Afghanistan beslaat een uitgestrekt gebied met hooglanden en bekkens waar bergtoppen soms plaatsmaken voor vlak of glooiend terrein. Het Hindu Kush-gebergte, een uitloper van de Himalaya, doorsnijdt het land van noordoost naar west, met bergruggen bedekt met sneeuw en ijs. Ten noorden van deze hoogten liggen de Turkestan-vlakten, een vlakte van grasland en halfwoestijn die zachtjes afloopt naar de Amu Darya. In het zuidwesten strekt het Sistan-bekken zich uit onder door de wind uitgeslepen duinen. Kabul, gelegen in een smalle vallei aan de oostelijke rand van de Hindu Kush, is de hoofdstad en het grootste stedelijke centrum. De bevolkingsschattingen variëren van 36 tot 50 miljoen mensen, verspreid over steden, dorpen en nomadenkampen.
De menselijke aanwezigheid reikt hier tot in het Midden-Paleolithicum, maar de sporen van de geschreven geschiedenis beginnen wanneer het land een doorgang voor rijken werd. Van de Achaemenidische Perzen en de legers van Alexander tot de Mauryan-vorsten, wisselde de regio van heersers, aangetrokken door de strategische ligging. Arabische invallen in de zevende eeuw brachten de islam, maar boeddhistische kloosters en hindoetempels bleven in veel valleien bestaan voordat ze verdwenen. Tegen de vierde eeuw bleven hellenistische invloeden bestaan in de Grieks-Bactrische rijken, en eeuwen later zouden de Mogols vanuit lokale fundamenten opstaan om een rijk te smeden dat zich uitstrekte tot in het Indiase subcontinent.
Halverwege de achttiende eeuw consolideerde Ahmad Shah Durrani de Pashtun-stammen en Afghaanse vorstendommen tot wat vaak het Durranirijk wordt genoemd, de voorloper van de moderne staat. Opeenvolgende Afghaanse heersers hielden stand onder druk van de Britten in India en van het tsaristische Rusland in het noorden. De Eerste Anglo-Afghaanse Oorlog van 1839 eindigde in een Afghaanse overwinning; de tweede, tien jaar later, in een tijdelijke Britse overheersing; de derde, in 1919, met een verdrag dat de volledige soevereiniteit herstelde. Onder Amanullah Khan volgde in 1926 een monarchie, die bleef bestaan tot 1973, toen de neef van Zahir Shah hem afzette en een republiek vestigde.
De late twintigste eeuw was turbulent. Een staatsgreep in 1978 installeerde een socialistische regering; Sovjettroepen arriveerden in december 1979 om het regime te versterken. Afghaanse strijders, of moedjahedien, trokken steun uit het buitenland en dwongen in 1989 de Sovjet-Unie af, maar de interne gevechten hielden aan. In 1996 consolideerde de Taliban de macht onder een islamitisch emiraat dat door de meeste landen niet werd erkend. De Verenigde Staten leidden in 2001 een coalitie die de leiding van de beweging afzette als reactie op het wereldwijde terrorisme. Twee decennia van internationale militaire aanwezigheid volgden, onderbroken door inspanningen voor staatsopbouw en onderhandelde regelingen. In augustus 2021 namen de Taliban opnieuw de macht over, namen Kabul in en stelden sancties in die de tegoeden van de centrale bank bevroor. Begin 2025 was dat bestuur nog steeds grotendeels geïsoleerd, terwijl de beperkingen voor vrouwen en meldingen van mensenrechtenschendingen erkenning in de weg stonden.
Onder het ruige reliëf herbergt Afghanistan afzettingen van onder andere lithium, koper, ijzer en zink. De teelt levert de op één na grootste hoeveelheid cannabishars ter wereld op en staat op de derde plaats in de productie van saffraan en kasjmier. De infrastructuurschade door decennialange conflicten, verergerd door bergachtig terrein en de status van ingesloten land, belemmert echter de winning en het transport. Het bruto binnenlands product bedraagt nominaal bijna 20 miljard dollar; bij koopkrachtpariteit bijna 81 miljard dollar. Het inkomen per hoofd van de bevolking plaatst het land onder de laagste ter wereld. De landbouw is goed voor ongeveer een kwart van de productie, de dienstensector voor meer dan de helft en de industrie voor de rest. De buitenlandse schuld bedraagt in totaal ongeveer 2,8 miljard dollar en douanegegevens tonen een import van ongeveer 7 miljard dollar, tegenover een export van minder dan 800 miljoen dollar, voornamelijk fruit en noten.
Wegen slingeren door valleien en over passen, maar slechts één, de 2210 kilometer lange ringweg, verbindt Kabul, Ghazni, Kandahar, Herat en Mazar-i-Sharif. De Salangtunnel doorsnijdt de Hindu Kush en biedt de enige landverbinding tussen Noord-Centraal-Azië en het subcontinent, terwijl buslijnen andere laaggelegen passen doorkruisen. Frequente ongelukken en aanvallen van militanten maken het vervoer over land gevaarlijk. Luchtvaartmaatschappijen zoals Ariana Afghan Airlines en particuliere luchtvaartmaatschappijen zoals Kam Air verbinden regionale hubs; vier internationale luchthavens bedienen Kabul, Kandahar, Herat en Mazar-i-Sharif, met bijna veertig extra velden voor binnenlandse vluchten. Goederentreinen rijden door naar Oezbekistan, Turkmenistan en Iran, hoewel er nog geen passagierstreinen rijden.
Het klimaat verandert sterk met de hoogte. De winters in de centrale hooglanden en de Wakhancorridor brengen langdurige kou met zich mee, met gemiddelde minimumtemperaturen in januari onder de –15 °C en extreme temperaturen rond de –26 °C. De zomers in de bekkens en vlakten liggen gemiddeld boven de 35 °C in juli en kunnen tijdens hittegolven de 43 °C overschrijden. De regenval concentreert zich van december tot april, met een voorkeur voor de oostelijke hellingen van de Hindu Kush; de meeste laaglanden liggen buiten het bereik van de moesson. Twee derde van het water dat door het land stroomt, stroomt over de grens naar Iran, Pakistan of Turkmenistan. Sneeuwsmeltwater zorgt voor essentiële irrigatie, maar decennialange kanalen en waterwerken hebben ongeveer 2 miljard dollar aan renovatie nodig om efficiënt te kunnen functioneren.
De milieustress is de afgelopen decennia toegenomen. Ernstige droogtes teisteren nu vijfentwintig van de vierendertig provincies, waardoor de voedsel- en waterzekerheid wordt ondermijnd en interne ontheemding wordt veroorzaakt. Plotselinge overstromingen en aardverschuivingen volgen op zware regenval. Gletsjers, die ooit hogere bergpassen bedekten, verloren tussen 1990 en 2015 ongeveer 14 procent van hun massa, waardoor het risico op plotselinge uitbarstingen van gletsjermeren toeneemt. Tegen het midden van de eeuw zou door klimaatgerelateerde ontheemding nog eens vijf miljoen mensen kunnen worden getroffen. Bossen bedekken slechts twee procent van het landoppervlak – onveranderd sinds 1990 – zonder dat er primaire bestanden zijn gemeld en er slechts minimale beschermde bossen zijn.
Ondanks de droogte herbergt het land een gevarieerde fauna. Sneeuwluipaarden en bruine beren leven in de alpiene toendra; de Wakhan Corridor herbergt Marco Polo-schapen. Bergbossen herbergen lynxen, wolven, vossen, herten en otters. Steppevlaktes herbergen gazellen, egels en grote carnivoren zoals jakhalzen en hyena's. Halfwoestijnen in het zuiden herbergen cheeta's, mangoesten en wilde zwijnen. Endemische soorten zijn onder andere de Afghaanse vliegende eekhoorn en de Paradactylodon-salamander. De avifauna telt zo'n 460 soorten, waarvan de helft lokaal broedt, van roofvogels op hoge rotsen tot zandhoenders in laaglanden. De flora past zich aan de hoogte aan: coniferen in bergachtige corridors, winterharde grassen en bloeiende kruiden op kale hellingen, struiken en vaste planten op plateaus. Drie nationale parken – Band-e Amir, Wakhan en Nuristan – beschermen landschappen van kalksteenmeren tot alpiene valleien.
Het bestuur verdeelt het land in vierendertig provincies, elk geleid door een gouverneur met een provinciehoofdstad. Districten onder provincies houden toezicht op clusters van dorpen of een stad. Traditionele structuren bestaan nog steeds op het platteland: clanoudsten begeleiden gemeenschappelijke beslissingen, mirabs verdelen irrigatiewater en mullahs geven religieus onderricht.
De demografische verandering is sinds het jaar 2000 versneld. Van ongeveer 15 miljoen in 1979 is de bevolking in 2024 gestegen tot boven de 35 miljoen, verdeeld over ongeveer driekwart platteland en een kwart stedelijk, waarbij ongeveer vier procent een nomadisch bestaan leidt. Hoge vruchtbaarheidscijfers brengen de groei op bijna 2,4 procent per jaar, en naar verwachting zal deze in 2050 de 80 miljoen overschrijden als de huidige trends zich voortzetten. Terugkerende vluchtelingen uit Pakistan en Iran hebben vaardigheden en kapitaal geïntroduceerd, wat de bouw en kleine ondernemingen heeft aangewakkerd. Het economische herstel, hoewel ongelijkmatig, heeft geprofiteerd van geldovermakingen en investeringen in telecom, waardoor sinds 2003 meer dan 100.000 banen zijn gecreëerd. Tapijtweven, een lange traditie, herleefde halverwege de jaren 2010 toen tapijten nieuwe markten in het buitenland vonden. Belangrijke infrastructuurprojecten zijn onder meer nieuwe woonwijken naast Kabul en stedelijke projecten in Kandahar, Jalalabad, Herat en Mazar-i-Sharif.
De etnolinguïstische samenstelling weerspiegelt eeuwenlange verplaatsingen en nederzettingen. Pashtuns vormen ongeveer 42 procent van de bevolking, Tadzjieken 27 procent, Hazara's en Oezbeken elk 9 procent, met andere gemeenschappen – waaronder Aimaq, Turkmeens, Baloch en Nuristani – onder de overige bevolkingsgroepen. Dari (Perzisch) en Pashto zijn officiële talen; Dari fungeert als lingua franca in een groot deel van het noorden en in de regering, terwijl Pashto overheerst in de zuidelijke en oostelijke gebieden. Oezbeeks, Turkmeens, Baloch en kleinere talen komen regionaal voor. Tweetaligheid is wijdverbreid; terugkeerders uit Pakistan spreken vaak Hindoestaans, terwijl Engels en een restkennis van het Russisch voorkomen in stedelijke en onderwijsomgevingen.
Religieuze beleving bepaalt het dagelijks leven. Soennieten, voornamelijk van de Hanafitische school, vormen minstens 85 procent van de bevolking; sjiitische gemeenschappen, voornamelijk Twaalver, vormen zo'n 10 procent. Kleine aantallen sikhs en hindoes blijven in stedelijke centra en houden hun gebedshuizen onder strenge beveiliging. Christelijke gelovigen praktiseren hun geloof in discretie.
Sociale normen komen voort uit een mix van islamitische principes en lokale gebruiken. Pashtunwali, de traditionele Pashtun-ethiek, benadrukt gastvrijheid, bescherming van gasten en schadevergoeding voor schade. Nevenhuwelijken en bruidsschatten blijven gebruikelijk, met een wettelijke huwelijksleeftijd van 16 jaar. Uitgebreide families wonen in complexen van leem of steen; in dorpen bemiddelen een malik, mirab en mullah gezamenlijk bij geschillen en de toewijzing van hulpbronnen. Nomadische Kochi's trekken door seizoensweiden en ruilen zuivel en wol voor basisproducten in gevestigde gemeenschappen.
Kleding weerspiegelt het klimaat en de gebruiken. Mannen en vrouwen dragen vaak varianten van de shalwar kameez – perahan tunban of khet partug – vergezeld van mantels, zoals de chapan, of hoofddeksel: de breedgerande karakul-hoed die ooit favoriet was bij heersers, de pakol van bergguerrilla's en de ronde Mazari-muts. Stedelijke kleding kan lokale stijlen combineren met westerse kleding, terwijl conservatieve gebieden wijdverbreid gebruik kennen van hoofdbedekking: chadors of de boerka die het hele lichaam bedekt.
Materieel erfgoed overspant tijdperken. Boeddhistische stoepa's en kloosters staan langs oude handelsroutes; hellenistische ruïnes liggen naast vestingwerken van opeenvolgende rijken. De minaret van Jam en de ruïnes van Ai-Khanoum getuigen van vroegmiddeleeuwse grandeur. Islamitische architectuur bloeit op in de vrijdagmoskeeën van Herat en de heiligdommen van Balkh. Paleizen uit de jaren 1920 weerspiegelen Europese vormen. Burgeroorlogen hebben veel monumenten beschadigd, maar restauraties – zoals die aan de citadel van Herat – bieden een glimp van vroeger vakmanschap. De Boeddha's van Bamiyan, ooit een van de hoogste sculpturen ter wereld, bestaan na hun vernietiging in 2001 alleen nog in herinnering.
De keuken draait om basisgranen – tarwe, gerst, maïs en rijst – met zuivel van schapen en geiten. Kabuli palaw, een pilaf van rijst met een laagje vlees, rozijnen en wortelen, is het nationale gerecht. Fruit – granaatappels, druiven, meloenen – is een prominente plaats op de markt. Thee, geserveerd met suiker of kardemom, is een welkome afwisseling tijdens sociale bijeenkomsten. Yoghurt, platbrood en geroosterd vlees begeleiden de dagelijkse maaltijden.
