Liban zajmuje 10,452 kilometrów kwadratowych na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego, w Lewancie w Azji Zachodniej. Jest wąskim państwem graniczącym z Syrią na północy i wschodzie, Izraelem na południu i mającym na zachodzie około 225 kilometrów linii brzegowej. Bejrut, stolica, leży na gęsto zurbanizowanym środkowym wybrzeżu. Za nieciągłą równiną nadmorską teren gwałtownie wznosi się ku Górom Libanu, których najwyższy szczyt, Qurnat as Sawda’, osiąga około 3,088 metrów. Na wschód od tego grzbietu rozciąga się długa, żyzna dolina Bekaa, część większego systemu ryftowego Lewantu, a dalej Antyliban, tworzący znaczną część granicy z Syrią i osiągający regionalne maksimum w rejonie góry Hermon. Tak skondensowany układ morza, gór, kotliny i wschodnich wyżyn powoduje wyraźne różnice klimatu, roślinności, rolnictwa i osadnictwa.
Liban ma klimat śródziemnomorski, silnie modyfikowany przez wysokość nad poziomem morza i efekt cienia opadowego, dlatego warunki na wybrzeżu, w Górach Libanu i we wnętrzu kraju znacznie się różnią. Większość opadów przypada od późnej jesieni do wczesnej wiosny; obszary nadmorskie otrzymują zwykle około 700–1,000 milimetrów rocznie, podczas gdy Bekaa jest wyraźnie bardziej sucha, a w jej suchszych częściach często notuje się około 200–450 milimetrów. Zachodnie stoki gór przechwytują wilgotne powietrze znad Morza Śródziemnego i otrzymują więcej deszczu oraz znaczne opady śniegu zimą, natomiast wschodnia strona ma bardziej kontynentalny charakter, z chłodniejszymi zimami, gorętszymi letnimi dniami i mniejszymi opadami. Suche lata sprawiają, że wody podziemne, źródła, zbiorniki i wody z topniejącego śniegu są ważne dla rolnictwa i zaopatrzenia miast. Najnowsze krajowe oceny klimatu wskazują na wzrost temperatur, coraz bardziej nieregularne opady i większy stres suszowy, co wpływa na plony, ryzyko pożarów lasów i dostępność wody. Wybrzeże zmaga się również z erozją, zanieczyszczeniem morza i rosnącym narażeniem na wzrost poziomu morza, a intensywne zimowe burze mogą powodować gwałtowne powodzie w silnie zurbanizowanych zlewniach.
Te gradienty klimatyczne sprzyjają śródziemnomorskiej makii, lasom dębowym i sosnowym, pozostałościom lasów cedrowych i jodłowych, wysokogórskim murawom, dolinom rzecznym, mokradłom i ekosystemom przybrzeżnym na wyjątkowo małym terytorium. Dane Banku Światowego określają udział powierzchni leśnej na 14.2% obszaru lądowego w 2023 roku, choć szersze definicje obejmujące zarośla i inne grunty zadrzewione dają wyższe wartości. Drzewostany cedrowe przetrwały w chronionych krajobrazach górskich, takich jak Shouf Cedar Nature Reserve, Horsh Ehden i Cedars of God w pobliżu Bsharri; te ostatnie wchodzą w skład obiektu światowego dziedzictwa UNESCO wraz z doliną Qadisha. Rolnictwo koncentruje się w Bekaa, na równinie Akkar, nizinach nadmorskich i tarasowych stokach górskich; charakterystyczne uprawy to ziemniaki, warzywa, winogrona, jabłka, oliwki i cytrusy. Rzeka Litani, płynąca w całości w granicach Libanu, ma kluczowe znaczenie dla nawadniania i hydroenergetyki oraz zasila jezioro Qaraoun, natomiast Orontes i Hasbani łączą Liban hydrologicznie z szerszymi dorzeczami regionu. Rozwój zabudowy, kamieniołomy, pożary, nadmierny wypas i rozdrobnione zarządzanie gruntami nadal wywierają presję na siedliska i gleby rolne.
Osadnictwo ludzkie na tym obszarze sięga głęboko w prehistorię, a Byblos zachowuje dowody zasiedlenia od neolitu. W epoce brązu i żelaza wybrzeże stało się jednym z głównych obszarów fenickiej cywilizacji miejskiej, zorganizowanej wokół morskich miast-państw, takich jak Byblos, Sydon i Tyr, a nie zjednoczonego „libańskiego” królestwa w nowoczesnym znaczeniu. Ich kupcy łączyli Lewant z Cyprem, Egiptem, Afryką Północną i zachodnią częścią Morza Śródziemnego, a fenickie systemy pisma odegrały ważną rolę w historii alfabetów. Region przechodził później pod władzę Asyryjczyków, Babilończyków, Persów, państw hellenistycznych i Rzymian; Baalbek, znany jako Heliopolis w okresie hellenistycznym i rzymskim, stał się ważnym ośrodkiem religijnym, którego monumentalne świątynie należą do najważniejszych stanowisk archeologicznych kraju. Chrześcijaństwo rozprzestrzeniło się pod panowaniem rzymskim i bizantyjskim, a podbój arabsko-muzułmański w VII wieku włączył ten obszar do kolejnych kalifatów. Później wybrzeże i wnętrze kraju przekształcały walki krzyżowców, Ajjubidów i mameluków, zanim Imperium Osmańskie przejęło kontrolę w 1516 roku, rządząc za pośrednictwem lokalnych elit i zmieniających się struktur administracyjnych.
