Sebzeleri hazırlayın
Patatesleri soyup 3 cm’lik eşit küpler halinde kesin. Kale yapraklarının kalın saplarını ayıklayın ve yaprakları ince doğrayın. Kale yapraklarını yıkayıp iyice süzün.
Kale ve unlu patatesle boerenkoolstamppot hazırlayın; Hollanda usulü tütsülenmiş sosisi hafifçe ısıtıp isteğe bağlı kahverengi sosla servis edin.
Boerenkoolstamppot: Hollanda usulü kale ve patates püresiBoerenkoolstamppot, yumuşak kale yapraklarını unlu patates püresiyle birleştirir; yanında hafifçe ısıtılmış rookworst ve isteğe bağlı kahverengi sosla servis edilir.
Boerenkoolstamppot, Hollanda’da soğuk havalarda hazırlanan, az sayıda günlük malzemeyle doyurucu bir öğün sunan patates ve kale yemeğidir. Unlu patatesler, ince doğranmış kale yaprakları, tereyağı ve süt birlikte ezilir; tütsülenmiş Hollanda sosisi yanında servis edilir. Patates yumuşak ve püre kıvamında olurken kale yeşil rengini ve kendine özgü bitkisel tadını korur. Rookworst adı verilen sosis ise tütsü aroması ve tuzlu tadıyla bu yumuşak karışıma karşıtlık katar. Hollanda’daki somut olmayan kültürel miras kaynakları boerenkoolstamppot yemeğini tipik bir kış yemeği olarak tanımlar; stamppot yemeklerini patatesle sebzeyi aynı tencerede pişirip ezmeye dayanan daha geniş bir yemek ailesi içinde ele alır.
“Stamppot” tek ve değişmez bir tarifi değil, patatesle sebzenin birlikte pişirilip ezildiği yemek biçimini ve bu yemek ailesini anlatır. Mevsime veya bölgesel alışkanlıklara göre farklı sebzeler kullanılabilir; boerenkool çeşidinde temel sebze kale yapraklarıdır. Evde hazırlanan sürümler de değişir: kimi aşçılar bacon ekler, kimileri hardalı püreye karıştırır, kimileri ise püreyi sade bırakıp ana çeşniyi sosis ve sosa verir. Bu tarifte ölçüler ve temel yöntem nettir; bacon ve hardal gibi ilaveler isteğe bağlı tutulur. Böylece yemeğin kimliği korunurken servis biçimini seçebilirsiniz.
Verilen miktarlar dört doyurucu porsiyon içindir. Her lokmada kale tadının hissedilmesi için 500 g yaprak kullanılır. Kolay ezilen, nişastası yüksek unlu patatesleri seçin. Nişastası daha düşük, dokusu daha sıkı patatesler pişince parça parça kalabilir; pürüzsüzleştirmek için uzun süre ezildiğinde yapışkan bir kıvam da alabilir. Patatesleri eşit büyüklükte, 3 cm’lik küpler halinde kesin ki benzer sürede yumuşasınlar. Kale yapraklarını patatese karışacak kadar ince doğrayın ve lifli, kalın sapları ayıklayın; bu saplar yapraklardan daha geç yumuşar.
Sebzeleri aynı tencerede pişirmek hazırlığı kolaylaştırır. Patatesleri tuzun bir kısmını eklediğiniz soğuk suya koyun; doğranmış kaleyi üstlerine yığın ve kapağı kapatın. Kale, yükselen buharla yumuşarken patatesler suda pişer. Süre patateslerin çeşidine ve küplerin büyüklüğüne göre değişebilir, bu yüzden en büyük parçayı çatalla kontrol edin. Çatal ortasına direnç görmeden girmelidir. Sebzeleri iyice süzün ve kalan yüzey nemini uçurmak için tencereyi kısa süre kısık ateşte tutun. Bu kısa kurutma adımını atlamayın; sebzelerin üzerinde kalan su yemeğin gevşek ve sulu olmasına yol açabilir.
