Rajskie wyspy, na których obowiązuje zakaz ruchu samochodowego

Pięć odległych wysp bez samochodów – Hydra (Grecja), Holbox (Meksyk), Marettimo (Włochy), Wyspy Książęce w Stambule (Turcja) i Lopud (Chorwacja) – oferuje spokój i ciszę bez pojazdów. Ten przewodnik wyjaśnia, jak dotrzeć na każdą z nich promem i jak korzystać z lokalnego transportu (osłów i łodzi na Hydrze; wózków golfowych i rowerów na Holbox; szlaków turystycznych na Marettimo; elektrycznych busów i rowerów na Wyspach Książęcych; wózków spacerowych i wózków o ograniczonej dostępności na Lopud) oraz podkreśla unikalne atrakcje każdej wyspy (domek Leonarda Cohena nad wodą na Hydrze, rekiny wielorybie i bioluminescencja na Holbox, sycylijskie jaskinie morskie wokół Marettimo, rezydencje z czasów osmańskich na Büyükada oraz piaszczysta plaża Šunj na Lopud). Praktyczne wskazówki obejmują najlepsze pory roku, wskazówki dotyczące pakowania się na wakacje piesze i co warto wiedzieć przed wyjazdem.

Podróżni szukający spokojnego wypoczynku coraz częściej doceniają wyspy wolne od ruchu – miejsca, gdzie jedynymi pojazdami są łodzie, osły lub rowery. Ten wzrost popularności „powolnych podróży” odzwierciedla szersze przesunięcie w kierunku zrównoważona turystyka, gdzie ciche uliczki, czyste powietrze i relaksujące tempo oferują ucieczkę od zatłoczonych autostrad. Na tych wyspach historyczne centra pozostają niezmienione, a natura zajmuje centralne miejsce. Niniejszy przewodnik obejmuje pięć takich destynacji – grecką Hydrę, meksykańską Isla Holbox, włoskie Marettimo, tureckie Wyspy Książęce i chorwacką Lopud – wyjaśniając, jak tam dotrzeć, co zobaczyć i jak ludzie żyją bez samochodów. Bogaty kontekst kulturowy przeplata się z praktycznymi poradami, od wskazówek dotyczących sezonu po listy rzeczy do spakowania, a wszystko to oparte na badaniach terenowych i spostrzeżeniach ekspertów. Czytelnicy dowiedzą się, dlaczego na każdej wyspie wprowadzono zakaz używania samochodów (często w celu ochrony dziedzictwa lub dobrostanu zwierząt) i jakie alternatywy (osły, rowery, wózki elektryczne) ułatwiają codzienne życie. Oprowadzając podróżnych po rozkładach rejsów, lokalnych zwyczajach i ukrytych skarbach, artykuł ma na celu ułatwienie planowania tych… raj bez samochodów ucieczki tak bezproblemowe, jak spacer cichą wiejską drogą.

