Skip to content
Gelderland ve Overijssel, Hollanda mutfağıÇorbalar ve güveçler

Kruudmoes: Hollanda usulü arpalı ekşi süt yemeği

Arpayı domuz sosislerinin suyunda kuru üzüm ve taze otlarla pişirin. Ilıyınca fermente sütü ekleyin; soğuk veya ılık servis edin.

Kruudmoes; arpa, fermente süt, kuru üzüm, taze otlar ve domuz etiyle hazırlanan koyu kıvamlı Hollanda yemeği.Kruudmoes: Hollanda usulü arpalı ekşi süt yemeği
Yaklaşık 8 porsiyonporsiyon
10dkhazırlık
38dkkısık ateşte pişirme
OrtaZorluk

Doğu Hollanda’nın Kruudmoes yemeği

Gelderland ve Overijssel bölgeleriyle ilişkilendirilen arpa, fermente süt, kuru üzüm, taze ot ve domuz etli koyu kıvamlı bir yemek.

Kruudmoes, Hollanda’nın doğusundaki Gelderland ve Overijssel bölgelerine ait yöresel bir yemektir; özellikle Twente, Salland ve Veluwe ile ilişkilendirilir. Ev tariflerinde arpa, fermente süt, domuz sosisi, haşlanmış domuz döşü, kuru üzüm ve bol miktarda taze ot bir araya gelir. Adındaki “kruud” bölümü arpa karışımına katılan otları anlatır. Ölçüler ve ot karışımları aile tariflerine göre değişir. Bu nedenle burada sunulan tarif, belgelenmiş bir ev uyarlamasıdır; geçmişten gelen tek ve değişmez bir formül iddiası taşımaz.

Bölgesel kaynaklar Kruudmoes’i tahıl, et ve yörede yetişen otlarla hazırlanan doyurucu bir yemek olarak tanımlar. Tarifler arpa türüne, önceden ıslatma süresine, kullanılan etlere, fermente süt miktarına ve ot karışımına göre farklılaşır. Bazı sürümlerde gece boyunca ıslatılıp daha uzun pişirilen sıradan inci arpa kullanılır. Burada seçilen Vechtdal tarifi ise önceden ıslatma gerektirmeyen ve yaklaşık 15 dakikada yumuşayan çabuk pişen arpayı kullanır. Bu farklılıklar yöresel çeşitliliğin parçasıdır; hepsini tek bir kesin tarifmiş gibi birleştirmek doğru olmaz.

Yöntem, Overijssel’deki Vechtdal bölgesinden yayımlanmış tarife dayanır: önce taze ve füme sosisler suda kısık ateşte pişer, ardından arpa bu aromalı sıvıda yumuşatılır. Son aşamada dilimlenmiş sosisler, önceden haşlanmış domuz döşü, kuru üzüm ve doğranmış otlar eklenir. Fermente süt, tencerenin içindekiler ılıdıktan sonra karıştırılır. Yayımlanmış başka bir aile tarifi benzer malzemeleri kullanır, ancak arpayı önceden ıslatıp daha uzun süre pişirir. Bu tarifte Vechtdal’ın daha kısa yöntemi korunur.

Arpa pişerken nişastasını sıvıya bırakır ve taneler biçimlerini korurken yemeğin kıvamı koyulaşır. Fermente süt hafif bir ekşilik ve kaşıkla yenebilecek yumuşak bir doku verir. Çok sıcak karışıma eklenirse kesilebilir; bu yüzden önce arpaya ılınması için zaman tanıyın ve sütü ekledikten sonra yemeği kaynatmayın. Kuru üzüm etin tuzlu tadını dengeler, taze otlar ise koku ve canlılık katar. Frenk maydanozu ve nane bu yemeğin başlıca otları olarak anılır; bazı yöresel karışımlarda maydanoz, kereviz yaprağı veya kuzukulağı da bulunabilir.

Sosisler önce pişirilir; böylece aromaları arpaya temel olacak sıvıya geçer. Taze domuz sosisi için temiz bir termometre kullanarak en kalın bölümün merkezini ölçün ve bu tarifin güvenlik hedefi olan 74 °C’ye ulaştığını doğrulayın. Renk veya görünüş gerekli sıcaklık kontrolünün yerini tutmaz. Sosisleri çıkardıktan sonra pişirme suyunu tencerede bırakın ve taze sosisi dilimlemeden önce 3 dakika dinlendirin. Arpa şişip sıvı koyulaştıkça taneler tencerenin dibine çökebilir; yanmayı önlemek için sık sık dibi karıştırın ve ocağı kısık tutun.

