Błędne przekonania historyczne są zaskakująco powszechne w pobliżu kultowych miejsc na świecie. Turyści przybywający do piramid w Gizie, Koloseum czy nad Morze Salisz mogą usłyszeć wspaniałe historie, które w większości są legendami. Wiele mitów narodziło się wieki temu w powieściach, propagandzie lub po prostu w opowieściach i przetrwało we współczesnych przewodnikach i podaniach ludowych. Na przykład hollywoodzkie filmy i popularne książki często przedkładają dramatyzm nad dokładność, wzmacniając legendarne opowieści o Kleopatrze czy Wikingach. Niektóre mity wynikają z błędów tłumaczy (jak w przypadku poezji nordyckiej) lub z narracji patriotycznych (jak w przemówieniach Churchilla).
Jednak dla dociekliwego podróżnika odróżnienie faktów od fikcji może pogłębić uznanie dla danego miejsca. Znajomość prawdziwej historii kryjącej się za mitem nie tylko pozwala uniknąć kłopotliwych pytań, ale także sprawia, że wycieczka staje się odkryciem. Wysiłek włożony w zgłębianie źródeł pierwotnych może sprawić, że historia wyda się bardziej żywa niż obraz z bajki. Dzięki starannej uwadze i solidnym badaniom można odwiedzić starożytne ruiny lub miejsca pamięci. z otwartymi oczami:ciesząc się scenerią i jednocześnie poznając prawdziwą historię.
Płaskowyż Gizy w Egipcie usiany jest mitami niemal tak rozległymi, jak same piramidy. Klasyczny mit, że niewolnicy budowali piramidy na rozkaz faraona Cheopsa, został szeroko obalony przez archeologię. W latach 90. XX wieku archeolodzy odkryli grobowce budowniczych piramid w pobliżu Gizy – starożytne zapisy wskazują, że ci robotnicy byli szanowanymi rzemieślnikami i rolnikami. Główny urzędnik Egiptu ds. starożytności, Zahi Hawass, zauważył, że w grobowcach tych znajdowały się dzbany z jedzeniem i chlebem, i oświadczył, że załoga piramid była „płatnymi robotnikami, a nie niewolnikami”. Współczesne analizy szczątków robotników ujawniły obfite zapasy mięsa (wołowiny, koziego i ości ryb) oraz dowody na dobrą dietę, co wskazuje, że żyli w godziwych warunkach. Egipski blog turystyczny potwierdza, że „piramidy budowano przy udziale opłacanych robotników, a nie niewolników” Pogląd obecnie powszechnie akceptowany. Krótko mówiąc, twierdzenie Herodota o hebrajskich niewolnikach to wielowiekowa legenda bez poparcia w faktach (i rzeczywiście, archeolodzy zauważają, że cywilizacja izraelska nie istniała w czasach Cheopsa).
Inna wciąż żywa opowieść dotyczy Wielkiego Sfinksa w Gizie. Wielu uważa, że żołnierze Napoleona odstrzelili Sfinksowi nos podczas kampanii. W rzeczywistości rysunki z XVIII wieku (na długo przed Napoleonem) pokazują już brak nosa. Jak donoszą historycy, nos Sfinksa został złamany kilka wieków wcześniej – prawdopodobnie został oszpecony przez XIV-wiecznego sufickiego fanatyka protestującego przeciwko bałwochwalstwu. Innymi słowy, to nie francuski ostrzał armatni, lecz średniowieczny ikonoklazm (lub wieki erozji) wyrządził szkody.
Wiele mitów o starożytnym Rzymie wywodzi się od późniejszych gawędziarzy. Weźmy na przykład cesarza Nerona. Powiedzenie „Neron grał na skrzypcach, gdy Rzym płonął” sugeruje, że bezdusznie grał muzykę, gdy miasto płonęło w 64 r. n.e. W rzeczywistości w Rzymie nie istniały żadne skrzypce – Neron mógł śpiewać lub grać na cytrze, przypominającej lutnię. Według Britanniki, najwcześniejsze relacje mówią, że Neron „recytował wersety na lirze” podczas pożaru, ale nie było go nawet w mieście, gdy wybuchł pożar. Historycy zatem dochodzą do wniosku, że Neron… nie dosłownie „skrzypce”, podczas gdy Rzym płonął.
Inna popularna legenda głosi, że bogaci Rzymianie mieli specjalne pomieszczenia „vomitorium” do objadania się i wymiotowania. W rzeczywistości wymiotnica W języku łacińskim odnosi się do przejścia wyjściowego. Starożytni pisarze używali tego terminu w odniesieniu do wyjść z teatrów i stadionów (nazwa pochodzi od tłumów „wypluwających” je), a nie do specjalnej jadalni, w której wymiotowano. Artykuł historyczny w „Scientific American” wyjaśnia, że idea vomitorium była nieporozumieniem z XIX wieku; w starożytnym Rzymie oznaczała ona korytarz na arenie, a nie alembik do obżarstwa.