Spis treści

1. Hydra, Grecja: ponadczasowy klejnot Morza Egejskiego

2. Isla Holbox, Meksyk: Karaibska Bohemia bez silników

3. Marettimo, Włochy: Ukryty sekret Sycylii bez samochodów

4. Wyspy Książęce, Turcja: Spokojny archipelag Stambułu

5. Lopud, Chorwacja: Spokojny sąsiad Dubrownika

6. Porównanie: Która wyspa bez samochodów jest dla Ciebie odpowiednia?

7. Praktyczne planowanie – niezbędne rzeczy na wyspę bez samochodu

8. FAQ – Wyspy bez samochodów

9. Ostatnie przemyślenia: Przyjęcie powolnego życia na wyspie

9.1. Miejsca turystyczne

9.2. Nietypowe miejsca

9.3. Porady podróżnicze

9.4. Atrakcje turystyczne

9.5. Popularne destynacje

9.6. Ciekawostki

9.7. Letnie destynacje

9.8. Miejsca docelowe historii

9.9. Miejsca imprezowe

9.10. Zimowe destynacje

9.11. Podróże przygodowe

9.12. Kultura i Dziedzictwo

9.13. Plaże i wyspy

9.14. Podróże przygodowe

9.15. Plecakowanie i budżet

9.16. Ukryte perełki

9.17. Ludzie i style życia

Hydra, Grecja: ponadczasowy klejnot Morza Egejskiego

Przegląd: Położona w Zatoce Sarońskiej niedaleko Aten, Hydra słynie z braku ruchu samochodowego. Cała wyspa, a zwłaszcza miasto Hydra, to… wyznaczona tradycyjna osada, zachowując kamienną architekturę z XVIII-XIX wieku. W latach 50. XX wieku społeczność formalnie zakazane samochody, a nawet rowery Aby zachować to dziedzictwo. Dziś bielone rezydencje portu i grzbiet wzgórz usianych sosnami sprawiają wrażenie zamrożonych w czasie. Po ciemnoniebieskim porcie krążą statki wycieczkowe, ale po dotarciu na ląd słychać tylko fale, brzęk szklanek i stukot kopyt na bruku. Nawet UNESCO zaliczyło Hydrę do najlepiej zachowanych wysp Morza Egejskiego, zwracając uwagę na jej nienaruszone uliczki wzdłuż rezydencji (w rejestrach UNESCO miasto Hydra jest uznawane za tradycyjną osadę).
Uwaga historyczna: W XIX-wiecznym „złotym wieku” Hydry była potęgą morską niepodległej Grecji. Jej bogaci armatorzy wznosili wokół portu wystawne, kamienne wille, w których obecnie mieszczą się kawiarnie i galerie. Legendarny poeta Leonard Cohen W latach 60. XX wieku Hydra stała się jego domem; zwiedzający nadal mogą usiąść na ławce ogrodowej, na której Cohen komponował.
Jak się tam dostać: Hydra nie ma lotniska. Turyści przylatują do Aten, a następnie odpływają. Z portu w Pireusie szybki wodolot jedzie na Hydrę około 90 minut (standardowe promy ~2 godziny). Promy kursują kilka razy dziennie przez cały rok, a latem jest ich więcej. (Na przykład Liberty Lines i Hellenic Seaways oferują częste rejsy dzienne). Podróż w obie strony kosztuje około 30–40 euro (stan na 2025 rok). Po dopłynięciu do portu w Hydrze bagaże są wyładowywane przez tragarzy na pokład oczekujących. drewniane wózki skrzyniowe (mogą unieść ponad 200 kg każdy).
Poruszanie się: Na Hydrze jedynym akceptowanym środkiem transportu jest kopyto lub woda. W porcie można znaleźć flotę solidnych osły, muły i konie Do wynajęcia. Lokalne stajnie posiadają setki koni, hodowanych i utrzymywanych na wyspie; National Geographic donosi, że żyje tu „prawie 1000 koni i mułów”. Odwiedzający płacą niewielką opłatę za przetransportowanie jucznego zwierzęcia po stromych uliczkach (około 5 euro za ładunek) lub mogą wynająć osiołkową taksówkę na krótką przejażdżkę. Poza osiołkami, piesza i łódkowata taksówka wyznaczają sposób poruszania się: Hydra ma kilka wodnych taksówek (moshopolo) do odległych plaż, ale do większości miejsc – klasztorów, łaźni i kościołów – najlepiej dotrzeć pieszo, po wydeptanych kamiennych ścieżkach.
Co zrobić: Labirynt uliczek Hydra Town prowadzi od portu w głąb lądu. Wejdź stromą ścieżką Hilltop Path (skręć w lewo na północnym krańcu portu), aby podziwiać panoramiczne widoki na port i ląd. Odwiedź Muzeum Archiwów Historycznych lub wiekowy Muzeum Ratusza Mieści się w greckiej rezydencji. Nabrzeże jest pełne kawiarni i tawern – spróbuj lokalnego makaronu z homarami w hotelu Orloff Renaissance (najstarszym na wyspie, założonym około 1798 roku). Jeśli szukasz miejsca na łonie natury, popływaj w słońcu na ustronnych plażach: dotrzesz tam taksówką wodną. Agios Nikolaos lub wędrówka do Zatoka KameliowaCałoroczny kościół w „świętej jaskini” znajduje się w połowie drogi na szczyt góry Eros; ścieżki prowadzą do widoków na Peloponez. Reputacja artystyczna Hydry jest wciąż żywa – w galeriach często eksponowane są dzieła potomków dawnych rodzin żeglarzy.
Najlepszy czas na wizytę: Lato (czerwiec–sierpień) przynosi wysokie słońce i największe tłumy na wyspie. Wiosna (maj) i wczesna jesień (wrzesień) to idealne pory roku: dzikie kwiaty kwitną na ścieżkach na zboczach wzgórz, woda jest wciąż ciepła do pływania, a turyści zdobywają szczyty. Zimy są łagodne, ale spokojne – wiele firm zamyka się w okresie styczeń–luty, choć wyspa nigdy nie jest całkowicie zamknięta. Bez względu na porę roku, bezwietrzny port Hydry i słoneczny klimat sprawiają, że jest to komfortowe miejsce na ucieczkę od codzienności.
Gdzie się zatrzymać i zjeść: Na Hydrze nie ma dużych hoteli, jedynie rodzinne pensjonaty i kilka butikowych zajazdów. Wiele obiektów znajduje się nad portem, na nizinach; szukaj pensjonatów z widokiem na tarasy. Zarezerwuj stolik wcześnie latem. Restauracje koncentrują się wzdłuż nabrzeża – nie przegap lokalnych owoców morza i prostych greckich dań o zachodzie słońca. Wskazówka od wtajemniczonego: Piekarnia przy Hydra Town Hall otwiera się wcześnie rano; po odstawieniu samochodów można kupić świeży chleb i ser, a następnie urządzić piknik przy starym porcie.
Praktyczne wskazówki dotyczące Hydry: Spakuj się lekko. Ponieważ nie ma samochodów ani wózków dla turystów, przygotuj się na konieczność wniesienia własnego bagażu pod górę lub zapłać za to opiekunowi osła (kosztują tylko kilka euro). Zabierz solidne buty do chodzenia po bruku. Lody i świeża lemoniada zapewnią Ci ochłodę w egejskim słońcu. Karty kredytowe są powszechnie akceptowane, ale drobna gotówka przyda się na przejażdżki na ośle i zakupy w wiosce (uwaga: bankomatów jest niewiele).

