Skip to content
Hollanda mutfağıTatlılar

Betuwse appelgebak (Betuwe bölgesinden Hollanda usulü elmalı turta)

Betuwe bölgesinden elmalı turta; Elstar ve Goudreinet elmaları, kuru üzüm, ceviz ve altın rengi hamur kafesiyle hazırlanır.

Betuwe usulü Hollanda elmalı turtası, altın rengi hamur kafesiyle; çıkarılan dilim iç harcı gösteriyor.Betuwse appelgebak (Betuwe bölgesinden Hollanda usulü elmalı turta)
1 turta (12 dilim)Porsiyon
2sa 10dkHazırlık
1sa 10dkPişirme
OrtaZorluk

Betuwse appelgebak (Betuwe bölgesinden Hollanda usulü elmalı turta)

Betuwse appelgebak, Hollanda’nın orta kesimindeki Betuwe bölgesiyle ilişkilendirilen elmalı bir turtadır. Meyve bahçeleri uzun zamandır bölgenin görünümünü ve gündelik yaşamını şekillendirir. Bu sürümde bol elmalı iç harç, yüksek ve yuvarlak bir tereyağlı hamurun içinde pişer; üstü ise hamur şeritlerinden oluşan bir kafesle kapanır. Bölgesel bağı korumak için özgün Hollandaca adı kullanıyoruz. Ancak bu ad, Betuwe’deki bütün ailelerin tek ve değişmez bir tarif kullandığı anlamına gelmez.

Betuwe, Hollanda’nın orta kesiminde, birkaç nehir arasında yer alır. Meyvecilik, bölgenin peyzajını ve çalışma hayatını biçimlendirmiştir. Tarihî kaynaklar burayı 17. yüzyıl Hollandası için kaydedilen “gemeyne appelkelder” ifadesiyle ilişkilendirir ve meyve yetiştiriciliğinin daha sonraki gelişimini de belgeler. Bu bilgiler, elmalı hamur işlerinin bölgeyle bağını açıklar; ancak belirli bir turta tarifinin yüzyıllar boyunca değişmeden kaldığını kanıtlamaz.

Bölge anlatılırken Utrecht, Betuwe ve Rivierenland adları birlikte anılır. Bu adlar tek bir kasabanın çevresinde kesin sınırlar oluşturmaz; coğrafi ve kültürel bölgeler örtüşebilir. Bu nedenle tarifi Betuwe’den esinlenen ev yapımı bir elmalı turta olarak tanımlıyoruz. Onu koruma altındaki bir ürün, tek resmî tarif ya da bölgenin tek geleneksel hamur işi olarak sunmuyoruz.

Bölgesel bir bülten 2020’de, yerel elmalı turta yarışmasını kazanan Hans van Klaarbergen’in “Onze appeltaart” tarifini yayımladı. Tarif, 24 cm çapında kelepçeli kalıp, Elstar ve Goudreinet elmaları, kuru üzüm, ceviz, galeta unu, limon ve tarçın kullanıyor; 170 °C’de pişiriliyordu. Hamur hazır bir karışımdan yapılıyordu. Bu sürüm bölgesel kaynakta anlatılan iç harçtan yararlanıyor, ancak hamuru temel malzemelerle hazırlıyor. Ödül Hans van Klaarbergen’in tarifine verilmiştir; bu ev tipi uyarlamaya değil.

Elstar meyvemsi, tatlı-ekşi bir tada sahiptir. Daha sert ve daha ekşi olan Goudreinet de pişirme için kullanılır. 1,5 kg elmayı soymadan ve çekirdek yataklarını çıkarmadan önce tartın; temizlenmiş meyve miktarı daha az olacaktır. İki çeşit, iç harca farklı aromalar katar. Bulunamazlarsa pişerken şeklini mümkün olduğunca koruyan, sert ve tatlı-ekşi elmalar seçin.

Soğuk tereyağını un ve şekerle parmaklarınız arasında ufalayın; yumurta hamuru bir arada tutar. Kuru un görünmez olduğunda yoğurmayı bırakıp hamuru soğutun. Soğuma tereyağını yeniden sertleştirir; böylece hamuru açıp yüksek kalıba yerleştirmek kolaylaşır. Hamur çatladığında onu daha fazla inceltmek yerine kenarları parmaklarınızla birleştirin. Çok ince kalan yerler piştikten sonra kırılabilir. Malzeme listesindeki 200 g tereyağına ek olarak kalıbı yağlamak için az miktarda daha gerekir; bu payı hamura ayırdığınız tereyağından ayrı tutun.

