Skip to content
Nederlandse keukenHoofdgerechten

Hete bliksem: Nederlandse stamppot met appel

Maak hete bliksem met kruimige aardappelen, Elstar-appels, ui en krokant spek. Mosterd geeft deze Nederlandse stamppot een hartige, frisse smaak.

Nederlandse aardappel-appelstamppot met ui en spek.Hete bliksem
4 portiesporties
10minVoorbereidingstijd
35minrustig koken
MakkelijkMoeilijkheidsgraad

Wat maakt hete bliksem zo herkenbaar?

Een Nederlandse stamppot waarin aardappelen en appels samenkomen, met ui, spek en mosterd als hartige tegenhanger.

Hete bliksem is een Nederlandse stamppot met een verrassende maar vertrouwde combinatie: aardappelen en appels. De naam verwijst naar het feit dat deze stevige puree lang heet kan blijven nadat de pan van het vuur is gehaald. De smaak ontstaat uit het samenspel van de ingrediënten. Kruimige aardappelen vormen een zachte basis, appels geven zoetheid en een licht frisse smaak, ui zorgt voor hartigheid en krokant spek voegt zout en rooksmaak toe. Een beetje grove mosterd maakt het geheel pittiger zonder de appel te overheersen.

Er bestaat geen enkel vast recept dat in ieder huishouden hetzelfde is. In Nederlandse versies worden alleen appels gebruikt, maar er zijn ook combinaties van zure moesappels met zoetere appels of peren. Soms koken de appels mee met de aardappelen; in andere recepten worden ze apart gebakken zodat ze meer vorm behouden. Spek kan door de stamppot gaan, terwijl rookworst of ander varkensvlees er ook naast wordt geserveerd. Deze versie volgt de gepubliceerde aanpak van chef Rudolph van Veen voor 24Kitchen: kook de kruimige aardappelen, bak appels en ui apart in boter, bak het spek in een tweede pan en stamp alles daarna samen. De bron gebruikt Elstar-appels, waardoor de fruitkeuze duidelijk en goed verkrijgbaar is.

Het gerecht hoort bij de bredere Nederlandse stamppottraditie, waarin gekookte ingrediënten worden gestampt tot een stevige maaltijd. Aardappelen werden in de loop van de tijd een belangrijk onderdeel van de dagelijkse Nederlandse keuken; appels waren volop verkrijgbaar uit boomgaarden en op markten. De combinatie is praktisch voor koudere dagen: de ingrediënten zijn eenvoudig, de maaltijd komt grotendeels uit de voorraadkast en je hebt geen ingewikkelde apparatuur nodig. Hete bliksem wordt vaak als ouderwetse huiselijke kost omschreven, maar recepten blijven veranderen. Een moderne thuiskok kan één appelsoort kiezen, spek door de stamppot mengen of er een rookworst bij serveren.

Elstar is een knapperige Nederlandse appel met een evenwichtige zoete en frisse smaak. In dit recept worden de geschilde stukken met ui in boter zacht gebakken. Ze moeten gaar en glanzend zijn, maar niet volledig tot moes koken. Enkele stukken mogen heel blijven: zo krijgt de puree meer structuur en zie je de appel terug in het gerecht. Is Elstar niet verkrijgbaar, kies dan een stevige appel met een zoet-frisse smaak die zacht wordt zonder meteen uit elkaar te vallen. Een erg zachte appel kan veel vocht loslaten en de aardappelen te dun maken.

Kruimige aardappelen zijn belangrijk omdat ze gemakkelijk uit elkaar vallen en boter en appelsap opnemen. Snijd ze in stukken van gelijke grootte zodat ze ongeveer tegelijk gaar zijn. Zet ze op in koud gezouten water en laat ze zacht koken tot een mes gemakkelijk in het grootste stuk gaat. Giet ze zorgvuldig af en laat de stoom ontsnappen voordat je gaat stampen. Zo verdunt achtergebleven water de stamppot niet. Stamp met de hand tot een grove structuur. Een blender of keukenmachine kan de aardappelzetmelen te sterk bewerken, waardoor de puree plakkerig wordt.

Bak het spek apart, zodat het bruint in plaats van stoomt door het vocht van de appels. Door het spek in een koude pan te leggen, kan het vet geleidelijk smelten terwijl de pan opwarmt. Houd het vuur matig en keer de reepjes tot de randjes krokant zijn en het vlees gaar is. Het zoutgehalte van spek verschilt per soort; proef daarom eerst de samengestelde stamppot voordat je extra zout toevoegt. Ongezouten boter en een afgemeten hoeveelheid zout voor het kookwater laten ruimte om de smaak op het einde bij te stellen.

De grove mosterd is een smaakmaker op de achtergrond. Hij brengt de rijkdom van boter en spek in balans en voorkomt dat de appel te zoet smaakt. Schep de mosterd na het stampen door de aardappelen zodat de smaak herkenbaar blijft. Houd enkele spekreepjes apart voor bovenop: het contrast tussen krokant spek en zachte stamppot hoort bij het gerecht. Serveer heet in voorverwarmde kommen. Rookworst is een bekende variatie aan tafel, maar zit niet in deze gekozen ingrediëntenlijst; in deze versie wordt het spek door de stamppot gemengd.