Isla Holbox, Meksyk: Karaibska Bohemia bez silników

Przegląd: U wybrzeży Jukatanu w Meksyku, Wyspa Holbox Rozciąga się na długości 34 km (26 mil) w ciepłych wodach Zatoki Meksykańskiej. Holbox, niska, piaszczysta wyspa porośnięta palmami i namorzynami, celowo pozostała mała. Do lat 90. można było się na nią dostać tylko cotygodniowym promem; nawet teraz jedynym dojazdem lądem jest dwugodzinny prom z Chiquilá. Flamingi i pelikany witają przybyszów brodzących w płytkiej lagunie. W przeciwieństwie do brukowanego chaosu Cancún, Holbox… brak utwardzonych dróg w ogóle – wszystkie ulice są piaszczyste i trawiaste. Mieszkańcy korzystają z rowerów lub wózki golfowe Do transportu, podczas gdy większość hoteli oferuje darmowe statki wycieczkowe. Artykuł w „Washington Post” zauważa, że mieszkańcy odrzucili hotele o wysokości powyżej 12 metrów, aby zachować niską linię horyzontu.
Jak się tam dostać: Polecieć do Cancún, a następnie 2 godziny na południe do Chiquilá na kontynencie. Z Chiquilá częste promy (co 30–60 minut) przewożą pasażerów na 20-minutową przeprawę (ok. 8 dolarów w obie strony). Parking dla kierowców jest dostępny w Chiquilá za kilka dolarów dziennie; na Holboxie nie spodziewaj się wypożyczonych samochodów. Po zejściu na ląd, wzdłuż drewnianego molo, stoją dziesiątki wózków golfowych. Zwyczajowo ustala się stałą stawkę za dojazd do hotelu, zazwyczaj około 3–5 dolarów za krótki przejazd piaszczystą ulicą Calle Tiburón Ballena (główną ulicą). Wielu podróżnych po prostu dojeżdża stąd rowerem lub pieszo – Holbox Town (jedyna osada) znajduje się zaledwie 10 minut spacerem od portu.
Poruszanie się: Na Holbox główny „ruch” stanowią rowery, quady i garstka odkrytych wózków golfowych. Nie ma tu samochodów, ciężarówek ani autobusów. Nieliczne usługi taksówek golfowych kursują między odległymi plażami za umiarkowaną opłatą, ale większość turystów uważa, że spacery lub jazda rowerem to idealne miejsce na relaks. Drogi gruntowe na wyspie są płaskie, często ograniczone powalonymi przez burzę kłodami, które wyznaczają ścieżki. (Wskazówka: wypatrujcie lokalnych łodzi rybackich, które o świcie pływają po lagunie). Brak asfaltu oznacza, że latem ulewne deszcze mogą zalać niektóre ulice – planuj zajęcia na świeżym powietrzu rano i nie przejmuj się odrobiną piasku na butach.
Co zrobić: Holbox słynie z dzikiej przyrody i swobodnej atmosfery. Latem (czerwiec–sierpień) rekiny wielorybie Zbieraj ryby na morzu, żywiąc się planktonem. Sezonowe wycieczki (snorkeling na bezpiecznych łodziach) pozwalają na obserwację z dystansu. Możesz również popłynąć łodzią do pobliskich miejsc. Wyspa Ptaków, sanktuarium lęgowe fregat i flamingów. W mieście warto przespacerować się jaskrawo pomalowaną Calle Tiburón Ballena, mijając restauracje z palapami przy plaży i butiki z ręcznie robionymi huipile. O zmierzchu cała społeczność gromadzi się na długim, drewnianym molo, aby podziwiać zachód słońca (normalnie chodzi się po molo boso). Jeśli świeci księżyc, wybierz się na cichą plażę i spójrz w dół na linię brzegową – bioluminescencyjny plankton będzie świecił z każdym krokiem. Inne atrakcje to wypożyczenie kajaka i przepłynięcie przez namorzyny lub delektowanie się świeżym ceviche przy nadmorskiej palapie.
Najlepszy czas na wizytę: Listopad-kwiecień to pora sucha (ciepło i przeważnie bezchmurne niebo). To szczyt sezonu, kiedy tłumy w Cancun rozlewają się na pobliskie wyspy, więc spodziewaj się tłumów na Holbox od grudnia do marca. Maj i początek lata bywają gorące i deszczowe, ale przyciągają mniej turystów i zapewniają bujną florę. Wycieczki z obserwacją rekinów wielorybich odbywają się od czerwca do sierpnia (ściśle regulowane). Unikaj września-października, jeśli obawiasz się huraganu, choć Holbox rzadko jest bezpośrednio atakowany.
Gdzie się zatrzymać i zjeść: Holbox oferuje szereg butikowych hoteli na plaży i rustykalnych domków. Większość z nich znajduje się w głównej wiosce lub bezpośrednio na piasku, z hamakami. W grudniu warto zarezerwować stolik z wyprzedzeniem. Jedzenie jest tu główną atrakcją: wyspa oferuje… ponad 50 restauracji i barówDo lokalnych specjałów należą pizze z pieca opalanego drewnem, świeże koktajle z owoców morza i tradycyjne dania kuchni jukatańskiej (spróbuj panuchos I kochinita fioletowa). Uliczne stoiska z jedzeniem oferują lody czekoladowo-cebulowe i pinchos. Wskazówka: wiele restauracji zamyka się po południu; zaplanuj wczesną kolację (lub późny lunch), aby spróbować kilku dań.
Praktyczne wskazówki dotyczące Holbox: Zabierz ze sobą krem z filtrem chroniący rafę koralową i środek odstraszający komary na świt/zmierzch. Woda i prąd mogą być zawodne (powszechne są panele słoneczne), więc weź powerbank. Holbox jest płaski, ale spakuj środek na owady i kapelusz chroniący przed słońcem. W mieście są bankomaty, ale poza infrastrukturą turystyczną niewiele jest tu atrakcji – na wyspie nie ma banków ani aptek. Planuj wycieczki czarterowe (bioluminescencja, wędkarstwo, obserwacja ptaków) z wyprzedzeniem, ponieważ w dni, w których jest najwięcej chętnych, miejsca są zajęte.

