorm houden.
De bron noemt extra grove mosterd als optie voor een pittiger resultaat. Houd 15 ml in het hoofdrecept aan en voeg alleen naar voorkeur meer toe.
De bron noemt appelcompote als mogelijk bijgerecht. Dit is optioneel en staat niet in de afgewogen ingrediëntenlijst.
| Probleem | Wat te doen |
|---|---|
| De stamppot is te dun | Giet de aardappelen goed af en voeg het kookvocht van de spitskool geleidelijk toe. Stop zodra de puree voldoende smeuïg is; voeg niet automatisch extra water toe. |
| De kaas verdwijnt in de puree | Snijd de Edammer kaas in blokjes en roer die er vlak voor het serveren door. Laat de stamppot daarna niet lang doorkoken. |
| Oorspronkelijk ingrediënt | Praktische vervanger | Wat verandert |
|---|---|---|
| Edammer kaas |
Serveer de stamppot vers, wanneer de stukjes Edammer kaas nog herkenbaar zijn.
Laat restjes snel afkoelen, doe ze in een afgesloten bak en zet ze binnen 2 uur in de koelkast. Eet ze binnen 2 dagen op volgens het advies van het Voedingscentrum.
Warm alleen de benodigde portie opnieuw op en roer goed, tot de stamppot overal stomend heet is. Warm dezelfde portie niet meer dan één keer opnieuw op.
Nee. Edammer kaas is een brede kaassoort. Edam Holland is een beschermde naam voor kaas die aan de geografische productieregels voldoet.
Dit recept is geschreven voor spitskool. Een stevigere kool kan een andere snij- of stooftijd nodig hebben en geeft een andere textuur.
De bron roert de blokjes vlak voor het serveren door de stamppot. Zo worden ze warm en zacht, maar smelten ze niet volledig in de puree.