Walki gladiatorów również były wyolbrzymiane. Popularne filmy często pokazują, że każda walka kończy się śmiercią, ale badania wskazują na coś przeciwnego. Gladiatorzy byli drogimi profesjonalistami. Analizy historyczne pokazują, że we wczesnym okresie Cesarstwa Rzymskiego około dziewięciu na dziesięciu gladiatorów przeżyło walkę. Cesarz August zakazał nawet „sine missio” (walk bez litości), więc większość walk kończyła się, gdy przegrany przyznawał się do porażki. W rzeczywistości, według ekspertów, gladiatorzy zazwyczaj walczyli tylko dwa lub trzy razy w roku, aby chronić tę inwestycję. O litości decydowała apelacja zwycięzcy (kciuk w górę/w dół). Dopiero w późniejszych wiekach, gdy gladiatorów traktowano bardziej jak siłę roboczą, prawdziwe walki na śmierć i życie stały się powszechne.
Wreszcie, słynny „salut rzymski” (pozdrowienie z uniesionymi rękami) wcale nie jest starożytny. Zyskał złą sławę dzięki włoskim faszystom w latach 20. XX wieku i hitlerowskiemu nazizmowi, ale jego początki sięgają czasów znacznie późniejszych niż Rzym. HistoryExtra zauważa, że ten salut z wyprostowanymi rękami zyskał popularność we Francji XVIII wieku (pomyślmy o obrazach z czasów rewolucji). Mussolini później zawłaszczył go jako symbol „starożytnego Rzymu”. Prawdę mówiąc, nie ma dowodów na to, że zwykli Rzymianie odprawiali ten salut.
Legendy świata greckiego również obfitują. Na przykład Kleopatra VII jest często uważana za egipską „królową” ze względu na pochodzenie etniczne. W rzeczywistości była Macedończykiem-Grekiem – jej rodzina wywodziła się od Ptolemeusza, jednego z generałów Aleksandra Wielkiego. Britannica potwierdza, że Kleopatra miała… „niewiele, jeśli w ogóle, egipskiej krwi”, mimo że słynęła z przyjęcia egipskich zwyczajów i bóstw. Nauczyła się języka egipskiego i przedstawiała się jako bogini Izyda, ale z pochodzenia Kleopatra była hellenistyczną Macedończyką. Podróżnicy zwiedzający Egipt lub Aleksandrię powinni pamiętać, że dynastia Kleopatry była produktem imperium Aleksandra, a nie rodzimych linii faraonów.
Innym powszechnym mitem wizualnym jest to, że starożytne greckie i rzymskie marmurowe posągi miały być nieskazitelnie białe. Współczesna nauka obaliła ten mit: wiele posągów było malowanych. Naukowcy odkryli ślady pigmentów na klasycznych rzeźbach w całej Europie. History.com donosi, że „starożytni greccy i rzymscy rzeźbiarze malowali swoje posągi żywymi kolorami”. Prace konserwatorskie w XXI wieku (skanowanie i ujawnianie pigmentów) ujawniły włosy w jaskrawych odcieniach, szaty w odcieniach czerwieni i błękitu, a nawet złote detale. Biały marmurowy wygląd to po prostu taki, jaki odziedziczyliśmy po wiekach starzenia.
The story of the Trojan Horse is more legend than recorded fact. Archaeologists agree the city of Troy was destroyed by fire around 1200 BC, but Homer’s famous wooden horse is probably a metaphor or later invention. As one Oxford classicist puts it, the giant horse is “an imaginative fable, perhaps inspired by a siege-engine”. In other words, Greek armies may have used battering rams or clever tactics, but a literal gift-horse army is a poetic tale. Visitors to Turkey’s Hisarlık (Troy) site should enjoy the horse sculpture, but know it comes from literature, not excavated evidence.
Niewiele wizerunków wikingów jest tak utrwalonych jak hełmy z rogami. A jednak NIE Archeolodzy nigdy nie znaleźli autentycznego hełmu wikingów z rogami. Nordyccy wojownicy nosili w rzeczywistości proste, praktyczne hełmy. Jak zauważa ekspert od historii średniowiecza: „Nie ma dowodów na to, że wojownicy wikingów nosili rogi na hełmach; byłoby to niepraktyczne w bitwie”. Kultowy rogaty wygląd wywodzi się z XIX-wiecznych romansów i oper (głównie dzięki projektantowi kostiumów Wagnera). Krótko mówiąc, prawdziwi wikingowie mieli gładko ogoloną głowę – wizerunek rogatego hełmu to współczesny wynalazek.
Inna opowieść wikińska głosi, że pili wino z czaszek wrogów. Pochodzi to z błędnego tłumaczenia staronordyjskiej poezji. W jednym z wierszy użyto słowa kenning (metafora). „picie z zakrzywionych gałęzi czaszek”XVII-wieczny uczony o imieniu Ole Worm potraktował to dosłownie, ale w rzeczywistości oznaczało to picie z rogów wołu (które mają kształt zakrzywionych rogów czaszki). Archeologiczne znaleziska ozdobnych okuć rogowych potwierdzają, że ludy nordyckie popijały miód pitny lub wino z rogów zwierząt, a nie ludzkich czaszek. Wiking w sali wodza wyspy prawdopodobnie trzymałby rzeźbiony drewniany kubek lub róg, a nie coś tak makabrycznego.