Rookworst, bu yemekle birlikte servis edilen Hollanda usulü tütsülenmiş sosistir. Satılan ürünlerin pişmişlik durumu ve ısıtma yöntemi aynı olmayabilir; bu nedenle ambalaj talimatlarını izleyin. Pişmiş bir sosis suda ısıtılacaksa suyu kaynama noktasının altında sıcak tutun. Harlı kaynama dış kılıfın çatlamasına ve sosisin suyunun tencereye çıkmasına neden olabilir. Sosis, sebzeler pişerken ısınabilir; servis etmeden hemen önce dilimleyin. Rookworst bulamazsanız hafif aromalı başka bir tütsülenmiş sosis kullanabilirsiniz, ancak tadı ve dokusu Hollanda sosisiyle aynı olmayacaktır.
Sütü önceden ısıtın ve tereyağıyla birlikte azar azar ekleyin. Amaç tamamen pürüzsüz, çırpılmış bir püre değil; kaşıkla alınabilen ve tabağa konduğunda şeklini koruyan yumuşak, hafif pütürlü bir karışımdır. El tipi patates ezici geleneksel dokuyu korumaya yardımcı olur. El blenderı veya mutfak robotu patates nişastasını fazla çalıştırıp püreyi yapışkan hale getirebilir. Kale yapraklarını patatese nazikçe karıştırın ve uzun süre ezmeyin. Karabiber ile az miktarda muskat yaprakların tadını destekler. Hardalı püreye karıştırabilir ya da yanında sunabilirsiniz. Sosis ve dana suyu da tuz içerdiğinden son tuz ayarını püreyi ezdikten sonra yapın.
Bu sürümde tereyağı, un ve az sodyumlu dana suyuyla hazırlanan hızlı bir kahverengi sos bulunur. Bu pratik eşlikçi, her Hollanda evinde sosun aynı şekilde hazırlandığı anlamına gelmez. Unu erimiş tereyağında kısa süre pişirin; ardından ılık dana suyunu çırparak yavaşça ekleyin. Sosu birkaç dakika hafifçe kaynatmak çiğ un tadını giderir ve kaşığı ince bir tabaka halinde kaplayan kıvama getirir. Daha sade servis isterseniz sosu tamamen atlayın. Püreyi hardalla veya sosisi ısıttığınız sudan az miktarda kullanarak servis edebilirsiniz.
Servis ederken püreyi ısıtılmış tabaklara ya da sığ kâselere alın ve ortasında küçük bir çukur açın. Hazırladıysanız sıcak sosu bu çukura dökün, dilimlenmiş sosisi üzerine yerleştirin. Çukur, sosu pürenin yakınında tutar ve porsiyonun tamamının sulanmasını önler. Yanına az miktarda hardal koymak yemeğin zengin tadını dengeler. Sosis ve sos sıcakken, püre yumuşaklığını korurken hemen servis edin. Sıcak patates, yeşil yapraklar ve tütsülenmiş sosis arasındaki doku ve tat farkı yemeğin karakterinin bir parçasıdır.
Boerenkoolstamppot servis sırasında kolayca ayarlanabilir. Sosu hazırlarken püre koyulaşırsa ılık süt veya ayırdığınız pişirme suyundan bir kaşık ekleyin. Tadı zayıfsa tereyağını artırmadan önce tuz ve karabiberi ayarlayın. Artan püre soğudukça patates sıvıyı çektiği için koyulaşır. Artıkları sığ kaplara koyup 2 saat içinde buzdolabına kaldırın ve iki gün içinde tüketin. Yeniden ısıtırken tamamının iyice ısınmasını ve buhar çıkmasını sağlayın; püreyi karıştırın ve gerekirse biraz süt ya da su ekleyin. Sosis dilimlerinin şeklini korumasını istiyorsanız artan sosisi ve püreyi ayrı, kapalı kaplarda saklayın.