Pod panowaniem osmańskim Góra Liban wykształciła struktury polityczne odmienne od sąsiednich miast nadmorskich i wnętrza Syrii, a społeczności druzyjska i maronicka zyskały w górach szczególne znaczenie. XIX-wieczna przemoc na tle wyznaniowym, w tym konflikt z 1860 roku, doprowadziła do interwencji międzynarodowej i utworzenia w 1861 roku autonomicznego Mutasarrifatu Góry Liban. Po upadku Imperium Osmańskiego Francja proklamowała Wielki Liban w 1920 roku, łącząc Górę Liban z Bejrutem, Bekaa, północą i południem; granice te w dużej mierze stworzyły ramy terytorialne współczesnej republiki. W 1926 roku przyjęto konstytucję, a polityczną niepodległość uzyskano w 1943 roku; wojska francuskie opuściły kraj w 1946 roku. Niepisany Pakt Narodowy zinstytucjonalizował konfesyjny podział władzy, lecz zmiany demograficzne, przesiedlenia Palestyńczyków, rywalizacja regionalna i ruchy zbrojne przyczyniły się do wojny domowej w latach 1975–1990, w którą zaangażowały się Syria, Izrael i Organizacja Wyzwolenia Palestyny. Porozumienie z Taif z 1989 roku zmieniło równowagę kompetencji konstytucyjnych i reprezentacji parlamentarnej. Wojska syryjskie wycofały się w 2005 roku; późniejsze kryzysy obejmowały wojnę Izraela z Hezbollahem w 2006 roku, załamanie finansowe w 2019 roku, eksplozję w porcie w Bejrucie w 2020 roku oraz niszczycielski konflikt w latach 2023–2024. Wybór prezydenta w styczniu 2025 roku zakończył długotrwały okres nieobsadzenia urzędu, lecz stabilizacja polityczna nadal pozostawała ściśle związana z bezpieczeństwem i reformami gospodarczymi.
Gospodarka Libanu pozostaje definiowana przez kryzys finansowy, który rozpoczął się w 2019 roku, gdy model bankowy zależny od napływu kapitału i dużego zadłużenia publicznego stał się niemożliwy do utrzymania. Niewypłacalność państwa w 2020 roku, głęboka deprecjacja waluty, ograniczenia w dostępie do depozytów bankowych i szeroka dolaryzacja gwałtownie obniżyły siłę nabywczą gospodarstw domowych oraz dostęp do formalnego kredytu. Konflikt spowodował następnie spadek realnego PKB o 7.1% w 2024 roku, zwiększając skumulowany spadek od 2019 roku do niemal 40%; Bank Światowy szacował odbicie o 3.5% w 2025 roku, napędzane głównie przez konsumpcję, przekazy pieniężne, turystykę, nieruchomości i budownictwo. Usługi dominują w gospodarce, natomiast przemysł wytwórczy, przetwórstwo żywności, rolnictwo i handel zapewniają istotne zatrudnienie i eksport. Przekazy pieniężne odpowiadały w 2023 roku wartości około jednej trzeciej PKB, co pokazuje gospodarcze znaczenie diaspory. Handel towarowy ma strukturalnie wysoki udział importu: w 2023 roku eksport wyniósł około US$4.6 miliarda, a import US$18.1 miliarda, przy czym Zjednoczone Emiraty Arabskie były głównym rynkiem eksportowym, a Chiny największym źródłem importu. Odbudowa, reforma sektora bankowego i przywrócenie inwestycji publicznych pozostają kluczowymi ograniczeniami rozwojowymi.
Liban nie przeprowadził pełnego spisu ludności od 1932 roku, dlatego współczesne wartości całkowite są szacunkami, a nie wynikami spisu, a udziały poszczególnych wyznań w populacji należy traktować ostrożnie. Dane Banku Światowego i ONZ określają ludność w 2025 roku na około 5.85 miliona, przy czym mniej więcej dziewięciu na dziesięciu mieszkańców żyje na obszarach miejskich. Osadnictwo jest silnie skoncentrowane wzdłuż pasa nadmorskiego i na zachodnich stokach Gór Libanu, zwłaszcza w ciągłej strefie metropolitalnej wokół Bejrutu i jego przedmieść; Trypolis jest głównym ośrodkiem północy, a Sydon i Tyr — najważniejszymi ośrodkami południowego wybrzeża, natomiast Zahle i Baalbek są dużymi miastami śródlądowymi. Układ ten odzwierciedla wąską równinę nadmorską, koncentrację zatrudnienia i usług oraz przewagę transportową korytarza śródziemnomorskiego. Administracyjnie kraj dzieli się na osiem gubernatorstw: Bejrut, Góra Liban, Liban Północny, Akkar, Bekaa, Baalbek-Hermel, Liban Południowy i Nabatiyeh. Liban przyjmuje także dużą liczbę uchodźców; rząd szacował około 1.3 miliona Syryjczyków w połowie 2025 roku, obok od dawna istniejących społeczności palestyńskich, co w znacznym stopniu wpływa na mieszkalnictwo, szkoły, rynki pracy i usługi publiczne.