Dlaczego Islandia jest lodowata, a Grenlandia porośnięta trawą? Legenda głosi, że Wikingowie nadali Grenlandii nazwę, by oszukać osadników, ale w rzeczywistości Grenlandia to nordycka nazwa (Grœnland) jest dosłowne – była bardziej zielona i bardziej zachęcająca niż mroźna Islandia. Podobnie Islandia wzięła swoją nazwę od wczesnego odkrywcy, Hrafny-Flokiego, który widział prawdziwe fiordy pełne gór lodowych. Saga z IX wieku Księga rozliczeniowa (Księga Osadnictwa) odnotowuje, że Flóki wspiął się na wzgórze, zauważył „duży fiord z wieloma górami lodowymi” i nadał temu lądowi nazwę Islandia (Islandia).
Co ważne dla Ameryki Północnej, Wikingowie pokonali Kolumba. Leif Eriksson dopłynął do krainy, którą nazwał „Vinland” około roku 1000 n.e., około 500 lat przed Kolumbem. W 1960 roku archeolodzy odkryli osadę nordycką w L'Anse aux Meadows (Nowa Fundlandia), która potwierdza ten kontakt. Tak więc, w Viking Reykjavik można wspomnieć, że Skandynawowie byli tu na długo przed Hiszpanami. Dla podróżujących po Kanadzie lub północnym Atlantyku, L'Anse aux Meadows, wpisane na listę UNESCO, oferuje nawet repliki długich domów.
Wbrew temu średniowiecze Stereotyp, średniowieczni Europejczycy zachowali znaczną część wiedzy klasycznej i poczynili postępy w wielu dziedzinach. Mit, że ludzie w średniowieczu uważali Ziemię za płaską, jest po prostu błędny. Wcześni uczeni, od Bedy (VII wiek) do Tomasza z Akwinu (XIII wiek), opisywali Ziemię jako kulistą. Przytaczali nawet dowody z życia codziennego: „Statki żeglują po horyzoncie i nie spadają”, jak zauważył jeden ze średniowiecznych astronomów. Mediewiści wskazują, że idea płaskiej Ziemi została spopularyzowana dopiero we współczesnych podręcznikach – prawdziwi średniowieczni pisarze nie uwierzyli w nią.
Innym ponurym, starym twierdzeniem jest to, że w średniowieczu „wszyscy umierali przed trzydziestką”. To wprowadza zamieszanie. oczekiwana długość życia przy urodzeniu z oczekiwaną długością życia dorosłych. Wysoka śmiertelność niemowląt i dzieci obniżała średnią wieku, ale osoby, które przeżyły młodość, często żyły znacznie dłużej. Historyczni demografowie odkryli, że w średniowiecznej Anglii 21-letni mężczyzna mógł spodziewać się dożycia 60-tki. Dlatego królowie, uczeni i rycerze często dożywali wieku, który uznalibyśmy za starość.
Higiena była również lepsza, niż sugerują legendy. Ludzie w średniowieczu regularnie się kąpali. W miastach powszechne były łaźnie publiczne (w XIII-wiecznym Paryżu było ich ponad 30, a w Londynie co najmniej 13). Profesjonalne praczki i nakazy religijne zachęcały do czystej bielizny i podstawowej czystości. Jeden z historyków pisze: “It would be quite wrong to assume [medieval people] did not wash – Mówiono, że nawet chłopi i biedni często się myli. Nędza czasami wynikała z wojen lub zaraz, ale regularne kąpiele i świeże ubrania były normą w czasach pokoju.
Czy słyszeliście kiedyś o narzędziu tortur Żelaznej Dziewicy lub pasie cnoty? Oba to średniowieczne legendy, bez prawdziwego średniowiecznego pochodzenia. Żelazna Dziewica (metalowa trumna z kolcami) pojawia się jedynie na wystawach z końca XVIII wieku, nigdy we współczesnych średniowiecznych dokumentach. Była to sensacyjna konstrukcja kolekcjonerów z wczesnej epoki przemysłowej. Podobnie, idea zamkniętych pasów cnoty, chroniących dziewiczą cnotę, wywodzi się ze współczesnej fantazji. Badacze zauważają, że nie istnieją żadne wiarygodne pasy sprzed XVI wieku, a zachowane egzemplarze pojawiły się dopiero w XIX wieku jako ciekawostki na wystawach wiktoriańskich.
A co ze spiralnymi schodami zamkowymi? Wielu twierdzi, że wszystkie schody skręcające w prawo miały charakter obronny, zmuszając praworęcznych atakujących do walki w zwarciu. Jednak badania architektoniczne pokazują, że prawda jest bardziej przyziemna: około 30% spiralnych schodów skręcało w lewo (przeciwnie do ruchu wskazówek zegara). Kierunek ten często zależał od przestrzeni lub sposobu cięcia kamieni, a nie od celowego projektu militarnego. Nawet połowa schodów skręcających w lewo ma triumfy średniowiecznych obrońców.
