Guarango hoort bij Cayambe en naburige Kayambi-gemeenschappen in de Ecuadoraanse provincie Pichincha. De basis is chawarmishki, het zoete sap van de penco-plant. Bronnen schrijven de naam ook als chahuarmishqui, chaguarmishki of mishqui. Een artikel in het tijdschrift Chakiñan beschrijft guarango als drank van gekookte mishqui en vermeldt verkoop in Guachalá en Pingulmí, binnen de parochie Cangahua. Ook regionaal toeristisch materiaal uit Pichincha noemt de drank bij eten en feesten in Guachalá. Deze gegevens ondersteunen een plaatselijke band, maar vormen geen bewijs dat Ecuador de drank officieel als nationale drank heeft aangewezen. Ze beschrijven concrete plaatsen en gemeenschappen, geen uniforme gewoonte voor het hele land. Daarom blijft de naam behouden en wordt de regionale herkomst duidelijk afgebakend.
Onder de naam guarango onderscheiden de bronnen verschillende bereidingen. Een scriptie van de Universidad Central del Ecuador haalt twee beschrijvingen aan die aan het Ecuadoraanse ministerie van Cultuur en Erfgoed worden toegeschreven. Voor de milde versie, Guarango suave, wordt chawarmishki gekookt met kaneel, piment, kruidnagel, cedrón, hierba luisa en kleine sinaasappelbladeren. Panela kan de zurige smaak verzachten; daarna trekt de drank kort en wordt die meteen geserveerd. Een andere beschrijving gaat over een sterkere variant die enkele dagen fermenteert in een vat dat eerder voor guarango is gebruikt. Dat zijn verschillende methoden met een verschillend resultaat. Dit recept volgt de vastgelegde gekookte, milde bereiding. Het wordt niet verder gefermenteerd en is niet bedoeld als alcoholische drank.
De scriptie noemt ingrediënten en een bereidingswijze, maar geen gewichten, sapvolume of kookduur. Daarom zijn 1000 ml chawarmishki, de kleine hoeveelheden specerijen, de korte kooktijd en vier porties redactioneel gestandaardiseerde thuismaten. Het is geen gepubliceerde formule en bewijst geen vaste verhouding voor Cayambe of alle Kayambi-huishoudens. De zoetheid en zurigheid van vers sap kunnen verschillen, net als de hoeveelheid aromatische bladeren. Proef de drank na het koken en pas de hoeveelheid specerijen bij een volgende bereiding geleidelijk aan. Zo blijft de combinatie uit de bron herkenbaar zonder een nauwkeurigheid te suggereren die niet is gedocumenteerd. Vier porties is alleen een schatting voor deze kleine thuisbereiding.
De naam van het sap komt in bronnen voor als chawarmishki, chahuarmishqui, chaguarmishki en mishqui. Hier gaat het om het zoete sap van de penco-plant, dat in sommige teksten algemener agavesap wordt genoemd. De plantnamen verschillen per bron, met aanduidingen als penco negro en penca azul. Daaruit volgt niet dat alle betrokken gemeenschappen één botanische soort bedoelen. Vers sap wordt als zoet en soms licht zurig beschreven. Door verhitting wordt de smaak geconcentreerder, maar dit recept laat het sap niet lang inkoken tot siroop. De lokale grondstofnaam blijft staan zodat die niet wordt vervangen door een bekender, maar anders smakend product.
De aromaten vormen geen willekeurige kruidentheemix. De bron noemt cedrón en hierba luisa afzonderlijk en voegt sinaasappelblad toe. Kaneel, piment en kruidnagel geven warme aroma's, maar blijven bescheiden gedoseerd zodat de smaak van chawarmishki herkenbaar blijft. Panela is ongeraffineerde rietsuiker en optioneel; volgens de beschrijving kan die de zurigheid verzachten. Is één lokaal blad niet verkrijgbaar, dan is weglaten nauwkeuriger dan vervangen door een niet-verwant kruid. Zo blijft het verschil zichtbaar tussen de gedocumenteerde ingrediënten en een praktische aanpassing thuis.
De bronnen gaan uit van vers sap dat vóór het koken gekoeld wordt bewaard. Gebruik voor thuisbereiding eetbare chawarmishki van een betrouwbare producent en volg de bewaarinformatie op de verpakking. Dit recept beschrijft niet hoe een penco wordt ingesneden of hoe het sap wordt gewonnen; de bronnen bieden daarvoor geen volledige betrouwbare huishoudinstructie. Zeven verwijdert zichtbare deeltjes, maar vervangt geen goede bewaring. Zet een schone pan, zeef en ander keukengerei klaar. Was de bladeren voordat ze de pan in gaan en meet de specerijen vlak voor het koken af. Zo blijft de bereiding bij de gedocumenteerde drank en wordt geen ongecontroleerde winmethode toegevoegd.
Maak onderscheid tussen aan de kook brengen en zachtjes laten sudderen. Breng het sap eerst volledig aan de kook en zet het vuur daarna lager zodat de aromaten kort kunnen trekken. Zeef de drank na het rusten opnieuw en serveer warm bij het eten, zoals de regionale beschrijving vermeldt. Deze versie fermenteert niet; bronnen geven er ook geen gemeten alcoholpercentage voor. De sterkere gefermenteerde bereiding blijft achtergrondinformatie. De oudere beschrijving van een eerder gebruikt vat en enkele dagen gisting is geen gecontroleerde methode voor thuis met een voorspelbaar resultaat. Daarom bevat dit recept geen stappen om die fermentatie uit te voeren.
Drink de drank bij voorkeur kort na bereiding. Giet hem voor later gebruik in een schone, ondiepe bak, koel snel en zet binnen 2 uur in de koelkast; bewaar bij maximaal 4 °C. Gebruik binnen 3–4 dagen en verwarm alleen de portie die nodig is. Laat het sap niet warm staan, zodat het niet onbedoeld gaat fermenteren. Gooi de drank weg bij onverwachte belletjes, een afwijkende geur of zichtbare veranderingen. De vier porties zijn een redactionele schatting voor deze thuisbereiding, geen traditionele vaste portiegrootte. Zo blijft zichtbaar wat de bronnen over het regionale gerecht vastleggen en welke kleine hoeveelheden voor thuis zijn gestandaardiseerd.