Polskie dania narodowe

Kluski śląskie: miękkie kluski ziemniaczane z wgłębieniem

Kluski śląskie przygotowuje się z ugotowanych ziemniaków i skrobi ziemniaczanej. Każdą niewielką porcję ciasta formuje się w kulkę, lekko spłaszcza i robi kciukiem płytkie wgłębienie, które zatrzymuje sos lub roztopione masło. Ten przepis dotyczy białych klusek z gotowanych ziemniaków i daje sześć obfitych porcji dodatku do obiadu.

Polskie dania narodowe
Udostępnij
Szerszy kadr dania „Kluski śląskie: miękkie kluski ziemniaczane z wgłębieniem“ podanego na stole.
Porcje 6 obfitych porcji jako dodatek
Wielkość porcji około 4–5 średnich klusek lub 240–270 g po ugotowaniu na osobę, bez sosu
Trudność średnia; ciasto jest proste, ale ważne są wilgotność i delikatne formowanie
Rodzaj dania śląskie kluski ziemniaczane
Składniki ↓
W skrócie

Kluski śląskie: miękkie kluski ziemniaczane z wgłębieniem

Kluski śląskie przygotowuje się z ugotowanych ziemniaków i skrobi ziemniaczanej. Każdą niewielką porcję ciasta formuje się w kulkę, lekko spłaszcza i robi kciukiem płytkie wgłębienie, które zatrzymuje sos lub roztopione masło. Ten przepis dotyczy białych klusek z gotowanych ziemniaków i daje sześć obfitych porcji dodatku do obiadu.

Potrawa wywodzi się ze Śląska i jest dziś znana w całej Polsce. Gładka, jasna powierzchnia oraz charakterystyczne wgłębienie odróżniają ją od kopytek z mąką pszenną, krojonych po skosie, a także od szarych klusek przygotowywanych z surowych ziemniaków. Proporcje i sposób formowania bywają różne w zależności od domu; tutaj korzystamy z udokumentowanej metody domowej, nie uznając jej za jedyną śląską recepturę.

Najłatwiej uformować ciasto z ziemniaków ugotowanych tylko do miękkości, dobrze odcedzonych i dokładnie przeciśniętych. Skrobia ziemniaczana nadaje kluskom sprężystość. Tradycyjna metoda z ćwiartką miski pomaga ustalić proporcję, a jedna kluska próbna pokaże, czy trzeba dodać odrobinę skrobi. Zrób płytkie wgłębienie, utrzymuj łagodne wrzenie i gotuj partiami, aby kluski pozostały całe.

Wskazówki

Wskazówki

  • Wybierz ziemniaki, które gotują się równomiernie, i zdejmij je z ognia, gdy nóż łatwo wchodzi w miąższ. Rozgotowane lub wodniste utrudnią formowanie.
  • Dokładnie odcedź ziemniaki i na chwilę włóż je z powrotem do ciepłego garnka, aby odparować wilgoć z powierzchni.
  • Przeciśnij lub utłucz ziemniaki, gdy są ciepłe, a przed dodaniem jajka i skrobi pozwól im przestygnąć. Nie używaj blendera, bo masa może stać się kleista.
  • Metodę ćwiartki potraktuj jako wskazówkę i najpierw ugotuj jedną kluskę próbną.
  • Zrób płytkie wgłębienie, a pęknięcia wygładź wilgotnymi palcami.
  • Utrzymuj lekkie wrzenie zamiast mocnego bulgotania i nie przepełniaj garnka.
Składniki

Składniki

Ciasto na kluski

  • 1 500 g mączystych ziemniaków, masa po obraniu i przed gotowaniem
  • 300 g skrobi ziemniaczanej, nie mąki z całego ziemniaka; odłóż dodatkowo najwyżej 30 g tylko wtedy, gdy kluska próbna się rozpada
  • 1 duże jajko, około 50 g bez skorupki, lekko roztrzepane
  • 30 g niesolonego masła, roztopionego i ostudzonego
  • 6 g drobnej soli

Woda do gotowania

  • 5 l wody
  • 15 g soli

Dodatki do podania, opcjonalnie

  • Sos mięsny, masło klarowane lub roztopione, podsmażona cebula albo chrupiące skwarki; nie są uwzględnione w wartościach odżywczych
Przygotowanie

Przygotowanie

Sposób przygotowania

  1. Ugotuj ziemniaki.Obrane ziemniaki pokrój w równe kawałki o wielkości 4–5 cm. Włóż je do dużego garnka i zalej zimną wodą tak, aby sięgała około 3 cm ponad ziemniaki. Doprowadź do wrzenia i gotuj na małym ogniu przez 18–22 minuty, aż nóż będzie łatwo wchodził w miąższ, ale ziemniaki nie zaczną się rozpadać. Dokładnie odcedź. Włóż je z powrotem do ciepłego garnka i podgrzewaj na małym ogniu przez 1–2 minuty, aby odparować wilgoć.

