Polskie dania narodowe

Żur śląski z białą kiełbasą

Kwaśna, sycąca zupa na zakwasie żytnim z czosnkiem, białą kiełbasą, wędzoną wieprzowiną, ziemniakami, grzybami, jajkiem i śmietanką.

Polskie dania narodowe
Udostępnij
Szerszy kadr dania „Żur śląski z białą kiełbasą“ podanego na stole.
Ilość około 2,7 l
Liczba porcji 6
Wielkość porcji około 450 ml z porcją mięsa, ćwiartką jajka i śmietanką
Przygotowanie 25 minut
Najważniejsze informacje

Żur śląski z białą kiełbasą

Kwaśna, sycąca zupa na zakwasie żytnim z czosnkiem, białą kiełbasą, wędzoną wieprzowiną, ziemniakami, grzybami, jajkiem i śmietanką.

Podstawą żuru śląskiego jest zakwas żytni. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpisało zakwas śląski na Listę Produktów Tradycyjnych i opisuje go jako gęsty, szarobeżowy płyn z widocznymi otrębami, łagodną kwaskowością i wyraźnym aromatem czosnku. Wpis dotyczy samego zakwasu, używanego do różnych odmian żuru; nie określa jednej kompletnej receptury zupy.

Ta odmierzona wersja domowa nawiązuje do osobnej regionalnej tradycji śląskiej zupy. Wieprzowinę i wędzone mięso gotuje się powoli z warzywami, ziemniakami oraz suszonymi grzybami, a następnie dodaje białą kiełbasę i zakwas żytni, który nadaje potrawie charakterystyczną kwaskowość. Czosnek i majeranek równoważą smak. Jajko na twardo i śmietanka wzbogacają każdą porcję. Podane proporcje tworzą praktyczną wersję do przygotowania w domu; nie są odtworzeniem jednej historycznej receptury rodzinnej.

Żur należy do polskich kwaśnych zup na zakwasie żytnim, ale nazwy i sposoby przygotowania różnią się zależnie od regionu i domu. O śląskim charakterze tej wersji decydują czosnkowy zakwas oraz połączenie wieprzowiny, ziemniaków, grzybów i kiełbasy. To inne danie niż następny temat w rankingu, Żur z tłuczonymi kartoflami, podawany z ziemniakami utłuczonymi na purée. W tej wersji ziemniaki gotują się w zupie i nie stanowią osobnego, charakterystycznego dodatku.

Składniki

Składniki

Wieprzowy wywar i warzywa

  • 2 l wody
  • 250 g wędzonego boczku lub grubo pokrojonej wędzonej słoniny, w jednym albo dwóch kawałkach
  • 150 g świeżego, niewędzonego boczku wieprzowego
  • 350 g ziemniaków sałatkowych, obranych i pokrojonych w kostkę o boku 1,5 cm
  • 100 g marchewki, obranej i pokrojonej na duże kawałki
  • 60 g pasternaku albo korzenia pietruszki, obranego i pokrojonego na duże kawałki
  • 60 g selera korzeniowego, obranego i pozostawionego w dużym kawałku
  • 50 g pora, umytego i pokrojonego na duże kawałki
  • 120 g żółtej cebuli, przekrojonej na pół; jedną połowę odłóż na patelnię

Grzyby, kiełbasa i zakwas żytni

  • 15 g suszonych borowików lub mieszanki grzybów leśnych
  • 250 ml gorącej wody do namoczenia grzybów
  • 300 g surowej, świeżej polskiej białej kiełbasy
  • 500 ml chłodzonego, gotowego do gotowania zakwasu żytniego
  • 6 g czosnku, około 2 ząbków, drobno posiekanych
  • 15 ml oleju neutralnego w smaku lub smalcu, tylko jeśli boczek wytopi zbyt mało tłuszczu

Przyprawy i podanie

  • 2 l iście laurowe
  • 3 ziarna ziela angielskiego
  • 1 g świeżo mielonego czarnego pieprzu
  • 4 g soli drobnoziarnistej na początek, później więcej tylko w razie potrzeby
  • 2 g suszonego majeranku, roztartego w palcach
  • 10 g posiekanych liści natki pietruszki
  • 2 duże jajka
  • 120 ml śmietanki o zawartości około 30% tłuszczu, do podania
Przygotowanie

Przygotowanie

Sposób przygotowania

  1. Namocz grzybyWsyp suszone grzyby do miski odpornej na wysoką temperaturę, zalej 250 ml gorącej wody i odstaw na 20 minut. Wyjmij grzyby, opłucz z ewentualnych drobinek ziemi i posiekaj. Płyn po moczeniu przecedź przez drobne sitko i zachowaj razem z grzybami.