Marettimo, Włochy: Ukryty sekret Sycylii bez samochodów

Przegląd: Na Morzu Tyrreńskim u wybrzeży Sycylii, na archipelagu Egadów Marettimo Marettimo jest najdzikszą i najmniej rozwiniętą z trzech głównych Wysp Egadzkich. Stroma, porośnięta sosnami góra gwałtownie wznosi się z głębokich, błękitnych wód, a jej jedyna wioska położona jest w osłoniętej zatoce. brak hoteli lub duże kurorty – tylko rodzinne pensjonaty i agroturystyka (oficjalna włoska strona turystyczna podaje, że „nie ma hoteli… są tylko pokoje w domach mieszkańców”). Izolacja wyspy jest częściowo narzucona sobie: otacza ją chroniony obszar morski, a liczba turystów pozostaje niska. Wąska główna ulica prowadząca przez wioskę Marettimo jest nieutwardzony, a lokalna polityka zapewniła, że wyspa pozostanie bez samochodu. Rzeczywiście, jak zauważa jeden z przewodników: „Marettimo to wyspa bez samochodów, z tylko jedną małą, utwardzoną drogą. Kilka wózków elektrycznych krzyżuje się wokół Scalo Nuovo… chodzenie jest głównym środkiem transportu”.
Jak się tam dostać: Jedynym sposobem na dotarcie do Marettimo jest rejs statkiem z Trapani (zachodnia Sycylia). Szybkie wodoloty z Trapani podróżują około 1–1,5 godziny; konwencjonalne promy są wolniejsze, ale kursują przez cały rok. Ferryhopper informuje o 5–8 przeprawach dziennie w szczycie sezonu (i usługach nawet zimą). Bilety w jedną stronę kosztują od 17 do 20 euro. Z nowoczesnego portu w Trapani można wsiąść w katamaran Liberty Lines lub prom Siremar; sprawdź rozkłady jazdy (więcej opcji od maja do października). Nie ma lotniska ani przystani dla samochodów – turyści przybywają do maleńkiej przystani Marettimo. Nowy Port portu i po prostu wyjść na brzeg.
Poruszanie się: Po zejściu z łodzi, wszystko odbywa się pieszo (lub na osiołku w wiosce). Szczyt Marettimo ma ponad 600 m wysokości, ale główne szlaki piesze są dobrze oznakowane z portu i wioski. Jedyną utwardzoną drogą jest krótki grzbiet Via Roma; między portem a obszarem Scalo Nuovo kursuje tylko sześć małych elektrycznych wózków golfowych dla osób niepełnosprawnych. W praktyce turyści zwiedzają wyspę, wędrując malowniczymi szlakami lub wybierając się małymi łodziami rybackimi na wycieczki wzdłuż wybrzeża do ponad 400 grot (jaskiń morskich) wokół wyspy. To prawdziwa „ustronna trasa”: spodziewaj się nierównego terenu i niewielu tłumów.
Co zrobić: Wędrówki piesze to główna atrakcja. Z wioski rozchodzą się szlaki (popularne są Case Romane i Castello di Punta Troia). 3–4-godzinna wędrówka na Punta Troia nagradza rozległymi widokami i ruinami saraceńskiej wieży strażniczej. Kolejny szlak prowadzi do Cala Bianca (turkusowej zatoki z białymi kamykami). Ze względu na klify Marettimo, wiele dziewiczych zatoczek jest dostępnych tylko drogą morską; ze Scalo Nuovo codziennie odpływają statki wycieczkowe do takich atrakcji jak Grotta del Cammello (Grota Wielbłądów) i ruiny zamku Bombard. Miłośnicy snorkelingu i nurkowania będą zachwyceni krystalicznie czystą wodą i rezerwatem morskim. W miasteczku, na niewielkim placu portowym, znajduje się kawiarnia i kilka rodzinnych tawern – warto spróbować lokalnego kuskusu (Wyspy Egadzkie czerpią inspirację z kuchni północnoafrykańskiej) lub grillowanego połowu dnia.
Najlepszy czas na wizytę: Maj-czerwiec i wrzesień to idealne miesiące: dzikie kwiaty i pachnąca sosnami bryza w przeciwieństwie do upału w środku lata. Lipiec-sierpień są najcieplejsze, ale mogą być wietrzne. Zimy są spokojne (wiele restauracji jest zamkniętych) i chłodniejsze, ale pływanie jest orzeźwiające. O każdej porze roku nie ma tu zbyt wielu atrakcji nocnych ani sklepów, więc przyjeżdżajcie dla natury, a nie imprez.
Gdzie się zatrzymać i zjeść: Pokoje w rezydencji (case vacanza) rozsiane są na zboczu wzgórza nad Scalo Nuovo. Najwygodniejsze opcje skupiają się w Case Romane i na Monte Falcone. Możesz liczyć na proste udogodnienia i domową kuchnię. Oferta gastronomiczna jest ograniczona, ale autentyczna: w rodzinnych trattoriach możesz częstować się domowym chlebem i świeżą mozzarellą. Woda jest odsolona, więc pij napoje butelkowane.
Praktyczne wskazówki dla Marettimo: Dobre buty trekkingowe i repelent na komary są niezbędne. W wiosce są tylko małe targi; zabierz ze sobą krem z filtrem, przekąski lub specjalny krem z filtrem. Promy mają skromne łazienki, ale nie ma kabin; przygotuj się na siedzenie w salonikach na świeżym powietrzu. Na Marettimo nie ma bankomatów – gotówkę wypłać w Trapani.