Festiviteiten combineren oude en islamitische gebruiken. Nowruz markeert de lente-equinox met muziek, dans en buzkashi-toernooien. Yaldā, de midwinternacht, brengt families samen om poëzie te reciteren bij fruit en noten. Ramadan-vasten en Eid-vieringen markeren de maankalender. Minderheidsgemeenschappen vieren Vaisakhi, Diwali en andere tradities. Onafhankelijkheidsdag op 19 augustus herdenkt het verdrag uit 1919 dat een einde maakte aan de buitenlandse overheersing. Regionale evenementen, zoals het Rode Bloemenfestival in Mazar-i-Sharif, trekken menigten met culturele optredens en sportwedstrijden.
Het toerisme kampt met veiligheidsbeperkingen, maar trekt jaarlijks tienduizenden bezoekers. De Bamyanvallei, met zijn meren, canyons en archeologische vindplaatsen, blijft een van de veiligere bestemmingen. Trekkers wagen zich in de Wakhan Corridor, een van 's werelds meest afgelegen bewoonde gebieden. Historische steden – Ghazni, Herat, Kandahar, Balkh – bieden moskeeën, minaretten en bazaars. Het Heiligdom van de Mantel in Kandahar, waar naar verluidt een relikwie van de Profeet wordt bewaard, trekt pelgrims. Het Nationaal Museum in Kabul bewaart artefacten uit duizenden.
Sinds de terugkeer van de Taliban in 2021 is het aantal toeristen jaarlijks gestegen van minder dan duizend naar enkele duizenden, hoewel aanvallen door extremistische groeperingen nog steeds een risico vormen.
Munteenheid
Opgericht
Belcode
Bevolking
Gebied
Officiële taal
Hoogte
Tijdzone
Inhoudsopgave
Afghanistan strekt zich uit over het hart van Centraal-Azië en overbrugt hoge bergketens en droge vlaktes die verbindingen vormen met Pakistan, Iran, China en de Centraal-Aziatische landen. Het landschap staat bekend om zijn ruigheid – steile canyonwegen en rotsachtige passen – en biedt beschutting aan afgelegen gemeenschappen langs eeuwenoude karavaanroutes. Voor buitenstaanders roept de naam Afghanistan nog steeds decennia van conflict op. Toch ontdekken reizigers in 2025 een land dat stilletjes anders is dan de beelden in de media doen vermoeden. Steden blijven op hun hoede, maar de inwoners tonen veerkracht en het leven gaat door.
De terugkeer van de Taliban aan de macht in 2021 heeft veel veranderd. Nieuwe regels en strengere gebruiken zijn ingevoerd, met name op het gebied van kleding, amusement en religieuze praktijken. Maar in tegenstelling tot de open oorlogsvoering van vroeger, ontdekken reizigers met de juiste vergunningen tegenwoordig dat alle provincies toegankelijk zijn. De gebruikelijke dreiging van aanvallen langs de weg is vrijwel verdwenen; in plaats daarvan vindt men op regelmatige intervallen langs de snelwegen officiële Taliban-controleposten. Daar controleren agenten reisvergunningen, paspoorten en handhaven ze zelfs de lokale kledingvoorschriften. Het dagelijks leven draait nog steeds om gebed; bedrijven leggen hun werkzaamheden stil wanneer de oproep tot gebed klinkt en mensen bidden voordat ze weer aan het werk gaan.
De culturele rijkdom van Afghanistan blijft onverminderd groot. In steden als Herat en Mazar-i-Sharif bruisen de bazaars van de verkopers die tapijten, noten, gedroogd fruit en specerijen aanbieden. Mannen zitten op lage krukjes en drinken zoete groene thee; kinderen doen boodschappen voor hun ouders; en sjiitische pelgrims bezoeken heiligdommen in tientallen steden. Onder het Talibanbewind draagt echter elke vrouw in het openbaar een hoofddoek en wordt van alle buitenlanders bescheiden kleding verwacht. Reizigers leren zich aan deze verwachtingen te houden in hun kleding en de manier waarop ze anderen begroeten. Los van deze regels voelt het dagelijks leven vertrouwd aan: de thee dampt in de straten van Kabul zoals altijd, en families komen 's avonds samen rond lage tafels voor een maaltijd bij het licht van lantaarns.
Ervaren reizigers zeggen dat Afghanistan een lonende, maar ook veeleisende reis kan zijn. Gemakkelijke luxe is er niet en de gebrekkige infrastructuur stelt zelfs doorgewinterde avonturiers op de proef. Wees voorbereid op frequente stroomonderbrekingen, primitieve toiletten of wasruimtes zonder stromend water, en lange wachttijden bij de weinige wegrestaurants of benzinestations. Tegelijkertijd is de gastvrijheid oprecht: ga eens zitten voor een kop chai bij een lokale familie, en vreemden zullen vaak aandringen op een deel van hun brood en verhalen. Veel Afghanen verwelkomen toerisme als een zeldzame kans om inkomsten te genereren, in de hoop dat buitenlandse bezoekers hun gemeenschap kunnen helpen, zelfs onder deze nieuwe omstandigheden.
Voor Afghanistan is het nodig om de nodige papieren in orde te maken en je voor te bereiden voordat je überhaupt het vliegtuig uitstapt. Een visum is verplicht voor elke buitenlander. In de praktijk verkrijgen reizigers hun Afghaanse visum via ambassades in het buitenland; veelvoorkomende routes zijn onder andere Islamabad (Pakistan), Dubai (VAE) of de consulaten in Kabul. De procedure verschilt per land: in Islamabad en Dubai kun je vaak zonder afspraak binnenlopen, ongeveer $100 betalen en binnen een paar uur een visum voor 30 dagen ontvangen. Aanvragers dienen, indien mogelijk, een introductiebrief of een lokale sponsor te hebben, maar sommige reizigers melden dat hun aanvraag zonder dergelijke documenten is goedgekeurd. Verwacht niet dat je een visum bij aankomst aan een landsgrens krijgt – neem je visum mee naar de luchthaven of grensovergang en laat het afstempelen voordat je de grens oversteekt (bijvoorbeeld bij de grensovergang Torkham of Hairatan).
Eenmaal in Kabul aangekomen, is de beroemde uitdaging... zevenprovincies reisvergunningReizigers die Kabul verlaten om andere provincies te bezoeken, moeten een officiële vergunning aanvragen voor elke provincie die ze bezoeken (doorreizen door een provincie is meestal zonder vergunning mogelijk, maar voor overnachtingen of sightseeing is een vergunning vereist). De procedure vindt doorgaans plaats bij het Ministerie van Informatie en Cultuur in Kabul. U toont uw paspoort, een voorgestelde reisroute en wacht een paar uur op goedkeuring. Eerst paraferen ambtenaren aan een balie uw documenten; vervolgens gaat u naar een aangrenzende balie voor een gesprek. Tijdens het gesprek dient u duidelijk te vertellen waar u naartoe gaat, met wie (gids of reisgenoot) en waarom. Kleed u gepast en zorg dat u een paar zinnen in het Dari of Pashto paraat hebt. Als alles in orde is, ondertekent een hoge ambtenaar uw vergunning. De vergunningskosten bedragen doorgaans ongeveer 1.000 AED per provincie (te betalen aan een balie).
Nadat de vergunning voor Kabul is afgegeven, moet u zich in elke bezochte provincie lokaal registreren. Bijvoorbeeld, bij aankomst in de stad Kandahar tonen reizigers hun vergunning voor Kabul bij het Provinciaal Cultuurkantoor van Kandahar om een lokale stempel te krijgen. Vraag uw hotel of gids naar het adres. Meestal laat u de vergunning voor Kabul zien, vult u een eenvoudig formulier in en tekent u. Pas dan is reizen in die provincie officieel toegestaan.
Voor de meeste nationaliteiten is een Afghaans visum vereist vóór aankomst. Afghaanse ambassades en consulaten in landen als Pakistan, Oezbekistan en Turkije verstrekken toeristenvisa. Voor een visumaanvraag heeft u doorgaans uw paspoort, twee pasfoto's en een reisplan nodig. De kosten bedragen ongeveer $50 tot $100. Burgers van de VS en Europa kunnen een aanvraag indienen. Sommige reizigers maken gebruik van reisbureaus in Kabul om de papierwinkel te regelen, maar houd er rekening mee dat het visum in eerste instantie in het buitenland moet worden afgegeven.
De toegangspunten zijn onder andere de internationale luchthaven van Kabul en de grensovergangen over land bij Torkham (Pakistan-Paktika), Spin Boldak (Pakistan-Kandahar), Hairatan (Oezbekistan-Balkh) of Islam Qala (Iran-Herat). Bij geen van deze grensovergangen wordt een visum bij aankomst verstrekt, dus houd daar rekening mee. Zorg ervoor dat uw paspoortvisumstempel in orde is voordat u over land de grens oversteekt.
Ga in Kabul naar het Ministerie van Informatie en Cultuur (vaak het Directoraat Toerisme genoemd). Het is een onopvallend gebouw in de buurt van de wijk Abdullah Khan (vraag je hotel om de weg te wijzen). Kom vroeg aan en zorg dat je het volgende bij je hebt:
Het proces verloopt in fasen. Eerst controleert een ambtenaar kort uw identiteit en reisplan en zet zijn initialen op het formulier. Vervolgens interviewt een tweede ambtenaar (vaak in een klein kantoor ernaast) u: hij zal vragen waar u naartoe gaat, hoe lang u er blijft en wie u daar kent. Houd uw antwoorden eenvoudig. Indien goedgekeurd, wordt de vergunning ondertekend door een hogere ambtenaar. De vergunning is geldig voor de provincies die u hebt opgegeven; het passeren van andere provincies zonder vergunning zal leiden tot terugstuur bij controleposten.
Tip voor je vergunning: Kantoren zijn gesloten voor de lunch (rond 13.00-14.00 uur) en op vrijdag. Plan je vergunningsaanvraag hierop af. Je zult meerdere keren documenten moeten ondertekenen, dus beweeg rustig maar aandachtig tussen de balies.
Zodra u de algemene vergunning heeft, vergeet dan niet u lokaal in elke provincie te registreren. Als u bijvoorbeeld in Herat aankomt, ga dan naar het informatie- en cultuurbureau en toon uw vergunning uit Kabul. Zij zullen u een lokaal bewijs van registratie verstrekken. Zonder deze lokale registratie kan uw reis binnen de provincie beperkt zijn, zelfs als u de algemene vergunning heeft.
Zodra je Kabul uitrijdt, kom je Taliban-controleposten tegen – op sommige routes wel tientallen. De routine is voorspelbaar: agenten staan langs de weg en stappen in je auto of wenken je naar zich toe. Verwacht dat je bij elke controle je paspoort en reisvergunning moet laten zien. Houd deze documenten bij de hand en blijf rustig zitten.
Waar letten ze precies op? Je moet in ieder geval het volgende laten zien: – Paspoort met visum (zorg ervoor dat de visumstempel geldig is) – De Afghaanse reisvergunning voor je huidige en volgende provincie – Een kopie van je reisschema of hotelreservering (indien beschikbaar) ter referentie – Een klein bedrag aan Afghaans contant geld voor eventuele officiële kosten
Elk ontbrekend document kan vertraging veroorzaken of ervoor zorgen dat u moet terugkeren. Als bijvoorbeeld een provincie die u wilt bezoeken niet op uw vergunning staat vermeld, kunnen bewakers u de doorgang weigeren totdat dit is gecorrigeerd. Controleer daarom goed of alle belangrijke bestemmingen op uw vergunning voor Kabul vermeld staan.
Kleed je bescheiden, zelfs voordat je een controlepost bereikt. Als je met de auto reist, zet dan je zonnebril af, neem je hoed af en draai de ramen open om te laten zien dat je niets te verbergen hebt. Als je alleen reist, noem dan een lokale vriend of gids die je kent; dit stelt hen gerust. Over het algemeen helpen geduld en een vriendelijke houding veel meer dan confrontatie.
Technisch gezien kunnen buitenlanders zelfstandig reizen, maar in veel gevallen is het verstandig om een lokale gids in te huren. In de praktijk zijn bepaalde provincies verboden terrein zonder begeleiding. Helmand en Kandahar (het Pashtun-hartland) hanteren strenge regels die een lokale gids of tolk verplichten. Ook in sommige afgelegen provincies (Nuristan, Kunar, Uruzgan) is een gids verplicht. In een groot deel van het noorden en westen – Kabul, Bamyan, Mazar, Herat – zou je zonder gids kunnen reizen, maar zelfs daar vereenvoudigt een gids de logistiek en communicatie.
Vrouwen wordt aangeraden om met een mannelijk familielid, echtgenoot of gids te reizen. Alleen reizen als vrouw is cultureel gevoelig; zelfs bij controleposten vermindert een mannelijke begeleider de spanning. Mannen die alleen reizen wekken over het algemeen nieuwsgierigheid op, maar geen vijandigheid.
Veelvoorkomende opties zijn door de overheid goedgekeurde touroperators of lokale contactpersonen. Voor onafhankelijke reizigers kunnen lokale Facebookgroepen (zoals "Afghanistan Travel Experience") contacten bieden. Spreek altijd de prijs en voorwaarden schriftelijk of via een bericht af voordat de reis begint.
Het dagritme in Afghanistan wordt bepaald door de vijf dagelijkse islamitische gebeden. Vóór zonsopgang, 's middags en op de andere voorgeschreven uren wordt de Azaan (oproep tot gebed) in moskeeën uitgezonden. Tijdens elke oproep liggen winkels en bedrijven een paar minuten stil. 's Middags is het gebruikelijk dat de drukte op straat afneemt en kantoren leeglopen, om vervolgens na het Maghrib-gebed bij zonsondergang weer toe te nemen. Een bezoeker zal de verandering in het straatbeeld opmerken: het verkeer stopt en veel mensen slaan een kruisje of knielen. Op vrijdag, de dag van het belangrijkste gezamenlijke gebed, sluiten veel bedrijven een deel van de dag hun deuren. Plan belangrijke bezoeken indien mogelijk vroeg in de ochtend of laat in de middag om deze onderbrekingen te vermijden.