  2. Ugotuj wieprzowy wywarDo garnka wlej 2 l wody i włóż wędzone mięso, świeży boczek, połowę cebuli, marchewkę, pasternak albo korzeń pietruszki, seler i por. Doprowadź do wrzenia na średnio mocnym ogniu, w razie potrzeby zbierając szumowiny, a następnie zmniejsz ogień, by wywar tylko lekko bulgotał. Po 10 minutach dodaj ziemniaki. Gotuj, aż ziemniaki zmiękną, a oba kawałki wieprzowiny będą całkowicie ugotowane — łącznie około 35–45 minut od chwili rozpoczęcia łagodnego wrzenia, zależnie od grubości mięsa. Czystym termometrem sprawdź środek świeżego boczku; temperatura powinna wynosić co najmniej 71 °C. Wyjmij mięso i warzywa z wywaru. Ziemniaki i płyn zostaw w garnku, a mięso pokrój w kostkę, gdy wystarczająco ostygnie, by można je było wziąć do ręki.

  3. Ugotuj jajkaGdy wywar się gotuje, włóż jajka do małego garnka i zalej zimną wodą. Doprowadź do wrzenia, wyłącz palnik, przykryj garnek i odstaw na 10–12 minut. Schłodź jajka pod bieżącą wodą, obierz i pokrój na ćwiartki.

  4. Podsmaż kiełbasę i aromatyBiałą kiełbasę pokrój w grube plastry. Rozgrzej dużą patelnię na średnim ogniu i dodaj pokrojone w kostkę wędzone mięso. Smaż 5–7 minut, aż lekko się zrumieni i wytopi część tłuszczu; olej lub smalec dodaj tylko wtedy, gdy patelnia jest sucha. Dorzuć resztę cebuli pokrojonej w kostkę i kiełbasę. Smaż, aż cebula zmięknie, a kiełbasa się zrumieni. Czystym termometrem sprawdź środek kawałka kiełbasy — powinien osiągnąć 71 °C. Na ostatnią minutę dodaj czosnek, a następnie wmieszaj posiekane grzyby.

  5. Dopraw i dokończ zupęDo wywaru dodaj płyn z moczenia i grzyby. Wymieszaj zakwas, by rozprowadzić otręby, a następnie powoli wlewaj go do lekko gotującego się wywaru, cały czas mieszając. Dodaj liście laurowe, ziele angielskie, pieprz i 4 g soli. Włóż z powrotem pokrojone mięso i zawartość patelni. Gotuj łagodnie przez 20 minut, od czasu do czasu mieszając; nie dopuszczaj do mocnego wrzenia. Dodaj majeranek i pietruszkę, po czym gotuj jeszcze 10 minut. Zupa powinna być gęsta, szarobeżowa, przyjemnie kwaśna i wyraźnie pachnieć czosnkiem. Spróbuj i skoryguj sól albo dolej niewielką ilość zakwasu, jeśli wolisz bardziej kwaśny żur.

  6. PodajWyjmij liście laurowe i ziarna ziela angielskiego. Rozlej zupę do misek; każdą porcję podaj z ćwiartką jajka i łyżką śmietanki. Podczas posiłku utrzymuj zupę w wysokiej temperaturze albo szybko schłodź pozostałą część.

Wartości odżywcze na porcję

Wartości odżywcze na porcję

  • Energia560 kcal
  • Węglowodany24 g
  • Białko24 g
  • Tłuszcz40 g
  • Błonnik3 g
  • Sód1650 mg
  • Alergenyżyto (zboże zawierające gluten), seler, mleko

Szacunek dla jednej z sześciu porcji, około 450 ml z ćwiartką jajka i śmietanką: To wartości przybliżone, obliczone na podstawie składników, a nie wyniki analizy laboratoryjnej. Zawartość soli i tłuszczu w wędzonym mięsie, kiełbasie i gotowym zakwasie różni się w zależności od produktu. Szacunek zakłada sześć równych porcji oraz podaną ilość śmietany.

Podanie, przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie: Podawaj gorącą zupę jako sycący, samodzielny posiłek. Postaw na stole dodatkową śmietankę i posiekaną natkę, aby każdy mógł doprawić porcję według uznania. Chleb żytni pasuje do zupy, ale tłuczone ziemniaki nie są charakterystycznym dodatkiem tej wersji.

Podanie, przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie: Grzyby możesz namoczyć i przygotować warzywa do wywaru wcześniej. Surową wieprzowinę i kiełbasę przechowuj jednak w lodówce w temperaturze 4 °C lub niższej, z dala od produktów gotowych do spożycia. Jajka ugotuj na twardo dzień wcześniej i przechowuj w lodówce w skorupkach. Zakwas wymieszaj przed użyciem i postępuj zgodnie z instrukcją na etykiecie.

Podanie, przygotowanie z wyprzedzeniem i przechowywanie: Podczas podawania utrzymuj zupę w temperaturze co najmniej 60 °C albo schowaj ją do lodówki w ciągu dwóch godzin (w ciągu godziny, jeśli temperatura otoczenia przekracza 32 °C). Resztki przełóż do płytkich, zamykanych pojemników i przechowuj w temperaturze 4 °C lub niższej; zjedz w ciągu czterech dni. Porcję podgrzej do 74 °C w całej objętości albo, mieszając, doprowadź zupę do intensywnego wrzenia. Dla zachowania najlepszej jakości zamroź wystudzoną zupę w szczelnych porcjach na maksymalnie 2–3 miesiące i rozmrażaj ją w lodówce. Po zamrożeniu ziemniaki mogą zmięknąć. Śmietanę dodawaj dopiero przy podaniu.