Językiem urzędowym Libanu jest arabski, natomiast libańska odmiana arabskiego jest dominującym językiem mówionym; francuski i angielski są szeroko używane w edukacji, biznesie i mediach, a ormiański pozostaje ważny w społecznościach ormiańskich. Przynależność religijna ma znaczenie instytucjonalne, ponieważ system polityczny i systemy statusu osobowego uznają 18 grup religijnych, w tym sunnitów i szyitów, druzów, katolików maronickich, greckich prawosławnych, melchickich grekokatolików, wiernych Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego oraz inne wspólnoty chrześcijańskie. Wiarygodne aktualne udziały wyznaniowe nie są dostępne, ponieważ żaden współczesny spis nie klasyfikował ludności według religii. Życie kulturalne odzwierciedla współdziałanie arabskich, śródziemnomorskich, osmańskich i europejskich sieci intelektualnych, a nie jedną tradycję wspólnotową. W XIX i XX wieku Bejrut stał się ważnym ośrodkiem wydawnictw arabskich, dziennikarstwa i szkolnictwa wyższego, związanym z instytucjami takimi jak American University of Beirut i Saint Joseph University. Literatura i muzyka libańska również szeroko krążyły po świecie arabskim i diasporze, a architektura obejmuje wszystko od średniowiecznych budowli religijnych i osmańskiej tkanki miejskiej po planowanie z okresu mandatu i powojenną odbudowę.
Transport drogowy obsługuje większość krajowego ruchu pasażerskiego i towarowego, ponieważ libański system kolejowy nie funkcjonuje w regularnym ruchu. Główna oś północ–południe biegnie wzdłuż gęsto zaludnionego wybrzeża przez Trypolis, Bejrut i miasta południa, natomiast trasy przecinające Góry Libanu łączą stolicę z Zahle, Bekaa i granicą syryjską, przez co ukształtowanie terenu stale przyczynia się do zatłoczenia i wysokich kosztów budowy. Bejrut i Trypolis są głównymi portami handlowymi; Port w Bejrucie pozostaje krajową bramą handlową mimo zniszczeń spowodowanych eksplozją z sierpnia 2020 roku oraz utrzymujących się potrzeb w zakresie zarządzania i odbudowy. Beirut-Rafic Hariri International Airport jest głównym międzynarodowym węzłem lotniczym kraju. Znacznie poważniejszym ograniczeniem infrastrukturalnym jest energia elektryczna: Électricité du Liban zarządza publiczną siecią oraz elektrowniami cieplnymi i wodnymi, lecz dostawy od dawna są niestabilne, co doprowadziło do szerokiego korzystania z prywatnych generatorów, a coraz częściej także z rozproszonych instalacji fotowoltaicznych. Łączność cyfrowa jest dla porównania znacznie silniejsza: dane ITU wskazują na 80.6% osób korzystających z internetu w 2024 roku, choć jakość i przystępność cenowa usług są zróżnicowane.
Regionalne znaczenie Libanu wynika mniej z jego rozmiarów niż z położenia między wschodnią częścią Morza Śródziemnego, Syrią i szerszym arabskim zapleczem lądowym, rozległych sieci diaspory oraz politycznego znaczenia południowej granicy z Izraelem. Liban jest członkiem założycielem zarówno Organizacji Narodów Zjednoczonych, jak i Ligi Państw Arabskich, a rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1701 i Tymczasowe Siły Zbrojne ONZ w Libanie pozostają kluczowe dla działań na rzecz zarządzania bezpieczeństwem wzdłuż Niebieskiej Linii; wznowione działania wojenne w 2026 roku pokazały, jak kruchy pozostaje ten system. To samo położenie, które sprzyjało handlowi, naraża kraj na wojny regionalne, przepływy uchodźców i zakłócenia handlu lądowego. Odbudowa w średnim okresie zależy więc od kilku powiązanych zadań: stabilizacji sytuacji bezpieczeństwa, odbudowy mieszkań i infrastruktury zniszczonych w konfliktach, restrukturyzacji banków i długu publicznego, przywrócenia niezawodnych dostaw energii elektrycznej i wody oraz wzmocnienia instytucji zdolnych zarządzać inwestycjami ponad podziałami wyznaniowymi i regionalnymi. Dodatkową presję wywierają stres klimatyczny i wysoka koncentracja ludności miejskiej. Przyszłe znaczenie Libanu w Lewancie będzie w dużej mierze zależało od tego, czy jego atuty handlowe, ludzkie i geograficzne będą mogły ponownie działać poprzez sprawnie funkcjonujące państwo, zamiast kompensować jego słabości.