Omdat puree met appel warmte goed vasthoudt, is het verstandig de eerste hap even te laten afkoelen. Schep restjes snel in een ondiepe bak en zet die binnen twee uur in de koelkast. Gebruik de restjes binnen drie tot vier dagen en warm alleen de benodigde portie opnieuw op tot die door en door stomend heet is. De structuur wordt na het opwarmen zachter. Roer er rustig door en voeg zo nodig een klein scheutje water toe om de stamppot losser te maken. Hete bliksem is vooral een flexibel gerecht uit de Nederlandse thuiskeuken; deze brongebonden versie houdt aardappel en appel centraal en maakt hoeveelheden en bereidingswijze concreet.

Ingrediënten

Receptkaart

Hete bliksem

porties4 porties
Voorbereidingstijd: 10 min.Bereidingstijd: 35 min.Totale tijd: 45 min.

Groenten

Fruit

Vlees

Zuivel

Kruiden en specerijen

Keukengerei

Bereiding

10 minuten

Snijd de aardappelen, appels en ui

Schil de aardappelen en snijd ze in stukken van gelijke grootte. Schil de appels, verwijder de klokhuizen en snijd ze in hapklare stukken. Snijd de uien in dunne halve ringen. Snijd het spek zo nodig in korte reepjes.

15 minuten

Kook de aardappelen

Doe de aardappelen in een grote kookpan, zet ze onder koud water en voeg het zout toe. Breng aan de kook en laat 10–15 minuten zacht koken, tot een mes gemakkelijk in het grootste stuk glijdt. Giet goed af en laat de aardappelen in de warme pan droogstomen.

10 minuten

Laat de appel en ui zacht worden

Smelt intussen de boter in een grote koekenpan op middelhoog vuur. Voeg de appels en uien toe. Bak 10 minuten en roer af en toe, tot de ui zacht is en de appel gaar maar nog herkenbaar van vorm.

6 minuten

Bak het spek krokant

Doe het spek in een tweede koude koekenpan en zet die op middelhoog vuur. Bak ongeveer 6 minuten en keer de reepjes af en toe, tot ze bruin en krokant aan de randjes zijn en gaar zijn. Laat kort uitlekken op keukenpapier.

3 minuten

Stamp en meng de hete bliksem

Stamp grof en schep de zachte appel en ui erdoor. Roer de mosterd en zwarte peper erdoor. Meng het meeste spek door de stamppot en houd een beetje apart voor bovenop. Proef voordat je extra zout toevoegt.

1 minuut

Serveer direct

Schep de stamppot in warme kommen en verdeel het achtergehouden krokante spek erover. Serveer meteen. Appelrijke stamppot houdt lang warmte vast; laat de eerste hap daarom even afkoelen.

Tips voor een goed resultaat

01

Giet de aardappelen goed af

Laat na het afgieten de stoom ontsnappen. Zo maakt het appelsap de stamppot niet te nat.

02

Houd wat structuur in de appel

Bak de stukken gaar maar laat ze hun vorm behouden. Stamp de aardappelen grof en schep de appel erdoor.

03

Proef voordat je zout toevoegt

Gerookt spek kan zout zijn. Breng de stamppot pas op smaak nadat het spek erdoor zit.

Receptvariaties

Appelvariant

Gebruik een combinatie van zure en zoete appels

In oudere en hedendaagse versies worden zure moesappels gecombineerd met zoetere appels of peren. Dit recept volgt de gepubliceerde 24Kitchen-versie met alleen Elstar-appels.

Serveervariant

Serveer met rookworst

Rookworst wordt vaak bij hete bliksem gegeten. Deze versie bevat al krokant uitgebakken spek en laat de worst weg.

Veelgestelde kookvragen

ProbleemWat te doen
De stamppot is te natGiet de aardappelen goed af en laat ze droogstomen. Bak de appels zonder deksel tot overtollig vocht verdampt is.
De appel is helemaal uit elkaar gevallenSnijd grotere stukken en bak ze alleen tot ze zacht zijn. Schep ze na het stampen voorzichtig door de aardappelen.

Vervangingen

Oorspronkelijk ingrediëntPraktische vervangerWat verandert
Elstar-appels
Grove mosterd

Bewaren en opwarmen

Restjes snel koelen

Schep restjes in een ondiepe bak en zet die binnen 2 uur in de koelkast. Gebruik ze binnen 3–4 dagen.

Opnieuw opwarmen

Warm alleen de benodigde portie op tot die door en door stomend heet is. Roer rustig en voeg zo nodig een klein scheutje water toe.

Veelgestelde vragen

Wat betekent hete bliksem?

Hete bliksem is een Nederlandse stamppot van aardappelen en appels. De stevige puree kan lang warm blijven.

Welke appels zijn geschikt?

Dit recept volgt de 24Kitchen-versie met Elstar-appels. Kies anders een stevige zoet-frisse appel die tijdens het bakken niet meteen uit elkaar valt.

Kan ik rookworst erbij serveren?

Ja, rookworst wordt vaak bij hete bliksem gegeten. Deze versie bevat krokant spek door de stamppot en laat de worst weg.