Stonehenge jest owiane legendami druidów, ale chronologia wydarzeń przedstawia inną historię. Wcześni nowożytni antykwariusze, tacy jak William Stukeley, nazwali to miejsce „świątynią druidów” po prostu dlatego, że niewiele o nim wiedzieli. W czasach Stukeleya (XVIII w.) druidzi byli romantyzowani jako mistyczni kapłani Wielkiej Brytanii, więc wydawało się to prawdopodobne. Archeologia później obaliła tę teorię. Datowanie radiowęglowe wskazuje na budowę Stonehenge między 3000 a 1500 r. p.n.e., tysiące lat przed pojawieniem się pierwszych druidów. W rzeczywistości samo słowo „druid” zostało odnotowane w Wielkiej Brytanii dopiero co najmniej 2000 lat później. Dzisiejsi historycy twierdzą, że neolityczni mieszkańcy Równiny Salisbury zbudowali Stonehenge na długo przed pojawieniem się kultury celtyckiej.
Odwiedzający, którzy spodziewają się „magii druidów”, znajdą tu prehistoryczną zagadkę. Tablice informacyjne na tym stanowisku podkreślają obecnie ceremonie megalityczne i astronomię, a nie celtyckich kapłanów.
Ulubiona brytyjska anegdota głosi, że król Kanut arogancko nakazał oceanowi zatrzymać się, a fale rozbiły się o niego, dowodząc daremności władzy. W rzeczywistości średniowieczni kronikarze opowiadają subtelniejszą historię. W XII-wiecznej relacji Henryka z Huntington, Kanut świadomie usiadł na tronie nad przypływem i nakazał mu się zatrzymać – aby fala zawiodła i stała się nauczką. Jego intencją było upokorzenie własnych dworzan, pokazując, że tylko boska moc może kontrolować naturę. Kanut podobno później oświadczył, że „władza królów jest pusta i nic nie warta” w porównaniu z Bogiem. Innymi słowy, ten słynny epizod jest często błędnie przedstawiany: był to wyreżyserowany pokaz pokory, a nie urojona władza.
Historia Francji niesie ze sobą własne bajki. Najsłynniejszym jest apokryficzne „Niech jedzą ciastka” Marii Antoniny. To powiedzenie nie pojawia się w żadnym współczesnym zapisie królowej. Po raz pierwszy pojawiło się w „Księdze Rousseau”. Wyznania (1767) przypisywany anonimowej „wielkiej księżniczce”, a Maria Antonina była wówczas zaledwie dzieckiem. Królowa nie była świadoma niedoborów chleba w prowincjach, co czyni mało prawdopodobnym, by wypowiedziała takie słowa. Historycy zauważają, że cytat ten został powiązany z nią dopiero kilkadziesiąt lat po jej śmierci – prawdopodobnie w ramach nacjonalistycznej propagandy. Krótko mówiąc, tak właśnie zrobiła. nie nazywać głodujących chłopów „zjadaczami ciast”.
Kolejny mit: Napoleon Bonaparte był wyjątkowo niski. XIX-wieczni brytyjscy karykaturzyści uwielbiali przedstawiać go jako drobnego mężczyznę, ale źle rozumieli jego wzrost. W dokumentach grobowych Napoleona podano jego wzrost jako „5 pieds 2 pouces” (stara francuska miara), co odpowiada około 1,67 m (5 stóp i 6 cali). To było nieco powyżej przeciętnego wzrostu francuskiego mężczyzny w tamtym czasie. Zatem wizerunek „niskiego króla” wynika z pomyłki w pomiarach i brytyjskiej karykatury propagandowej („Little Boney”), a nie z rzeczywistości.
Ukochany przez Hindusów Tadż Mahal również ma swoje legendy. Makabryczna legenda głosi, że cesarz Szahdżahan kazał odciąć ręce budowniczym, aby nigdy nie mogli odtworzyć monumentu. Współcześni historycy odrzucają to jako miejską legendę bez żadnych dowodów. W rzeczywistości Szahdżahan zbudował całą wioskę robotniczą (Tadż Ganj) dla rzemieślników, którzy pozostali później na służbie królewskiej. Zapisy pokazują, że po ukończeniu Tadż Mahal w latach 50. XVII wieku ci sami rzemieślnicy pomogli w budowie Szahdżahanabadu (Delhi) – zadanie niemal niewykonalne, gdyby zostali okaleczeni. Jeden z historyków zauważa, że skala i ciągłość prac uniemożliwiają historię o „odciętych rękach”. Krótko mówiąc, idea takiego okrucieństwa zaczęła krążyć dopiero w XX wieku.
Wielki Mur Chiński oczywiście ma swoje własne mity. Najbardziej znanym jest ten, że jest widoczny z kosmosu (lub z Księżyca). NASA i astronauci wielokrotnie rozwiewali tę teorię: Mur nie jest widoczny gołym okiem z Księżyca, a nawet z niskiej orbity okołoziemskiej, ponieważ wtapia się w teren. Astronauta Leroy Chiao zauważa, że na orbicie nie mógł dostrzec Muru gołym okiem. Jest zbyt wąski i biegnie naturalnymi grzbietami. Mit ten najwyraźniej narodził się podczas wyścigu kosmicznego, ale NASA stanowczo twierdzi, że do jego dostrzeżenia potrzebne byłyby teleskopy lub dobre warunki pogodowe.
