Skip to content
Kuchnia EkwadoruPopularne danie główne

Guatita

Flaki wołowe i ziemniaki gotują się w gładkim sosie z orzeszków ziemnych i mleka, doprawionym cebulą, czosnkiem, kuminem, achiote i kolendrą. Podawać z ryżem i świeżymi dodatkami.

Guatita: miękkie flaki wołowe i ziemniaki w sosie z orzeszków ziemnych, podane z ryżem i awokadoEkwadorska guatita
Udostępnianie będzie dostępne po ustawieniu publicznego adresu strony.
6 porcjiporcje
40minprzygotowanie
3godz. 30mingotowanie

Guatita — ekwadorski gulasz z flaków i orzeszków ziemnych

Flaki wołowe i ziemniaki gotują się w kremowym sosie z orzeszków ziemnych na bazie aromatycznego refrito. Danie podaje się z ryżem i świeżymi dodatkami.

Guatita to ekwadorski gulasz z flaków wołowych, ziemniaków i sosu z orzeszków ziemnych. Flaki najpierw gotuje się powoli do miękkości, a następnie kroi na kawałki i dogotowuje z ziemniakami w sosie z masła orzechowego, mleka i refrito. Zwykle obok podaje się biały ryż; do dania mogą też pasować awokado, pomidor, curtido, ají albo smażony dojrzały banan warzywny. Sos powinien oblepiać flaki i ziemniaki, pozostając kremowy, ale nie papkowaty.

Guatita jest silnie związana z Guayaquil i znana także w ekwadorskim regionie Sierra. Projekt historyczno-kulinarny El Universo opisuje ją, także pod nazwą mondongo, jako popularne danie w Guayaquil. El Comercio podaje, że jest lubiana zarówno na wybrzeżu, jak i w górach. Źródła wspierają określenie jej jako popularnej potrawy ekwadorskiej, ale nie potwierdzają oficjalnego statusu dania narodowego. Regionalna obecność i rozpoznawalność kulturowa nie są tym samym co formalny tytuł narodowy.

Hiszpańską nazwę Guatita warto zachować, ponieważ polskie określenie nie oddaje dokładnie tożsamości tej potrawy. „Gulasz z flaków w sosie z orzeszków ziemnych” opisuje składniki, lecz nie zastępuje nazwy. Guatita jest spokrewniona z innymi potrawami z flaków lub mondongo, ale skład i przyprawy różnią się w zależności od miejsca i domu. Poniższa wersja jest praktycznym przepisem do przygotowania w domu, a nie jedyną poprawną ani oficjalnie ustaloną recepturą.

Miękkość flaków zależy od długiego, spokojnego gotowania. Przy zakupie poprosić o oczyszczone flaki wołowe o charakterystycznej siateczkowej strukturze i przechowywać je w lodówce do rozpoczęcia pracy. Gotować delikatnie, aż kawałek będzie można łatwo przeciąć nożem. Szybkowar może skrócić czas, ale należy przestrzegać instrukcji urządzenia i bezpiecznie obniżyć ciśnienie. Po ugotowaniu pokroić flaki na kawałki wielkości kęsa i zachować część wywaru. Stopniowo dodawany nadaje sosowi mięsny smak.

Bazę aromatyczną stanowi refrito, czyli podsmażona mieszanka cebuli, papryki, pomidora, czosnku, kuminu, mielonych nasion annato (achiote) i odrobiny oregano. Warzywa powinny zmięknąć, ale czosnek nie powinien się zrumienić. Niektórzy kucharze miksują tę bazę, inni pozostawiają w niej kawałki warzyw. W tym przepisie gładkie, niesłodzone masło z orzeszków ziemnych łączy się z mlekiem w kremowy sos. Orzeszki ziemne są ważnym alergenem. Nie podawać dania osobom uczulonym i unikać kontaktu krzyżowego przez ręce, blat, sprzęt i pojemniki.

Ziemniaki trafiają do garnka dopiero po połączeniu masła z orzeszków ziemnych, mleka i refrito. Ziemniaki o zwartym miąższu lepiej zachowują kształt, a ostrożne mieszanie pomaga zapobiec ich rozpadowi. Jeśli sos zgęstnieje za mocno, dolać po trochu zachowanego wywaru. Gotowa guatita powinna być kremowa, lecz nie sztywna; można nabrać ją łyżką i podać obok ryżu albo polać nim ryż na talerzu. Resztki najlepiej przechowywać osobno od ryżu, aby nie wchłonął całego sosu.

