Eritrea

Eritrea beslaat volgens de statistische gegevens van de Verenigde Naties 117.600 vierkante kilometer, terwijl nationale klimaat- en planningsdocumenten een oppervlakte van 124.320 vierkante kilometer vermelden. Het verschil hangt samen met uiteenlopende statistische en cartografische uitgangspunten en duidt niet op een recente verandering van de landsgrenzen. Het land ligt aan de noordelijke rand van de Hoorn van Afrika en volgt over grote afstand de westelijke oever van de Rode Zee. Sudan grenst eraan in het westen en noordwesten, Ethiopië in het zuiden en Djibouti in het zuidoosten. De kustlijn van het vasteland en de eilanden samen bedraagt ongeveer 2.234 kilometer. Van de circa 355 eilanden behoort een groot deel tot de Dahlakarchipel voor de kust van Massawa. Vanaf de smalle en hete kustvlakte stijgt het terrein via een steile oostelijke rand naar het Eritrese hoogland, dat op veel plaatsen boven 2.000 meter ligt. Hier bevindt zich ook de hoofdstad Asmara. Westwaarts daalt het landschap geleidelijk naar bredere vlakten langs Sudan, terwijl delen van het zuidoostelijke Danakilgebied beneden zeeniveau liggen. Het nationale reliëf loopt daardoor uiteen van diepe laagten tot bergtoppen boven 3.000 meter.

Hoogte bepaalt het klimaat sterker dan de afstand tussen het noorden en zuiden van het land. In delen van het centrale hoogland ligt de gemiddelde jaartemperatuur rond 15 graden Celsius, terwijl de kustvlakten en halfwoestijnen gemiddelden van ongeveer 32 graden kunnen bereiken. Het hoogland en de westelijke laaglanden ontvangen de meeste regen tussen juni en september, wanneer de zuidwestelijke moesson vochtige lucht aanvoert. De oostelijke berghellingen en de kust krijgen daarentegen een deel van hun neerslag tussen november en maart, nadat noordoostelijke luchtstromen over de Rode Zee zijn getrokken. Jaarlijkse hoeveelheden variëren van ongeveer 100 millimeter in de droogste laaglanden tot meer dan 700 millimeter in hogere gebieden; enkele delen van de oostelijke helling ontvangen ongeveer 1.000 millimeter. Toch wordt circa 70 procent van het grondgebied als heet en droog geclassificeerd, met minder dan 350 millimeter neerslag per jaar. Sterk wisselende regens veroorzaken terugkerende droogte, mislukte oogsten en watertekorten, afgewisseld door plaatselijke stortvloeden en erosie. Eritrea heeft zich in zijn meest recente klimaatbijdrage verbonden tot een emissiereductie van 8,6 procent onder het gebruikelijke ontwikkelingspad tegen 2030, of 24,4 procent wanneer internationale financiering en technologie beschikbaar komen.

De natuurlijke vegetatie bestaat niet uit één aaneengesloten bosgebied, maar uit een mozaïek van ecosystemen. Restanten van jeneverbes- en wilde-olijfbossen komen voor in het hoogland, terwijl acaciastruiken, droge savanne en seizoensgebonden graslanden kenmerkend zijn voor het westen. Langs de Rode Zee gaan doornstruiken en halfwoestijn over in mangroven, zeegrasvelden en koraalriffen. Volgens de Wereldbank was in 2022 ongeveer 8,6 procent van het landoppervlak als bos geregistreerd, al omvat deze internationale definitie niet alle dun begroeide struik- en weidegronden. Een groot deel van het gebruikte land dient voor regenafhankelijke landbouw of veeteelt. Sorghum, gierst, gerst, tarwe en peulvruchten zijn belangrijke gewassen; runderen, geiten, schapen en kamelen vormen voor veel huishoudens een onmisbaar bezit. Langdurige houtkap, overbegrazing, bodemgebruik op steile hellingen en onregelmatige regen hebben de vruchtbaarheid in veel gebieden aangetast. Stenen terrassen, erosiedammen, kleine reservoirs, opvang van regenwater en irrigatie met seizoensstromen beperken het verlies van water en grond. De mariene ecosystemen bieden aanzienlijke mogelijkheden voor visserij, maar de sector wordt geremd door beperkte vangstcapaciteit, koeling, verwerking, vervoer en toegang tot afzetmarkten.