Kuru üzümleri kısa süre ıslatıp ardından iyice kurulayın. Ceviz doku, tarçın ve limon ise elmanın tadını belirginleştirir. Hamur tabanına serilen ince ve kuru galeta unu tabakası, meyveden çıkan suyun bir bölümünü emer. Kalın bir tabaka tabanı kurutabilir. İç harcı kalıbın kenarına yakın doldurun; kafes ve pişme sırasında çıkacak meyve suyu için biraz boşluk bırakın. Kaşık ölçüleri Hollanda ev ölçüsüne göre verilir; mililitre değerlerini hacim olarak kullanın, gram karşılığı gibi düşünmeyin.

Hamur kafesi yalnızca süs değildir: boşlukları buharın çıkmasını sağlarken bol iç harcı örter. Turtayı 170 °C’de 65–70 dakika pişirin; hem rengini hem de elmaların yumuşaklığını izleyin. Meyvelerin sululuğu ve fırınların performansı değişebilir. Kafes elmalar yumuşamadan koyulaşırsa yüzeyi alüminyum folyoyla gevşekçe örtüp pişirmeyi sürdürün. Küçük bir bıçağı aralıktan batırın; meyve etine kolayca girmelidir.

Piştikten sonra kilidi açmadan önce turtayı kalıbında en az bir saat bekletin. Soğurken iç harç sertleşir, hamur da daha sağlam hâle gelerek kolay dilimlenir. Turta sıcakken kenarı çıkarmak ince tabanın çökmesine veya kırılmasına yol açabilir. En az bir saatlik dinlenme, 12 dilime ayrılırken iç harcın yerinde kalmasına ve ince tabanın parçalanmamasına yardımcı olur. Pudra şekeri isteğe bağlı son dokunuştur. Turtayı oda sıcaklığında ya da hafif ılık servis edin.

Tamamen soğuduktan sonra kalan turtayı kapatıp buzdolabına kaldırın. Hollanda beslenme merkezi Voedingscentrum, elmalı turta için buzdolabında üç güne, dondurucuda üç aya kadar genel bir saklama rehberi verir. Dondurma kaliteyi değiştirebilir; ev tarifleri de farklılık gösterir. Artan turtayı iki saat içinde soğutun. Donmuş dilimleri buzdolabında veya oda sıcaklığında çözdürün ve tamamen çözüldükten sonra servis edin.

Malzemeler

Tarif kartı

Betuwse appelgebak (Betuwe bölgesinden Hollanda usulü elmalı turta)

Porsiyon1 turta (12 dilim)
Hazırlık: 130 dkPişirme: 70 dkToplam süre: 3 sa 20 dk

Hamur

İç harç

Üzeri için

Gerekli araçlar

Yapılışı

15 dakika

Hamuru hazırlayın

Unu, açık esmer şekeri ve tuzu büyük bir kâsede karıştırın. Soğuk tereyağını parmak uçlarınızla iri kırıntılar oluşana kadar una yedirin. Bir yumurta ekleyin ve kuru un görünmez olur olmaz hamuru hızla toparlayın. Hamuru yassı bir disk hâline getirin, sıkıca sarın ve buzdolabında 30 dakika soğutun.

30 dakika

Elmaları ve kuru üzümleri hazırlayın

Hamur soğurken kuru üzümleri ılık suyla örtün. Ölçtüğünüz limon suyunun yarısını ekleyin ve 15 dakika bekletin. Üzümleri süzüp nazikçe kurulayın. Elmaları soyun, dörde bölün ve çekirdek yataklarını çıkarın; ardından 1–1,5 cm büyüklüğünde parçalar kesin. Kalan limon suyu, tarçın ve şekerle karıştırın. Kuru üzümle doğranmış cevizleri ekleyip hafifçe harmanlayın.

