Tamal lojano is een regionaal gerecht dat wordt geassocieerd met Loja in de zuidelijke Ecuadoraanse hooglanden. Het hoort bij de brede tamalfamilie, maar deze versie begint met gedroogde gele maïs die wordt geweekt en gemalen, gemengd met varkensreuzel en gevuld met een hartige vulling. Daarna wordt de tamal in een achirablad gevouwen. Regionale bronnen beschrijven vullingen met kip of varkensvlees en verschillende verhoudingen, deegsoorten, smaakmakers en toevoegingen. Deze pagina volgt één kipversie die de Universiteit van Cuenca heeft vastgelegd; zij presenteert die niet als de enige manier uit Loja of als nationale standaard voor Ecuador.
De geselecteerde technische receptkaart is in 2014 opgesteld door de faculteit gastronomische wetenschappen van de Universiteit van Cuenca. Zij vermeldt 900 g gepelde gele maïs, 120 g varkensreuzel, 450 g kip vóór schoonmaken, 1 l water, afgewogen smaakmakers en groenten, 15 achirabladeren en 15 porties van 180 g. De voorbereidingslijst gaat uit van geweekte en gemalen maïs, gekookte en geplukte kip en voorbereide erwten en wortel voordat de tamales worden ingepakt. De kaart geeft 30 minuten stoomtijd. Het totale gewicht van circa 2.656 g komt, afgerond, overeen met vijftien porties van 180 g.
Een latere veldgids van de Universiteit van Cuenca beschrijft tamal lojano als deeg van geweekte droge maïs en varkensreuzel, in achirabladeren verpakt en gevuld met varkensvlees of kip; erbij wordt koffie genoemd. De aparte technische formule in die gids is een varkensvleesversie met andere hoeveelheden en een stoomtijd van 45 minuten. Ook een gemeenschapsrecept uit Yangana noemt varkensvlees of kip, maar legt de vloeistofhoeveelheid en vaste opbrengst niet vast. Een krantenrecept uit 2026 gebruikt voorgekookt maïsmeel, kipfilet, rozijnen, gekookt ei en peper. Dit zijn relevante varianten, maar ze worden niet samengevoegd. Hier volgen we de afgemeten kipversie uit 2014.
De hoeveelheden houden rekening met de verschillen tussen schoonmaakgewicht en nettogewicht in de bron. Voor kip staat 450 g vóór schoonmaken tegenover 360 g netto; voor ui 100 g tegenover 90 g en voor wortel 50 g tegenover 40 g. De gekozen kaart vermeldt ook 900 g gele maïs, 120 g varkensreuzel, 12 g zout, 10 g knoflook, 5 g komijn, 5 g oregano, 7 g bakpoeder, 100 g ui, 50 g wortel, 50 g erwten, 10 ml achioteolie, 1 l water en 15 achirabladeren. Weeg de maïs droog, vóór het weken. De liter water is voor de kippenbouillon; de bron noemt geen hoeveelheid bouillon die het deeg opneemt. Gebruik apart drinkwater om de maïs onder te zetten en giet dat na het weken weg.
Hele maïskorrels vragen om voorbereiding vooraf. Spoel ze, laat ze weken tot ze zacht genoeg zijn om te malen en laat ze daarna goed uitlekken. Maal ze grof en gelijkmatig. De bron beschrijft het weken en malen maar noemt geen duur. De circa acht uur die in dit recept staan, is een praktische schatting om thuis te plannen, geen waarde uit de universiteitskaart. Een natte maïsmolen is geschikt; een geschikte foodprocessor kan ook, in kleine porties. Gooi het weekwater weg. Houd de afgemeten liter apart voor de bouillon en voeg de bouillon tijdens het kneden beetje bij beetje toe, omdat de bron geen opnamehoeveelheid voor het deeg vermeldt.
Kook de kip in het afgemeten water, zeef de bouillon en bewaar die; trek het vlees uit elkaar. De voorbereidingslijst van de technische kaart noemt gekookte kip en bouillon, maar werkt het thuis garen niet volledig uit. Deze verbindende stap gebruikt alleen het aangegeven water en maakt het veilige eindpunt expliciet. Controleer vóór het uit elkaar trekken dat het dikste deel 74 °C heeft bereikt. Houd rauwe kip en materiaal gescheiden van voedsel dat direct wordt gegeten en maak handen en werkblad schoon. Een thermometer dient hier uitsluitend voor deze veiligheidscontrole, niet als decoratie of als onderwerp van gewone receptbeelden.
De vulling bestaat uit ui en wortel die in achioteolie worden gebakken, gemengd met erwten en geplukte kip. Kneed voor het deeg de gemalen maïs met zachte varkensreuzel, zout, knoflook, komijn, oregano en bakpoeder. Werk de bewaarde bouillon er beetje bij beetje door. De kaart vermeldt één liter water voor de bouillon en instrueert om bouillon door de maïs te mengen, maar geeft geen opgenomen hoeveelheid. Verzin daarom geen tweede vaste maat; pas de hoeveelheid aan de textuur aan. Het deeg moet soepel genoeg zijn om uit te spreiden en stevig genoeg om de vulling in te sluiten.
Was de achirabladeren en maak ze zo nodig kort soepel als de hoofdnerf niet goed vouwt. Verdeel deeg en vulling over de vijftien bladeren en vouw ze dicht. De opbrengst van vijftien porties van circa 180 g is een schatting uit de bron; ze garandeert niet het afgewerkte gewicht van elke afzonderlijke tamal. Stoom volgens de gekozen kaart 30 minuten. Een aparte veldnotitie uit Loja raadt aan de tamales niet samen te drukken of dicht op elkaar te stapelen en noemt soepel geworden bladnerven als teken dat ze gaar worden. Geef ze ruimte en controleer of het deeg in het midden gaar is. Is een proefexemplaar nog nat, stoom dan langer en controleer opnieuw; serveer geen ongaar deeg.
De totale tijd is een huishoudelijke schatting vanaf droge maïs en omvat het geplande weken, het actieve malen en inpakken, het garen van kip en vulling en de 30 minuten stomen uit de gekozen bronkaart. De universiteitskaart geeft geen totale voorbereidingstijd. FoodSafety.gov adviseert bederfelijke restjes in ondiepe bakken binnen twee uur te koelen en tot 74 °C opnieuw te verhitten. Dat is actuele richtlijn voor voedselveiligheid thuis, geen uitspraak over historische kookgewoonten in Loja. Serveer warm en geef er desgewenst koffie bij, zoals genoemd in de regionale gids. Dit is een kipversie van Tamal lojano met duidelijke bronvermelding, regionale context en praktische aanpassingen voor thuis.