Soğutma da hazırlama tekniğinin bir parçasıdır. Tencereyi soğuk su dolu bir kabın içine koyup karışım ılınana kadar ara sıra karıştırın. Yemeği tezgâhta gözetimsiz bırakmayın. Ardından soğuk fermente sütü ekleyin, yemeği yayvan kaplara bölün ve en geç 2 saat içinde buzdolabına kaldırın. Bu sürümde kalanlar 4 °C’de en fazla 2 gün saklanır. Daha sonra tüketirken yalnızca gereken porsiyonu yeniden ısıtın; eşit biçimde ısınana, buhar çıkana ve Türkiye Tarım ve Orman Bakanlığı rehberindeki yerel yeniden ısıtma eşiği olan 72 °C’ye ulaşana kadar karıştırın. Fermente süt ayrışmasın diye kaynatmayın.

Kruudmoes soğuk veya ılık servis edilebilir. Soğudukça arpa sıvıyı emmeye devam eder ve karışım koyulaşır. Taneleri ezmemek ve et, kuru üzüm ve otları eşit dağıtmak için fermente sütü nazikçe karıştırın. Çabuk pişen tür yerine sıradan arpa kullanırsanız önceden ıslatma ve daha uzun pişirme gerekebilir. Böyle bir durumda paketin talimatlarını izleyin; bu tarifteki süreleri sıradan arpa için geçerli saymayın. Yemeğin Hollanda kimliği değişmez: sosis suyunda pişen arpa, fermente süt ve otlarla tamamlanır.

Tarif, gluten içeren arpa ile süt ürünü olan fermente sütü kapsar. Taze sosis, füme sosis ve domuz döşünün tümü domuz eti içerir. Sosis ambalajındaki bilgileri kontrol ederek ürüne özgü diğer malzemeleri ve alerjenleri öğrenin. Malzeme listesini ve yemeğin kimliğini değiştireceği için dini veya beslenme amaçlı ikameler eklenmemiştir. Verilen miktar yaklaşık 8 porsiyon içindir. Pişirme başlamadan önce yayvan saklama kaplarını hazırlayın; böylece yemek tamamlanınca hızla porsiyonlanıp soğutulabilir. Kapların önceden hazır olması, son aşamadaki bekleme ve buzdolabına kaldırma sırasını kolaylaştırır. Arpayı gereğinden fazla ezmeden karıştırmak, taneli yapısını korur; koyulaşan karışımın dibini düzenli sıyırmak ise yanmayı önlemeye yardımcı olur. Fermente sütü ocaktan aldıktan sonra ve yalnızca karışım ılıkken ekleyin. Bu sıraya uymak, ekşi tadı ve yumuşak dokuyu korurken soğutma sürecini de geciktirmez. Tarifteki süreler çabuk pişen vluggort içindir; başka bir arpa ürünü kullanıldığında ürünün kendi pişme süresini izlemek gerekir.

Malzemeler

Tarif kartı

Kruudmoes: Hollanda usulü arpalı ekşi süt yemeği

porsiyonYaklaşık 8 porsiyon
hazırlık: 10 dkpişirme: 38 dktoplam süre: 3 sa 8 dk

Arpalı karışım

Son aşama

Domuz eti

Gerekli ekipman

Yapılışı

10 dakika

Arpayı yıkayıp malzemeleri hazırlayın

Arpayı soğuk akan suyun altında süzgeçte yıkayın ve iyice süzülmesini bekleyin. Kuru üzümleri yıkayıp süzün. Haşlanmış domuz döşünü küçük parçalara kesin; yıkanmış otları ince ince doğrayın. Su ve fermente sütü ölçün; kullanana kadar fermente sütü buzdolabında tutun. Temiz termometreyi, tahta kaşığı ve yayvan kapları büyük tencerenin yanına alın.

20 dakika

Sosisleri kısık ateşte pişirin

Suyu büyük tencereye dökün ve hafif kabarcıklar oluşana kadar ısıtın; harlı biçimde kaynatmayın. Taze domuz sosisiyle füme sosinin yarısını ekleyin. Yaklaşık 15 dakika hafifçe pişirin. Temiz termometreyi taze sosinin en kalın bölümünün merkezine yerleştirin; gerekiyorsa sıcaklık 74 °C’ye ulaşana kadar pişirmeyi sürdürün. Sosisleri çıkarın ve pişirme suyunu tencerede bırakın. Taze sosisi dilimlemeden önce 3 dakika dinlendirin.

15 dakika

Arpayı domuz sosislerinin suyunda pişirin

Süzülmüş arpayı ayırdığınız pişirme suyuna ekleyin ve hafif kaynama noktasına getirin. Arpa yumuşayıp karışım koyulaşana kadar yaklaşık 15 dakika pişirin; tencerenin dibini sık sık karıştırın. Dibi tutmaması için ocağı kısık tutun. Arpa yumuşamadan su azalırsa yalnızca biraz sıcak su ekleyin.