W Stanach Zjednoczonych legendy o rewolucji i kolonializmie są pełne mitów. Pielgrzymi z Mayflower są często przedstawiani w czarnych strojach z dużymi srebrnymi klamrami, ale w rzeczywistości ich stroje były kolorowe i nawiązywały do stylu elżbietańskiego. Klamry na kapeluszach i butach były rzadkością w latach dwudziestych XVII wieku; wizerunek klamry pochodzi od XIX-wiecznych artystów, którzy romantyzowali przeszłość. Pielgrzymi nosili czerń w niedziele i na specjalne okazje, ale na co dzień dominowały szarości, brązy, a nawet stonowane błękity i czerwienie barwione warzywami.
Legenda Paula Revere'a również ma swoje mity. Wbrew okrzykowi „Brytyjczycy nadchodzą!”, Revere nie powiedziałby tego – mieszkańcy Nowej Anglii w 1775 roku nadal uważali się za Brytyjczyków. Według historyków, prawdziwe ostrzeżenie Revere'a prawdopodobnie brzmiało: „Regularni nadchodzą” (przez „Regularnych” rozumieli się „Czerwone Kurtki”). W końcu była to tajna przejażdżka o północy. Dlatego podróżujący do bostońskiego Old North Church lub Lexington powinni zachować autentyczność sformułowania.
Mityczne „drewniane zęby” George'a Washingtona to kolejny przykład. Jego protezy zębowe były znane z niewygody, ale żaden z zestawów nie zawierał drewna. Przez lata nosił serię sztucznych zębów wykonanych z kości słoniowej (z hipopotama i morsa), mosiądzu, złotych sprężyn, a nawet ludzkich lub zwierzęcych zębów. Historycy z Mount Vernon zbadali zachowane protezy i potwierdzili, że „nie były drewniane”. Później ludzie przypuszczali, że kość słoniowa z wiekiem barwiła się jak drewno. Dlatego przewodnicy z Mount Vernon lub Filadelfii często wyjaśniają, że szczerbaty uśmiech Washingtona wcale nie był drewniany.
Historia Betsy Ross, która uszyła pierwszą amerykańską flagę, jest szeroko opowiadana, ale dowody na jej prawdziwość są nikłe. Opowieść ta narodziła się wraz z jej wnukiem, sto lat później, a nie z Ojcami Założycielami. Historycy z Colonial Williamsburg odnotowują „brak konkretnego dowodu” na to, że Ross zaprojektowała flagę. Dokumenty rządowe z 1777 roku pokazują, że Kongres Kontynentalny nie zapłacił nikomu specjalnie za projekt flagi. Naukowcy uważają opowieść o Betsy Ross za legendę, bez oficjalnych dokumentów potwierdzających jej istnienie..
Kolejny częsty błąd: Deklaracja Niepodległości została przyjęta 4 lipca 1776 roku, ale większość podpisów została podpisana kilka tygodni później. Kongres zagłosował za niepodległością 2 lipca, zatwierdził tekst 4 lipca, a druk odbył się 4–5 lipca. Jednak sama ceremonia podpisania odbyła się 2 sierpnia 1776 roku. Historyczne miejsca w Filadelfii często wyjaśniają, że 4 lipca pod drzwiami Kapitolu Stanowego Pensylwanii nie było żadnych sygnatariuszy; wiele podpisów złożono kilka tygodni później.
Salem w stanie Massachusetts przywołuje obrazy średniowiecznych tortur, ale jego tragedia była bardziej tragiczna i mniej filmowa. W Salem nie spalono żadnej oskarżonej czarownicy. Procesy z 1692 roku zakończyły się 19 powieszeniami (18 kobiet i jednego mężczyzny), a co najmniej pięciu innych więźniów zmarło w więzieniu, a jeden mężczyzna został przygnieciony ciężkimi kamieniami za odmowę przyznania się do winy. Egzekucja przez spalenie była praktyką ze Starego Świata (np. palenie czarownic w Europie), ale angielskie prawo kolonialne tego zabraniało.
Dla zwiedzających Salem Courts and Memorials: przewodnicy powinni jasno wyjaśnić, że „palenie czarownic” to mit. Zamiast tego, należy wyjaśnić, że ofiary stracono przez powieszenie (szubienice wciąż stoją na terenie Salem Common), a jeden mężczyzna, Giles Corey, został ukamienowany – był to przypadek tortur, ale nie ognisty los spopularyzowany w fikcji literackiej. Wycieczki edukacyjne i oznakowanie coraz częściej sprostowują ten mit: palenie nigdy nie było częścią procesów w Salem.
Historia wojny secesyjnej również niesie ze sobą wiele niejasności. Jednym z nich jest teoria, że Lincoln napisał Przemówienie Getysburskie w pociągu. W rzeczywistości Lincoln miał już sporządzone wersje przemówienia przed podróżą. Zapisy wskazują, że Przemówienie Getysburskie było już w większości napisane w momencie wyjazdu z Waszyngtonu; ewentualne poprawki w pociągu z Waszyngtonu do Gettysburga były drobne. Zatem nie, nie napisał go na kopercie o północy – dopracował przygotowany tekst.