Wyspy Książęce, Turcja: Spokojny archipelag Stambułu

Przegląd: Tuż przy wybrzeżu Stambułu, na Morzu Marmara, leży Wyspy Książęce (Turecki WyspyArchipelag składa się z dziewięciu wysp, z których cztery – Büyükada, Heybeliada, Burgazada i Kınalıada – są zamieszkane. (Mniejsze wysepki są niezamieszkane lub niedostępne). Od czasów osmańskich do XX wieku wyspy te były popularnym miejscem wypoczynku dla zamożnych mieszkańców Stambułu. Do 2020 roku można było tu spotkać urokliwe konne faetony (faytony) huczały po ich wąskich uliczkach. Jednak poważna epidemia nosacizny pod koniec 2019 roku zabiła ponad 100 koni, co skłoniło władze do zakazać przewozu powozów konnych na stałe w lutym 2020 r.Do lata 2020 roku urząd burmistrza wprowadził 60 nowych elektrycznych minibusów (13-miejscowych, 25 km/h), aby je zastąpić. W rezultacie powstało środowisko rowerowo-transportowe: każda wyspa korzysta z transportu pieszego, rowerowego lub licencjonowanych pojazdów elektrycznych (taksówek elektrycznych). Prywatne samochody są zabronione.
Jak się tam dostać: Jedynym sposobem dotarcia na wyspy są promy. Z europejskiej strony Stambułu można skorzystać z promów Şehir Hatları z Kabataş lub Eminönü (a także z Kadıköy po stronie azjatyckiej), które kursują co godzinę na wyspy. Podróż na Büyükadę zajmuje około 90 minut (mniej z Kadıköy). Uwaga: prywatne promy samochodowe nie kursują – wyspy nie mają przystani dla samochodów. Do wejścia na pokład służy karta Istanbulkart: bilet w jedną stronę na prom miejski kosztuje około 12 ₺ (około 0,60 USD) dla turystów; mieszkańcy z Adakart Zapłać tylko 3,50 ₺. Dostępne są również usługi taksówek morskich (ibes) (miejskie motorówki) oferujące bardziej elastyczne rozkłady jazdy i wyższą cenę. Po dotarciu na iskele (przystań) w Büyükada pasażerowie wysiadają, gdzie czekają na nich rzędy elektrycznych autobusów należących do parku.
Wyspa po wyspie: – Büyükada (Duża Wyspa): Największy (5,4 km²) i najbardziej ruchliwy. Wioska słynie z zabytkowych drewnianych rezydencji i słynnego greckiego klasztoru prawosławnego (Aya Yorgi) położonego na wzgórzu. Wypożyczalnie rowerów i koni były kiedyś wszędzie, ale teraz elektryczne minibusy dowożą turystów pod górę za około 30 rupii w jedną stronę. Obowiązkowe atrakcje: wejście na kościół Aya Nikola (szczyt wyspy) i zwiedzanie sanktuariów lub wizyta w nadmorskiej tawernie rybnej. Büyükada wymaga… cały dzień doceniać. – Heybeliada: Nieco mniejsza, znana z gajów oliwnych i Liceum Marynarki Wojennej. Ma kilka piaszczystych zatoczek; główną wioskę zdobią drewniane domy z czasów Imperium Osmańskiego. – Burgazada i Kınalıada: cichsze miejsca z mniejszą liczbą atrakcji; Kınalıada jest najbliżej i jest najbardziej miejska (kilka plaż); w Burgazada jest klasztor i ładne leśne ścieżki. (Możliwe jest przemieszczanie się między wyspami: promy zawijają na każdą wyspę po kolei.)
Co zrobić: Wszystkie wyspy mają wspólny, spokojny nastrój: wypożycz rower lub dołącz do wycieczki w małej grupie elektrycznymi gokartami, aby okrążyć główne wioski z prędkością około 10 km/h. Latem ceny wynajmu są umiarkowane (rowery za około 50 ₺/dzień). Odkryj ukryte perełki: odwiedź opuszczony grecki sierociniec na wyspie Prinkipo (największy drewniany budynek w Azji) lub kościół Aya Triada (Świętej Trójcy). Spróbuj meyhane (ryby z raki) przy nadmorskich stolikach. Dla relaksu jest kilka plaż przyjaznych rodzinom (plaża Yörükali na wyspie Büyükada jest bezpłatna, inne są prowadzone przez kluby). Nie przegap promów o zachodzie słońca, aby podziwiać panoramę Stambułu z morza.
Uwaga historyczna: Nazwa „Wyspy Książęce” pochodzi z czasów bizantyjskich: w tym okresie wyspy służyły jako miejsca wygnanie dla członków rodziny królewskiej i szlachtyPóźniejsze elity osmańskie budowały tu drewniane domy letniskowe. Rezultatem jest eklektyczne dziedzictwo kościołów, meczetów i domów w stylu kolonialnym.
Najlepszy czas na wizytę: Lato przyciąga turystów, ale wciąż znacznie mniej niż sam Stambuł. Wiosna (kwiecień–maj) oferuje umiarkowaną pogodę i kwitnące drzewa. Zimy są mroźne, a wiele małych sklepów zamyka się, choć lokalni mieszkańcy nadal mieszkają tu przez cały rok. Zgodnie z konstytucją, zakaz ruchu samochodowego oznacza wąskie, często zacienione ulice – wczesna wiosna może być jeszcze chłodna pod warstwą chmur.
Gdzie się zatrzymać i zjeść: Noclegi są ograniczone, ale wciąż się rozwijają (szczególnie na Büyükadzie). Urocze osmańskie domki na zboczu wzgórza zostały przekształcone w butikowe hotele. Podróżni z ograniczonym budżetem znajdą również pensjonaty w pobliżu portu. Na wyspach jada się głównie w restauracjach z grilla rybnego i prostych kawiarniach – spróbuj grillowanej dorady lub zapiekanki z krewetkami. Büyükada oferuje najwięcej opcji (w tym starą włoską cukiernię na ulicy Halikarnas).
Dostępność: Każda wyspa ma płaskie ścieżki dla pieszych, ale uwaga: Heybeliada i Burgazada mają łagodne wzniesienia (dostęp na kółkach może być utrudniony). Wzgórze Aya Nikola w Büyükada jest strome – można tam dotrzeć autobusem elektrycznym lub kolejką linową (czynną w sezonie). W 2021 roku gmina wprowadziła specjalną kartę dla mieszkańców z niepełnosprawnościami, umożliwiającą ograniczony dostęp dla samochodów elektrycznych. Wypożyczalnie wózków inwalidzkich znajdują się w porcie Büyükada. (Wszystkie mola mają rampy, ale stare brukowane uliczki w wioskach mogą być nierówne).
Praktyczne wskazówki dotyczące Wysp Książęcych: Rezerwuj promy z wyprzedzeniem w weekendy (szczególnie latem). Rozkłady jazdy znajdziesz na stronach internetowych Şehir Hatları lub Dentur. Zabierz ze sobą lokalne produkty: chociaż są targi, składniki mogą być drogie. Jeśli chcesz zobaczyć kilka wysp w ciągu jednego dnia, wczesny wyjazd do Büyükada, a następnie późny prom do Burgazady lub Heybeliady może się sprawdzić; jednak na relaksujący pobyt warto zarezerwować co najmniej dwa dni.