Onder het Talibanbewind is het sociale leven nog ingetogener. Grote feesten, muziekconcerten of filmvoorstellingen die vroeger af en toe plaatsvonden, zijn uit het openbare leven verdwenen. Radio en televisie zenden meestal alleen religieuze programma's of staatsnieuws uit; openbare luidsprekers schallen koranverzen in plaats van muziek. Traditionele bezigheden zoals vliegeren (ooit gebruikelijk) zijn verboden, en zelfs veel kinderspelletjes zijn aan banden gelegd. Simpele voorbeelden van etiquette zijn het uittrekken van je schoenen voordat je een huis of moskee binnengaat en het begroeten van de winkelier met een zacht "Salam" bij het betreden van een winkel of lift. Volwassenen omhelzen elkaar meestal niet in het openbaar; een respectvolle knik of een hand op het hart volstaat.
Wat je draagt is belangrijk. Vrouwen zijn verplicht om in het openbaar hun hoofd te bedekken met een sjaal (hijab). Schouders en ellebogen moeten bedekt zijn; een lange tuniek met een wijde broek of een lange jurk is het veiligst. Het is verstandig om een extra sjaal mee te nemen om je haar te bedekken indien nodig. Mannen moeten korte broeken of mouwloze shirts vermijden; een lange broek en een shirt met lange mouwen worden aanbevolen. Beide geslachten moeten kleding kiezen die los zit en niet de aandacht trekt. Felgekleurde kleding is minder gebruikelijk, dus het dragen van neutrale tinten (beige, groen of donkerblauw) helpt je om op te gaan in de menigte. Trek je schoenen uit voordat je een moskee of iemands huis binnengaat. Een praktische regel: als lokale winkeliers je lijken aan te staren, kies dan direct voor minder opvallende prints of een te strakke decolleté.
Vraag altijd toestemming voordat je foto's van mensen maakt. Afghaanse mannen vinden het meestal een eer om gefotografeerd te worden en zullen, indien gevraagd, respectvol poseren. Veel vrouwen zullen echter weigeren (en je mag nooit aandringen of stiekem foto's van hen maken). Ga op een respectvolle afstand staan en steek je hand op om vriendelijk te vragen; als ze hun hoofd schudden of nee gebaren, laat dan je camera zakken en doe een stap achteruit.
Fotografeer nooit gewapend personeel, politieagenten, Taliban-leden of gebouwen met overheidslogo's (banken, militaire bases, ministeries). Zelfs het filmen van een luchthaventerminal of een openbaar park in de buurt van een overheidsgebouw is verboden. Als een agent in uniform zegt "Fotograferen verboden", gehoorzaam dan onmiddellijk.
Behandel Taliban-officieren als officiële gastheren. Een respectvolle begroeting (bijvoorbeeld, "Vrede zij met u"Een korte knik is voldoende om elke interactie soepel te laten verlopen. Lach niet hardop en toon geen ongeduld. Als u een zitplaats, water of chai aangeboden krijgt, accepteer dit dan dankbaar, al is het maar voor even – het is beleefd om dankbaarheid te tonen. Spreek zachtjes en beantwoord vragen direct. Geef duidelijke en korte antwoorden op vragen over uw reis of doel. Houd uw handen zichtbaar (bijvoorbeeld op uw knieën of het dashboard van de auto). Als u moe bent of een pauze nodig hebt, kunt u dit beleefd aangeven. Over het algemeen is het tonen van nederigheid en respect, zelfs bij controleposten, de snelste manier om verder te komen. Elk teken van woede of verzet zal een simpele vraag alleen maar in de problemen laten escaleren.
In de Afghaanse samenleving zijn mannen en vrouwen in de meeste openbare gelegenheden gescheiden. In restaurants of cafés zitten mannen doorgaans bij elkaar en vrouwen (indien niet begeleid) in een aparte ruimte of privégedeelte. Als vrouwelijke reiziger kunt u verwachten dat u naar het damesgedeelte van een etablissement wordt begeleid. Op straat vermijden mannen over het algemeen onnodig oogcontact met vrouwen (en vice versa). Openbare uitingen van affectie (zelfs hand in hand lopen) worden ten strengste vermeden. In moskeeën en heiligdommen gaan mannen en vrouwen via verschillende ingangen naar binnen of staan ze in aparte gedeeltes.
Dari (Perzisch) en Pashto zijn de nationale talen. Dari wordt het meest gesproken; ongeveer 50-60% van de Afghanen spreekt het, vooral in Kabul en de noordelijke en westelijke provincies zoals Herat, Balkh en Bamyan. Pashto is dominant in het zuiden en oosten: Kandahar, Helmand, Khost, Nangarhar, enz. In Kabul spreken zelfs mensen die Pashto spreken ook Dari, waardoor het een veelgebruikte lingua franca is. Engels is zeer ongebruikelijk buiten grote hotels en universiteiten. Op het platteland en in kleinere steden hoor je hooguit een paar Engelse woorden.
Als je Perzisch (Farsi) spreekt, zul je in Dari-sprekende gebieden wel enigszins begrepen worden, maar houd rekening met regionale verschillen. Leer een paar belangrijke woorden in beide talen; dat getuigt van respect en kan erg nuttig zijn. Nuttige Dari-zinnen zijn onder andere: "Groeten" (Hallo), "Bedankt" (Bedankt), “Maf kherasta” (excuseer me), en "Ik heb geen honger"”(Ik weet het niet/vergeef me). Voor Pashto: “Khaistâ” (Hallo) en “Er is een goorá” (Dank u wel). Gebruik altijd uw rechterhand bij gebaren of het uitwisselen van voorwerpen, aangezien de linkerhand als onrein wordt beschouwd. Een glimlach en een handdruk (voor mannen) of een zachte knik (voor vrouwen) overbruggen vaak de kloof waar woorden tekortschieten.
De munteenheid van Afghanistan is de Afghani (AFN). Neem voor vertrek Amerikaanse dollars of euro's mee om te wisselen; vertrouw niet op creditcards, behalve in een paar hotels in Kabul. Wissel contant geld bij banken of officiële wisselkantoren in Kabul of grote steden voor de veiligheid en een eerlijke koers. Overheidswisselkantoren tonen de koers op een bord (bijvoorbeeld 1 USD ≈ 85 AFN in 2025). Gebruik alleen de nieuwe bankbiljetten die u krijgt; nieuwe polymeerbiljetten hebben regenboogkleuren en een portret van de laatste koning, terwijl oudere biljetten er meer versleten uitzien. Tel uw geld zorgvuldig: er zijn valse oudere biljetten in omloop.
Geldautomaten zijn schaars. Een paar functioneren in het centrum van Kabul (zelfs één in de lobby van het Serena Hotel) en enkele in Herat of Mazar, maar ze zijn vaak leeg of rekenen hoge opnamekosten. De meeste reizigers vinden het veiliger om voldoende contant geld mee te nemen. Grote bedrijven (zoals bepaalde supermarkten of hotels) accepteren soms dollars tegen een ongunstige wisselkoers, maar de meeste winkels en diensten vragen om Afghaanse afghani.
Voor kleine uitgaven kunt u Afghaanse contanten in kleine coupures meenemen (biljetten van 10, 20, 50 en 100 AFN). Op markten verwachten winkeliers over het algemeen biljetten van minimaal 50 AFN of groter voor elke aankoop, dus zorg dat u wisselgeld bij u hebt. Houd er rekening mee dat straatverkopers en winkeltjes langs de weg zelden wisselgeld geven voor grote biljetten, en sommige kleine verkopers weigeren oude bankbiljetten.
De fooicultuur is bescheiden. In een theestalletje of klein restaurant is het beleefd om een paar Afghaanse afghani op tafel te laten liggen, maar het is niet verplicht. In grotere restaurants of hotelrestaurants wordt een fooi van ongeveer 5-10% op prijs gesteld. Taxichauffeurs en hotelpersoneel verwachten vaak een kleine fooi (bijvoorbeeld 20-50 Afghaanse afghani voor een chauffeur of portier). Gidsen en tolken verwachten meestal $1-5 per dag extra als ze goede service hebben verleend. Bedank dienstverleners altijd mondeling ("Tashakur") naast eventuele contante fooi.
Alcoholische dranken zijn verboden en nergens legaal verkrijgbaar. Neem geen alcohol mee. Accepteer in plaats daarvan uitnodigingen voor... chai (thee) of bitter (Zwarte thee met kardemom) neem gerust een kopje aan – dit is een hoeksteen van de lokale gastvrijheid. Het is gebruikelijk om onderweg thee of zelfs een maaltijd aangeboden te krijgen; weigeren kan als onbeleefd worden beschouwd. Dus als een bewaker of dorpsbewoner je een kopje aanbiedt, neem er dan in ieder geval dankbaar een slokje van, ook al heb je je eigen water bij je.
Kortom, de Afghaanse keuken is eenvoudig, voedzaam en meer beïnvloed door Perzië dan door Zuid-Azië. Omarm het dieet van brood en biefstuk, geniet van de eindeloze theesoorten en je zult het prima naar je zin hebben.
De internationale luchthaven Hamid Karzai in Kabul ontvangt nu regelmatig commerciële vluchten vanuit onder andere Dubai, Doha, Istanbul en Islamabad. Na een vlotte paspoortcontrole (uw visum moet in orde zijn) gaat u door een eenvoudige bagagescan en komt u in de aankomsthal terecht. In de terminal zijn wisselkantoren aanwezig (tegen iets hogere koersen dan in de stad). Taxistandplaatsen bedienen de stad; onderhandel over de prijs of gebruik een vaste prijs bij een taxistandplaats in het luchthavengebouw (vraag het hotelpersoneel of u met een creditcard kunt betalen). Reken op een prijs van $20-40 voor vervoer van de luchthaven naar Kabul, afhankelijk van het verkeer en uw bestemming.
Plan op de eerste dag in Kabul een bezoek aan het Ministerie van Informatie en Cultuur. Dit is het overheidsbureau (vaak simpelweg de Directie Toerisme genoemd) waar u reisvergunningen kunt aanvragen voor andere provincies. Het gebouw heeft geen Engelstalig bord, maar ligt vlakbij de wijk Abdullah Khan (vraag uw hotelchauffeur of een medewerker van de ambassade om de routebeschrijving). Kom vroeg (vóór 12.00 uur) met: – Paspoort (en kopieën) – Pasfoto's – Een schriftelijk reisschema met alle provincies die u wilt bezoeken
U gaat eerst naar een balie waar uw identiteit en reisplan worden gecontroleerd en ondertekend; vervolgens gaat u naar een aangrenzende balie waar een ambtenaar u zal interviewen over uw reisgegevens. Kleed u gepast en neem indien mogelijk een paar zinnen in het Dari of Pashto mee. Vertel waar u naartoe gaat, hoe lang u weggaat en wie u vergezelt. Als alles in orde is, zal een ambtenaar uw vergunning aftekenen. De vergunningskosten bedragen meestal ongeveer 1.000 AFN per provincie (te betalen achteraf bij een bankbalie binnen). Volgens sommige bronnen kan dit proces een hele ochtend in beslag nemen.
Nadat de vergunning voor Kabul is afgegeven, moet u zich in elke provincie lokaal registreren. Als u bijvoorbeeld in de stad Kandahar aankomt, moet u eerst naar het Informatie- en Cultuurkantoor van Kandahar. Laat daar uw vergunning uit Kabul zien om een lokale stempel of bewijs te ontvangen. Pas dan is uw reis in die provincie toegestaan. In de praktijk regelt u dit via uw gids of vraagt u bij aankomst in uw hotel om hulp.
Kabul biedt een zeer beperkt aanbod aan veilige hotels. Het Serena Hotel is het bekendst: een vestingachtig complex met een hoge muur, een eigen tuin en voorzieningen (koffiebar, zwembad, restaurant). Kamers met airconditioning en ontbijt kosten ongeveer $150-$200 per nacht. Het Inter-Continental en het Kabul Star (in de oude stad) zijn andere luxe opties, mits ze nog open zijn; het Inter-Continental heropende in 2024 na decennia gesloten te zijn geweest. Er zijn wellicht enkele hotels van internationale ketens, maar veel buitenlandse bezoekers geven de voorkeur aan kleinere accommodaties.
Hotels in de middenklasse (zoals het Baron Hotel, Hotel Baran of Park Star) kosten ongeveer $40-$80 per nacht. Deze zien er van buiten vaak uit als kantoorgebouwen of appartementencomplexen, met een bewaakte ingang en weinig onderscheidende kenmerken. Budgetpensions (zoals de Old City Inn of Koshan Guest House) vragen minder dan $30, maar bieden weinig luxe – sommige hebben geen ramen aan de straatkant en sluiten 's nachts hun poorten.
Alle hotels hanteren een strikt veiligheidsbeleid. Bezoekers moeten hun paspoort bij de receptie tonen. Zelfs luxehotels zoals het Serena vereisen een veiligheidscontrole bij elke in- en uitgang. Het personeel aan de receptie spreekt doorgaans goed Engels en kan helpen bij het regelen van taxi's, maaltijden of lokale gidsen.
Na aankomst is het zeker de moeite waard om een paar uur het centrum van Kabul te verkennen. De Sakhi-moskee (Hazrat Ali) op Karte Sakhi is de beroemdste moskee van de stad, met een grote vergulde koepel. Niet-moslims mogen de gebedsruimte niet betreden, maar u kunt wel rondlopen op de binnenplaats en in de madrassa. De nabijgelegen Shah-Do Shamshira-moskee (Heiligdom van de Twee Zwaarden) is een opvallend wit gebouw langs de Kabul-rivier, dat zeker de moeite waard is om van een afstand te fotograferen.
