Hindibayı ve domuz döşünü hazırlayın
Fazla su ezmeyi sulandırmasın diye hindibayı yıkayıp iyice kurulayın. Yaprakları enine ince şeritler hâlinde kesin. Gerekirse domuz döşünü küçük küpler hâlinde doğrayın; tuzu, karabiberi ve muskatı ölçün.
Unlu patates, taze hindiba ve çıtır tütsülenmiş domuz döşüyle Hollanda usulü stamppot hazırlayın. Yeşillikleri sıcak ezmeye en son ekleyin.
Hindiba ve domuz döşlü Hollanda stamppotSıcak patates ezmesine en son katılan taze hindiba şeritleri ve çıtır tütsülenmiş domuz döşüyle hazırlanan Hollanda yemeği.
Stamppot rauwe andijvie met spekjes; patates, taze geniş yapraklı hindiba ve küçük domuz eti parçalarını bir araya getirir. Stamppot, haşlanmış patateslerin sebzelerle birlikte ezildiği veya piştikten sonra sebzelerin karıştırıldığı Hollanda yemekleri ailesinin adıdır. Bu versiyonda hindiba çiğ olarak ince şeritlere kesilir ve sıcak patates ezmesine en son katılır. Böylece yeşil yapraklar görünür kalır ve hafifçe diri dokusunu korur. Domuz döşü ayrı pişirilerek tuzlu, tütsülü bir tat ve çıtır kenarlar kazanır. Yumuşak patates, taze yeşillik ve kızarmış domuz etinin karşıtlığı bu yemeğin belirgin özelliğidir.
Stamppot, Hollanda ev mutfağı ve mevsimlik sebzelerle ilişkilidir; ancak tek ve sabit bir tarifi yoktur. Hollanda Somut Olmayan Kültürel Miras Merkezi, bu yemek ailesini patates ve sebzenin geleneksel bir araya gelişi olarak genel biçimde tanımlar ve tariflerin değişmeye devam ettiğini belirtir. Hollandaca sözlükte olası malzemeler arasında çiğ ve pişmiş sebzeler de bulunur. Burada önemli ayrım, çiğ hindibanın patateslerle birlikte haşlanmamasıdır. Servisten hemen önce sıcak ezmeye karıştırılır; bu yöntem, pişmiş lahana veya lahana turşusuyla hazırlanan versiyonlardan ayrılır. Türkçe kaynaklar da stamppot adını koruyup yemeği Hollanda patates ve sebze ezmesi ailesi olarak açıklar.
Çiğ hindibalı versiyonun tek ve çok eski bir kökeni belgelenmiş değildir. NEMO Kennislink’in aktardığı bir tarihçi araştırmasında, Scherpenzeel’de 1929’da yayımlanan bir gazete tarifi bu yöntemle ilgili bulunan en eski basılı örneklerden biri olarak gösterilir. Tarif; patates ezmesi, ince doğranmış çiğ hindiba, soğan ve yağı çıkarılmış tütsülü domuz etini birleştiriyordu. Daha sonraki bir yemek kitabında beyaz şarap sirkesinde bekletilmiş soğan da yer alır. Buradaki tarif temel patates, hindiba ve domuz döşü bileşimini korur. Soğanlı ve sirkeli hazırlık yalnızca belgelenmiş bir varyasyondur; zorunlu malzeme veya evrensel kural değildir.
Unlu patates seçin; kolay dağılır, ılık süt ve tereyağını emer, ancak sulu bir ezmeye dönüşmez. Küçük parçalar büyüklerden çok önce dağılmasın diye patatesleri benzer boyda kesin. Süzdükten sonra fazla buharın çıkması için sıcak tencerede kısa süre bekletin. Daha kuru patates yüzeyi, süt ve tereyağının ezmeyi sulandırmadan zenginleştirmesine yardımcı olur. Hedef, tamamen pürüzsüz olmayan, hafif dokulu bir ezmedir; yapışkan bir macun değildir. El tipi patates ezici daha iyi kontrol sağlar. Blender patates nişastasını fazla çalıştırabilir.
Andijvie, açık renkli damarları ve daha koyu dış yaprakları olan geniş yapraklı hindibadır. Toprağı gidermek için iyice yıkayın, dikkatle kurulayın ve ince şeritler hâlinde kesin. Islak yapraklar ezmeye su bırakabilir; kalın parçalar ise lifli kalabilir. Hindibayı sıcak patateslere azar azar katın. Kalan ısı yaprakları yumuşatırken tazeliğini korur. Şeritler ısınıp gevşemeye başlar başlamaz karıştırmayı bırakın. Tamamen sönmüş değil, yeşil ve hafif diri görünmelidir.
Spekjes, küçük domuz döşü parçalarıdır. Yağın yavaşça çıkması ve yağsız kısımların daha sonra kızarması için soğuk, kuru tavayla başlayın. Pişerken parçaları çevirin; kenarları çıtır olduğunda ve domuz eti tamamen piştiğinde tavadan alın. Tada katkı vermesi için çıkan yağın bir kısmını ezmeye ayırın, ancak üzerine serpmek üzere birkaç parçayı da kenara koyun. Domuz döşünün tuzluluğu değişebilir, bu nedenle daha fazla tuz eklemeden önce karışımı tadın. Muskat bu tarifte baskın değil, tamamlayıcı bir baharattır.