Archeologische vindplaatsen in het hoogland en aan de kust tonen aan dat het gebied van het huidige Eritrea al vroeg deel uitmaakte van handelsnetwerken tussen Noordoost-Afrika, het Arabisch Schiereiland, de Nijlvallei, de Middellandse Zee en de Indische Oceaan. De havenstad Adulis, ten zuiden van het huidige Massawa, ontwikkelde zich tot een maritieme toegangspoort van het Aksumitische Rijk, dat ongeveer van de eerste tot de achtste eeuw bestond. Handelsroutes liepen van Adulis via hooglandcentra als Qohaito naar Aksum en vervoerden ivoor, metalen, landbouwproducten en ingevoerde luxegoederen. De bekering van de Aksumitische vorsten tot het christendom in de vierde eeuw legde een basis voor religieuze en schriftelijke tradities die in het Eritrese hoogland voortleven. Aan de kust en op de eilanden ontstonden vanaf de vroege islamitische periode gemeenschappen die nauw verbonden waren met Arabische scheepvaart en handel. De Dahlakarchipel was tegen de negende eeuw een belangrijk handelscentrum. In latere eeuwen oefenden het sultanaat Dahlak, Beja-groepen, Ottomaanse bestuurders en plaatselijke machthebbers afwisselend gezag uit over havens en laaglanden, terwijl delen van het hoogland verbonden waren met politieke rijken in het Ethiopische binnenland. Voor de koloniale tijd vormde Eritrea daarom geen afzonderlijke staat met de huidige grenzen, maar een overgangszone tussen hooglandgemeenschappen, pastorale laaglanden en havensteden.

De territoriale basis van de moderne staat ontstond door de Italiaanse uitbreiding vanuit Assab en Massawa. Italië riep Eritrea in 1890 officieel uit tot kolonie en legde havens, wegen, werkplaatsen, industriegebieden en een smalspoorlijn aan. Deze infrastructuur was in de eerste plaats gericht op imperiale belangen en ging samen met rassenscheiding en politieke uitsluiting. Vooral na 1935 werd Asmara grootschalig heringericht volgens Italiaanse rationalistische en modernistische ideeën. Bestuursgebouwen, woningen, kerken, moskeeën, bioscopen en commerciële gebouwen uit die periode bepalen nog steeds een belangrijk deel van het stadsbeeld. Britse troepen beëindigden de Italiaanse heerschappij in 1941 en bestuurden het gebied tot 1952. Op basis van een besluit van de Verenigde Naties werd Eritrea vervolgens als autonome eenheid met Ethiopië gefedereerd. De Ethiopische regering beperkte die autonomie steeds verder en annexeerde Eritrea in 1962, een jaar nadat de gewapende opstand was begonnen. De onafhankelijkheidsoorlog duurde tot 1991. Tijdens een internationaal gecontroleerd referendum in april 1993 stemde 99,8 procent van de deelnemers voor onafhankelijkheid, die in mei werd uitgeroepen. De grensoorlog met Ethiopië van 1998 tot 2000 bracht opnieuw zware menselijke en economische schade toe; de toenadering van 2018 beëindigde de formele vijandschap, maar niet alle regionale spanningen.

De huidige economie combineert kleinschalige zelfvoorzieningslandbouw met mijnbouw, door de staat geleide diensten en een beperkte formele handelssector. Ongeveer 70 procent van de bevolking woont op het platteland en is afhankelijk van regenlandbouw, veeteelt of visserij. De meeste deviezen worden echter verdiend met de uitvoer van mineralen. Goud, koper en zink waren in 2025 samen goed voor meer dan 95 procent van de exportinkomsten, waardoor Eritrea bijzonder gevoelig is voor schommelingen van grondstoffenprijzen en de vraag uit China. De Wereldbank raamde de reële economische groei in 2025 op 3,2 procent en verwacht voor de korte termijn percentages van ongeveer 3,5 tot 3,6. De potasafzetting van Colluli kan de productiebasis aanzienlijk vergroten. Wanneer de exploitatie zoals voorzien eind 2027 begint, zou het project tot tien procent van het bruto binnenlands product kunnen bijdragen. Daartegenover staan zwakke transport- en energievoorzieningen, beperkte havencapaciteit, invoer- en valutacontroles, een ondiepe financiële sector en een dominante positie van staatsbedrijven. Ook ontbreekt veel basisinformatie: nationale rekeningen worden onvolledig gepubliceerd, inflatiegegevens bestrijken vooral Asmara en er zijn al meer dan tien jaar geen actuele monetaire armoedecijfers geproduceerd. Economische groei kan daarom slechts voorzichtig worden vertaald naar veranderingen in de dagelijkse levensstandaard.

Eritrea is bestuurlijk verdeeld in zes regio’s, zoba’s genoemd: Maekel of de Centrale Regio, Debub, Anseba, Gash-Barka, de Noordelijke Rode Zeeregio en de Zuidelijke Rode Zeeregio. Asmara concentreert het nationale bestuur, het hoger onderwijs en een groot deel van de formele economie. Keren, Massawa, Assab, Mendefera en Barentu vervullen regionale functies. De Wereldbank schatte de bevolking voor 2025 op ongeveer 3,6 miljoen inwoners. Dit is geen volkstellingresultaat: sinds de onafhankelijkheid heeft Eritrea geen volledige moderne nationale census uitgevoerd. Een telling die tussen 1998 en 2000 had moeten plaatsvinden, werd door de oorlog met Ethiopië onderbroken. Ongeveer 70 procent van de bevolking woont buiten stedelijke gebieden. Het centrale hoogland en de landbouwzones in het westen zijn relatief dichtbevolkt, terwijl de noordelijke kust en het Danakilgebied zeer dun bevolkt zijn. Negen etnolinguïstische gemeenschappen worden officieel erkend: Tigrinya, Tigre, Saho, Afar, Bilen, Hedareb, Kunama, Nara en Rashaida. Eritrea functioneert als een sterk gecentraliseerde eenheidsstaat en het Volksfront voor Democratie en Rechtvaardigheid is de enige toegestane politieke partij. De in de praktijk onbepaalde nationale dienst beïnvloedt werk, onderwijs, gezinsleven en emigratie en blijft volgens VN-organen een van de belangrijkste mensenrechtenkwesties.