Lopud, Chorwacja: Spokojny sąsiad Dubrownika

Przegląd: Na chorwackich wyspach Elafickich (Škoji) niedaleko Dubrownika Lopud to mała zalesiona wyspa znana ze spokojnych plaż. Podobnie jak jego sąsiad Koločep, Lopud jest bez samochodu. Powierzchnia wyspy o powierzchni 3,9 km² i ponad 270 mieszkańców jest obsługiwana jedynie przez ścieżki piesze i kilka elektrycznych wózków transportowych. Jak zauważa jeden z lokalnych przewodników: „Na tej wyspie nie ma w ogóle samochodów. Znajdziesz kilka traktorów, rowerów elektrycznych, małych wózków golfowych, a nawet buggy. Ale samochodów nie ma”. Główną atrakcją Lopud jest Šunj, długa, płytka, piaszczysta zatoka (rzadkość na typowo skalistym wybrzeżu Dalmacji). Sosny okalają złoty brzeg, tworząc naturalny klub plażowy. Za główną wioską znajdują się ruiny klasztoru i łagodne, górskie szlaki pośród śródziemnomorskiej makii.
Jak się tam dostać: Z portu Gruž w Dubrowniku promy Jadrolinija kursują co godzinę na Lopud przez cały rok. 55-minutowy rejs (około 8 km) kosztuje około 46 kun (~6 euro) w obie strony. (Latem w weekendy dodawane są dodatkowe łodzie). Nie ma alternatywnego molo – wysiadaj na Lopud. Port SunjPrzenieś swój sprzęt około 100 m od łodzi do poczekalni dla pasażerów. Taksówki motorowe łączą również Dubrownik i Wyspy Elafickie, skracając czas podróży do około 15 minut, ale wiążą się z wyższą ceną.
Poruszanie się: Na Lopudzie obowiązuje zasada chodzenia pieszo. Na wyspie jest tylko jedna droga dla samochodów (sporadycznie dla traktorów i pojazdów uprzywilejowanych). Z portu można w 20 minut dojść pieszo przez gaje sosnowe do plaży Šunj. Pozostałe ścieżki na Lopudzie wiją się łagodnie przez gaje oliwne i klify z widokiem na morze – większość łączy się wąskim przesmykiem, więc możliwe są piesze wędrówki okrężne trwające 2–3 godziny. Dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, w szczycie sezonu między portem a plażą kursuje kilka małych elektrycznych wózków wahadłowych.
Co zrobić: Plaża Šunj dominuje w uroku Lopudu – płytkie wody są bezpieczne dla dzieci i idealne do brodzenia (laguna może sięgać po kostki nawet setki metrów dalej). Na zachodnim krańcu plaży, XIII-wieczny klasztor franciszkański (niedawno odrestaurowany) góruje nad zatoką – krótki spacer po schodach nagradza widok na wschodnie klify Lopudu. Miłośnicy historii mogą zwiedzić ruiny małego średniowiecznego zamku Lopudu (Zamek) nad wioską. W samej wiosce znajdują się zacienione tawerny oferujące grillowane ryby i lokalne wina. Kajakarstwo morskie wzdłuż wybrzeża to popularna rozrywka; rejsy statkiem obejmują postoje w ukrytych zatoczkach (w bezwietrzne dni wypatruj fok i delfinów).
Najlepszy czas na wizytę: Podobnie jak na innych wyspach Adriatyku, lato (lipiec–sierpień) przyciąga najwięcej turystów, a morze jest najcieplejsze. Maj–czerwiec i wrzesień są przyjemne i mniej zatłoczone. Morze pozostaje ciepłe do września. Zimy są spokojne; promy na Lopud kursują bez przeszkód, ale restauracje są poza sezonem zamknięte (pozostają tylko klasztor i kilka sklepów). Wiosenne kwiaty unoszą się na wyspie w kwietniu–maju.
Praktyczne wskazówki dotyczące Lopud: Zabierz ze sobą gotówkę (kuna), ponieważ w niektórych małych miejscowościach nie można płacić kartami. Na Lopud nie ma bankomatów. Ochrona przed słońcem jest kluczowa – cień jest ograniczony poza plażami. Osoby starsze i niepełnosprawne: pamiętaj, że jedyna droga na Lopud jest dozwolona. ograniczony Taksówka golfowa (prawo wyspy zezwala na poruszanie się małymi wózkami po jedynej drodze). Poza tym dostęp dla wózków inwalidzkich jest głównie wzdłuż plaży (klasztor ma podjazd do małej kawiarni).

Porównanie: Która wyspa bez samochodów jest dla Ciebie odpowiednia?

Wyspa	Kraj	Środek transportu	Najlepsze dla	Budżet	Dostępność
Hydra	Grecja	Osły, muły, taksówki wodne, spacery	Miłośnicy sztuki, historii literatury (fani Leonarda Cohena), pływacy	$$$ (umiarkowany/wysoki)	Umiarkowany (strome ścieżki, brak pojazdów)
Holbox	Meksyk	Wózki golfowe, rowery, łodzie	Poszukiwacze dzikiej przyrody (rekiny wielorybie), plażowicze	$$ (umiarkowany)	Dobry (płaski, dostępne wózki)
Marettimo	Włochy	Wędrówki piesze, piesze, małe łódki	Wędrowcy, nurkowie, poszukiwacze samotności	$$ (umiarkowany)	Ograniczona (strome szlaki)
Wyspy Książęce	Indyk	Minibusy elektryczne, rowery, piesi	Miłośnicy historii, jednodniowi turyści	$ (przyjazny dla budżetu)	Dobry (wózki elektryczne dla osób starszych; promy dostosowane do wózków inwalidzkich)
Lopud	Chorwacja	Piesze wycieczki, ograniczone wózki golfowe	Relaksujące wakacje na plaży, rodziny	$$	Good (płasko wokół Šunj; wózki na drodze)

Według stylu podróży: Pary lub osoby podróżujące w celach kulturalnych mogą wybrać Hydrę lub Büyükadę (malownicze miasteczka i zabytki). Miłośnicy przygód i natury docenią piesze wędrówki na Marettimo lub dziką przyrodę na Holbox. Rodziny z dziećmi często wybierają Lopud ze względu na piaszczystą plażę i płytką lagunę, a Heybeliada ze względu na spokojne plaże.
Według budżetu: Tureckie promy i noclegi są z reguły najtańsze („$”); na Holbox i Marettimo ceny są umiarkowane; na Hydra i Lopud są one droższe w porównaniu z europejskimi standardami („$$$” w tabeli oznacza „ekskluzywny”).
Ze względu na dostępność: Holbox i Lopud mają dość gładki, równy teren (idealny dla wózków dziecięcych i inwalidzkich na plaży). Wyspy Książęce dopuszczają specjalne pojazdy dla osób z problemami z poruszaniem się, a promy są bezstopniowe. Hydra i Marettimo oferują strome ścieżki i nierówną nawierzchnię – osoby z problemami z poruszaniem się powinny być sprawne lub skorzystać z pomocy osiołków.