Proklamacja Emancypacji (1 stycznia 1863 r.) nie wyzwoliła wszystkich amerykańskich niewolników. Dotyczyła ona jedynie stanów zbuntowanych. Stany graniczne (takie jak Kentucky i Maryland) oraz okupowane regiony Konfederacji były z niej zwolnione. W praktyce niewolnicy na terenach Konfederacji zyskiwali wolność, gdy zbliżały się armie Unii, ale ci w stanach kontrolowanych przez Unię pozostawali w niewoli aż do XIII poprawki do Konstytucji. Historia Juneteenth narodziła się z tej przerwy: niewolnicy w Teksasie dowiedzieli się o Emancypacji dopiero 19 czerwca 1865 r. – 2,5 roku po Proklamacji. Dziś Juneteenth jest świętem federalnym upamiętniającym zniesienie niewolnictwa w USA.
Na przykład, jedno z muzeów wojny secesyjnej w Alabamie odnotowuje, że Proklamacja „zwolniła stany graniczne” i że jej wprowadzenie w życie wymagało okupacji. Rola Lincolna była skomplikowana: wykorzystał Proklamację jako środek wojenny, ale dopiero późniejsza 13. poprawka (z grudnia 1865 r.) prawnie zniosła niewolnictwo wszędzie.
Legendy amerykańskiego westernu również niosą ze sobą niestworzone historie. Zakup Alaski z 1867 roku, często nazywany „szaleństwem Sewarda”, spotkał się z ogromnym uznaniem. Gazety z tamtego okresu w przeważającej mierze chwaliły wartość Alaski (futra, złoto, ryby). Historyk David Reamer odkrył, że poza jednym głosem sprzeciwu, felietoniści chwalili tę transakcję; na przykład: Codzienny Feniks z Karoliny Południowej zauważył, że same połowy ryb i futer były warte znacznie więcej niż 7,2 miliona dolarów. Sarkastyczne określenie „Folly” (głupota) pojawiło się później wśród satyryków i uczniów, a nie w całym kraju. Jeśli więc odwiedzisz Juneau lub Sitkę, pamiętaj, że miejscowi są dumni z wizji Sewarda.
Kolejny mit: krowa pani O'Leary przewróciła latarnię i wznieciła wielki pożar Chicago (1871). Ówczesny „Chicago Journal” donosił, że naoczny świadek słyszał, jak pani O'Leary powiedziała: „Krowa wznieciła pożar!”, ale historycy ostrzegają, że ta historia to medialna sensacja. Śledztwo oczyściło panią O'Leary z zarzutów, a nawet jej rodzina wskazała: „Nikt nie doił krowy o 21:00” Jak zauważył sucho jeden z wnuków. Opowieść o krowie i latarni była wygodnym kozłem ofiarnym ogromnej katastrofy miejskiej. Dziś oficjalna historia Chicago zaprzecza udziałowi pani O'Leary, a odwiedzającym miasto zaleca się, aby nie powtarzali tego mitu.
Na wyspie Ellis (obecnie muzeum w nowojorskim porcie) często można usłyszeć, że urzędnicy anglizowali nazwiska imigrantów. W rzeczywistości nazwiska imigrantów były zapisywane na listach przewozowych statków w Europie, a amerykańscy urzędnicy po prostu je czytali. Badania Smithsonian potwierdzają, że agenci na wyspie Ellis rzadko zmieniali nazwiska. Jeśli włoski „Giovanni Rossi” stał się „John Ross”, prawdopodobnie to właśnie pod tym imieniem pasażer zaczął podpisywać się w Ameryce. Nie było żadnego systematycznego wymuszanie zmian nazw przez inspektorów.
Wielu podróżnych myli święta meksykańskie. Cinco de Mayo (5 maja) upamiętnia bitwę pod Pueblą z 1862 roku, w której wojska meksykańskie pokonały Francuzów. nie Dzień Niepodległości Meksyku. Prawdziwym Dniem Niepodległości jest 16 września (1810), kiedy Meksyk zbuntował się przeciwko Hiszpanii. Miejska legenda głosi również, że Aztekowie powitali Cortésa jak boga – kolejny dawno zdyskredytowany mit. Turyści odwiedzający Meksyk lub Pueblę powinni pamiętać, że 5 maja w Puebli świętuje męstwo mieszkańców, a nie niepodległość. Lokalni przewodnicy zazwyczaj wyjaśniają, że 16 września jest świętem narodowym.
Nawet historia współczesna niesie ze sobą wiele błędnych przekonań. Na przykład reputacja Mussoliniego jako osoby dbającej o punktualność pociągów jest raczej mitem niż faktem. Włoskie koleje były modernizowane po I wojnie światowej i zanim Mussolini objął władzę, wprowadzono wiele ulepszeń. Historycy zauważają, że Mussolini „nie mógł sobie przypisać zasług” za punktualność pociągów. Budował wprawdzie okazałe dworce na trasach turystycznych, aby promować wizerunek firmy wydajnej, ale słynne powiedzenie było w dużej mierze propagandą.