Surowe flaki przechowywać w lodówce, oddzielnie od żywności spożywanej bez dalszej obróbki. Po kontakcie z surowym produktem umyć ręce, nóż i deskę; umyć oraz zdezynfekować także blat i przybory. USDA podaje 71 °C jako bezpieczną temperaturę dla podrobów. Po jej osiągnięciu nadal gotować flaki do miękkości. Resztki przełożyć do płytkich pojemników i wstawić do lodówki w ciągu dwóch godzin, spożyć w ciągu 3–4 dni, a podczas odgrzewania osiągnąć 74 °C. Te wskazówki bezpieczeństwa nie zastępują informacji o alergenie z orzeszków ziemnych.

Guatitę podawać na gorąco z białym ryżem, kolendrą i ají, które każdy może dodać według uznania. Awokado lub pomidor wnoszą świeżość do treściwego sosu; curtido albo smażony dojrzały banan warzywny dodają kwaśnego lub słodkiego akcentu. To propozycje dodatków, a nie obowiązkowy element każdej porcji. Najprecyzyjniej określić guatitę jako popularne danie ekwadorskie, silnie związane z Guayaquil i znane również w Sierra. Nie potwierdzono jej oficjalnego statusu dania narodowego. Jej charakter tworzą długo gotowane flaki, gęsty sos z orzeszków ziemnych i liczne domowe wersje. Warto uwzględnić czas z karty: 40 minut przygotowania, 210 minut gotowania i 250 minut łącznie. Najdłużej trwa zmiękczanie flaków; nie należy go pomijać ani oceniać wyłącznie na podstawie upływu czasu. Ryż i świeże dodatki można przygotować tak, aby podać je dopiero pod koniec, gdy gulasz jest już gotowy. Dzięki temu ryż pozostaje osobnym dodatkiem, a sos nie traci swojej kremowej konsystencji.

Składniki w skrócie

Karta przepisu

Guatita

porcje6 porcji
przygotowanie: 40 mingotowanie: 210 minczas całkowity: 4 godz. 10 min

Flaki

Przyprawy

Baza warzywna (refrito)

Sos z orzeszków ziemnych

Gulasz

Do podania

Sprzęt i przybory

Sposób przygotowania

130 min

Przygotować i gotować flaki

W razie potrzeby przyciąć oczyszczone flaki i podzielić większe kawałki. Użyć soku z cytryny do lekkiego opłukania; nie zastępuje ono bezpiecznej obróbki. Podczas przygotowywania pozostałych składników trzymać flaki w chłodzie. Doprowadzić do wrzenia wodę, połowę czosnku, łodygi kolendry, połowę kuminu i trochę soli. Dodać flaki i ponownie doprowadzić do wrzenia. Zmniejszyć ogień, aby płyn lekko wrzał. Przykryć garnek częściowo i gotować do miękkości, od 90 minut do 2 godzin. W szybkowarze zwykle potrzeba 45–55 minut od osiągnięcia ciśnienia; postępować zgodnie z instrukcją urządzenia. Termometrem potwierdzić, że temperatura podrobów wynosi co najmniej 71 °C. Odcedzić, zachować 500 ml wywaru, ostudzić flaki na tyle, by można je było dotknąć, i pokroić na kawałki wielkości kęsa.

25 min

Przygotować bazę warzywną (refrito)

Rozgrzać olej i masło w ciężkim garnku na średnim ogniu. Dodać czerwoną i białą cebulę oraz zieloną paprykę; smażyć 7–9 minut, aż zmiękną. Dodać pomidora, pozostały czosnek, achiote, oregano i resztę kuminu. Gotować 4–5 minut, aż pomidor się rozpadnie, a refrito zacznie intensywnie pachnieć. Nie dopuścić do zrumienienia czosnku.

30 min

Wymieszać i doprawić sos z orzeszków ziemnych

W misce stopniowo wymieszać masło z orzeszków ziemnych z mlekiem na gładką masę. Dodać refrito. Zachować miękkie kawałki warzyw dla domowej tekstury albo rozgnieść kilka widelcem. Przelać sos do garnka i wlać około 400 ml zachowanego wywaru. Doprowadzić do lekkiego wrzenia, często mieszając, aby nabiał i orzeszki nie przywarły do dna. Gotować 8–10 minut, aż sos będzie lśniący i lekko zgęstnieje.

45 min

Gotować flaki z ziemniakami

Dodać flaki i ziemniaki do sosu. Gotować na małym ogniu, pod częściowo uchyloną pokrywką, przez 25–30 minut. Co kilka minut delikatnie zamieszać, aż ziemniaki zmiękną, a sos je oblepi. Jeśli sos stanie się zbyt gęsty, stopniowo dolewać zachowany wywar. Doprawić solą i pieprzem, a następnie wmieszać część posiekanej kolendry. Gulasz powinien być kremowy i łatwy do nabrania łyżką, nie sztywny.

