Tamal lojano to regionalne danie zawijane, związane z Loja w południowych Andach Ekwadoru. Należy do szerokiej rodziny tamales, ale w opisywanym wariancie bazą jest sucha żółta kukurydza, którą najpierw się moczy, a potem miele. Do masy dodaje się smalec wieprzowy, po czym zawija się w nią słone nadzienie i liście achiry. Lokalne opisy wymieniają farsz z kurczaka lub wieprzowiny, a proporcje tłuszczu, rodzaj masy, przyprawy i dodatki różnią się między recepturami. Ta strona przedstawia konkretny wariant z kurczakiem udokumentowany przez Universidad de Cuenca, nie jedyną recepturę wszystkich gospodarstw w Loja ani standard dla całego Ekwadoru.
Podstawą jest techniczna karta receptury przygotowana w 2014 r. przez wydział hotelarstwa Uniwersytetu w Cuenca. Wymienia 900 g żółtej kukurydzy bez łuski, 120 g smalcu wieprzowego, 450 g kurczaka przed oczyszczeniem, 1 l wody, odmierzone przyprawy i warzywa, 15 liści achiry oraz 15 porcji po 180 g. Notatki przygotowawcze potwierdzają namoczenie i zmielenie kukurydzy, ugotowanie i rozdrobnienie kurczaka, a także przygotowanie groszku i marchewki przed zawijaniem. Karta podaje 30 minut gotowania na parze. Zapisana masa gotowego produktu wynosi 2 656 g, co po zaokrągleniu odpowiada piętnastu porcjom po około 180 g.
Późniejszy przewodnik terenowy Universidad de Cuenca opisuje tamal z Loja jako masę z namoczonej suchej kukurydzy i smalcu wieprzowego, zawijaną w liście achiry i nadziewaną wieprzowiną lub kurczakiem; wspomina też o kawie podawanej do dania. Osobna techniczna karta w tym przewodniku dotyczy innego wariantu z wieprzowiną, ma odmienną listę składników i podaje 45 minut gotowania na parze. Receptura społeczności z Yangany dopuszcza wieprzowinę lub kurczaka i posługuje się miarami domowymi, lecz nie określa stałej ilości płynu ani wydajności. W przepisie prasowym z 2026 r. użyto wstępnie ugotowanej mąki kukurydzianej, piersi kurczaka, rodzynek, jajek na twardo i chili. To różne warianty, których nie należy łączyć. Tutaj zachowano odmierzoną recepturę z kurczakiem z 2014 r.
Ilości uwzględniają rozróżnienie masy brutto i netto podane na karcie terenowej. Z 450 g kurczaka przed oczyszczeniem otrzymuje się 360 g jadalnego mięsa; w przypadku cebuli źródło podaje 100 g brutto i 90 g netto, a marchewki 50 g brutto i 40 g netto. Karta wymienia także 900 g żółtej kukurydzy, 120 g smalcu, 12 g soli, 10 g czosnku, 5 g kminu rzymskiego, 5 g oregano, 7 g proszku do pieczenia, 100 g cebuli, 50 g marchewki, 50 g groszku, 10 ml oleju z achiote, 1 l wody i 15 liści achiry. Kukurydzę odważyć w stanie suchym, przed moczeniem. Litr wody służy do przygotowania bulionu; źródło nie podaje, ile bulionu trafia do masy. Do moczenia użyć osobnej wody zdatnej do picia i wylać ją przed mieleniem. Bulion dodawać stopniowo, nie zakładając, że należy wykorzystać całą odmierzoną ilość.
Praca z całymi ziarnami wymaga wcześniejszego planowania. Kukurydzę przepłukać, moczyć do dostatecznego nawodnienia, dobrze odsączyć i zmielić na równą, gruboziarnistą masę. Źródło potwierdza moczenie i mielenie, ale nie określa czasu. Osiem godzin pokazane w tym przepisie to domowy szacunek organizacyjny, a nie czas podany przez uniwersytet. Najlepiej użyć młynka do mokrego mielenia; odpowiedni malakser również może się sprawdzić, jeśli pracuje się małymi partiami. Wodę z moczenia wylać przed mieleniem. Odmierzony litr wody jest przeznaczony na bulion, a ponieważ karta nie podaje ilości wchłanianej przez masę, bulion należy wlewać stopniowo podczas wyrabiania.
Kurczaka ugotować w odmierzonej wodzie, zachować przecedzony bulion i rozdrobnić mięso. Wykaz przygotowań na karcie technicznej potwierdza użycie ugotowanego kurczaka i bulionu, ale nie opisuje dokładnie gotowania mięsa. Domowy sposób przygotowania uzupełnia ten łączący etap i wyznacza punkt bezpieczeństwa: przed rozdrobnieniem najgrubsza część kurczaka powinna osiągnąć 74 °C. Surowy drób i używane przy nim przybory trzymać oddzielnie od żywności gotowej do spożycia; po kontakcie umyć ręce i powierzchnie. Termometr jest wymieniony wyłącznie jako narzędzie do tej kontroli bezpieczeństwa, a nie jako rekwizyt czy temat zwykłego zdjęcia kulinarnego.
Nadzienie zacząć od podsmażenia cebuli i marchewki na oleju z achiote, następnie dodać ugotowany groszek i rozdrobnionego kurczaka. Masę przygotować, wyrabiając zmieloną kukurydzę z miękkim smalcem, solą, czosnkiem, kminem rzymskim, oregano i proszkiem do pieczenia. Zachowany bulion dolewać po trochu. Karta podaje litr wody na jego przygotowanie i poleca połączyć bulion z kukurydzą, ale nie określa ilości wchłoniętego płynu. Zamiast ustalać drugą, nieudokumentowaną miarę, regulować konsystencję stopniowo. Wodę użytą do moczenia kukurydzy trzymać osobno i wylać. Masa powinna dać się rozsmarować, a zarazem zachować dość spoistości, by utrzymać nadzienie.
Liście achiry oczyścić i krótko zmiękczyć, jeśli ich środkowe nerwy utrudniają składanie. Masę i nadzienie podzielić między 15 liści, każdą porcję farszu zamknąć w masie i złożyć liść w paczuszkę. Podana przez źródło wydajność to piętnaście porcji po 180 g; nie gwarantuje identycznej masy każdej gotowej paczuszki. Gotować na parze przez 30 minut, zgodnie z wybraną kartą. Osobna notatka terenowa z Loja zaleca, by nie zgniatać paczuszek ani nie układać ich ciasno; jako oznakę gotowości opisuje też miękki ogonek achiry. Tamales układać luźno i sprawdzić, czy masa ścięła się w środku. Jeśli próbna paczuszka jest mokra, kontynuować gotowanie i ponownie ocenić, zamiast podawać surową masę.
Całkowity czas jest szacunkiem dla osoby zaczynającej od suchej kukurydzy. Obejmuje planowane moczenie, aktywne mielenie i zawijanie, gotowanie kurczaka, przygotowanie nadzienia oraz podane przez źródło 30 minut gotowania na parze. Uniwersytet nie określa pełnego czasu przygotowania. FoodSafety.gov zaleca schłodzić łatwo psujące się resztki w płytkich pojemnikach w ciągu dwóch godzin i odgrzać je do 74 °C. To aktualne wskazówki bezpieczeństwa domowego, a nie twierdzenia o historycznej praktyce w Loja. Tamales podawać na gorąco; według uznania można do nich podać kawę wspomnianą w przewodniku regionalnym. Rezultat pozostaje udokumentowanym wariantem tamal lojano z kurczakiem, z jasno wskazanym źródłem, regionalnym charakterem i domowymi uzupełnieniami.