Fanesca is een dikke, romige soep die nauw verbonden is met de Goede Week in Ecuador. De soep combineert ontzoute kabeljauw, jonge peulvruchten en granen, pompoen, melk en een basis met pinda. Het is een stevige maaltijd, geen dunne bouillon: maïs, bonen en groenten blijven zichtbaar in de zachte soep en de kabeljauw geeft een hartige smaak. Families maken de kom op hun eigen manier af, vaak met gebakken rijpe bakbanaan, hardgekookt ei, verse kaas, peterselie of kleine gefrituurde deegjes. Dit recept is een huiselijke Andesversie voor een grote pan; voorgekookte peulvruchten maken het makkelijker.
Het gerecht hoort vooral bij de Andesregio en wordt rond de katholieke Goede Week bereid. De nationale toerismesite van Ecuador noemt fanesca als een van de kenmerkende gerechten van het land en plaatst het in de Sierra. Families komen samen om het te maken; het uitzoeken, koken en combineren van de vele ingrediënten hoort bij de gelegenheid. De betekenis zit in die seizoensgewoonte en gedeelde maaltijd, niet in één vast recept dat ieder huishouden moet volgen.
Fanesca is in heel Ecuador bekend als seizoentraditie, maar dat maakt het niet het enige officiële nationale gerecht en betekent niet dat er één recept voor het hele land bestaat. Ecuadoriaanse bronnen beschrijven regionale en familiale variaties. De Ecuadoriaanse koksvereniging merkt op dat kustversies lokale producten kunnen bevatten, zoals palmhart, achogcha of sperziebonen. De overheidsdienst voor intellectuele eigendom beschrijft ook verschillen in El Oro, Guayas, Esmeraldas en Azuay. Deze versie houdt een vertrouwd Andesprofiel aan en behandelt die regionale varianten niet als onderling verwisselbare onderdelen van één canoniek recept.
Er bestaan meerdere historische verklaringen; het gerecht tot één oorsprongsverhaal terugbrengen zou te stellig zijn. Quito Turismo verbindt de seizoensoogst van jonge granen en het Andesfeest Pawkar Raymi met katholieke gebruiken in de vastentijd. De koksvereniging beschrijft ook culturele vermenging van inheemse ingrediënten met latere invloeden zoals zuivel en gezouten vis. Dat zijn bruikbare interpretaties, maar de verhalen verschillen. Dit recept richt zich op de goed gedocumenteerde hedendaagse gewoonte: een stevige soep van peulvruchten en pompoen voor de Goede Week.
Het getal twaalf komt vaak terug in verklaringen van de symboliek, maar bronnen tellen de ingrediënten niet altijd op dezelfde manier. Quito Turismo zegt nadrukkelijk dat de soep niet per se twaalf soorten granen bevat en vermeldt de overtuiging dat twaalf ingrediënten de apostelen voorstellen. In de praktijk verschilt de mix. Dit recept bevat maïs, bonen, erwten, linzen, lupinebonen, melloco, rijst en pompoen; je kunt soorten aanpassen aan het seizoen zonder dat de naam van het gerecht verandert. Je hoeft geen twaalf ingrediënten te tellen.
Voor de smaak draait het om evenwicht, niet om pit. Zapallo en sambo maken de basis zacht; een eenvoudige sofrito van ui, knoflook, komijn en achiote geeft geur en kleur. Melk en gemalen geroosterde pinda geven body. De jonge peulvruchten zorgen voor verschillende texturen en goed ontzoute kabeljauw voor een hartig contrast. Omdat vis en kaas zout kunnen zijn, voeg je zout beetje bij beetje toe en proef je aan het einde. Zacht koken is ook belangrijk: hard koken breekt de bonen en kan melk op de bodem laten aanbranden.
Alleen het weken van de kabeljauw vraagt planning. Laat de vis afgedekt een nacht in koud water in de koelkast liggen, ververs het water een paar keer en laat hem voor het koken uitlekken. De opgegeven tijd gaat ervan uit dat de peulvruchten al gaar zijn; gekookte producten uit blik of uit de diepvries zijn handig wanneer jonge granen niet in het seizoen zijn. Kook droge bonen vooraf per soort gaar. Het is werk voor een speciale gelegenheid, maar je hebt er geen bijzonder keukengerei voor nodig.
Serveer fanesca heet in ruime kommen en zet de garnituren op tafel zodat iedereen de eigen portie kan afmaken. Gebakken bakbanaan voegt zoetheid toe, ei en queso fresco maken de maaltijd rijker, en peterselie of ají zorgt voor frisheid of pit. Sommige families serveren andere seizoensgerechten erbij, maar die zijn niet nodig voor deze soep. Maak je de soep eerder, warm hem dan langzaam op terwijl je roert; verdun hem met melk of bouillon als hij indikt. Het is een gerecht om te delen, met ruimte voor familievoorkeuren en regionale herinneringen.