  2. Ugnieć i ostudź.Gorące ziemniaki przeciśnij przez praskę lub utłucz na gładko; nie używaj blendera. Rozłóż je cienką warstwą na dużej blasze, aby odparowały, i zostaw na około 20 minut, aż przestaną być gorące. Zważ lub zmierz objętość ziemniaków przed dodaniem pozostałych składników.

  3. Wymieszaj ciasto.Ciasno ułóż utłuczone ziemniaki w dużej misce i wyrównaj powierzchnię. Podziel ją na cztery równe części, wyjmij jedną czwartą i wypełnij puste miejsce skrobią ziemniaczaną, około 300 g dla tej ilości. Włóż wyjęte ziemniaki z powrotem. Dodaj roztrzepane jajko, ostudzone roztopione masło i 6 g drobnej soli. Delikatnie wymieszaj tylko do uzyskania gładkiej, zwartej masy. Ciasto powinno być miękkie i lekko lepkie, ale dać się uformować w kulkę; nie zagniataj go.

  4. Uformuj kluski.Doprowadź 5 l wody z 15 g soli do lekkiego wrzenia. Zwilż dłonie i uformuj kulki o szerokości około 4–5 cm i wysokości 2,5 cm. Kciukiem zrób na środku każdej płytkie wgłębienie o szerokości około 1 cm. Staraj się zachować jednakowy rozmiar i wygładź pęknięcia.

  5. Gotuj partiami.Najpierw włóż do lekko wrzącej wody jedną kluskę próbną. Gdy wypłynie, gotuj ją jeszcze 1 minutę, po czym wyjmij i sprawdź, czy środek jest ugotowany i sprężysty. Jeśli kluska się rozpada, delikatnie wmieszaj odrobinę odłożonej skrobi do pozostałej masy i ponów próbę. Gotuj kluski w kilku partiach, nie przepełniając garnka; każdą partię gotuj jeszcze minutę od wypłynięcia i wyjmij łyżką cedzakową.

  6. Podawaj na gorąco.Ułóż kluski na podgrzanych talerzach lub półmisku wgłębieniem do góry. Nałóż do wgłębień sos mięsny albo roztopione masło, a jeśli chcesz, dodaj podsmażoną cebulę lub chrupiące skwarki. Powinny być gładkie, jasne, sprężyste i miękkie, a nie zbite, kleiste czy popękane.

Podawanie, przechowywanie i przygotowanie wcześniej

Praktyczne wskazówki

Ciasto jest zbyt miękkie do formowania

ziemniaki mogły zatrzymać za dużo wody. Ostudź masę i pozwól jej odparować, następnie dodawaj odłożoną skrobię po łyżce i sprawdź jedną kluskę.

Kluska próbna się rozpada

ciasto może potrzebować więcej skrobi albo woda zbyt mocno wrze. Stopniowo dodawaj skrobię i utrzymuj lekkie wrzenie.

Kluski wychodzą zbite

zbyt dużo skrobi lub mocne ugniatanie może je obciążyć. Trzymaj się metody ćwiartki i mieszaj tylko do połączenia.

W masie ziemniaczanej są grudki

przeciśnij lub utłucz ziemniaki, póki są ciepłe, zanim całkiem ostygną. Nie miksuj ich, bo mogą stać się kleiste.

Wgłębienia się zamykają

dociśnij je nieco mocniej wilgotnym kciukiem i wygładź powierzchnię; powinny być szerokie i płytkie, a nie przebite na wylot.

Ugotowane kluski sklejają się

dobrze je odcedź i rozłóż jedną warstwą albo ostrożnie wymieszaj z niewielką ilością roztopionego masła.