Wskazówka od wtajemniczonego: Zabierz ze sobą „Adakart” (bezpłatny dla mieszkańców) lub Istanbulkart, aby zapłacić mniej za prom na Wyspy Książęce. Na Lopud, buty do brodzenia, idealne do pływania w basenie pływowym, uprzyjemnią plażowanie, ponieważ jeżowce mogą czaić się w pobliżu skał.

Praktyczne planowanie – niezbędne rzeczy na wyspę bez samochodu

Zwiedzanie wysp przeznaczonych wyłącznie dla pieszych wymaga specjalnego planowania. Oto kluczowe wskazówki, uporządkowane tematycznie:

Pakowanie na lekko: Ponieważ nie ma samochodów do załadunku bagażu, zabierz ze sobą jak najmniej rzeczy. Staraj się nosić plecaki lub małe torby na kółkach. Wiele hoteli na tych wyspach pomoże Ci wnieść walizkę do pokoju, ale ciężkie kufry są uciążliwe. (Na Hydrze i Lopud bagaże niosą tragarze/osły za niewielką opłatą, jeśli jest to konieczne). Wskazówka dotycząca pakowania: Używaj kompresowalnych, suchych worków podczas plażowania i przechowywania sprzętu narażonego na wilgoć.
Obuwie i odzież: Zawsze zabieraj ze sobą solidne buty trekkingowe (sandały na plażę, trampki na kamieniste szlaki). Wąskie uliczki i doki wymagają klapek i butów na gumowej podeszwie do pieszych wędrówek. Luźne, przewiewne ubrania i kapelusze z szerokim rondem to konieczność latem. Na wyspach, gdzie nocą jest chłodniej (Hydra, Princes'), zabierz ze sobą lekki sweter. Bezpieczeństwo przed słońcem: Na wybrzeżach wszystkich wysp jest niewiele cienia, dlatego niezbędne są okulary przeciwsłoneczne i krem z filtrem chroniący rafę koralową.
Transport bagażu: Spodziewaj się konieczności niesienia bagażu z promu do hotelu. Po przybyciu poszukaj lokalnych pomocników (często spotykanych w Grecji i Chorwacji) lub skorzystaj z rowerów z przyczepkami (dostępnych w niektórych portach). Na Holbox, kioski w pobliżu portu pobierają opłatę w wysokości kilku pesos za przymocowanie bagażu do wózka golfowego. Na Wyspach Książęcych hotel może powitać Cię z wózkiem za dodatkową opłatą. Zawsze zaplanuj miejsce, w którym zostawisz bagaż, zanim dopłyniesz do portu, aby uniknąć pośpiechu.
Pozostawanie w kontakcie: Zasięg sieci komórkowej jest różny. Hydra i Lopud mają niezawodne 4G, ale Holbox i Marettimo mogą mieć bardzo Słaby sygnał. Pobierz mapy i niezbędne informacje z wyprzedzeniem. Zabierz ze sobą powerbanki: liczba gniazdek do ładowania w pokojach lub na promach może być ograniczona (jeden z dużych hoteli na Lopud ma tylko 4 gniazdka dla gości).
Pieniądze i zaopatrzenie: Wiele małych sklepów przyjmuje tylko gotówkę. Na wyspach Lopud i Marettimo zaopatrz się w ostatnim mieście portowym (Dubrowniku lub Trapani). Na Hydrze i Wyspach Książęcych znajdują się banki, ale mogą pobierać opłaty za wypłaty z kart międzynarodowych. Zabierz ze sobą butelkę wody (woda z kranu nadaje się do picia w Chorwacji/Turcji, ale często kupowana jest w Grecji/Meksyku).
Logistyka bagażu: Jeśli odwiedzasz kilka wysp bez samochodów podczas jednej podróży (np. przesiadając się na prom z Dubrownika), zaplanuj loty z przesiadką lub rozłóż bagaż tak, aby nie trzeba było wracać. Na przykład, leć do Dubrownika i z powrotem, zatrzymując się po drodze na Lopudzie; połącz Hydrę z Atenami itd.
Zwyczaje lokalne: Szanuj klimat każdej wyspy. Na tych wyspach życie płynie w rytmie wyspiarskim. Obsługa w tawernach może być powolna, ale przyjazna. Podczas wieczornych spacerów mów cicho; te społeczności cenią sobie spokojne życie. Napiwki są mile widziane, ale nieoczekiwane (kilka monet za przejażdżkę osłem na Hydrze lub zaokrąglenie opłaty za prom).

Uwaga dotycząca planowania: Dokładnie sprawdź rozkłady jazdy promów! Wiele wysp ma tylko kilka wieczornych promów powrotnych. Na przykład, zimą promy na Hydrę i Lopud mogą kończyć kursowanie między 18:00 a 19:00. Zawsze sprawdzaj ostatnie godziny wypłynięcia, aby uniknąć nieoczekiwanego noclegu.

FAQ – Wyspy bez samochodów

P: Czy na Hydrze są jakieś samochody? Nie. Na Hydrze obowiązuje prawny zakaz używania wszelkich pojazdów mechanicznych, a nawet rowerów, od lat 50. XX wieku. Pasażerów i towary przewożą tylko osły, muły i konie, a niektóre odosobnione plaże obsługują taksówki wodne.