Hindiba ısınır ısınmaz stamppot’u servis edin. Sıcak kaselere paylaştırın ve ayırdığınız çıtır domuz döşüyle tamamlayın. Tarif domuz eti, süt ve tereyağı içerir. Hollanda’daki bazı sofralarda stamppot’un yanında tütsülenmiş sosis rookworst sunulur; ancak bu sosis dört porsiyonluk tarifin malzemesi ve yöntem adımları arasında yoktur. Bu bilgi yalnızca ayrı bir servis seçeneğini açıklar, tarife yeni bir adım eklemez. İçerik, yerel alışkanlıklara uyarlamak için başka malzemelerle değiştirilmez.
Adımlardaki sürelerin toplamı 40 dakikadır ve tarif dört porsiyon verir. Patatesler haşlanırken hindibayı hazırlayıp domuz döşünü doğrayın; eti ayrı tavada pişirebilirsiniz. Patatesleri süzüp tereyağı ve ılık sütle ezin, ardından yaprakları yalnızca servis etmeden hemen önce katın; böylece gereğinden uzun pişmezler. Artan yemeği sığ bir kaba alarak hızla soğutun ve en geç 2 saat içinde buzdolabına kaldırın. 3–4 gün içinde tüketin. Yalnızca yiyeceğiniz porsiyonu, orta noktası 74 °C’ye ulaşana kadar yeniden ısıtın; ısındıktan sonra hindiba daha yumuşak olacaktır.








Fazla su ezmeyi sulandırmasın diye hindibayı yıkayıp iyice kurulayın. Yaprakları enine ince şeritler hâlinde kesin. Gerekirse domuz döşünü küçük küpler hâlinde doğrayın; tuzu, karabiberi ve muskatı ölçün.
Patatesleri soyup eşit büyüklükte doğrayın. Büyük tencereye alın, üzerini soğuk suyla kapatın ve ölçülü tuzu ekleyin. Kaynama noktasına getirin, ardından kısık ateşte yaklaşık 20 dakika, bıçak en büyük parçaya kolayca girene kadar haşlayın.
Parçaları soğuk ve kuru tavaya alın. Orta ateşte yaklaşık 6 dakika, ara sıra çevirerek kızartın; kenarları çıtır ve kahverengi, domuz eti de tamamen pişmiş olmalı. Parçaları tavadan alın ve çıkan yağın bir kısmını ayırın.
Sütü küçük sos tenceresinde kısık ateşte ısıtın. Patatesleri iyice süzüp fazla buharın çıkması için kısa süre sıcak tencereye geri alın. Tereyağını ve ılık sütü ekleyin; hafif taneli dokusunu koruyan, çoğunlukla pürüzsüz bir ezme elde edene kadar ezin.
Hindibayı sıcak ezmeye iki seferde ekleyin ve şeritler görünür kalacak şekilde nazikçe karıştırın. Çıtır domuz döşünün bir kısmını ve ayırdığınız yağdan biraz ekleyin. Yapraklar hafifçe yumuşamaya başlayana kadar ısıtın; tamamen sönüp yumuşamalarına izin vermeyin.
Daha fazla tuz eklemeden önce tadına bakın; ardından ölçülü karabiberi ve muskatı ekleyin. Stamppot’u ısıtılmış kaselere paylaştırın, kalan çıtır domuz döşünü üzerlerine serpin ve sıcak servis edin.
Yıkadıktan sonra salata kurutucusu kullanın veya yaprakları dikkatlice tamponlayın. Fazla su ezmeyi inceltir.
Çiğ şeritleri servis etmeden hemen önce sıcak ezmeye katın ve yumuşamaya başlar başlamaz ısıtmayı bırakın.
Tütsülenmiş domuz döşünün tuzluluğu değişebilir. Ek tuz kullanmadan önce karışımı tadın.
Belgelenmiş bir versiyonda ince doğranmış soğan beyaz şarap sirkesinde bekletilir ve ardından ezmeye katılır. Taze hindibayı merkezde tutmak için bu tarifte soğan ve sirke kullanılmaz.
Hollanda’daki bazı sofralarda stamppot tütsülenmiş sosisle servis edilir. Bu dört porsiyonluk tarifin malzemelerine dâhil değildir.
Artan yemeği sığ bir kapta hızla soğutun ve en geç 2 saat içinde buzdolabına kaldırın. 3–4 gün içinde tüketin. Yalnızca gereken porsiyonu, orta noktası 74 °C’ye ulaşana kadar yeniden ısıtın. Hindiba yeniden ısıtıldıktan sonra daha yumuşak olur.
Çiğ hindiba ve domuz döşü içeren Hollanda usulü stamppot’tur. Patatesler ezilir, taze yapraklar sıcak karışıma sonradan katılır.
Patateslerle birlikte haşlanmaz. Sıcak ezme ince şeritleri ısıtır ve biraz yumuşatır, ancak hafif diri dokuları kalır.