Elke ochtend vroeg opent de Ka Faroshi Vogelmarkt in de oude stad, waar verkopers postduiven en andere vogels verkopen en kopen. Het is een lawaaierig en kleurrijk schouwspel als je bij zonsopgang opstaat. In het weekend openen de markten van Kabul (Chicken Street voor antiek, Darwaza Bazaar voor goedkope spullen) ook vroeg; je kunt er overdag veilig rondlopen, maar houd altijd je spullen in de gaten.
Voor een prachtig uitzicht kunt u terecht op de Wazir Akbar Khan-heuvel in de ambassadewijk. Te voet of met een korte taxirit naar de heuvelrug aan de Salang Watt Road bereikt u een panoramisch uitzicht over de uitgestrekte daken van Kabul en de bergen in de verte. Een andere optie is de relatief nieuwe Kabul Tower (aan de Shahr-e Naw Road), waar een observatiedek een 360°-uitzicht over de stad biedt (tegen betaling). Deze uitkijkpunten geven een indruk van de indeling van Kabul: dichtbebouwd langs de rivier en de ringweg, met aan weerszijden eeuwenoude heuvels.
Houd er rekening mee dat het verkeer in Kabul schrikbarend druk kan zijn. Zelfs een ritje van 5 km kan 30 minuten of langer duren. Neem ruim voor uw afspraak een taxi (of een auto van het hotel). Veel bezoekers die voor het eerst in Kabul komen, onderschatten hoe druk de hoofdwegen zijn, vooral in de buurt van moskeeën tijdens gebedstijden. Plan extra reistijd in wanneer u zich door de stad verplaatst.
Kabul wordt doorsneden door de Kabulrivier en de ringweg. Ten noorden liggen de nieuwere diplomatieke districten Wazir Akbar Khan (WAK) en Shar-e Naw met brede boulevards, internationale organisaties en welvarende wijken. Ten zuiden van de rivier ligt de oudere stad (Chindawol, Karte Parwan en Pul-e Surkh), gekenmerkt door smalle bazaars, kleine werkplaatsen en dichterbevolkte markten.
Enkele belangrijke buurten: – Wazir Akbar Khan: Buitenlandse ambassades en luxe hotels. Weinig gewone winkels, maar wel een paar restaurants en het nationale stadion. De straten zijn schoner en breder. Shar-e Naw: Het hart van Nieuw Kabul. Een centraal park, het stadion en talloze winkels. Dit gebied heeft de bombardementen in de jaren negentig overleefd en vertoont nog steeds kogelgaten in de gevels. Oude Stad (Shahr-e Kohna/Chindawol): Oude steegjes, traditionele bazaars (zoals het Ka Faroshi-gebied) en dichtbevolkte woonwijken. Het voelt veel ouder aan. Kart-e Parwan/Puli Surkh: Het commerciële centrum en de belangrijkste bazaarstraat. Bezienswaardigheden zoals het Sakhi-heiligdom en het treinstation bevinden zich hier.
Navigeren kan verwarrend zijn, aangezien de meeste straatnamen niet in het Engels zijn aangegeven en kaarten in de loop der decennia zijn veranderd. Als een auto huren geen optie is, vertrouw dan op betrouwbare chauffeurs en gedetailleerde routebeschrijvingen. Na een dag zult u herkenbare oriëntatiepunten beginnen te zien: de groene koepel van het Sakhi-heiligdom, de witte gevel van Shah-Do Shamshira of de gouden minaretten van Mirwais Maidan.
Naarmate de avond valt, trekken veel stadsbewoners zich terug in hun huizen. Sommige straten zijn rond 8 of 9 uur 's avonds leeg. Kabul heeft echter wel een paar restaurants en cafés die tot laat openblijven (vooral die waar expats en diplomaten komen). Bijvoorbeeld: Restaurant van Josef (als het nog open is) wordt gerund door een Duitse ngo en serveert eenvoudige maaltijden; in de buurt vind je vaak straatverkopers die tot laat in de nacht kebabs grillen. Je zult Afghaanse mannen tot ver na zonsondergang in theehuizen zien zitten.
Vrouwen in Kabul gaan na zonsondergang zelden alleen de straat op. Als je een vrouw bent, blijf dan bij je groep en je accommodatie. Mannen kunnen rondlopen in veiligere gebieden (WAK wordt goed bewaakt). Na 22.00 uur is het in Kabul grotendeels donker, op de beveiligingslichten na. De stad heeft geen nachtleven of clubs, dus verwacht geen muziek of dans. Je vindt er wellicht wel een rustige lounge in de Kasr-i-Shahi-moskee of een van de luxe hotels.
Als je 's nachts nog iets nodig hebt, ga dan naar je hotel of een van de weinige supermarkten in de buurt van Shar-e Naw die tot laat open zijn. De hotels bij de internationale luchthaven van Kabul hebben bijvoorbeeld kleine winkels of cafés die 24/7 toegankelijk zijn voor gasten. Vermijd in elk geval om na zonsondergang door onbekende straten te lopen. Blijf in vertrouwde, verlichte gebieden of blijf de hele nacht binnen.
Nieuwkomers in Kabul merken vaak de contrasten van de stad op: een moderne auto naast een houten kar, wolkenkrabbers naast verwoeste ruïnes. Stof hangt in de lucht en zelfs de mooiste wegen kunnen na één bocht vol gaten zitten. Eenvoudige taken kunnen ingewikkeld aanvoelen: GPS-navigatie werkt zelden voor lokale chauffeurs en veel Afghanen beantwoorden de vraag "Wat is uw bestemming?" niet precies zoals verwacht. Wees voorbereid op een korte tolerantie voor klantenservice – geduld en een glimlach zijn essentieel.
Taal kan een constante barrière vormen. Zelfs hotelmedewerkers die een beetje Engels spreken, kunnen gefrustreerd raken als u op details aandringt. Mannen zijn overwegend in het openbaar zichtbaar; vrouwen vangen soms slechts een glimp op van andere vrouwen in boerka's die snel tussen gebouwen door lopen. Borden in winkels zijn meestal alleen in het Dari of Pashto.
Over het algemeen moeten reizigers er rekening mee houden dat Afghanistan niet volgens westerse tijdschema's werkt. De elektriciteit kan op willekeurige momenten uitvallen. Warm water is mogelijk alleen op bepaalde uren beschikbaar. Als u betrouwbaar internet of continue stroomvoorziening nodig hebt, overweeg dan draagbare batterijladers en een offline versie van uw kaarten of een vertaler. Sommige bezoekers nemen kleine lampjes op zonne-energie of stekkerdozen mee voor de zekerheid.
Zelfs de best voorbereide reizigers merken dat het dagelijks leven aanpassing vereist: minder Engelssprekenden, lange autoritten en een reeks onvoorspelbare vertragingen. Maar deze uitdagingen zijn mede de reden waarom er zo weinig mensen komen, en het overwinnen ervan – navigeren door een buitenlandse bureaucratie, onderhandelen in het Pashto of een stroomstoring uitzitten met de buren – wordt vaak het reisverhaal dat mensen zich het meest levendig herinneren.
Bamyan ligt op ongeveer 5 tot 6 uur rijden ten westen van Kabul over een bergweg. De meeste reizigers nemen een gedeelde minibus (lokaal een 'busje' genoemd). SherutOf huur een privéauto. De weg klimt steil omhoog naar de Unai-pas (2.512 meter) en slingert vervolgens naar beneden de Bamyan-vallei in. Bij goed weer is de reis schilderachtig mooi: ruige bergtoppen, terrasvormige velden en grazende schapen flankeren de route. Als u 's nachts reist, houd er dan rekening mee dat de wegen slecht verlicht zijn, dus reizen overdag is veiliger en veel aangenamer. Vluchten van Kabul naar Bamyan worden seizoensgebonden uitgevoerd door Kam Air, maar hebben een beperkt schema en kunnen worden geannuleerd vanwege het weer. Houd rekening met een reis over de weg, tenzij u voldoende tijd heeft voor een lunchpakket.
De bekendste bezienswaardigheden van Bamyan zijn de twee gigantische Boeddha's die in de zandstenen kliffen zijn uitgehouwen. Deze stonden er 1500 jaar (de ene 53 meter hoog, de andere 35 meter) voordat de Taliban ze in 2001 sloopten. Tegenwoordig zijn alleen de lege nissen nog over. Staand op het plein eronder kun je je een voorstelling maken van hun immense omvang.
In de nis van de westelijke (hogere) Boeddha zijn nog steeds uitgehouwen voetafdrukken en overblijfselen van een stoepa van pelgrims te zien. Achter de nis bevindt zich een trap die leidt naar een museum in een grot, waar enkele Boeddha-fragmenten en muurschilderingen worden tentoongesteld. Het reddingsmuseum (Boeddhamuseum) herbergt een paar overblijfselen: gebeeldhouwde reliëfs die ooit de Boeddha's sierden en enkele huishoudelijke voorwerpen die tijdens opgravingen zijn gevonden. Een kort bezoek is de moeite waard om de context te begrijpen, maar de ware ervaring is simpelweg voor de lege rotswanden staan en nadenken over de geschiedenis.
Achter de Boeddha's ligt de ruïne van het fort Shahr-e Gholghola (de "Stad der Schreeuwen"), verwoest door de Mongolen onder Genghis Khan. De muren en torens van leemsteen staan bovenop een heuvel; een korte klim biedt een prachtig uitzicht over de Bamyan-vallei. Vlakbij ligt Shahr-e Zuhak (het "Rode Fort"), een ruïne van een dubbel fort op een roodachtige kleiheuvelrug. De ruïnes van Zuhak zijn het meest indrukwekkend bij zonsopgang of zonsondergang, wanneer de rode muren zachtjes oplichten. Paden kronkelen tussen de gebroken muren en grafheuvels; de lucht is stil en vreemd genoeg vredig, gezien de gewelddadige geschiedenis van de ruïnes.
Shahr-e Zuhak is een paradijs voor fotografen bij zonsopgang. Als je tijd hebt (en zin hebt om te wandelen), klim dan iets verder de bergkam op naar een eenzaam heiligdom met blauwe tegels op een heuveltop – het is een rustige plek die vaak door toeristen over het hoofd wordt gezien. Samen geven deze ruïnes en heiligdommen de indruk dat de vallei van Bamyan al millennia lang een spiritueel kruispunt is (boeddhistisch, islamitisch, tribaal).
Ongeveer 40 km ten noorden van de stad Bamyan ligt Band-e-Amir, het eerste nationale park van Afghanistan. Hier vult een reeks van zes diepblauwe meren natuurlijke kalkstenen bassins. Het grootste meer (Band-e-Amir zelf) wordt omgeven door hoge oranje kliffen, waar lokale kinderen vaak aan touwen in het water slingeren. Rond de eerste twee meren zijn paden en houten uitkijkplatforms aangelegd, waardoor een wandeling van een halve dag gemakkelijk te doen is. Voor de hoger gelegen meren is een wandeling over ruigere paden nodig.
In de zomer kleuren de meren prachtig turkoois door opgeloste mineralen; in de winter bevriezen ze tot spiegelgladde witte vlaktes. De lucht is ijler (boven 3000 meter), dus kleed u warm aan, zelfs overdag. Een volledige dag in Band-e-Amir geeft u de gelegenheid om twee of drie meren te voet te bezoeken. Er zijn weinig voorzieningen: een paar toiletten en kleine theekiosken bij de ingang, maar geen luxe hotels. Bezoekers die overnachten, slapen meestal in het stadje Bamyan en keren daarna terug. Toegangsbewijs: u moet uw provinciale registratiebewijs van Bamyan tonen bij de ingang. Het park rekent een kleine toegangsprijs (beheerd door de "Band-e-Amir Protected Area Authority"). Verwacht geen winkels of restaurants, behalve wat snackkraampjes; neem eten en drinken mee als u wilt picknicken.
De hotels in Bamyan versieren hun muren vaak met Boeddha-motieven of Hazara-ontwerpen. Het Bamyan Royal Hotel is een van de betere opties: het ligt met uitzicht op de Boeddha-nissen en biedt een restaurant, stroomgeneratoren en eenvoudige voorzieningen (kamers rond de $50-$70). Hotel Gholghola en Safir Bamyan zijn vergelijkbare middenklasse hotels, beide met restaurants en warm water. Voor een meer authentieke ervaring bieden verschillende homestays of pensions, gerund door Hazara-families, schone kamers en huisgemaakte maaltijden tegen een lagere prijs (bijvoorbeeld Mountain View Homestay). In alle gevallen is de accommodatie eenvoudig: reken op betrouwbare verwarming, maar frequente stroomonderbrekingen en water dat soms een paar uur wordt afgesloten.
Als je in het Band-e-Amir-park wilt overnachten, zijn de mogelijkheden zeer beperkt: sommige reizigers zetten tenten op (vergunning vereist) of zoeken een eenvoudig kamp in de vorm van een joert bij het meer, dat eigendom is van trekkers uit de Wakhan-vallei. De meeste bezoekers overnachten echter in het stadje Bamyan of maken een dagtocht vanuit Bamyan naar het park.
Bamyan is een paradijs voor wandelaars. Een populaire route volgt de Bamyan-rivier zuidwaarts de heuvels in, naar de Berengrot en verder omhoog naar de Shah Foladi-berg (4300 m) – de hoogste piek in de omgeving. Een andere trektocht volgt de bergkam ten noorden van de stad, langs oude forten en boeddhistische stoepa's. De paden zijn niet gemarkeerd, dus het is verstandig om een lokale wandelgids in te huren (vaak te regelen via uw hotel of het reisbureau van Bamyan).
Hoogteziekte kan hoofdpijn veroorzaken; Bamyan ligt op ongeveer 2650 meter hoogte. Breng uw eerste dag rustend door en drink veel water. Als u later de hoge valleien of Wakhan bezoekt, overweeg dan om medicatie tegen hoogteziekte mee te nemen.