P: Co zastąpiło powozy konne na Wyspach Książęcych? Po wybuchu epidemii nosacizny w 2019 roku, w której zginęły setki koni, Stambuł na stałe zakazał używania faetonów konnych na wyspach. Latem 2020 roku władze miejskie wprowadziły około 60 nowych elektrycznych minibusów zasilanych akumulatorami (13-miejscowe otwarte autobusy wahadłowe), które miały być jedynymi dozwolonymi pojazdami.

P: Dlaczego na wyspach wokół Stambułu zakazano koni? Wybuch nosacizny koni pod koniec 2019 roku (wysoce zaraźliwej choroby) zabił dziesiątki koni powozowych w ciągu zaledwie kilku miesięcy. Troska o dobrostan zwierząt skłoniła władze Stambułu do wstrzymania przewozów konnych i zastąpienia ich pojazdami elektrycznymi na początku 2020 roku.

P: Czy na Holbox można wypożyczyć wózki golfowe? Tak. Po przybyciu na przystań promową Holbox, liczne wózki golfowe są dostępne dla gości, którzy mogą dowieźć ich do hoteli. Dodatkowo, w kilku kioskach na wyspie można wypożyczyć wózek golfowy lub rower na cały dzień. Większość hoteli bezpłatnie wypożycza również rowery typu beach cruiser.

P: Jak dostać się na te wyspy, na których nie ma samochodów? Wszystkie wymagają podróży łodzią. Na Hydrę można dostać się wodolotem lub promem z Aten (90 minut z Pireusu). Na Holbox można dotrzeć promem (20 minut) z Chiquilá w Meksyku. Promy Marettimo kursują codziennie z Trapani na Sycylii (1–1,5 godziny). Na Wyspy Książęce można dotrzeć promami podmiejskimi kursującymi co godzinę z portów w Stambule. Na Lopud kursują regularnie promy Jadrolinija z portu Gruž w Dubrowniku (55 minut, ~6 euro w obie strony).

P: Czy wyspy wolne od ruchu samochodowego są dostępne dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich? Różnie to bywa. Holbox i Lopud są stosunkowo płaskie w okolicy swoich plaż i w niektórych miejscach dostępne są wózki inwalidzkie lub podjazdy. Na Wyspach Książęcych dostępne są dozwolone pojazdy elektryczne i podjazdy dla wózków inwalidzkich przy molach, a Büyükada oferuje wypożyczalnie samochodów z udogodnieniami dla osób niepełnosprawnych. Hydra i Marettimo są w większości pagórkowate i brukowane: dostęp jest ograniczony. Warto zauważyć, że Stambuł zwalnia niepełnosprawnych mieszkańców Wysp Książęcych z zakazu wjazdu pojazdów (mogą korzystać z prywatnych samochodów elektrycznych), co ułatwia dostęp.

P: Która wyspa bez samochodów jest najlepsza dla rodzin? Wiele rodzin kocha Lopud Za płytką plażę Šunj i spokojne wody, bezpieczne dla dzieci. Hydra może spodobać się rodzinom szukającym historii i spokojnych wędrówek (dzieci uwielbiają przejażdżki na osiołkach). Wycieczki przyrodnicze i bioluminescencja na Holbox to ulubione atrakcje rodzin latem.

P: Czy można zobaczyć kilka Wysp Książęcych w ciągu jednego dnia? Możliwe, że dwie, ale sama Büyükada wymaga całego dnia. Typowa jednodniowa wycieczka skupia się na Büyükadzie i ewentualnie Burgazadzie (do której można dotrzeć promem), a powrót ostatnim statkiem. Zwiedzenie wszystkich czterech w ciągu jednego dnia jest ambitnym zadaniem; wielu woli przenocować na wyspie, jeśli czas na to pozwoli.

P: Czy na wyspach, na których obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, są hotele? Tak – choć skala jest różna. Na Hydrze znajdują się butikowe zajazdy (rezydencje przerobione na hotele) i pensjonaty. Na Holboxie są dziesiątki hoteli plażowych i palapa. Na Lopud i Büyükada są małe hotele i pensjonaty. Na Marettimo nie ma hoteli – tylko rodzinne pokoje B&B. Zawsze rezerwuj z wyprzedzeniem, szczególnie latem.

Ostatnie przemyślenia: Przyjęcie powolnego życia na wyspie

Każda z tych pięciu destynacji oferuje szansę na zwolnienie tempa i ponowne połączenie się z miejscem w sposób, na jaki współczesne miasta rzadko pozwalają. Bez hałasu silników, odwiedzający dostrzegają proste przyjemności: dzwony wiejskich kościołów o zmierzchu, stukot wózków golfowych na piasku, zapach sosnowych lasów czy delikatne pluskanie fal o zachodzie słońca. Integrując szczegółowe informacje planistyczne – rozkłady jazdy promów, wskazówki dotyczące lokalnego transportu, porady sezonowe – z bogatym kontekstem kulturowym (Hydra Leonarda Cohena, osmańskie rezydencje na Büyükadzie, tradycje Majów na Holboxie), ten przewodnik ma być czymś więcej niż tylko pamiętnikiem z podróży. To zaproszenie do zrozumienia, jak i dlaczego ludzie decydują się przekształcać swoją mobilność dla dziedzictwa i ekologii, oraz jak podróżni mogą z szacunkiem dołączyć do tego dziedzictwa. Wyposażeni w te spostrzeżenia, czytelnicy mogą śmiało wytyczyć trasę przez Grecję, Meksyk, Włochy, Turcję i Chorwację – doświadczając wyjątkowego spokoju życia. bez samochodu.

Napisane i zrecenzowane przez

Zespół redakcyjny Travel S Helper

Zespół redakcyjny Travel S Helper tworzy przewodniki turystyczne i artykuły podróżnicze, koncentrując się na praktycznym planowaniu, kontekście kulturowym i dokładności. Prowadzimy badania, korzystając z oficjalnych źródeł (agencji turystycznych, stron rządowych i operatorów atrakcji, jeśli są dostępne) i aktualizujemy artykuły w przypadku zmiany danych dostępowych.
Ostatnia weryfikacja: 2026