Vietnamese nationale gerechten

Xôi ngũ sắc: Vietnamese kleefrijst in vijf kleuren uit Hà Giang

Xôi ngũ sắc is feestelijke kleefrijst uit het bergachtige noorden van Vietnam. In deze thuisversie wordt de rijst in vijf porties verdeeld en gekleurd met natuurlijke planten en fruit: wit blijft ongekleurd, rood komt van gac, geel van kurkuma, groen van pandan en paars van lá cẩm. Planten en tinten verschillen per gemeenschap; dit is één praktische kleurencombinatie, niet de enige traditionele versie. Serveer warm met sesamzout.

Vietnamese nationale gerechten
Delen
Vijf porties natuurlijk gekleurde kleefrijst uit Hà Giang op een schaal met sesamzout.
Vijf porties natuurlijk gekleurde kleefrijst uit Hà Giang op een schaal met sesamzout.
Opbrengst 8 porties; een achtste van de rijst met circa 7,5 g sesamzout
Bereiding 45 minuten
Rusttijd 240 minuten
Totale tijd 335 minuten
Energie per portie circa 506 kcal
Overzicht

Xôi ngũ sắc: Vietnamese kleefrijst in vijf kleuren uit Hà Giang

De naam betekent ‘kleefrijst in vijf kleuren’. Het gerecht hoort bij de eetcultuur van berggemeenschappen in Noord-Vietnam, waaronder Hà Giang, en wordt bij feesten en bijeenkomsten gegeten. De planten, kleuren en culturele betekenissen verschillen per streek en gemeenschap. In dit recept kleurt gac de rijst rood, kurkuma geel, pandan groen en lá cẩm paars; één deel blijft wit. Fijn geraspte biet kan gac vervangen, maar verandert smaak en kleur.

Praktisch

Praktisch

  • Zo lukt het goedVerdeel de rijst gelijkmatig in vijf porties zodat alles gelijkmatig gaart. Laat de kleurextracten volledig afkoelen voordat ze bij de rijst gaan. Laat de afgedekte kommen in de koelkast weken, niet op kamertemperatuur. Laat iedere portie apart uitlekken en stoom ze gescheiden zodat de kleuren helder blijven. Proef een korrel van elke portie; stoom langer als het midden hard is.
Ingrediënten

Ingrediënten

Kleefrijst in vijf kleuren

  • 1 kg droge witte kleefrijst
  • 20 g gedroogde lá-cẩm-bladeren
  • 100 g ongezoet vers of diepgevroren gacvruchtvlees, of 100 g fijn geraspte biet als praktische vervanger
  • 35 g verse kurkumawortel, geschild en geraspt
  • 30 g verse pandanbladeren
  • 2,25 l koud drinkwater: 450 ml voor elk van vier kleurextracten en 450 ml voor de witte rijst
  • 5 g fijn zout, verdeeld over vijf porties

Sesamzout

  • 60 g sesamzaad
  • 3 g fijn zout
Bereiding

Bereiding

Bereiding

  1. Spoel de kleefrijst meerdere keren met koud water tot het water grotendeels helder is. Giet af en verdeel in vijf porties van 200 g. Voor paars: laat lá cẩm 10 minuten koken in 450 ml water en zeef door een schone doek. Voor geel: kook kurkuma 5 minuten in 450 ml water en zeef. Voor groen: mix pandan met 450 ml water en zeef. Voor rood: mix gac met 450 ml water en zeef. Kook geraspte biet, als je die gebruikt, 10 minuten in het water en zeef. Koel alle vier de extracten volledig in een ijsbad.

  2. Schenk elk afgekoeld extract over een van de vier porties zodat de rijst onderstaat. Voeg 450 ml koud water toe aan de vijfde portie. Dek af en zet 4 uur in de koelkast. Laat elke portie apart 15 minuten uitlekken in een zeef. Week rijst niet op kamertemperatuur.

  3. Plaats vijf gescheiden geperforeerde mandjes of vakken in een grote stomer, met voldoende ruimte voor de stoom. Breng het water eronder aan de kook. Verdeel 5 g zout over de vijf porties. Doe elke kleur apart in een mandje, dek af en stoom 35–45 minuten boven krachtig kokend water, tot de korrels doorschijnend, zacht en samenhangend zijn. Verwissel de mandjes bij een stomer met meerdere lagen halverwege eenmaal.