Kolejny utrwalony mit: że polska kawaleria szarżowała na niemieckie czołgi w 1939 roku. W rzeczywistości polscy konni żołnierze, którzy walczyli z Niemcami, robili to z szablami przeciwko piechocie, a nie przeciwko pojazdom pancernym. Legenda o szarży wywodzi się z nazistowskiej propagandy. Jak zauważa jeden z ekspertów, idea „polskiej kawalerii szarżującej na czołgi” to „powszechny mit” bez żadnych dowodów – w rzeczywistości kilku polskich kawalerzystów zginęło w walce z niemieckimi wojskami, ale nie z czołgami..
Mówi się, że król Danii Chrystian X nosił żółtą Gwiazdę Dawida obok swoich żydowskich poddanych podczas II wojny światowej. Amerykański Pomnik Holokaustu potwierdza, że to nieprawda: duńscy Żydzi nigdy nie byli zmuszani do przyszywania gwiazd, a Chrystian X ich nie nosił. Historia ta, oparta na dobrych intencjach, głosi, że Duńczycy stoją po stronie Żydów, ale nigdy do tego nie doszło. W rzeczywistości król Danii przemaszerował przez Kopenhagę bez gwiazdy, a bohaterstwo narodowe zwykłych obywateli (przemycanie Żydów do Szwecji) opowiada prawdziwą historię.
Znany mit medialny: po krachu w 1929 roku spanikowani maklerzy rzekomo wyskakiwali z okien Wall Street. Laureat Nagrody Pulitzera, J.K. Galbraith, obala tę mit. Zauważył: „Fala samobójstw… jest częścią legendy. W rzeczywistości ich nie było” konkretnie związane z katastrofą. Liczba samobójstw wzrosła w kolejnych latach, ale skoczkowie byli dramatyzowani przez gazety. Tylko pojedyncze przypadki (np. dwóch mężczyzn, którzy popełnili samobójstwo w nowojorskim hotelu) trafiały na jaskrawe nagłówki. Historycy potwierdzają, że finansiści po prostu popadli w ruinę, a nie skakali.
Wreszcie Orson Welles z 1938 r. Wojna światów Słuchowisko radiowe rzekomo wywołało ogólnokrajową histerię na temat najeźdźców z Marsa. Współczesne badania pokazują, że panika została znacznie wyolbrzymiona przez gazety (niezadowolone z konkurencji radiowej). Badania wykazały, że stosunkowo niewielki odsetek słuchaczy w ogóle usłyszał audycję, a jeszcze mniej dało się nabrać. Dziś to głównie zabawna anegdota, ale doświadczeni turyści odwiedzający muzeum audycji radiowych lub wystawę medialną dowiadują się, że „masowa panika” była bardziej mitem niż rzeczywistością.
Ostatni mit dotyczący II wojny światowej: że Wielka Brytania stanęła całkowicie sama przeciwko nazistom po upadku Francji. W rzeczywistości wojska z Brytyjskiej Wspólnoty Narodów i okupowanej Europy walczyły przez całą wojnę. Historyk David Olusoga podkreśla, że „Wielka Brytania walczyła w drugiej wojnie światowej, wykorzystując ludzi i pieniądze częściowo pochodzące z Imperium”Żołnierze z Indii, Kanady, Australii, Karaibów i Afryki służyli w Europie i Afryce Północnej. Odwiedzając miejsca pamięci II wojny światowej w Londynie lub Normandii, pamiętaj, że zwycięstwo aliantów było dziełem koalicji. Narracja „tylko brytyjski buldog” pomija wkład sił kolonialnych i Wspólnoty Narodów.
Brytyjscy uczniowie nadal uczą się kwestii Churchilla „Będziemy walczyć na plażach”, ale przemówienia Churchilla jasno dawały do zrozumienia, że spodziewał się, iż siły Imperium będą kontynuować walkę, jeśli Wielka Brytania upadnie. Dlatego zwiedzając pomniki w Opactwie Westminsterskim lub cmentarze w Bayeux, zastanów się nad globalnym zasięgiem tej walki.
Historia jest pełna pamiętnych zdań, których nigdy nie wypowiedziały znane osobistości. Widzieliśmy już Marię Antoninę i Lincolna. Innym jest przemówienie Johna F. Kennedy'ego „Ich bin ein Berliner” z 1963 roku. Popkultura głosi, że nazywał siebie pączkiem z galaretką („ein Berliner”), ale to nieporozumienie jest fałszywe. Językoznawcy wskazują, że niemieckie sformułowanie Kennedy'ego było poprawne – w Berlinie ciastko o nazwie „Berliner” jest rzadkością, więc miejscowi dobrze go rozumieli. Historia o pączku stała się popularna dopiero lata później, w czasopismach i programach komediowych. Pamięć kulturowa czasami zakorzenia się w chwytliwych zwrotach akcji, ale badacze potwierdzają, że Kennedy nie został wyśmiany za tę kwestię.
