Nigeria zajmuje 923768 kilometrów kwadratowych nad Zatoką Gwinejską w Afryce Zachodniej, rozciągając się od niskiego wybrzeża Atlantyku po suche obrzeża Sahelu. Graniczy z Beninem na zachodzie, Nigrem na północy, Czadem na krótkim odcinku północno-wschodniej granicy w pobliżu Jeziora Czad oraz Kamerunem na wschodzie, a około 850 kilometrów wybrzeża wychodzi na Atlantyk. Abudża, położona w centralnym Federalnym Terytorium Stołecznym, jest stolicą polityczną; Lagos pozostaje główną metropolią handlową. Rzeka Niger wpływa z północnego zachodu, łączy się z Benue w Lokoji, a następnie rozdziela się w Delcie Nigru przed ujściem do morza. Na południe od płaskowyżów interioru leżą niziny nadmorskie, laguny, bagna namorzynowe i lasy deszczowe; dalej na północ krajobraz stopniowo przechodzi w sawanny gwinejskie, sudańskie i sahelskie. Płaskowyż Jos przerywa pas centralnych wyżyn, natomiast wyżyny Adamawa i Mambilla wznoszą się wzdłuż granicy z Kamerunem, gdzie Chappal Waddi osiąga około 2419 metrów, najwyższy punkt Nigerii.
Klimat wyraźnie zmienia się od wilgotnego wybrzeża po półsuchy północny wschód, ponieważ opady zależą od sezonowego przemieszczania się wilgotnego południowo-zachodniego powietrza znad Atlantyku oraz suchego powietrza kontynentalnego znad Sahary. Dane klimatyczne Banku Światowego wskazują, że w okresie 1995–2014 średnia roczna temperatura w Nigerii wynosiła około 27,1°C, a średnie opady około 1074 milimetrów, lecz średnie krajowe skrywają znacznie większe różnice regionalne. Południowe regiony zwykle otrzymują ponad 2000 milimetrów deszczu rocznie i mają długie pory deszczowe, podczas gdy na znacznej części dalekiej północy opady nie przekraczają 1000 milimetrów; na najbardziej suchych obszarach wynoszą bliżej 500–600 milimetrów, a okres wegetacyjny jest znacznie krótszy. Harmattan przynosi podczas zimy na półkuli północnej suche, zapylone wiatry północno-wschodnie, natomiast przed porą deszczową upały w głębi kraju mogą być bardzo silne. Powodzie dotykają dorzeczy i gęsto zabudowanych miast południa, susza i degradacja gruntów ograniczają rolnictwo północy, a erozja wybrzeża, ekspozycja na wzrost poziomu morza i zanieczyszczenia ropopochodne tworzą odrębne presje w Delcie Nigru.
Te strefy klimatyczne tworzą szerokie przejście ekologiczne. Na wybrzeżu występują lasy namorzynowe, bagna słodkowodne i systemy cieków Delty Nigru; w południowych obszarach interioru zachowały się fragmenty nizinnych lasów deszczowych oraz wtórnych mozaik leśno-sawannowych; w pasie środkowym dominuje sawanna gwinejska, która ku północy przechodzi w roślinność sudańską i sahelską. Lasy Cross River w pobliżu Kamerunu są szczególnie ważne dla naczelnych i innej różnorodności biologicznej lasów, natomiast Park Narodowy Gashaka-Gumti chroni siedliska górskie i sawannowe wokół wschodnich wyżyn. Rolnictwo pozostaje ściśle związane z tym podziałem ekologicznym: maniok, ignam, palma olejowa, kakao i banany plantain mają duże znaczenie w wilgotniejszych strefach południowych, natomiast ku północy rośnie znaczenie kukurydzy, sorga, prosa, orzeszków ziemnych i hodowli zwierząt; ryż uprawia się w kilku dolinach rzecznych i na terenach nawadnianych. Rozszerzanie gruntów rolnych, pozyskiwanie drewna opałowego, wypas i rozwój miast ograniczyły naturalną roślinność, a zmienność opadów i erozja coraz silniej wpływają na uprawy oraz bezpieczeństwo dostaw wody na obszarach wiejskich.
