Kamper steur is een gerecht dat wordt geassocieerd met Kampen in Overijssel, maar er zit geen steur in. De bekende bereiding bestaat uit hardgekookte eieren met mosterdsaus. De bijzondere naam hoort bij een plaatselijke traditie van Kamper uien: spotverhalen over de inwoners en bestuurders van Kampen. Een verhaal gaat over een grote steur die voor het bezoek van een bisschop was gevangen. Toen dat bezoek werd uitgesteld, zou de vis met een bel om terug in de IJssel zijn gezet, zodat men hem later kon terugvinden. Toen de vis niet te vangen bleek, zou de kok eieren hebben opgediend. Dat is folklore, geen bewezen geschiedenis van het gerecht.
Het gerecht en het verhaal moeten niet worden samengevoegd tot één zekere ontstaansgeschiedenis. De naam Kamper steur en verwijzingen naar de vis komen voor in oudere teksten; de bel hoort bij een satirische anekdote. Historische kookboeken beschrijven bovendien eieren met mosterd in recepten die verschillen van de moderne saus op basis van roux. Dit recept volgt een moderne, gepubliceerde bereiding van culinair schrijver Janny van der Heijden voor MAX Vandaag. Het is één gedocumenteerde versie en geen bewering dat elk gezin of elke periode dezelfde saus gebruikte.
De combinatie is eenvoudig en uitgesproken: het stevige eiwit en de volle dooier vormen een milde basis, terwijl een roux van boter en bloem de saus body geeft. Bouillon maakt de roux glad en hartig; grove mosterd zorgt voor een pittige, licht scherpe smaak. Fijngehakte peterselie geeft een frisse kruidige afronding. De saus hoort aan een lepel te blijven hangen en over de eieren te kunnen vloeien, zonder een stijve pasta te worden. Door de bouillon geleidelijk toe te voegen, kun je de dikte beter sturen en voorkom je klontjes.
Een moderne bereiding gebruikt zes hardgekookte eieren, 30 g boter of reuzel, 30 g bloem, ongeveer 300 ml vis- of groentebouillon, zout, peper, grove mosterd en optionele peterselie. Deze versie kiest standaard voor boter en groentebouillon. De afgemeten 6 ml grove mosterd geeft de saus een pittige smaak zonder de eieren te overheersen. De bron vermeldt geen hoeveelheid voor de peterselie of de kruiden; het kleine gewicht voor de optionele garnering is een praktische richtlijn. Zout en peper voeg je naar smaak toe.
Vier porties uit zes eieren is een praktische productiehoeveelheid en geen historische regel. Leg de gehalveerde eieren met de snijkant omhoog in een ondiepe schaal, zodat de saus bij de dooiers komt en zich rond de helften verzamelt. Een warme schaal helpt het gerecht prettig op tafel te houden, maar serveer het toch vlot. Gekookte aardappelen of vers brood passen bij de saus; een eenvoudige groene salade brengt frisheid zonder de mosterdsmaak te overheersen.
Voor een stevige dooier gebruik je eieren van maat M en begin je de tijd te tellen zodra het water kookt. Het Voedingscentrum geeft voor hardgekookte eieren van maat M 9 tot 10 minuten aan en merkt op dat grotere eieren meer tijd kunnen vragen. Door de eieren daarna kort in koud water te leggen, zijn ze makkelijker te pellen en stopt het nagaren. Pel voorzichtig zodat het eiwit heel blijft en halveer elk ei in de lengte met een schoon mes. Deze bereiding gebruikt volledig hardgekookte eieren, geen zachtgekookte of lopende dooiers.
Een bleke roux vormt de basis van de saus. Smelt de boter zonder hem bruin te laten worden, klop de bloem erdoor en laat het mengsel ongeveer twee minuten zacht garen. Zo verdwijnt de rauwe bloemsmaak, terwijl de saus licht van kleur blijft. Voeg de bouillon in kleine hoeveelheden toe en klop na elke scheut. Laat de saus, zodra die glad is, enkele minuten zachtjes sudderen zodat de bloem haar bindende werk doet. De hoeveelheid bouillon is bij benadering; stop wanneer de saus glad en schenkbaar is.
Roer de grove mosterd door de gebonden saus en breng op smaak met zout en zwarte peper. De scherpte verschilt per soort mosterd, dus proef voordat je extra toevoegt. Peterselie is optioneel en hoort een lichte garnering te blijven. De bron staat boter of reuzel toe; deze versie kiest boter. Reuzel is varkensvet. Wie varkensvlees vermijdt, gebruikt de boteroptie en controleert ook de etiketten van de overige producten. Boter bevat melk, bloem bevat tarwe en gluten, mosterd is een allergeen en bouillon kan selderij bevatten of van vis zijn gemaakt.
Het gerecht lukt het best als eieren en saus kort na elkaar klaar zijn. Je kunt de eieren vooraf koken en laten afkoelen, maar bewaar ze afgedekt in de koelkast als je niet meteen verdergaat. Maak de saus vlak voor het serveren; een saus met roux dikt in terwijl hij staat. Is hij te dik geworden, klop er dan een beetje hete bouillon door. Leg de eieren in de verwarmde schaal en schenk de saus er vlak voor het opdienen overheen. Laat de schaal niet onnodig op kamertemperatuur staan.
Zet restjes binnen twee uur afgedekt in de koelkast bij 4 °C of kouder en gebruik ze binnen twee dagen. Verwarm restjes één keer door tot ze stomend heet zijn. Voeg zo nodig een scheutje bouillon toe als de saus is ingedikt en verwarm rustig; kook hem niet hard. Na het koelen kan de saus iets schiften. Verwarm hem daarom voorzichtig en roer rustig door. Invriezen is voor de samengestelde eieren met mosterdsaus niet geschikt: het eiwit en de saus kunnen er in textuur op achteruitgaan. Deze bewaartips gelden voor restjes die veilig zijn afgekoeld, niet voor eieren of bouillon die lang buiten de koeling hebben gestaan.