De grondwet wijst geen enkele officiële taal aan, maar garandeert gelijkheid van de Eritrese talen. Tigrinya wordt veel gebruikt in het centrale hoogland, de overheid en de media. Arabisch heeft een belangrijke functie in religie, handel, onderwijs en communicatie tussen gemeenschappen, terwijl Engels wordt gebruikt in delen van het onderwijssysteem en in internationale contacten. Daarnaast spreken inwoners onder meer Tigre, Saho, Afar, Bilen, Hedareb, Kunama, Nara en de taal van de Rashaida; het lager onderwijs volgt in beginsel een moedertaalbeleid. De cultuur verenigt orthodox-christelijke, soennitisch-islamitische en plaatselijke tradities met ervaringen van kolonialisme, onafhankelijkheidsstrijd en migratie. Ge’ez blijft de liturgische taal van de Eritrees-Orthodoxe Kerk, terwijl Arabische religieuze en educatieve tradities de eeuwenlange verbinding met de islamitische wereld weerspiegelen. Mondelinge poëzie, muziek en verhalen dragen genealogieën, maatschappelijke normen en herinneringen aan oorlog en verplaatsing over. Asmara maakt deze historische gelaagdheid zichtbaar. UNESCO plaatste de stad in 2017 op de Werelderfgoedlijst als uitzonderlijk bewaard voorbeeld van Afrikaanse modernistische stedenbouw. Italiaanse bestuursgebouwen, woningen, kerken, moskeeën en bioscopen staan er naast markten en oudere inheemse buurten zoals Arbate Asmera en Abbashawel.

Vrijwel al het binnenlandse vervoer verloopt over de weg. Belangrijke routes verbinden Asmara met Massawa, Keren, Mendefera, Barentu en Assab, maar de kwaliteit van het wegdek, onderhoud, brandstofvoorziening en openbaar vervoer verschilt sterk tussen de hoofdcorridors en afgelegen dorpen. Massawa en Assab zijn de voornaamste zeehavens. Door hun ligging zouden zij een grotere doorvoerfunctie voor de Hoorn van Afrika kunnen vervullen, maar daarvoor zijn investeringen in kades, opslag, wegen en energie nodig, evenals stabiele afspraken met buurlanden zonder eigen kust. De historische smalspoorlijn tussen Massawa en Asmara werd na 27 jaar buiten gebruik te zijn geweest herbouwd en in 2003 heropend. Tegenwoordig vormt zij echter geen regelmatige, grootschalige verbinding voor vracht- of personenvervoer. De internationale luchthaven van Asmara is de belangrijkste toegangspoort per vliegtuig, al blijft het netwerk van buitenlandse verbindingen beperkt. In 2023 had ongeveer 54,4 procent van de bevolking toegang tot elektriciteit en in 2025 gebruikte naar schatting 14 procent het internet. Sinds september 2025 worden de elektriciteitscentrales van Beleza en Hirgigo gemoderniseerd; de toenmalige nationale capaciteit bedroeg ongeveer 151 megawatt. In Dekemhare wordt daarnaast een zonnecentrale van 30 megawatt ontwikkeld.

Eritrea werd op 28 mei 1993 lid van de Verenigde Naties en trad vier dagen eerder toe tot de Organisatie van Afrikaanse Eenheid, de voorloper van de Afrikaanse Unie. De ligging aan de Rode Zee, dicht bij de route naar Bab al-Mandab, geeft het land een strategische betekenis voor scheepvaart, maritieme veiligheid en de betrekkingen tussen de Hoorn van Afrika en het Arabisch Schiereiland. De regionale betrokkenheid is evenwel selectief gebleven. Nadat Eritrea in 2023 was teruggekeerd naar de Intergouvernementele Autoriteit voor Ontwikkeling, maakte het in december 2025 opnieuw zijn formele vertrek bekend. De belangrijkste structurele problemen zijn onderling verbonden: waterschaarste en klimaatgevoelige landbouw, afhankelijkheid van enkele mineralen, beperkte energie- en transportvoorzieningen, zwakke statistische en financiële systemen, geringe digitale toegang, langdurige nationale dienst en gespannen regionale verhoudingen. Potas, andere delfstoffen, zonne-energie, visserij en de havens bieden niettemin concrete mogelijkheden. Hun waarde voor de bevolking zal afhangen van betrouwbaardere infrastructuur, productiever landgebruik, economische diversificatie, menselijk kapitaal, transparantere instellingen en duurzame samenwerking met buurlanden. Eritrea’s toekomstige positie zal daarom minder worden bepaald door strategische geografie alleen dan door zijn vermogen om die geografie in brede en langdurige ontwikkeling om te zetten.