3 dakika

Eti, kuru üzümleri ve otları ekleyin

Sosisleri biraz soğuduktan sonra dilimleyin. Dilimleri haşlanmış domuz döşü, yıkanmış kuru üzüm ve doğranmış otlarla birlikte arpaya katın. Malzemeler ısınana ve otların kokusu çıkana kadar kısık ateşte yaklaşık 3 dakika pişirip nazikçe karıştırın. Tencereyi ocaktan alın.

20 dakika

Karışımı ılıtıp fermente sütü ekleyin

Tencereyi soğuk su dolu geniş bir kabın içine yerleştirin. Karışım ılınana kadar yaklaşık 20 dakika boyunca ara sıra karıştırın. Yemeği tezgâhta gözetimsiz bırakmayın. Soğuk fermente sütü karıştırıp damak tadınıza göre tuz ekleyin; yemek çok sıcakken eklenirse süt kesilebilir. Hemen yayvan kaplara aktarın ve pişirme bittikten sonra en geç 2 saat içinde buzdolabına kaldırın.

120 dakika

Servisten önce soğutun

Kapaklı yayvan kapları kapatın ve Kruudmoes’i tamamen soğuması için en az 2 saat buzdolabında bekletin. Soğuk servis edin veya bir porsiyonu hafifçe ılıtın. Kalan yemeği 4 °C’de saklayıp 2 gün içinde tüketin. Yeniden ısıtırken yalnızca yenilecek porsiyonu alın; eşit ısınması, buhar çıkarması ve en az 72 °C’ye ulaşması için karıştırarak ısıtın. Kaynatmayın.

Başarılı sonuç için ipuçları

01

Tencerenin dibini karıştırın

Arpa sıvıyı çekip yemek koyulaşırken tencerenin dibini tahta kaşıkla daha sık karıştırın; böylece tutmasını önleyebilirsiniz.

02

Fermente sütü eklemeden önce yemeği ılıtın

Kesilme riskini azaltmak için soğuk fermente sütü yalnızca arpa ılıdıktan sonra ekleyin.

03

Karakteristik otları kullanın

Frenk maydanozu ve nane yemeğe belirgin ot aromasını verir. Pişirmenin sonlarına doğru ekleyin.

Pişirme sırasında sık sorulan sorular

SorunNe yapılmalı
Arpa tencerenin dibine yapışıyor.Karışım fazla hızlı kaynıyor veya yeterince karıştırılmıyor olabilir. Ocağı kısın ve tencerenin dibini düzenli olarak karıştırın.
Fermente süt kesilmiş gibi görünüyor.Arpa çok sıcakken eklenmiş veya yemek sonradan kaynamış olabilir. Eklerken karışımı ılıtın, kalan porsiyonu yeniden ısıtırken kaynatmayın.
Yemek fazla koyu oldu.Arpa dinlenirken sıvı çekmeye devam eder. Servis sırasında yalnızca yenilecek porsiyona biraz soğuk fermente süt ekleyin; kalanını buzdolabında tutun.

Saklama ve servis

Fermente süt çabuk bozulabileceğinden Kruudmoes’i yayvan kaplara bölüp hızla soğutun.

Buzdolabı

Piştikten sonra en geç 2 saat içinde buzdolabına kaldırın. 4 °C’de saklayıp 2 gün içinde tüketin.

Yeniden ısıtma

Yalnızca tüketilecek porsiyonu, her yeri eşit ısınana, buhar çıkarana ve en az 72 °C’ye ulaşana kadar karıştırarak ısıtın. Fermente süt ayrışmasın diye kaynatmayın.

Alerjenler ve içerik

Arpa (gluten), fermente süt (süt) ve domuz eti içerir. Sosis ambalajında ek malzeme ve alerjen bilgilerini kontrol edin.

Sık sorulan sorular

Kruudmoes nedir?

Gelderland ve Overijssel ile ilişkilendirilen; arpa, fermente süt, domuz eti, kuru üzüm ve taze otlarla hazırlanan koyu kıvamlı yöresel bir yemektir.

Kruudmoes sıcak mı soğuk mu servis edilir?

Soğuk veya ılık yenebilir. Bu tarif servis öncesinde soğutulur.

Sıradan arpa kullanabilir miyim?

Evet, ancak önceden ıslatmak ve daha uzun pişirmek gerekebilir. Buradaki süreler çabuk pişen arpa içindir.

Fermente süt neden soğuduktan sonra ekleniyor?

Çok sıcak karışımda kesilebilir. Katmadan önce arpanın ılımasını bekleyin.

Taze sosisi nasıl güvenli pişiririm?

Temiz termometreyle en kalın bölümün merkezini ölçün ve tarifin onaylı 74 °C hedefini doğrulayın.

Kalan yemek nasıl saklanır?

Yayvan kaplara alıp 2 saat içinde buzdolabına kaldırın, 4 °C’de saklayın ve 2 gün içinde tüketin.