Motortochten en paardrijtochten worden aangeboden door lokale bedrijven. Veel bezoekers wandelen overdag zelfstandig (met een kaart en eventueel een lokale gids) en keren 's avonds terug naar het dorp. Het verkeer rijdt vaak alleen over de hoofdweg, dus u kunt paden delen met nomaden en hun kuddes. Informeer het hotelpersoneel altijd over uw geplande route en verwachte terugkomsttijd voor uw eigen veiligheid.
De meeste inwoners van Bamyan behoren tot de Hazara-etnische groep, die zich kenmerkt door Centraal-Aziatische (Mongoolse) gelaatstrekken. De Hazara zijn overwegend sjiitische moslims (met enkele soennitische minderheden) en hebben een eigen culturele identiteit. Vrouwen en meisjes dragen hier vaak kleurrijke jurken en traditionele hoofdtooien met zilveren sieraden. Mannen dragen doorgaans de ronde wollen muts. inpakken een hoed, die overal in Bamyan te zien is, in bazaars en theehuizen.
De geschiedenis van de Hazara in Bamyan wordt gekenmerkt door veerkracht. De gemeenschap heeft onder opeenvolgende regimes veel ontberingen doorstaan. Tegenwoordig zie je naast moskeeën nog steeds kleine gedenkplaatsen voor Hazara-martelaren. De gastvrijheid van de Hazara is oprecht: als je een uitnodiging accepteert voor chaiHet kan vergezeld gaan van iets zoets. het kind (gevuld platbrood) of eigendomIn de lokale keuken worden vaak gedroogde abrikozen en walnoten gebruikt in stoofgerechten of brood.
In kleine dorpjes kun je traditionele muziek tegenkomen: een snaarinstrument (rubab) bespeeld door een oudere, of het ritmische klappen bij een lokale dans (die alleen op bruiloften of festivals wordt uitgevoerd). Belangrijke festivals zijn onder andere: Maart (Perzisch Nieuwjaar) in de lente, en Ashura in de zomer (ter nagedachtenis aan Imam Hussein). Als uw bezoek samenvalt met deze periode, zult u speciale gerechten en bijeenkomsten aantreffen. Over het algemeen heerst er een sfeer van stille trots onder de inwoners van Bamyan. Ondanks het verlies van hun Boeddha's en jarenlange conflicten, straalt hun berglandschap een vredige waardigheid uit die veel reizigers zich nog lang zullen herinneren.
Mazar-i-Sharif ligt 430 km ten noorden van Kabul. Het is te bereiken met een autorit van 7-9 uur met een privévoertuig of een minibusje, of met een korte vlucht. Binnenlandse luchtvaartmaatschappijen (Kam Air, Ariana) verzorgen een paar keer per week vluchten vanuit Kabul (afhankelijk van het weer). De weg vanuit Bamyan loopt door vruchtbare vlaktes; zelfs als je tussen steden reist, is het vaak verstandig om eerst via Bamyan te rijden als je vanuit Kabul komt.
Gezien de slechte staat van de wegen in Afghanistan kunnen de reistijden sterk variëren. Een autopech of vertraging bij een controlepost kan uren extra reistijd kosten. Voor uw veiligheid en comfort kunt u overwegen te vliegen als u weinig tijd hebt. Na de landing op de luchthaven van Mazar rijdt u direct naar de stad, waar hotels zich in de buurt van de luchthaven en het centrale meer bevinden.
De bekendste bezienswaardigheid van Mazar is de Blauwe Moskee (Heiligdom van Hazrat Ali). Deze moskee uit de 15e eeuw is een adembenemende bezienswaardigheid. De grote centrale koepel en de twee minaretten zijn bedekt met turkooizen tegels en de muren zijn versierd met ingewikkelde mozaïeken en kalligrafie. Veel Afghanen (zowel sjiieten als soennieten) geloven dat hier het graf van Ali, de neef van de Profeet, is gevestigd. Hij zou hier begraven liggen. Daarom is het heiligdom een bedevaartsoord, vooral op heilige dagen.
Niet-moslims mogen het moskeecomplex betreden (vrouwen bedekken hun haar en schouders). U kunt over de binnenplaatsen wandelen en het tegelwerk bewonderen. Betreed de gebedsruimte zelf niet, deze is gereserveerd voor moslims. Een bijzonder ritueel is het voeren van duiven: mensen strooien rijst over de marmeren binnenplaats en maken foto's met de zwermen witte duiven. Kinderen zijn dol op de vogels. Buiten het heiligdom staan kraampjes waar u rijst of brood kunt kopen voor het voederritueel, evenals kaarsen om aan te steken bij het graf (hoewel het aansteken van kaarsen mogelijk beperkt is tot bepaalde tijden).
Op vrijdagmiddag is de moskee het drukst; als u dan een bezoek brengt, kleed u dan bijzonder bescheiden en houd rekening met veiligheidscontroles.
Op slechts 25 km ten westen van Mazar ligt de oude stad Balkh, ooit de "Moeder der Steden" genoemd. De belangrijkste bezienswaardigheid van Balkh is tegenwoordig de Groene Moskee (Shah Moskee), een gerestaureerde moskee uit de Timoeridische tijd met vervaagde groene koepels (vandaar de naam). Er omheen liggen ruïnes van oude stadsmuren en een zichtbare, met gras begroeide gracht. Je vindt er ook het heiligdom van Hazrat Ali van Balkh en het beroemde graf van de vader van de 13e-eeuwse dichter Rumi. Balkh is rustig maar sfeervol: ooievaars nestelen op de minaretten en de weelderige groene tuinen herinneren aan de vroegere grandeur van Balkh aan de Zijderoute.
Iets verder naar het zuiden, in de provincie Samangan, ligt Takht-e Rustam. Deze eenzame, 28 meter hoge stoepa is direct in een kalkstenen heuvel uitgehouwen. Hij dateert uit ongeveer de 3e eeuw na Christus. Een korte wandeling vanaf de snelweg brengt je naar de voet van de stoepa (in het stadje Aybak); via een trap kun je een binnenkamer bereiken. Ooit was de stoepa beschilderd en maakte deel uit van een groter kloostercomplex. Tegenwoordig staat hij eenzaam te midden van velden. Er komen maar weinig toeristen, waardoor het aanvoelt als een verborgen parel. Op het nabijgelegen terrein bevinden zich enkele gebeeldhouwde Boeddhabeelden en een kleine ruïne van een klooster.
Mazar heeft diverse comfortabele hotels. Het Zarafshan Hotel is populair bij buitenlandse bezoekers: het biedt moderne kamers, een dakterras en Engelssprekend personeel (kamers ca. $70). Vlakbij de luchthaven biedt het Baron Hotel (Mazar) een cafetaria en een businesscentrum voor ongeveer $60-$80. Middenklasse hotels (zoals Nov Hotel en Sun Flower Garden Guesthouse) zijn goedkoper ($30-$50). Een opvallend pension is Einana, met schone slaapzalen en privékamers (vooral populair bij backpackers).
De hotels in Mazar onderscheiden zich qua stijl nauwelijks; ze hebben allemaal een degelijke beveiliging en zijn vaak omgeven door hoge muren. Veel hotels hebben een eigen restaurant. Wifi is beschikbaar in de gemeenschappelijke ruimtes (hoewel de snelheid soms laag kan zijn) en het water is mogelijk niet altijd warm. Over het algemeen bieden de accommodaties in Mazar meer westerse voorzieningen dan kleinere steden, maar zijn ze nog steeds eenvoudiger dan in Kabul.
Noord-Afghanistan is een kruispunt van culturen. In het centrum van Mazar zie je Oezbeekse en Tadzjiekse invloeden: je hoort Russische en Oezbeekse muziek uit een marktkraam komen, of je ziet vrouwen in kleurrijke Oezbeekse kleding (lange jassen en hoofdbanden). Op de markten worden lamskebabs, ronde platbroden en zoete gedroogde abrikozen verkocht. De straatjes zijn minder druk dan in Kabul en mensen glimlachen gemakkelijk naar buitenlanders. In tegenstelling tot het Pashtun-zuiden nodigen mannen je hier vaak uit om te komen zitten en thee te drinken. alleen (melkachtige zwarte thee) bij een Chaikhana.
In de lente kleuren de velden rond Mazar smaragdgroen door de tarwe en bloeien de abrikozenbomen witroze. In de zomer verschijnen er langs elke weg zonnebloemen en watermeloenenverkopers. Dit is een agrarisch gebied: verkopers bieden meloenen en druiven per dozijn aan. De straten zijn breed en soms stoffig, maar je zult minder gewapende soldaten op de stoep zien – de lokale politie richt zich meer op het verkeer.
Het leven voelt hier meer ontspannen aan. Zo zie je bijvoorbeeld op Eid of vrijdagmiddag mannen vliegeren of cricket spelen in een park. Religieuze toewijding is sterk, maar de festiviteiten en het leven op de bazaar gaan er vrijer aan toe. Kinderen roepen vaak "Salam!" als ze een buitenlander zien. In dorpen in de buurt van Mazar zie je soms zelfs vrouwen als winkeliers, vooral als ze tapijten of handwerk verkopen.
Houd echter ook rekening met lokale spanningen. Mazar is over het algemeen vreedzaam, maar er zijn de afgelopen decennia wel onrusten geweest (bijvoorbeeld tussen verschillende etnische groepen). Deze betreffen zelden toeristen, maar het is verstandig om demonstraties of gewapende bijeenkomsten te vermijden. Blijf in de buurt van de bazaar en de Blauwe Moskee, tenzij je een betrouwbare lokale gids hebt.
Herat ligt in het uiterste westen van Afghanistan, slechts enkele tientallen kilometers van de Iraanse grens. Er zijn een paar keer per week binnenlandse vluchten tussen Herat en Kabul en Kandahar. Over land kunt u Herat bereiken via Kandahar (een lange zuidelijke route) of via Farah, een kortere route. De meest betrouwbare optie over land is vaak om Kabul-Kandahar en Kandahar-Herat in twee etappes af te leggen, of de reis te onderbreken in Farah.
Een andere route loopt via Iran: neem een bus van Teheran naar Mashhad en steek bij Islam Qala de grens over naar Afghanistan bij Herat. Deze route wordt door sommige reizigers gebruikt, maar vereist wel een Afghaans visum vooraf en een Pakistaans visum aan de Pakistaanse grens. Als je dit plant, zorg er dan voor dat je legaal vanuit Iran Afghanistan weer kunt binnenkomen (sommige grenswachters waren hier in het verleden verward over).
Eenmaal in Herat aangekomen, brengen taxi's je voor een paar dollar naar het stadscentrum. Belangrijke punten: de luchthaven van Herat is nieuw en veilig, maar ligt buiten de stadsmuren. De stad is vlak en compact, met veel historische bezienswaardigheden op 5-10 minuten rijden van elkaar.
De Vrijdagmoskee (Jami-moskee) in Herat is wellicht het mooiste architectonische monument van de stad. Gebouwd door Timur (Tamerlane) in het begin van de 15e eeuw, vormen de enorme koepel met turkooizen tegels en de vier minaretten een onvergetelijke aanblik. Betreed de grote centrale binnenplaats, geflankeerd door vier monumentale iwan-poorten versierd met blauwe, gele en witte mozaïeken.
Niet-moslims mogen de gebedsruimte binnen niet betreden, maar u kunt wel over de binnenplaats wandelen en het vakmanschap bewonderen. Een hoogtepunt is de oefening Boven de hoofdingangen bevinden zich panelen (met in steen gehouwen kalligrafie). 's Middags of bij zonsondergang verlicht het zonlicht de mozaïeken op levendige wijze. Vergeet bij elk bezoek niet uw schoenen uit te doen bij de ingang en vrouwen dienen hun haar te bedekken.
Tijdens de gebedstijden is de moskee gevuld met gelovigen en gesloten voor rondleidingen. Over het algemeen is de moskee buiten de vijf dagelijkse gebedsuren wel toegankelijk voor bezoekers. Lokale vrijwilligers of bewakers kunnen niet-moslims toestaan een deel van de vestibule te betreden om foto's te maken van het plafond, mits dit discreet gebeurt. De serene rust van deze plek – ver weg van het lawaai van de moderne stad – is een van de hoogtepunten van Herat.
In het centrum van Herat staat het oude fort Qala Iktyaruddin, oftewel de citadel van Herat. Deze vierkante citadel bestaat al sinds de oudheid en werd uitgebreid door Timur en latere heersers. Tegenwoordig herbergt het een klein museum en het graf van koningin Goharshad Begum.
Goharshad was de vrouw van Shah Rukh (de zoon van Timur) en liet in 1454 haar mausoleum van wit marmer bouwen. De gevel van het graf is versierd met mozaïektegels en kalligrafie. Het staat los van de hoofdmuren van het kasteel op een verhoogd platform en is goed zichtbaar vanaf de ingang van de citadel. In 2021 beschilderde een jong Talibanlid op controversiële wijze een hoek ervan, waarmee hij bezoekers eraan herinnerde dat religieuze voorschriften hier nog steeds van kracht zijn.
In het museum van de Citadel kunt u artefacten uit de regio bewonderen – munten, aardewerk en wapens uit verschillende tijdperken. Maar de echte trekpleister is een wandeling over de vestingmuren. Vanaf de top heeft u een panoramisch uitzicht van 360° over de koepels en minaretten van de oude stad, met de westelijke bergen aan de horizon.
Naast de citadel ligt de oude stad van Herat, een doolhof van steegjes met ambachtelijke werkplaatsen en bazaars. Op een breed plein (Charsi Bazaar) vindt u winkels met traditionele producten. Wandelend door de straatjes kunt u tapijtwevers tegenkomen die aan smalle weefgetouwen werken en metaalbewerkers die koperen kommen smeden.
Herat was lange tijd een belangrijk knooppunt aan de Zijderoute en de markten bruisen nog steeds van ambachtslieden. Kleurrijke Perzische tapijten (Herati-tapijten) in alle maten hangen in de deuropeningen van de winkels. In de bazaars vind je sieraden van lapis lazuli en andere edelstenen, aangezien de mineralen uit Afghaanse mijnen komen. Een deel van de bazaar telt tientallen winkels met lakwerk en armbanden (hier worden bijvoorbeeld armbanden van jade en agaat gemaakt).