Na długo przed powstaniem państwa nigeryjskiego obszar ten zamieszkiwały społeczności związane z różnymi strefami ekologicznymi i sieciami handlowymi. Świadectwa archeologiczne ze środkowej Nigerii obejmują tradycję kultury Nok, znaną z rzeźby terakotowej i wczesnej obróbki żelaza w pierwszym tysiącleciu p.n.e. oraz okresach z nim sąsiadujących. Na północnym wschodzie Kanem-Bornu rozwijało się wokół basenu Jeziora Czad i uczestniczyło w handlu transsaharyjskim oraz sieciach islamskich; na północy miasta-państwa Hausa, takie jak Kano i Katsina, stały się ośrodkami handlu, rzemiosła i nauki. Na południowym zachodzie Ife wyrosło na ważny religijny i artystyczny ośrodek Jorubów, po którym znaczenie zdobyły potężne państwa, w tym Oyo, natomiast Królestwo Beninu rozwinęło scentralizowany dwór, którego dzieła z metalu i kości słoniowej zyskały międzynarodową sławę. Obszary zamieszkane przez ludność Igbo obejmowały zdecentralizowane społeczności, a także instytucje takie jak Nri i późniejsza sieć handlowa Aro. Kontakty portugalskie na wybrzeżu rozpoczęły się pod koniec XV wieku, rozszerzając handel pieprzem, kością słoniową, a z czasem także ludźmi zniewolonymi. W XIX wieku dżihad Usmana dan Fodio doprowadził do powstania Kalifatu Sokoto na znacznej części północy i przekształcił władzę polityczną krótko przed przyspieszeniem ekspansji brytyjskiej.
Brytyjska kontrola kształtowała się nierównomiernie poprzez aneksję wybrzeża, rządy spółki posiadającej kartę królewską i podboje wojskowe, a nie w wyniku jednego aktu przekazania suwerenności. Lagos anektowano w 1861 r.; Royal Niger Company rozszerzała kontrolę handlową i polityczną wzdłuż Nigru, podczas gdy Wielka Brytania pokonała Benin w 1897 r., a na początku XX wieku podbiła Kalifat Sokoto i inne organizmy polityczne północy. Nigerię Północną i Południową połączono w 1914 r., tworząc granice oraz ramy fiskalno-administracyjne, które zespoliły regiony o bardzo odmiennych instytucjach, historii edukacji i orientacji handlowej. Reformy konstytucyjne po II wojnie światowej wzmocniły regionalny federalizm i udział Nigeryjczyków w polityce, prowadząc do niepodległości 1 października 1960 r. i ustanowienia republiki w 1963 r. Po zamachach stanu w 1966 r. nastąpiła secesja Regionu Wschodniego jako Biafry oraz wojna domowa od 1967 do 1970 r. Przez trzy dekady rządy wojskowe przeplatały się z cywilnymi, a dochody z ropy wzmacniały władzę państwa federalnego mimo utrzymującej się rywalizacji regionalnej. Cywilne rządy konstytucyjne powróciły w 1999 r. w ramach obecnego federalnego systemu prezydenckiego, choć brak bezpieczeństwa, napięcia między federacją a stanami i nierówna zdolność instytucjonalna nadal wpływają na sposób sprawowania władzy.
Gospodarka Nigerii jest pod względem wytwarzanej produkcji znacznie bardziej zróżnicowana, niż sugeruje jej profil eksportowy. Usługi, w tym handel, telekomunikacja, finanse, nieruchomości i rozrywka, odpowiadają za największą część aktywności krajowej, podczas gdy rolnictwo pozostaje ważnym źródłem zatrudnienia, a przemysł przetwórczy koncentruje się na przetwórstwie żywności, cemencie, dobrach konsumpcyjnych i petrochemii. Ropa naftowa i gaz ziemny nadal jednak mają kluczowe znaczenie dla wpływów walutowych i finansów publicznych: sama ropa stanowiła 68,9% eksportu towarowego w czwartym kwartale 2024 r., a kraj pozostaje członkiem OPEC. Rozbudowa krajowych rafinerii, w tym dużych mocy w rejonie Lagos, zmienia strukturę importu paliw, a gaz ziemny, nawozy i produkty rolne dają dodatkowy potencjał eksportowy. Po zmianie bazy statystycznej National Bureau of Statistics podało realny wzrost PKB rok do roku na poziomie 3,89% w pierwszym kwartale 2026 r.; MFW szacował wzrost na 4,0% dla 2025 r. i prognozował 4,1% na 2026 r. Wysokie koszty życia, ubóstwo, brak bezpieczeństwa, niewystarczające dostawy energii i problemy logistyczne nadal jednak ograniczają tempo, w jakim stabilizacja makroekonomiczna przekłada się na poprawę sytuacji gospodarstw domowych.
Nigeria nie przeprowadziła ogólnokrajowego spisu ludności od 2006 r., kiedy oficjalnie naliczono 140431790 mieszkańców, dlatego obecne dane demograficzne są szacunkami, a nie wynikami spisu. Bank Światowy szacuje liczbę ludności na około 237,5 mln w 2025 r., co czyni ten kraj najludniejszym w Afryce. Rozmieszczenie ludności jest bardzo nierównomierne: gęste pasy miejskie i podmiejskie rozciągają się przez Lagos i południowy zachód, na południowym wschodzie miasta i ośrodki handlowe leżą blisko siebie, a Kano stanowi rdzeń dużej północnej strefy zaludnienia, podczas gdy części północnego wschodu i środkowego interioru są słabiej zaludnione. Nowsze szacunki urbanizacji ONZ zaliczają wyraźną większość mieszkańców do ludności miejskiej, choć granice obszarów metropolitalnych i zmieniające się definicje statystyczne utrudniają porównania. Lagos dominuje w finansach, portach i przemyśle; Kano jest ważnym rynkiem północy; Ibadan, Port Harcourt, Benin City i Kaduna obsługują gospodarki regionalne, natomiast Abudża szybko rozrosła się jako stolica federalna. Administracyjnie Nigeria składa się z 36 stanów oraz Federalnego Terytorium Stołecznego i 774 konstytucyjnie uznanych jednostek samorządu lokalnego.