Wśród błędnie przypisywanych powiedzeń znajdują się niewinnie brzmiące „Nie potrafię kłamać” z mitu o waszyngtońskiej wiśni oraz rzekome oświadczyny Franklina z indykiem (w rzeczywistości pochwalił go tylko w prywatnym liście). Każde z nich zostało zbadane przez historyków. Lekcja dla podróżników: należy traktować święte cytaty z nutą sceptycyzmu. Będąc w miejscach historycznych, warto zweryfikować: czy to zdanie zostało udokumentowane w oryginalnym liście lub przemówieniu, czy też dodane później przez gawędziarzy?
Mity dotyczą nawet nauki i kultury. Benjamin Franklin nie odkryć elektryczność – jego słynny eksperyment z latawcem zademonstrował naturę pioruna, ale wielu innych badało elektryczność przed nim. Einstein nigdy nie miał problemów z matematyką; opanował rachunek różniczkowy i całkowy jako nastolatek. Thomas Edison nie poraził prądem słonicy Topsy w ramach chwytu reklamowego przeciwko prądowi zmiennemu – Edison nie był obecny podczas egzekucji Topsy w 1903 roku (została uśpiona przez innych na rozkaz zarządcy parku Coney Island, a Edison nie był w to w ogóle zaangażowany). Centrum Edisona w West Orange wyjaśnia, że historia elektryczności była bardziej oparta na współpracy niż na narracji o „samotnym geniuszu”.
Turyści odwiedzający muzea nauki lub wystawy poświęcone wynalazcom powinni pamiętać, że wiele popularnych historii (o piorunach, atomach, wynalazkach) jest uproszczonych. Najważniejsze fakty – rola Franklina w nauce oświeceniowej, prawdziwa ścieżka akademicka Einsteina, prace inżynierskie Edisona – obronią się same, bez bajek.
Podróżni, którzy zagłębiają się w broszury turystyczne, zdobywają bogatsze doświadczenia. Poznanie prawdy pobudza ciekawość i zachęca do rozmowy. Odwiedzając miejsce lub muzeum, warto zadać przemyślane pytania: „Jakie są dowody na poparcie tej historii?” Lub „Czy jest to pogląd powszechnie akceptowany przez historyków?” Przewodnicy turystyczni cenią sobie zaangażowanie zwiedzających, a lokalni naukowcy często chętnie dzielą się mniej znanymi faktami. Poszukiwanie źródeł pierwotnych (oficjalnych dokumentów, eksponatów muzealnych, inskrypcji) może się opłacić.
Wskazówki od wtajemniczonych mogą ulepszyć Twoją podróż. Na przykład:
– Poproś swojego przewodnika o podanie źródeł. Jeśli ktoś wspomni o znanym cytacie lub wydarzeniu, zapytaj: „Który dokument lub badacz to mówi?”. To przyjazne wyzwanie może zapoczątkować ciekawą dyskusję. Przewodnicy czasami odwołują się do mitów, ponieważ tworzą one zapadające w pamięć historie. Możesz uprzejmie zwrócić uwagę, że historycy kwestionowali te historie (wykorzystując odrobinę wiedzy, którą zdobyłeś).
– Czytaj dalej. Krótka lista polecanych lektur może obejmować książkę Jamesa Loewena Kłamstwa, które powiedział mi mój nauczyciel (obalanie mitów na temat historii USA), Mary Beard SPQR (nowe spojrzenie na legendy rzymskie) i Ronalda Huttona Czarostwo, historia (aby zrozumieć, jak legendy takie jak te o Salem wpisują się w szersze systemy wierzeń). Sprawdź w lokalnych księgarniach lub bibliotekach historie konkretnych miejsc, które odwiedzisz.
– Porównaj informacje na miejscu. Wiele muzeów i obiektów dziedzictwa kulturowego ma obecnie dobrze udokumentowane eksponaty. Skorzystaj z ich tablic informacyjnych i audioprzewodników – często otwarcie obalają one powszechne mity. Na przykład wystawa „Egipt” w Muzeum Kairskim omawia budowniczych piramid, a ekspozycje w Muzeum Wojny Domowej wyjaśniają ograniczenia proklamacji.
Historie świata są złożone i wielowarstwowe. Słuchanie „oficjalnych” opowieści w miejscach turystycznych to dopiero początek. Dzięki ciekawości i weryfikacji faktów, podróżnicy zamieniają bierne zwiedzanie w prawdziwe odkrycie. Każdy mit, który obalamy, otwiera okno na autentyczną przeszłość: archeologia, archiwa i badania naukowe często ujawniają zaskakujące prawdy kryjące się za znanymi opowieściami.
Dobre pisanie o podróżach (i sama dobra podróż) nagradza sceptycyzm. Traktuj każdą szokującą legendę jak pytanie, na które trzeba odpowiedzieć. Podróż staje się wtedy czymś więcej niż tylko… Gdzie idziesz, ale Jak Zrozumiesz to. Uzbrojony w dokładną historię, będziesz miał ze sobą nie tylko wspomnienia miejsc, ale także prawdziwe historie ludzi i kultur, które tam żyły.