De oude bazaar in het centrum (vlakbij de citadel) verkoopt specerijen, gedroogd fruit (abrikozen, pistachenoten) en handgemaakt aardewerk. Op elke hoek zie je wel een ambachtsman aan het werk: een koperen pot smeden, een vaas beschilderen of deeg vormen op een saj (bakplaat).
Buiten de stad ligt de ambachtswijk Kariz-e-Gijjam, waar je werkplaatsen kunt bekijken waar ingelegd houtsnijwerk en tegelproductie worden gemaakt. Het is zeker de moeite waard om een kort bezoekje te plannen. Tapijten uit de omliggende dorpen worden elke middag verkocht op een gemeenschappelijke bazaar; als je interesse hebt, kun je beleefd afdingen bij de lokale wevers.
Herat biedt een aantal middenklasse hotels met voorzieningen. Het Amiri Hotel (soms ook Atlantis genoemd) is een populaire keuze: schone kamers met airconditioning en ontbijt kosten ongeveer $30 per nacht. Het Ariana Hotel en Rabab zijn budgetopties ($20-$25). Voor meer comfort is er het Serena Hotel Herat (geopend eind jaren 2010), met ommuurde tuinen, een zwembad en moderne kamers voor ongeveer $50-$60. De internetverbinding is wisselend: nieuwere hotels hebben meestal wifi, terwijl kleinere pensions mogelijk kosten in rekening brengen voor internettoegang.
De meeste hotels kunnen een ophaalservice vanaf de luchthaven en simkaarten regelen. Warme douches zijn meestal aanwezig, maar de waterdruk kan variëren. Net als in Kabul gaan de hoteldeuren 's nachts op slot en is de toegang via een poort met bewakers. Bewaar uw waardevolle spullen in uw kamer en neem een klein reislampje mee als u van plan bent om in het donker rond te lopen (veel gangen zijn slecht verlicht).
Herat voelt cultureel gezien meer verwant aan Oost-Iran dan aan Kabul. De architectuur – het tegelwerk op moskeeën, zelfs de uithangborden van winkels – heeft vaak een Perzische uitstraling. De mensen spreken Dari met een zacht accent dat lijkt op Iraans Farsi. Door eeuwenlange handel zijn de inwoners van Herat over het algemeen iets vriendelijker tegenover bezoekers. Vrouwen, vooral in de zomer, dragen soms kleurrijkere chadors of lopen zelfs samen naar de winkels.
Toch zijn religieuze normen nog steeds sterk aanwezig. Je hoort de oproep tot gebed vijf keer per dag. Winkeliers onderbreken soms hun werk om te bidden, en op vrijdag sluiten de meeste bedrijven voor het belangrijkste gebed. Je ziet echter ook het normale dagelijkse leven: studenten die elkaar na schooltijd ontmoeten in cafés op straat, soldaten die een praatje maken voor theehuizen en moeders die boodschappen doen op de bazaar.
Een belangrijk punt om te weten: Herat staat bekend om de af en toe voorkomende politieke onrust. Stammenconflicten of studentenprotesten zijn hier in het verleden wel eens voorgekomen. Vermijd voor je eigen veiligheid grote menigten of politieke bijeenkomsten. Door in de toeristische gebieden te verblijven (rond de moskee en de citadel) zit je over het algemeen goed. Herat wordt beschouwd als een van de veiligere stedelijke bestemmingen en veel reizigers voelen zich op hun gemak om met een gids door delen van de stad te wandelen, zelfs na zonsondergang. Volg echter altijd de aanwijzingen van lokale autoriteiten als zij je wegleiden van een evenement of gebied.
Kandahar is de op één na grootste stad van Afghanistan en de historische zetel van de Pashtun-stammenregio (de bakermat van de Talibanbeweging). De stad voelt conservatiever en rustiger aan dan Kabul. Reizen gebeurt vaak per privéauto of nachtbus over de weg van Kabul naar Kandahar (een reis van ongeveer 8-10 uur). De route voert door de provincies Ghazni en Zabul; de wegen zijn redelijk goed, maar kunnen worden geblokkeerd door militaire konvooien of controleposten. Vluchten van Kabul naar Kandahar zijn zeldzaam en niet altijd betrouwbaar.
Bij aankomst in Kandahar valt direct de groene koepel van het heiligdom van Baba Wali (of de Moskee van de Mantel van de Profeet) op. Volgens een lokale legende is dit de plek waar de mantel van de profeet Mohammed viel toen hij naar de hemel opsteeg. Het heiligdomcomplex omvat een moskee met gouden koepels en een achthoekige omheining. Pashtun-pelgrims uit heel Zuid-India komen hierheen om hun respect te betuigen. Buitenlandse bezoekers mogen de buitenste binnenplaats betreden (vrouwen via een aparte zij-ingang) om de moskee van buitenaf te bekijken, maar het binnenste heiligdom is uitsluitend bestemd voor gebed.
Niet ver daarvandaan liggen de overblijfselen van de citadel van Kandahar. Dit oude fort is vele malen herbouwd; binnen de muren van leemsteen bevindt zich het graf van Ahmad Shah Durrani (de stichter van het moderne Afghanistan) onder een witte koepel. Vlakbij ligt de levendige Mandawi Bazaar, waar lokale producten, textiel en traditionele Kathiya-tapijten worden verkocht. Gebrande chai met kardemom wordt hier overal aangeboden bij de theestalletjes.
Pashto is de belangrijkste taal in Kandahar en je hoort het bijna overal. Zelfs onder jongeren in de stad is de kennis van het Engels minimaal. Mannen begroeten elkaar bij naam, met de toevoeging "Khan" of "Jan". Vrouwen bedekken zich volledig met lange jurken en dragen buitenshuis vaak een niqab of boerka. Als een buitenlandse vrouw op straat verschijnt, wordt ze nauwlettend begeleid door een mannelijk familielid of bewaker. Alleen reizen als vrouw in Kandahar wordt zowel door de lokale bevolking als door de autoriteiten sterk afgeraden.
De accommodatiemogelijkheden in Kandahar zijn zeer beperkt. Een paar kleine hotels en pensions in de buurt van de luchthaven of aan de rand van de stad bieden onderdak aan buitenlanders, maar veel daarvan zijn sinds 2021 gesloten. Het is het beste om vooraf accommodatie te regelen via hulporganisaties of een reisbureau. Anders kunt u terecht bij pensions van ngo's in de stad. In elk geval zijn de voorzieningen hier erg basic.
De inwoners van Kandahar staan bekend om hun stoïcijnse gastvrijheid. Als u bij een Pashtun-familie aan tafel gaat voor een dampende kop thee, serveren ze u wellicht vers brood en geitensoep of kebab. Neem een uitnodiging altijd dankbaar aan; respect tonen voor de Pashtun-gewoonten (Pashtunwali) is belangrijk. De veiligheid in Kandahar is strenger dan in andere steden; houd rekening met controleposten bij het naderen of verlaten van de stad. De Taliban zijn sterk aanwezig, dus de naleving van de regels (met name de verplichting voor vrouwen om een mannelijke begeleider te hebben) wordt strikt gehandhaafd.
Kandahar is de plek waar de Aryana-gordel de woestijn ontmoet. De zuidwestelijke winden brengen droge hitte en stof met zich mee, en dadelpalmen sieren de buitenwijken van de stad. Het is een plaats met een rijke geschiedenis en diepe tradities. Hoewel er minder toeristische attracties zijn, biedt een bezoek aan Kandahar een inkijkje in het zuidelijke hart van Afghanistan. Voor de goed voorbereide reiziger laat het de veerkracht van het land zien – zelfs in de meest conservatieve uithoeken schijnt de gastvrijheid door de bescheiden muren en zonovergoten straten heen.
Voor een avontuurlijke reis buiten de grote steden biedt Afghanistan extreme bestemmingen – maar die vereisen moed, tijd en de bereidheid om ontberingen te doorstaan. In de provincie Nuristan (noordoost) liggen dorpen verscholen in steile bossen, waar de mensen nog steeds oude Indo-Iraanse talen spreken en eeuwenoude tradities in ere houden. Er zijn geen toeristische voorzieningen en reizen naar dit gebied is alleen geschikt voor goed voorbereide trekkers. De weg eindigt in het stadje Kamdesh; vanaf daar moet je te voet verder trekken om dorpen zoals Parun te bereiken. De lokale politie verwacht je vergunning van de provincie Khost en een geregistreerde gids te zien als je hierheen reist.
De Wakhan-corridor (in het uiterste noordoosten) strekt zich uit tussen Tadzjikistan en Pakistan. Deze is bereikbaar met een 4x4 via de ruige Wakhjir-pas (alleen open in de zomer met vergunning). De smalle vallei mondt uit in het hoge Pamir-plateau. De hoofdweg loopt van Ishkashim (Badakhshan) naar Bozai Gumbaz en passeert Ismaili-dorpen zoals Langar en Quqing. Het landschap is typisch Himalaya-achtig: scherpe pieken (waaronder Noshaq, 7485 m) flankeren de weg en Kirgizische joerten staan verspreid over de zomerweiden. Trekking tussen de dorpen in de Wakhan is een meerdaagse expeditie door rivierdalen. Er is geen accommodatie – je kampeert of verblijft in zeer eenvoudige lokale pensions. Je moet je eigen proviand meenemen. Buitenlanders hebben speciale toestemming van Kabul nodig om het uiterste noordoosten te betreden en moeten zich vervolgens registreren bij de autoriteiten in Ishkashim.
Buiten Bamyan blijven de provincies Ghor en Badghis grotendeels onontdekt door toeristen. In Ghor (ten zuiden van Bamyan) komen fragmenten van de geschiedenis tevoorschijn uit de kronkelende valleien (zoals de Minaret van Jam), maar de wegen kunnen buiten de zomer onbegaanbaar zijn. De weg over de Shibarpas is in de winter gesloten, dus Ghor kan het beste in de zomer bezocht worden met een gids die een karavaan begeleidt. De provincie Ghazni, op weg naar Kandahar, biedt ook afgelegen passen, maar kies deze route alleen met een ervaren lokale gids.
Deze afgelegen reizen zijn niet voor de doorsnee reiziger. Ze vereisen speciale vergunningen, lokale gidsen, kampeeruitrusting en de bereidheid om je volledig af te zonderen. Mobiel bereik is er niet en medische hulp is pas na dagen beschikbaar. Als je geen ervaring hebt met reizen in de wildernis of het geduld niet hebt voor eindeloze controleposten, is het verstandiger om je te houden aan de gebaande paden van Bamyan, Mazar en Herat. Wie verder durft te reizen, wordt beloond met absolute eenzaamheid, spectaculaire landschappen en ontmoetingen met culturen die vrijwel onaangetast zijn door de moderne wereld.
Afghaanse maaltijden volgen een rijke traditie. Het ontbijt bestaat vaak uit warm platbrood (naan) met boter, kaas of jam, vergezeld van zoete chai (zwarte thee met suiker). In steden als Kabul of Mazar vind je straatverkopers die bolani (gebakken brood gevuld met aardappelen of prei) of kebabspiesjes verkopen als ochtendhapje. Een ander veelvoorkomend ontbijt is een omelet met uien of simpelweg gekookte eieren met naan en thee.
Voor lunch en diner kunt u rijst- en vleesgerechten verwachten. Het nationale gerecht is Kabuli pulao: geurige rijst met rozijnen, wortels en reepjes lams- of rundvlees. U ziet langs de weg lamsbouten aan het spit draaien of kippen gegrild boven houtskool. Stoofschotels (qorma genoemd) sudderen de hele dag door – bijvoorbeeld sabzi (spinazie met lamsvlees) of aloo gosht (aardappel met vlees). Dumplings zijn populair: mantu (gestoomde vleesdumplings met yoghurt en munt) en ashak (gekookte dumplings met knoflook en bieslook). Vegetariërs vinden gerechten zoals shorwa (groentesoep) of boranee (yoghurt met spinazie), maar veel maaltijden bevatten vlees.
In kleinere steden en bazaars eet je heel eenvoudig: een kom rijst, een geitenbout en misschien een kleine salade van uien en tomaten. Cafés in grotere steden bieden wellicht platbrood met feta of gegrilde kebabs met naanbrood aan. Straatvoedsel is relatief veilig: probeer geroosterde maïs, gedroogd fruit of samosa's Gefrituurde snacks tussen de maaltijden door om de honger te stillen.
Over het algemeen is de Afghaanse keuken eenvoudig, voedzaam en niet erg pittig (er worden wel chilipepers apart geserveerd als je van pittig houdt). Verwacht veel brood, vlees, rijst en yoghurt. Geniet van de gezamenlijke maaltijden en de eindeloze thee – brood en thee delen is immers hoe Afghanen "welkom" zeggen.
Reizen in Afghanistan vereist planning. Tussen steden zijn de belangrijkste opties gedeelde taxi's (minibusjes), privéauto's, nachtbussen of vliegtuigen. Gedeelde minibusjes rijden vaste routes (bijvoorbeeld Kabul-Bamyan, Bamyan-Mazar) en kosten $5-$15, afhankelijk van de afstand. Ze wachten tot ze vol zijn voordat ze vertrekken, dus de vertrektijden kunnen onvoorspelbaar zijn. Nachtbussen (grote slaapbussen) verbinden grote steden zoals Kabul-Herat of Kabul-Bamyan. Deze bussen zijn vaak erg eenvoudig (soms zonder verstelbare stoelen) en rijden meestal langzaam vanwege de veiligheid.