20 min

Odstawić na chwilę i podać

Wyłączyć ogień i odstawić guatitę na 5 minut, aby sos się uspokoił. Spróbować ponownie i w razie potrzeby dodać sól lub kumin. Podawać na gorąco z białym ryżem, awokado i ají. Opcjonalnie podać pomidory, curtido lub smażone dojrzałe banany warzywne. Do chwili podania trzymać ryż osobno, aby nie wchłonął całego sosu.

Wskazówki

01

Kupić oczyszczone flaki o strukturze siateczki

Ustalić ze sprzedawcą, jak flaki zostały przygotowane, i do czasu gotowania trzymać je w lodówce.

02

Sprawdzać miękkość, nie tylko czas

Wielkość i stan początkowy flaków mogą się różnić; gotować dalej, aż kawałek będzie łatwy do przecięcia.

03

Najpierw dokładnie wymieszać sos

Stopniowo łączyć mleko z masłem z orzeszków ziemnych, używając trzepaczki.

04

Nie doprowadzać sosu do mocnego wrzenia

Często mieszać, aby nabiał i orzeszki nie przywarły do dna.

05

Pamiętać o alergenie z orzeszków ziemnych

Unikać kontaktu krzyżowego i nie podawać guatity osobom uczulonym.

06

Przechowywać ryż osobno

Dzięki temu ryż i gulasz można oddzielnie schłodzić i równomiernie odgrzać.

Warianty przepisu

Przygotowanie w szybkowarze

Gotować flaki pod ciśnieniem zgodnie z instrukcją urządzenia, zwykle około 45–55 minut. Bezpiecznie obniżyć ciśnienie i sprawdzić miękkość. Sos i ziemniaki dokończyć w otwartym garnku.

Sos bez nabiału

Zastąpić mleko niesłodzoną wodą lub lekkim wywarem, a masło olejem. Orzeszki ziemne pozostają ważnym alergenem, a sos będzie mniej kremowy.

Dostosować teksturę sosu

Zmiksować całe refrito, aby uzyskać gładki sos, albo zmiksować tylko połowę i zostawić widoczne kawałki cebuli i papryki.

Częste pytania podczas gotowania

ProblemCo zrobić
Flaki nadal są twardeGotować dalej pod przykryciem na małym ogniu i sprawdzać co 15 minut. Szybkowaru używać zgodnie z instrukcją.
Sos jest zbyt gęstyStopniowo dolewać zachowany wywar lub gorącą wodę.
Sos jest ziarnisty lub przywiera do dnaZmniejszyć ogień i częściej mieszać. Przed dodaniem do garnka rozprowadzić masło w mleku na gładko.

Zamienniki

Oryginalny składnikPraktyczny zamiennikCo się zmienia
Mleko pełneNiesłodzona woda lub lekki wywarSos będzie mniej kremowy. W wariancie bez nabiału zastąpić olejem także masło.
Wywar z gotowania flakówNiesolony bulion wołowyDolewać stopniowo, aby nie przesolić sosu.
Ziemniaki o zwartym miąższuZiemniaki o średniej zawartości skrobiPokroić równo i gotować na małym ogniu; ziemniaki mączyste mogą szybciej się rozpaść.

Częste pytania

Czym jest guatita?

To ekwadorski gulasz z miękkich flaków wołowych i ziemniaków w sosie z orzeszków ziemnych, zwykle podawany z ryżem.

Czy guatita jest oficjalnym daniem narodowym Ekwadoru?

Źródła opisują ją jako popularną potrawę, zwłaszcza w Guayaquil oraz na wybrzeżu i w regionie Sierra. Nie potwierdzono jej oficjalnego statusu narodowego.

Czy można ugotować flaki w szybkowarze?

Tak. Przestrzegać instrukcji urządzenia, gotować do miękkości i bezpiecznie obniżyć ciśnienie. Sos i ziemniaki dokończyć w otwartym garnku.

Czy można przygotować guatitę bez orzeszków ziemnych?

Orzeszki ziemne są podstawowym składnikiem typowego sosu i ważnym alergenem. Przy alergii wybrać osobno sprawdzony przepis bez orzeszków i unikać kontaktu krzyżowego.

Jak przechowywać resztki?

W ciągu dwóch godzin przełożyć je do płytkich pojemników i schłodzić. Spożyć w ciągu 3–4 dni; odgrzać do 74 °C.