  4. Rooster ondertussen de sesamzaadjes 3–5 minuten in een droge koekenpan op middellaag vuur. Roer tot ze geuren en licht goudbruin zijn. Laat afkoelen en maal grof met 3 g zout. Proef een korrel van elke portie; stoom nog 5–10 minuten als het midden hard is.

  5. Schik de vijf kleuren als banen of bloemblaadjes op een warme schaal. Serveer meteen met sesamzout apart en houd de rijst tot het serveren warm.

  6. Spreid restjes uit op ondiepe bakken en koel ze binnen 1 uur snel af. Bewaar bij maximaal 4°C en eet binnen 1 dag. Verhit slechts één keer opnieuw, tot alles gelijkmatig dampend heet is. Laat de rijst niet in de stomer afkoelen, op kamertemperatuur staan of ongekoeld een nacht bewaren.

Praktisch

Praktisch

Serveren, bewaren en vervangen

Serveer warm om te delen met sesamzout; het past ook bij gegrild vlees of Vietnamese varkensworst als onderdeel van een feestmaaltijd. Vervang gac door fijn geraspte biet als dat nodig is, met een andere smaak en kleur. Gebruik voor andere kleuren alleen planten waarvan zeker is dat ze eetbaar zijn. Koel restjes binnen een uur, bewaar bij maximaal 4°C en eet binnen een dag; verhit één keer opnieuw. Bewaar sesamzout in een schone afgesloten pot op kamertemperatuur.

Veelgestelde vragen

Wat betekent Xôi ngũ sắc? ‘Kleefrijst in vijf kleuren’: kleefrijst die met natuurlijke planten- of fruitkleurstoffen wordt gekleurd en per kleur wordt gestoomd. Worden altijd dezelfde planten gebruikt voor de vijf kleuren? Nee. Planten en tinten verschillen per streek, seizoen en gemeenschap. Deze versie gebruikt gac, kurkuma, pandan, lá cẩm en witte rijst. Waarmee serveer je het? Sesamzout is een eenvoudige begeleider. De rijst kan ook bij gegrild vlees of Vietnamese varkensworst worden geserveerd.

Een kleurrijke schaal om te delen

Schik de rijst warm in banen of bloemblaadjes en zet het sesamzout er apart bij. Houd de vijf porties gescheiden van het weken tot het stomen. Serveer meteen of koel snel af en bewaar veilig in de koelkast.

Voedingswaarde per portie

Dit zijn schattingen voor de rijst en de volledige afgemeten hoeveelheid sesamzout; de hoeveelheid zout die aan tafel wordt gebruikt verandert het natriumgehalte.

Voedingswaarde per portie

Voedingswaarde per portie

  • Portieeen achtste van de rijst met circa 7,5 g sesamzout
  • Calorieëncirca 506 kcal
  • koolhydraten104 g
  • eiwit10 g
  • vet5 g
  • vezels4 g
  • natriumcirca 400 mg
Allergenen en voedselveiligheid

Allergenen en voedselveiligheid

Bevat sesam. Controleer verpakkingen van rijst en zaden op kruiscontact. Week rijst afgedekt in de koelkast bij maximaal 4°C, niet op kamertemperatuur. Gebruik schoon keukengerei en houd rauwe planten apart van gare rijst. Serveer direct heet; houd bij warmhouden minstens 60°C aan. Spreid restjes voor bewaring uit, koel ze binnen 1 uur af, bewaar bij maximaal 4°C, eet binnen 1 dag en verhit slechts eenmaal opnieuw tot ze overal dampend heet zijn. Laat rijst niet in de stomer afkoelen.

Problemen oplossen

Problemen oplossen

  • Fletse kleuren: verse planten gebruiken en de rijst onderdompelen.
  • Gemengde kleuren: porties apart uitlekken en tussenschotten gebruiken.
  • Natte rijst: goed laten uitlekken en stoom laten circuleren.
  • Harde kern: die portie nog 5–10 minuten stomen.