Een huurauto (met chauffeur) biedt de meeste flexibiliteit. De prijzen variëren afhankelijk van het type voertuig, maar reken op $100-$150 per dag voor een comfortabele sedan (inclusief brandstof en chauffeur). Dit is voordelig als je de auto deelt met een kleine groep. Het geeft je de mogelijkheid om onderweg van het uitzicht te genieten en de krappe busjes te vermijden.
Binnenlandse vluchten verbinden belangrijke steden (Kabul-Herat, Kabul-Mazar, Mazar-Herat) en duren 1-2 uur. Afghaanse luchtvaartmaatschappijen (Kam Air, Ariana) bieden deze routes aan, die doorgaans tussen de $80 en $120 kosten voor een enkele reis. Vliegen kan tijd besparen, maar de vluchtschema's zijn beperkt en annuleringen vanwege het weer komen vaak voor. Boek alleen vluchten als je flexibel bent in je reisschema.
Ter vergelijking: hotels in Kabul of Mazar beginnen bij $60-$80 voor een middenklasse hotel en lopen op tot $150 of meer voor een luxe hotel (Serena, Inter-Continental). In Bamyan of kleinere steden kosten middenklasse hotels $20-$50. Een maaltijd op straat kost $1-$3; in restaurants $5-$15. Een ritje met de lokale bus of gedeelde taxi tussen steden kost meestal minder dan $10. Gidsen: $30–$50 per dag (inclusief auto). Bevestig en betaal de gidskosten altijd contant aan het einde van de dag.
Een simkaart kopen is eenvoudig op stadsmarkten (Roshan, Afghan Wireless of Etisalat). Abonnementen met data kosten slechts een paar dollar. De dekking is goed in steden en langs hoofdwegen, maar kan in afgelegen berggebieden verdwijnen. Wifi in hotels is meestal beschikbaar in de duurdere hotels, soms tegen betaling. Houd rekening met frequente storingen en zorg dat u offline kaarten en reisgidsen bij de hand hebt. Download de benodigde kaarten, taalgidsen of entertainment voordat u op reis gaat.
De veiligheidssituatie in Afghanistan is sinds 2021 drastisch veranderd. De Taliban-regering verkondigt stabiliteit en op veel plaatsen zijn de vuurgevechten van de opstandelingen beëindigd. Toch blijven de risico's ongelijk verdeeld. In het zuiden (Helmand, Kandahar, Uruzgan) zijn schermutselingen gemeld door aan ISIS gelieerde groeperingen. Kabul zelf werd in 2024 getroffen door een grote bomaanslag, wat aantoont dat aanslagen met een grote impact nog steeds kunnen plaatsvinden. Geïsoleerde sektarische aanslagen door ISIS-K blijven in bepaalde steden een probleem.
Ondanks de alarmistische berichten in de media, melden veel reizigers dat ze zich verrassend veilig voelen, vooral op georganiseerde routes. Taliban-controleposten zijn er in overvloed, maar verlopen ordelijk: als je de juiste papieren bij je hebt en respect toont, eindigen de meeste controles met een beleefde knik. Kleine criminaliteit (berovingen, zakkenrollen van buitenlanders) komt vrijwel niet voor; de lokale bevolking zorgt uit gastvrijheid voor de toeristen in hun dorp. Sterker nog, politieagenten in Bamyan of Mazar kunnen je zelfs uit beleefdheid waarschuwen om bij elkaar te blijven als je uit elkaar gaat.
Het grootste gevaar zijn verkeersongelukken. Bergwegen zijn bochtig; bestuurders delen de weg met voetgangers, geiten en af en toe een militair konvooi. Draag altijd een veiligheidsgordel en reis indien mogelijk overdag. Als u een voorzichtige reiziger bent, is de kans groter dat u last krijgt van een jetlag of hoogteziekte dan van geweld.
De mogelijkheden voor reisverzekeringen zijn zeer beperkt: slechts een paar gespecialiseerde verzekeraars (zoals IATI of Travelex) bieden polissen aan die Afghanistan dekken. Lees de kleine lettertjes goed – veel polissen sluiten ontvoering of evacuatie per helikopter uit, tenzij je daar extra voor betaalt. Westerse ambassades werken met een beperkt budget en er is geen garantie op snelle hulp als er iets misgaat. Ga ervan uit dat je volledig zelf verantwoordelijk bent.
Voor mannelijke reizigers is alleen reizen buiten het Pashtun-gebied in het zuiden gebruikelijk, hoewel het eenzaam kan aanvoelen. Vrouwelijke reizigers sluiten zich over het algemeen aan bij georganiseerde groepen of nemen een mannelijke begeleider mee. Ervaren vrouwelijke journalisten melden dat ze zich vaak fysiek veilig voelen (de lokale bevolking houdt een oogje in het zeil), maar dat ze zich wel aan strikte bescheidenheidsregels moeten houden en niet zomaar vrij rond kunnen lopen.
Samenvattend is Afghanistan veiliger voor toeristen dan velen denken, maar zeker niet zonder risico's. De grootste gevaren zijn momenteel logistiek van aard – autopech, hoogteverschillen, lange autoritten – in plaats van gericht geweld. Neem altijd de officiële reisadviezen ter harte (die doorgaans zeer voorzichtig zijn), maar combineer deze met actuele ervaringen van reizigers ter plaatse. Wees voorbereid, blijf alert en onthoud dat de vriendelijke mensen die je ontmoet vaak zwaarder wegen dan de statistieken.
Lente (maart-mei): De lente is misschien wel het meest aangename seizoen. De smeltende sneeuw kleurt de valleien groen en de berghellingen zijn bedekt met wilde bloemen. De abrikozenbloesems van Ghazni en de klaprozenvelden van Wakhan bloeien in april. De dagen zijn mild (15-25 °C, zelfs op grote hoogte) en de nachten koel. De meeste wegen zijn eind maart weer open. Als de Ramadan echter in de lente valt (dit verschilt per jaar), houd er dan rekening mee dat restaurants eerder sluiten en dat je overdag minder energie hebt. Dit seizoen is ideaal om te wandelen, bezienswaardigheden te bekijken en te genieten van het weelderige en geurige landschap.
Zomer (juni-augustus): De zomer in de vlaktes is heet en droog. In Kandahar of Helmand lopen de temperaturen overdag vaak op tot 40°C. In Kabul blijft het rond de 30-35°C. De hitte maakt een bezoek aan steden in het laagland vermoeiend; veel Afghanen blijven 's middags binnen. Toch heeft de zomer ook zijn voordelen: het is de enige periode om de hooggelegen gebieden te bezoeken. Wakhan en Nuristan worden dan begaanbaar, met bloeiende alpenweiden in juli en augustus. Meren zoals Band-e-Amir kleuren melkblauw in de felle zon. Bovendien is het zicht helder (geen mist of modder), waardoor de uitzichten op de bergen spectaculair zijn. Als u in de zomer reist, neem dan voldoende water en zonnebrandcrème mee en plan om tijdens de heetste uren in de schaduw te rusten.
Herfst (september-november): In de herfst koelt het weer vanaf september geleidelijk af. Dit is het op één na beste seizoen om te reizen. De oogst is overvloedig: tarwevelden kleuren goudgeel en de druiven- en granaatappeloogst begint in oktober. De rivieren stromen vol door het smeltwater uit de bergen. De nachten worden fris, vooral tegen eind november, en op grotere hoogte is een lichte regen of sneeuwval mogelijk. Het landschap krijgt een zachte gloed – bruine vlaktes en gele populieren overdag, heldere sterren 's nachts. Na september nemen de toeristenstromen af, dus oktober kan een geweldige tijd zijn om de monumenten rustiger te bezoeken. Houd er wel rekening mee dat sommige hooggelegen wegen (naar Bamyan en Wakhan) vanaf november moeilijk begaanbaar kunnen worden.
Winter (december-februari): De winter kan streng zijn in de bergen. In Bamyan en op de hogere passen valt veel sneeuw; de meren van Band-e-Amir bevriezen tot een surrealistisch wit vlak. Kabul en Herat daarentegen kennen relatief zonnige winters (dagtemperaturen tussen 5 en 15 °C, nachten onder het vriespunt). Veel binnenlandse wegen (naar Bamyan, Wardak en Nuristan) zijn afgesloten of zeer onbegaanbaar. Het vluchtschema is beperkt. Sommige reizigers geven de voorkeur aan Kabul in de winter vanwege de rustige straten en de goedkope hotels buiten het hoogseizoen. Als u in de winter reist, neem dan warme kleding, een donsjack en voldoende warme dranken mee. Controleer van tevoren of er wegafsluitingen zijn; de snelweg van Bamyan naar Parwan is bijvoorbeeld vaak al in januari geblokkeerd. Desondanks kan het contrast in de winter – besneeuwde bergtoppen en de damp van de bazaar – een unieke ervaring zijn, met weinig toeristen.
Seizoenstip: Over het algemeen zijn maart-mei en september-november de beste periodes. Houd rekening met het regionale klimaat: als je de Hindu Kush wilt bezoeken wanneer deze groen is, kies dan voor de lente of de vroege zomer. Als je de voorkeur geeft aan koelere valleiwandelingen en oogstfeesten, is de herfst het meest geschikt. De winter is alleen voor geharde reizigers die bestand zijn tegen sneeuw en kou.
Met nog maar één week te gaan, richt je je op het noord-centrale circuit.
– Dag 1 (Kabul): Kom aan, regel je provinciale vergunning bij het Ministerie van Informatie en bezoek het Sakhi-heiligdom of de vogelmarkt als de tijd het toelaat. Bespreek 's avonds je reisschema en regel je vervoer voor de volgende dag.
– Dag 2–3 (Bamyan): Reis per minibus (5-6 uur) naar Bamyan. Besteed de eerste dag aan een bezoek aan de Boeddha-nissen, het lokale museum en de ruïnes van de Stad der Schreeuwen. Op de tweede dag bezoekt u het Band-e-Amir Nationaal Park (6-8 uur heen en terug) om de turquoise meren te bewonderen. Keer terug naar Bamyan voor de overnachting.
– Dag 4–5 (Mazar-i-Sharif): Reis noordwaarts naar Mazar (nachtrit of korte vlucht vanuit Bamyan). Bezoek bij aankomst de Blauwe Moskee en het plein. Maak de volgende dag een excursie naar Balkh (25 km verderop) om de Groene Moskee en de ruïnes van de oude stad te bekijken, en bezoek op de terugweg Takht-e Rustam. Overnacht in Mazar voordat u terugreist.
– Dag 6 (Terug naar Kabul): Keer per bus of auto terug naar Kabul (u kunt de reis indien nodig in Bamyan onderbreken) en rust uit.
– Dag 7 (Vertrek): Gebruik de resterende tijd voor een laatste stadsrondleiding of om te winkelen in Kabul, en vertrek daarna.
Deze rondreis van een week houdt de reistijd relatief kort en brengt je langs de belangrijkste hoogtepunten. Houd er rekening mee dat de meeste reisdagen lang zijn, dus plan rustpauzes in. Als je iets overslaat, is dat meestal Bamyan of Balkh, afhankelijk van je interesses.
Een reis van twee weken stelt je in staat om na het noorden ook het westen en zuiden te verkennen.
– Dag 1–2 (Kabul): Hetzelfde als hierboven – vergunningen, snelle rondleiding door Kabul.
– Dag 3–4 (Bamyan): Zoals hierboven vermeld: de Boeddha's en Band-e-Amir.
– Dag 5-6 (Kandahar): Reis per auto of vliegtuig naar Kandahar. Verken de centrale bezienswaardigheden: het heiligdom van Baba Wali, de oude citadel en de bazaars. Proef de Pashtun-keuken (Kabuli pulao, bolani) in lokale restaurants. Houd er rekening mee dat een buitenlandse vrouw een mannelijke begeleider nodig heeft voor uitstapjes buiten de stad.
– Dagen 7-9 (Herat): Vanuit Kandahar (via het beperkte vluchtschema van Kandahar of een lange busreis via Farah) reis je naar Herat. Dag 7 breng je door met aankomen en uitrusten, dag 8 met een bezoek aan de Grote Moskee en de Citadel, en dag 9 met een bezoek aan lokale bazaars en musea.
– Dagen 10-12 (Mazar-i-Sharif): Reis noordwaarts (vlieg via Kabul of maak een lange autorit) naar Mazar. Bezoek de Blauwe Moskee, Balkh en de omgeving zoals in het plan voor een week. Je hebt hier een extra dag om uit te rusten of meer bezienswaardigheden in Mazar te bekijken (misschien een picknick aan de rivier).
– Dag 13-14 (Terugkeer naar Kabul): Dag 13 breng je door met de terugreis naar Kabul (je kunt eventueel nog een nacht in Bamyan doorbrengen). Op dag 14 arriveer je in Kabul en maak je je klaar voor vertrek.
Deze route omvat alle belangrijke regio's en biedt 2-3 dagen in elke grote stad. Door in een zigzagpatroon te rijden (Kabul→Bamyan→Kandahar→Herat→Mazar→Kabul) vermijd je dat je dezelfde route terug moet afleggen. Vergunningen: vergeet niet om alle volgende provincies (Kabul, Bamyan, Kandahar, Herat, Balkh, Samangan) vanaf het begin op je vergunningslijst te zetten. Coördineer de logistiek (met name vluchten) zorgvuldig in geval van vertragingen.
Met drie weken kun je na de bovenstaande rondreis van twee weken echt bijzondere gebieden verkennen.
– Dag 1–10: Zoals in het reisschema van twee weken (Kabul, Bamyan, Kandahar, Herat, Mazar).
– Dagen 11–13 (Nuristan): Keer terug naar Kabul en neem vervolgens een binnenlandse vlucht naar Jalalabad (Nangarhar). Vanuit Jalalabad rijd je noordwaarts naar Kunar en verder naar Nuristan (vergunningen zijn nodig in elk district). Trek een paar dagen door in gebieden zoals Nargi of Parun met een ervaren lokale gids, en overnacht in een eenvoudig pension of kampeer.