Patatesleri soyup 3 cm’lik eşit küpler halinde kesin. Kale yapraklarının kalın saplarını ayıklayın ve yaprakları ince doğrayın. Kale yapraklarını yıkayıp iyice süzün.
Patatesleri kapaklı büyük bir tencereye alın. Üzerlerine 1,2 l soğuk su ekleyin; su patates parçalarının üst hizasına yaklaşmalı. Tuzun bir kısmını ekleyin. Su kaynayınca kale yapraklarını patateslerin üzerine yığın, kapağı kapatın, ateşi kısın ve tencereyi düzenli, hafif bir kaynamada tutun. En büyük patatese çatal kolayca batana ve kale yumuşayana kadar 20–25 dk pişirin.
Sebzeler pişerken sosisi ambalajındaki talimatlara göre ısıtın. Pişmiş ve suda ısıtılması gereken bir ürün kullanıyorsanız suyu kaynama noktasının altında, sıcak tutun; bu işlem genellikle 15–20 dk sürer. Suyu harlı kaynatmayın. Servis zamanına kadar tencerenin kapağını kapalı tutup sosisi sıcak bırakın.
Sosu hazırlamak için 25 g tereyağını küçük bir sos tenceresinde kısık ateşte eritin. Unu tel çırpıcıyla ekleyin ve karıştırarak yaklaşık 1 dk pişirin; hafifçe kavrulmuş kokmalı, ancak koyu kahverengiye dönmemeli. Ilık dana suyunu azar azar eklerken çırpmayı sürdürün. Pürüzsüz ve hafif koyu bir kıvam alana kadar 3–5 dk hafifçe kaynatın; gerekirse karabiber ekleyin.
Pişirme suyundan en fazla 120 ml ayırın ve sebzeleri iyice süzün. Fazla nemin buharlaşması için tencereyi yaklaşık 30 sn kısık ateşe geri koyun. 45 g tereyağını ve ısıtılmış sütü azar azar ekleyin; 100 ml sütün tamamını kullanmanız gerekmez. Pütürlü ama yumuşak bir püre elde edene kadar ezin. Kale yapraklarını patatese nazikçe karıştırın. Kalan tuz, karabiber ve bir tutam muskatla tatlandırın. Püre çok koyuysa ayırdığınız sudan biraz ekleyin.
Stamppot püresini ısıtılmış tabaklara veya sığ kâselere alın ve her porsiyonu tepe şeklinde düzenleyin. Sosu hazırladıysanız ortasında küçük bir çukur açın. Sosisi dilimlerken porsiyonları sıcak tutun.
Isıtılmış sosisi dilimleyin ve pürenin üzerine yerleştirin. Sosu hazırladıysanız her çukura biraz sıcak sos dökün. İsterseniz yanında Hollanda hardalıyla hemen servis edin.
Bu patatesler kolayca ezilir ve pütürlü bir püre oluşturur. Nişastası düşük, sıkı dokulu patatesler sert kalabilir veya fazla ezilince yapışkanlaşabilir.
Yüzeydeki suyu buharlaştırmak ve pürenin gevşek kalmasını önlemek için tencereyi kısa süre kısık ateşe alın.
Ilık süt patatese soğuk sütten daha kolay karışır ve pürenin yumuşak kalmasına yardımcı olur.
Ambalaj talimatlarını izleyin. Pişmiş rookworst genellikle harlı kaynatma yerine yavaşça ısıtılır.
Daha yoğun bir seçenek için pürenin üzerine çıtır bacon parçaları serpin. Bacon ana eşlikçi olacaksa sosisi kullanmayın.
Sos için vejetaryen tütsülenmiş sosis ve sebze suyu kullanın; alerjenler ve hazırlama talimatları için ürün etiketlerini kontrol edin.