Angielski jest głównym językiem urzędowym administracji federalnej i edukacji, lecz w codziennym życiu Nigeria jest wysoce wielojęzyczna. Hausa pełni funkcję ważnego lingua franca na znacznej części północy i poza nią, joruba dominuje na dużych obszarach południowego zachodu, a igbo na znacznej części południowego wschodu, obok setek innych języków, w tym fulfulde, kanuri, tiv, ibibio, edo, nupe i ijaw. Konstytucja dopuszcza prowadzenie prac Zgromadzenia Narodowego po angielsku, a gdy pozwalają na to odpowiednie rozwiązania — także w językach hausa, igbo i joruba. Geografia religijna jest równie złożona: islam dominuje na znacznej części północy i ma głębokie korzenie w transsaharyjskich tradycjach naukowych oraz instytucjach emiratów, podczas gdy chrześcijaństwo jest najsilniejsze w dużej części południa i znacznie rozszerzyło zasięg dzięki misjom XIX i XX wieku; rdzenne systemy religijne nadal wpływają na rytuały, sztukę i życie społeczne. Nigeryjska twórczość kulturalna czerpie z tych historii — od sztuki Ife i Beninu oraz architektury Hausa po współczesną literaturę, teatr, kino Nollywood i popularną muzykę o globalnym wpływie — a jej sieci sięgają rozległej diaspory.
Infrastruktura transportowa i energetyczna odzwierciedla skalę Nigerii oraz koncentrację handlu w kilku korytarzach. Drogi przewożą większość pasażerów i krajowych ładunków, a intensywnie wykorzystywane osie łączą Lagos z Ibadanem, Abudżę z Kaduną i Kano oraz południowy wschód z portami Delty Nigru; stan utrzymania, natężenie ruchu i warunki bezpieczeństwa wyraźnie różnią się w zależności od trasy. System kolejowy łączy odziedziczone linie wąskotorowe z nowszymi korytarzami normalnotorowymi, zwłaszcza Abudża–Kaduna, Lagos–Ibadan i Warri–Itakpe, a połączenia działają również na częściach sieci wschodniej. Handel morski koncentruje się w Lagos Port Complex, Tin Can Island i Lekki Deep Sea Port, natomiast Onne, Port Harcourt, Warri i Calabar obsługują rynki wschodnie i Deltę Nigru. Lagos i Abudża są głównymi międzynarodowymi węzłami lotniczymi. Dostęp do energii elektrycznej pozostaje poważnym ograniczeniem: według danych Banku Światowego obejmował 62,5% ludności w 2024 r., co sprzyja powszechnemu wykorzystywaniu prywatnych generatorów, instalacji solarnych i mikrosieci. Z internetu korzystało około 41% ludności w 2024 r., co stanowi podstawę dużego sektora usług cyfrowych mimo utrzymujących się różnic między miastem a wsią.
Regionalne znaczenie Nigerii wynika z liczby ludności, dostępu do Atlantyku, zasobów energetycznych, rynku konsumenckiego i położenia między Zatoką Gwinejską, basenem Jeziora Czad a środkowym Sahelem. Jest członkiem założycielem Unii Afrykańskiej, należy do OPEC od 1971 r. i pozostaje największym członkiem ECOWAS, którego Komisja ma siedzibę w Abudży. Powiązania te stawiają Nigerię w centrum handlu Afryki Zachodniej, migracji, połączeń energetycznych i dyplomacji bezpieczeństwa, podczas gdy niestabilność wokół Jeziora Czad i w Sahelu bezpośrednio oddziałuje na jej granice północno-wschodnie i północno-zachodnie. W średnim okresie możliwości rozwoju wiążą się z silniejszym handlem regionalnym, sieciami gazowymi i elektroenergetycznymi, krajowym rafinerstwem, usługami cyfrowymi, produktywnością rolnictwa i głębszą bazą przemysłową. Ograniczenia są równie strukturalne: szybki przyrost ludności, niedostatecznie niezawodne dostawy energii, kosztowna logistyka, narażenie klimatyczne, brak bezpieczeństwa, słabe usługi publiczne i trwałe ubóstwo. Międzynarodowe znaczenie Nigerii nie opiera się więc wyłącznie na jej skali, lecz także na tym, czy instytucje federalne i infrastruktura potrafią przełożyć tę skalę na szerszy wzrost produktywności i integrację regionalną.