25 dakika

Kalıbı hamurla kaplayıp iç harcı ekleyin

Fırını 170 °C’ye ısıtın. 24 cm çapındaki kelepçeli kalıbı az miktarda tereyağıyla yağlayın. Soğuk hamurun yaklaşık üçte ikisini yuvarlak açın, kalıbın tabanına ve kenarlarına yerleştirin; birleşim yerlerini parmaklarınızla bastırın. Galeta ununu ince ve eşit biçimde serpin, elmalı iç harcı ekleyip hafifçe düzeltin. Kalan hamuru açıp şeritler kesin ve kafes biçiminde yerleştirin. Şeritleri ve kenarı kalan çırpılmış yumurtayla fırçalayın.

70 dakika

Altın rengi alana kadar pişirin

Fırının orta rafında 65–70 dakika pişirin. Elmaların yumuşaklığını kafesteki bir aralıktan küçük bir bıçakla kontrol edin; hamur koyu altın rengi olmalıdır. Yüzey çok hızlı koyulaşırsa alüminyum folyoyu gevşekçe üzerine örtüp pişirmeye devam edin. Kalıbı soğutma telinin üzerine alın.

60 dakika

Soğutup kalıptan çıkarın

İç harcın sertleşmesi için turtayı kalıbında en az 60 dakika bekletin. Kilidi dikkatlice açıp kalıbın kenarını çıkarın. İsterseniz kafesin üzerine ince bir tabaka pudra şekeri eleyin. Keskin bir bıçakla dilimleyin ve oda sıcaklığında ya da hafif ılık servis edin.

Başarı için ipuçları

01

Tereyağını soğuk kullanın

Soğuk tereyağı ve kısa süre yoğurma, gevrek hamur oluşmasına yardımcı olur. Hamuru toparladıktan sonra 30 dakika soğutun.

02

Kuru üzümleri iyice kurulayın

Islattıktan sonra süzüp iyice kurulayın; böylece iç harca fazladan su eklenmez.

03

Pişirmeye uygun sert elma seçin

Bölgesel kaynak Elstar ve Goudreinet çeşitlerini belirtir. Mümkün olduğunca şeklini koruyan sert ve tatlı-ekşi elmalar kullanın.

04

Galeta ununu ince serpin

Çıkacak suyun bir bölümünü emmesi için hamur tabanına ince ve eşit yayın. Kalın bir tabaka oluşturmayın.

05

Dilimlemeden önce soğutun

İç harcın sertleşmesi ve tabanın dengelenmesi için turtayı kalıbında en az 60 dakika bekletin.

Tarifin çeşitleri

Evde hazırlanan hamurlu bu sürüm, Betuwe bölgesinden esinlenen bir uyarlamadır. Hollanda elmalı turtaları aile tarifine ve yerel fırına göre hamur türü, iç harç oranı ve son dokunuş bakımından değişebilir.

Sert ve tatlı-ekşi elmalar seçin. Elstar veya Goudreinet bulamazsanız pişirmeye uygun başka sert bir çeşit kullanın; tat ve doku farklı olabilir.

Hazırlık sırasında sık sorulan sorular

SorunNe yapılmalı
Hamur açarken çatlıyor.Çatlakları parmaklarınızla birleştirin. Hamur çok soğuk ve sertse daha da inceltmek yerine kısa süre yumuşamasını bekleyin.
Taban ıslak kalıyor.Galeta ununu ince ve eşit yayın. Elmaların yumuşaklığını ve hamurun koyu altın rengini kontrol edin; bu işaretler oluşmadan pişirmeyi bitirmeyin.
Kafes hızla koyulaşıyor.Üzerini alüminyum folyoyla gevşekçe örtün ve elmalar yumuşayana kadar pişirmeyi sürdürün.
Elmalar hâlâ sert.Kafes altın rengi aldıysa alüminyum folyoyla gevşekçe örtüp pişirmeye devam edin. Elmaların yumuşaklığını bir aralıktan küçük bıçakla kontrol edin.
İç harç keserken dağılıyor.İç harcın sertleşmesi için turtayı kalıbında en az 60 dakika bekletin. Ardından kilidi açıp kalıbın kenarını çıkarın.

Değişiklikler ve alternatifler

Asıl malzemePratik alternatifNe değişir

Soğutma ve saklama

Piştikten sonra turtayı kalıbında en az 60 dakika bekletin. Artan turtayı iki saat içinde soğutup üzerini kapatın ve buzdolabına kaldırın.

Sık sorulan sorular