Stamppot zuurkool met spek; patates, fermente beyaz lahana ve domuz etini bir araya getiren sıcak bir Hollanda yemeğidir. Hollandaca adı, lahana turşulu ve baconlı stamppot anlamına gelir. Stamppot, haşlanmış patateslerin sebzelerle birlikte ezildiği bir yemek ailesidir. Hollanda’nın somut olmayan kültürel miras envanteri, patatesle sebzeyi bir tencerede buluşturan bu pişirme geleneğini ve farklı mevsimlerle kurduğu değişken bağı anlatır. Zuurkoolstamppot, özellikle soğuk havalarda hazırlanan çeşitlerden biridir; bu tarifteki lahana turşusu ve domuz baconı yemeğin adında da belirtilir.
Zuurkoolstamppot için bütün evlerde uygulanan tek bir yöntem yoktur. Bazı tariflerde lahana turşusu patateslerle birlikte pişer, bazılarında ise ayrı ısıtılır. Bacon ezmeye karıştırılabilir, üstüne serpilebilir ya da lahana ile beraber pişirilebilir. Hollanda’da rookworst adlı tütsülenmiş sosis de sık görülen bir eşlikçidir; ancak seçtiğimiz tarifin adı spek, yani bacon dediği için sosis eklenmez. Burada lahana turşusunu ayrı tencerede ısıtmak, patatesin kıvamını ve lahananın ekşiliğini ayrı ayrı kontrol etmenizi sağlar.
Püre için unlu ve kolay dağılan patates seçin. Benzer boyda doğranmış parçalar aynı sürede haşlanır; bu da bazı parçaların ezilip diğerlerinin sert kalmasını önler. Haşlama suyuna ölçülü miktarda tuz ekleyin, çünkü lahana turşusu ve domuz baconı da tuz içerir. Patatesleri süzdükten sonra kısa süre sıcak tencereye geri koymak, yüzeylerinde kalan nemin buharlaşmasına yardım eder. Böylece tereyağı ve ılık sütle birleşen patates ezmesi sulu değil, yoğun ve hafif pütürlü kalır.
Sauerkraut, ince kesilmiş beyaz lahananın tuzla fermente edilmesiyle hazırlanır. Türkçede lahana turşusu diye açıklayabiliriz; tarifteki kullanım, bildiğimiz garnitürden çok yemeğe karıştırılan fermente lahana şeritleridir. Ekşi tat, yumuşak patatesi ve tereyağının zenginliğini dengeler. Turşuyu ısıtmadan önce süzün ve biraz suyunu ayırın. Tadı çok keskinse kısa süre durulayabilirsiniz, ancak bu işlem ekşiliğinin bir kısmını da götürür. Lahanayı az suyla, kısık ateşte ve kapağı kapalı olarak yumuşatın; kahverengileştirmeyin.
Domuz göbeği baconı kuru tavada orta ateşte pişirilir. Isındıkça yağını salar; kenarları kızarıp çıtırlaşınca tavadan alın ve çıkan yağdan bir kaşığı patateslere ayırın. Bu yağ, püreye belirgin bir domuz eti lezzeti taşır. Üzeri için birkaç bacon parçasını da ayrı tutun. Tarifte tütsülenmemiş veya hafif tütsülenmiş bacon kullanılır. Çok yoğun tütsülenmiş bir ürün, lahana turşusunun ekşiliğini bastırabilir. Domuz eti içerdiği için bu tarif helal olarak tanımlanmamıştır; ürün veya hazırlama koşulları hakkında doğrulanmamış bir iddia da eklenmez.
Patatesleri sıcakken ezin ve sütü önceden ısıtın; soğuk süt ezmenin ısısını düşürür. Tereyağını ve ayırdığınız bacon yağını ekleyin, sonra patatesleri tamamen pürüzsüz hale getirmeden durun. Stamppot hafif dokulu kalmalıdır. Ilık lahana turşusunu ve baconın çoğunu nazikçe karıştırarak ekleyin. Püre kuru görünüyorsa ayırdığınız turşu suyundan çok az kullanın; azar azar eklemek ekşiliği ve kıvamı kontrol etmeyi kolaylaştırır. Tuz eklemeden önce bütün malzemeleri karıştırıp tadına bakın. Patates eziciyi bastırıp bırakın; dairesel biçimde hızlıca çırpmak nişastayı fazla açığa çıkarıp yapışkan bir kıvam oluşturabilir. Lahana şeritlerini tamamen ezmeyin, çünkü pürenin içinde görünmeleri yemeğin karakterini ve ağız hissini korur.
Yemeği sıcak kâselerde hemen servis edin. Üzerine ayırdığınız kızarmış bacon parçalarını serpiştirin; böylece her porsiyonda yumuşak patatesin yanında çıtır bir doku bulunur. Lahana turşusunun şeritleri pürenin içinde seçilebilmeli, tat ise ekşi lahana, tereyağı ve domuz etinin tuzlu lezzeti arasında dengeli olmalıdır. Tarif dört porsiyon içindir ve hazırlıkla pişirme toplam yaklaşık 60 dakika sürer. İlave bir garnitür zorunlu değildir; patates, fermente lahana ve bacon birlikte doyurucu bir ana yemek oluşturur.
İşleri rahatlatmak için patatesleri ocağa koymadan önce malzemeleri hazırlayın: lahanayı süzün, baconı doğrayın ve sütü ezme aşamasına yakın ısıtın. Patates haşlanırken lahana turşusunu ısıtabilir, ayrı tavada baconı kızartabilirsiniz. Her tencerenin süresini takip edin ve üstüne serpmek için birkaç çıtır parçayı ayırın. Tuz kararını en sona bırakmak, tuzlu malzemelerin etkisini hesaba katmanızı sağlar. Artan yemeği hızlıca soğutup kapalı bir kapta buzdolabında saklayın; yalnızca yiyeceğiniz miktarı tekrar ısıtın ve koyulaşmışsa az süt veya su ekleyin. Servisten önce her porsiyonda lahana ve baconın dengeli dağılmasına dikkat edin. Turşu suyunu kullanacaksanız azar azar ekleyip her seferinde karıştırın ve tadına bakın. Böylece pürenin ekşiliği belirgin olur ama patatesin yumuşak tadı kaybolmaz.