2 çay kaşığı Hollanda hardalını püreye karıştırın; daha fazla tuz eklemeden önce tadına bakın.
| Sorun | Ne yapılmalı |
|---|---|
| Püre yapışkan oldu | Patatesler ezilir ezilmez durun ve kaleyi karıştırın. Bir dahaki sefere unlu patates seçip el tipi ezici kullanın. |
| Stamppot sulu oldu | Tencereyi kısık ateşe geri koyun ve fazla nem buharlaşana kadar yavaşça karıştırın. Ayırdığınız pişirme suyunu bir kerede değil, kaşık kaşık ekleyin. |
| Püre fazla koyu | Püre yumuşayıp şeklini koruyana kadar ılık sütü ya da ayırdığınız pişirme suyunu her seferinde bir yemek kaşığı ekleyerek karıştırın. |
| Sosisin kılıfı çatladı | Ambalaj suda ısıtmayı öneriyorsa suyu kaynatmadan, kısık ısıda tutun ve sosisin kılıfını delmeyin. |
| Sos topaklandı | Ilık dana suyunu azar azar ekleyip çırpın. Topaklar kalırsa servis etmeden önce sosu ince süzgeçten geçirin. |
| Tadı yavan | Ezme işleminden sonra tadına bakıp tuz, karabiber ve muskatı ayarlayın. Yanında sunulan az miktarda hardal daha keskin bir tat verir. |
| Asıl malzeme | Pratik alternatif | Ne değişir |
|---|---|---|
| Hollanda usulü rookworst | Hafif aromalı veya vejetaryen tütsülenmiş sosis | Ambalajdaki ısıtma talimatlarını izleyin; tat ve doku aynı olmayacaktır. |
| Tam yağlı süt ve tereyağı | Şekersiz yulaf içeceği ve süt ürünü içermeyen tereyağı alternatifi | Alerjenler için etiketleri kontrol edin; pürenin tadı biraz daha hafif olabilir. |
| Sos için dana suyu | Az sodyumlu sebze suyu | Vejetaryen sürümde kullanın ve sos hafifçe kaynadıktan sonra baharatını ayarlayın. |
| Taze kale | Çözdürülmüş, doğranmış dondurulmuş kale | Eklemeden önce iyice süzün; yumuşaklığı ve su oranı ürüne göre değişir. |
Artanları sığ kaplara koyup 2 saat içinde buzdolabına kaldırın ve iki gün içinde tüketin. Tamamı buharı çıkacak kadar ısınana dek yeniden ısıtın. Püre koyulaşırsa biraz süt veya su ekleyin.
Evet. Doğranmış dondurulmuş kaleyi çözdürüp iyice süzün. Aynı tek tencere yöntemini uygulayın; süzmeden önce yumuşayıp yumuşamadığını kontrol edin. Pişme süresi ürüne göre değişebilir.
Hafif aromalı tütsülenmiş bir sosis pratik bir alternatiftir; ancak tadı ve dokusu Hollanda usulü rookworst ile aynı olmaz. Vejetaryen tütsülenmiş sosis de kullanabilirsiniz; ambalaj talimatlarını izleyin.
Hayır. Bazı servislerde pürenin ortasında sos bulunur; bazıları ise sosis, hardal veya başka bir eşlikçiyi tercih eder. Bu tarifte hızlı sos isteğe bağlıdır.
Püre en iyi taze ezildiğinde olur. Sebzeleri önceden hazırlayabilir ve sosisi servis etmeden kısa süre önce ısıtabilirsiniz. Püreyi önceden yaparsanız hızla buzdolabına koyun; ısıtırken biraz süt veya su ekleyip tamamı iyice ısınana kadar karıştırın.
Artanları sığ kaplara koyup 2 saat içinde buzdolabına kaldırın ve iki gün içinde tüketin. Tamamı buharı çıkacak kadar ısınana dek yeniden ısıtın. Püre koyulaşırsa biraz süt veya su ekleyin.