Wartości odżywcze na porcję

Wartości odżywcze na porcję

  • Porcjajedna szósta całej ilości, około 4–5 średnich klusek lub 240–270 g po ugotowaniu
  • Energiaokoło 415 kcal
  • Węglowodanyokoło 89 g
  • Białkookoło 6 g
  • Tłuszczokoło 5 g
  • Tłuszcze nasyconeokoło 3 g
  • Błonnikokoło 5 g

Wartości są orientacyjne dla samych klusek, bez sosu i dodatków, na podstawie ogólnych danych dla gotowanych ziemniaków, skrobi ziemniaczanej, całego jajka i masła. Wpływają na nie uzysk i wilgotność ziemniaków, ilość skrobi potrzebna do związania ciasta, sól pozostała po gotowaniu oraz wielkość porcji. To nie jest analiza laboratoryjna.

Alergeny i bezpieczeństwo żywności

Alergeny i bezpieczeństwo żywności

Podawanie, przechowywanie i przygotowanie wcześniej: Podawaj kluski śląskie na gorąco, wgłębieniem do góry. Sos mięsny zatrzymuje się w środku; pasują również masło klarowane lub roztopione, podsmażona cebula i chrupiące skwarki. Dodatki są opcjonalne i nie zostały uwzględnione w szacunkach żywieniowych.

Podawanie, przechowywanie i przygotowanie wcześniej: Jeśli przygotowujesz je wcześniej, ostudź kluski w płytkich pojemnikach z pokrywką i wstaw do lodówki w ciągu 2 godzin. Zjedz w ciągu 3–4 dni albo zamroź. Odgrzej całą porcję tak, aby w środku osiągnęła 74°C; możesz włożyć ją do lekko wrzącej wody lub podgrzać pod przykryciem z odrobiną wody. Nie zostawiaj dużej sterty w temperaturze pokojowej do ostygnięcia.

Przepis zawiera jajko. Przechowuj je w lodówce do chwili użycia; umyj ręce oraz sprzęt i blat po kontakcie z surowym jajkiem. Nie próbuj surowego ciasta. Ugotuj ziemniaki do miękkości, ale nie do rozpadu; przed dalszym gotowaniem sprawdź, czy środek kluski próbnej jest całkowicie ugotowany. Ugotowane kluski ostudź w płytkich, przykrytych pojemnikach i wstaw do lodówki w ciągu 2 godzin; zjedz w ciągu 3–4 dni lub zamroź, a potem odgrzej całą porcję do 74°C. Sama skrobia ziemniaczana nie zawiera glutenu, ale jeśli gotujesz dla osoby, która musi go unikać, sprawdź etykietę i informację o możliwym kontakcie krzyżowym; ten przepis nie ma certyfikatu bezglutenowego. Sprawdź też sos i dodatki pod kątem innych alergenów.

Polskie dania narodowe

Polskie dania narodowe

Otwórz →
Porcja dania „Pyzy ziemniaczane z mięsem“ na zbliżeniowym zdjęciu potrawy.
Polskie dania narodowe

Pyzy ziemniaczane z mięsem

Pyzy ziemniaczane z mięsem to duże polskie kluski ziemniaczane z wyrazistym farszem w środku. W tej domowej wersji ciasto łączy surowe, tarte ziemniaki z ugotowanymi i utłuczonymi. Uformowane pyzy gotuje się na małym ogniu, aż będą miękkie. Z podanych składników powstaje 12 dużych sztuk, po dwie na osobę dla sześciu osób.

Otwórz →
Dwa duże owalne kartacze z farszem wieprzowym; jeden przekrojony, podane ze skwarkami i smażoną cebulą.
Polskie dania narodowe

Kartacze z mięsem: podlaskie kluski ziemniaczane z wieprzowiną

Kartacze to duże, owalne kluski z ziemniaków kojarzone z północno-wschodnią Polską, szczególnie z okolicami Suwałk i Podlasia. W tej domowej wersji surowe, doprawione mięso wieprzowe otula ciasto z tartych surowych i ugotowanych ziemniaków. Kluski gotuje się spokojnie, aż farsz będzie bezpiecznie ugotowany w środku. Z podanych proporcji wychodzi 12 sztuk, czyli 6 porcji po dwie kluski.

Otwórz →
Miska żurku z białą kiełbasą, gotowanymi ziemniakami i jajkiem na twardo przekrojonym na pół.
Polskie dania narodowe

Biała kiełbasa w żurku: kwaśna zupa na zakwasie żytnim

W tym żurku surowa biała kiełbasa z wieprzowiny gotuje się bezpośrednio w kwaśnej zupie na fermentowanym zakwasie żytnim. Podaje się ją z jajkiem na twardo i gotowanymi ziemniakami. Domowa wersja wystarcza na sześć sycących porcji, a temperaturę kiełbasy trzeba sprawdzić termometrem.

Otwórz →