– Dagen 14-16 (herstel in Kabul): Reis terug naar Kabul, rust uit en koop eventuele extra voorraden (of plan een reservedag in voor eventuele vertragingen).
– Dagen 17-19 (Wakhan-corridor): Vlieg of rijd naar Faizabad (Badakhshan). Ga vandaar oostwaarts over de Wakhan-snelweg. Bezoek dorpen zoals Ishkashim (aan de grens met Tadzjikistan) en overnacht in eenvoudige homestays. Als de tijd het toelaat, maak dan een tweedaagse trektocht naar Bozai Gumbaz of naar de Khargush-pas. Hiervoor zijn speciale vergunningen uit Kabul nodig en mogelijk een gewapende escorte, volgens de huidige regelgeving.
– Dag 20-21 (Afronding in Kabul): Reis terug naar Kabul via Faizabad en Fayzabad (vereist een creatieve route), of vlieg indien mogelijk. Breng de laatste dag ontspannen door met winkelen in Kabul vóór vertrek.
Dit drieweekse reisplan is intensief. Het voegt wildernistrektochten in Nuristan en Wakhan (beide zeer afgelegen) toe aan de hoofdroute. Ga er alleen op in als je geen tijdsbeperkingen hebt en extreem flexibel bent. Voor elke trektocht zijn mogelijk aparte vergunningen of toestemmingen van de lokale bevolking nodig. Als alternatief, als je een meer gematigde reis van drie weken wilt, kun je de extra tijd in Kandahar, Bamyan of Herat gebruiken voor meerdaagse wandelingen of culturele bezoeken (bijvoorbeeld een hele dag in Bamyan om te wandelen of in Herat om dorpen te bezoeken).
Als je weinig tijd hebt (4-5 dagen), concentreer je dan alleen op Kabul en Bamyan:
– Optie: Dag 1: Kabul (aankomst, vergunningen). Dag 2: Bamyan (reis, Boeddha's). Dag 3: Bamyan (Band-e-Amir). Dag 4: Kabul (terugreis en terugvlucht). Korte uitstapjes buiten dit kerngebied zullen gehaast aanvoelen, dus het is beter om minder plaatsen goed te bezoeken.
Wat te zeggen en te doen: Als je bij een controlepost wordt aangehouden, begroet de agent dan kalm. "Vrede zij met u" En een glimlach. Houd beide handen aan het stuur (als u zelf rijdt) of op uw schoot als u passagier bent, en vermijd abrupte bewegingen. Agenten zullen basisvragen stellen: uw nationaliteit, waar u vandaan komt, waar u naartoe gaat en met wie u reist. Antwoord kort en bondig. Als u uw vergunning volgt, zeg dit dan duidelijk en laat de vergunning zien. Bijvoorbeeld: "Ik kom uit Canada en bezoek de Boeddha-site in Bamyan." Als de agent vraagt wie er met u meereist, noem dan de naam van uw gids of vriend.
Veelgestelde vragen en antwoorden zijn onder andere: – "Waar kom je vandaan?" – “I am [Your Nationality].” – "Waar ga je heen?" – Vermeld de stad of bezienswaardigheid en uw reden (bijvoorbeeld: "Ik ga een bezoek brengen aan Nationaal Park Band-e-Amir"). – Met wie reis je? – Wijs naar je gids of zeg “mijn gids.” – “Hoe lang blijf je?” – Geef de geplande verblijfsduur op, overeenkomend met uw visum (bijvoorbeeld "ongeveer twee weken in totaal").
Lichaamstaal: Zit rechtop en hang niet onderuit. Zet uw zonnebril of pet af voordat u spreekt. Laat de agent documenten aannemen in plaats van ze krampachtig vast te houden en nerveus over te komen. Als u tijdens het wachten een slokje water wilt drinken of uw kleding wilt rechtzetten, doe dit dan rustig. Gaap, frons of sla uw armen niet over elkaar. Een ontspannen maar attente houding getuigt van respect.
Documenten weergeven: Zorg dat u uw paspoort en reisvergunning altijd bij de hand hebt, de een op de ander. Geef ze aan de uitgestoken hand van de bewaker wanneer daarom wordt gevraagd. U kunt ze ook onopvallend met beide handen uit uw tas halen, in het volle zicht van de agent, voordat hij in uw voertuig stapt. Blijf rustig zitten en wacht geduldig terwijl de agent uw documenten controleert. Controleer, zodra uw documenten zijn teruggegeven, of alles er nog is voordat u wegrijdt.
Als er problemen ontstaan: Als een agent boos lijkt of een vraag stelt die je niet begrijpt, blijf dan kalm. Ga niet in discussie. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: "Het spijt me, ik bedoel geen problemen te veroorzaken" (in het Dari: “Bebakhshid, intentie man kharab nabud”) en probeer het dan te verduidelijken. Vaak lost een korte wachttijd of een beleefde verontschuldiging het probleem op. In extreme gevallen (zoals wanneer u ongewoon lang wordt opgehouden) kunt u respectvol verzoeken om een hogere functionaris te spreken door te zeggen "Wat, meneer?" which means “Sir, [the senior officer].”
Taliban-vlaggen: Het is gebruikelijk om Taliban-vlaggen te zien bij controleposten of op voertuigen. Een kleine Taliban-vlag in je auto (bijvoorbeeld een miniatuur witte vlag met Arabisch schrift) kan samenwerking signaleren. Als je er een toont en een agent merkt het op, steek dan je duim omhoog of zeg iets dergelijks. "Groeten"Dit gebaar is niet verplicht, maar kan een interactie versnellen.
De-escalatie: Als u bij een controlepost wordt verzocht uit de auto te stappen, doe dit dan langzaam en rustig. Laat hen uw documenten of telefoon bewaren. Als ze een fouillering vereisen, doe dan een stap achteruit en blijf rustig staan. Het helpt om hen aan te kijken met uw handen ontspannen voor u. Draai u niet om en loop niet abrupt om. Als ze u vragen iets te doen (zoals uw auto verplaatsen), gehoorzaam dan. Een simpele knik en “Tashakur, Khan” ("Dank u wel, meneer") in het Dari is vaak het einde van een tussenstop. Meerdere tussenstops zijn normaal tijdens elke reis; elke tussenstop zal naarmate je verder reist steeds meer als routine aanvoelen.
Afghanistan kan sociaal gezien erg intens aanvoelen: uitnodigingen voor chai of een maaltijd zijn overal. Voor een rustige middag kun je het beste een afgelegen plekje opzoeken. In Kabul bieden bijvoorbeeld de tuinen van de Britse Hoge Commissie (op afspraak) of de schaduwrijke binnenplaats van het Serena Hotel een oase van rust. Sommige binnenplaatsen langs Darulaman Road kunnen rond het middaguur bijna verlaten zijn.
Bamyan is ideaal voor wie op zoek is naar rust en afzondering: Maak een korte wandeling vanuit de stad naar valleien zoals Waras of Koktebel, waar je urenlang kunt wandelen zonder een andere reiziger tegen te komen. De vroege ochtenden in Bamyan kunnen bijzonder rustig zijn, wanneer de boeren de velden klaarmaken. Ook buiten Mazar kan een wandeling langs de oevers van de Darband-rivier of door de nabijgelegen boomgaarden opmerkelijk vredig zijn.
Voor een langzame reiservaring is het belangrijk om op te gaan in de dagelijkse routine. Drink een kopje thee en observeer in plaats van van de ene bezienswaardigheid naar de andere te rennen. In Herat kan een café aan Kohistan Road een oase van rust zijn om mensen te kijken. Lees of schrijf in een dagboek op rustige plekken zoals het oude Gazur Gah-heiligdom of de kunstenaarswijk Shahr-e Naw in Herat. Door je tijd goed in te delen – bijvoorbeeld door twee uur in plaats van één uur in een museum door te brengen, of een lange pauze te nemen bij een theestalletje langs de weg – kun je de sfeer in je opnemen en overprikkeling voorkomen.
Als u een aanbod van gastvrijheid moet afslaan, doe dit dan beleefd. Als u bijvoorbeeld in een huis bent uitgenodigd maar u moet verder, zeg dan "shukran" (dank u wel) en dat u uw reis moet vervolgen. Afghanen zullen begrijpen dat u een andere afspraak heeft of terug moet naar uw hotel. Betuig altijd uw dankbaarheid voordat u vertrekt.
Omarm tot slot de momenten van stilte. Veel reizigers ontdekken dat Afghanistan net zo goed een plek is om te reflecteren als om bezienswaardigheden te bekijken. Een wandeling bij zonsopgang rond de Boeddha-tempel of een zonsondergang bij de historische muren van Herat kan meditatief zijn. In de Afghaanse theehuizen is het geen probleem als je rustig alleen zit – bestel gewoon een kop groene thee en neem plaats. Niemand zal je dwingen om te praten; een beleefde knik of een vriendelijke glimlach is voldoende gezelschap voor een introverte reiziger.
Toerisme en buitenlandse valuta waren nooit belangrijke prioriteiten voor het oude regime, maar tegenwoordig probeert de Taliban openlijk buitenlandse bezoekers te lokken. Het Ministerie van Informatie en Cultuur (met kantoren in Kabul en enkele provincies) en lokale toerismecomités spreken zich positief uit over het verwelkomen van toeristen. Ambtenaren noemen vaak het creëren van banen en het verkrijgen van buitenlandse valuta als voordelen. In Bamyan of Mazar hebben lokale bestuurders reizigers verteld dat ze buitenlandse bezoekers verwelkomen als bron van inkomsten en als symbool van normaliteit. Dit betekent dat als je je aan de regels houdt (vergunningen, kledingvoorschriften, gedrag), veel lokale commandanten je graag zien verblijven en geld in hun gebied willen besteden. Zo kan de eigenaar van een pension in Bamyan je bijvoorbeeld openlijk bedanken voor je verblijf en voor het aanmoedigen van anderen om te komen.
Desondanks is er nog steeds sprake van bureaucratie. Verwacht dat ambtenaren veel vragen stellen of om papierwerk vragen – vaak doen ze gewoon hun werk. Als je je aan de regels houdt (bijvoorbeeld door in te stemmen met een vriendelijke aanwijzing van een bewaker om je te bedekken), gaat het systeem verder. De algemene boodschap is: "Volg onze wetten en je kunt reizen." Veel reizigers merken dat, zodra de formaliteiten zijn afgerond, de controleposten kort en zelfs vriendelijk verlopen en de rest van de reis zonder problemen verloopt.
De officiële regels van de Taliban kunnen verwarrend zijn. Sommige decreten worden online of in openbare mededelingen gepubliceerd (bijvoorbeeld kledingvoorschriften voor vrouwen, of verboden op muziek en kiosken met luidsprekers). De handhaving ervan wordt echter meestal door voorbeeldgedrag geleerd of mondeling doorgegeven. Je krijgt geen pamflet aan de grens.
In de praktijk komen dorpelingen en politie de normen en waarden te weten via informele kanalen: mondelinge overlevering, de lokale radio of voorschriften op moskeemuren. De meeste buitenlanders leren de regels kennen door een gids te vragen of door het gedrag van de lokale bevolking te observeren. Zo hangt er bijvoorbeeld geen bord dat muziek in auto's verbiedt, maar als een controleur popmuziek hoort, zal hij je vragen om het uit te zetten. Evenzo zou je kunnen opmerken dat mannen aan een bepaalde kant van de stad nooit vrouwen de hand schudden en beseffen dat dit een gangbare etiquette is.
Bij twijfel is het beter om het zekere voor het onzekere te nemen. Je gids zal je helpen bij het interpreteren van ongeschreven regels: als je bijvoorbeeld niemand ziet lunchen op straat tijdens het gebed, leer je dat ook niet te doen. Na verloop van tijd zul je de patronen in de vragen bij controleposten herkennen (vaak dezelfde vijf), wat aangeeft waar de autoriteiten prioriteit aan geven. De sleutel is om discreet te observeren en vragen te stellen – Afghanen begrijpen over het algemeen dat buitenlanders nog aan het leren zijn en zullen een bezoeker niet straffen voor eerlijke vergissingen.
De strengheid van de Talibanregels verschilt per provincie. In Kandahar en Helmand hanteren lokale commandanten de meest conservatieve interpretatie: buitenlandse vrouwen zonder boerka en mannelijke begeleider worden simpelweg niet geacht daarheen te reizen. In Herat en Mazar-e-Marcus is de handhaving milder: mannen en vrouwen kunnen samen in een familiehuis verblijven (vooral in sjiitische gemeenschappen) en controleposten beperken zich doorgaans tot het controleren van documenten. De Hazara-autoriteiten in Bamyan zijn ook relatief soepel; aangezien weinig vrouwen hier alleen reizen, richt de handhaving zich op elementaire fatsoenlijkheid (bedekte schouders, enz.).
Zelfs binnen een stad verschillen de normen per wijk. In de diplomatieke wijk van Kabul (Wazir Akbar Khan) worden kledingvoorschriften zeer serieus genomen vanwege de hoge zichtbaarheid, terwijl men in een drukke bazaar buiten de ringweg meer aandacht besteedt aan de dagelijkse handel en minder aan mode (hoewel bescheidenheid nog steeds wordt verwacht).
Controleposten verschillen ook: op het platteland worden ze soms bemand door jonge vrijwilligers die een praatje met je maken, terwijl controleposten in steden vaak bemand worden door militairen met een formelere rang. Als je als alleenreizende vrouw reist, kun je in Kandahar rekenen op een grondigere ondervraging, maar in het noorden is dat minder het geval. Een man die alleen reist, komt er over het algemeen zonder problemen doorheen na de eerste vragen (die overigens wel moeten overeenkomen met zijn vergunning).
De angst voor de Taliban kan ervoor zorgen dat bezoekers zich zorgen maken over elke mogelijke misstap. In werkelijkheid vallen de meeste klachten in twee categorieën: bureaucratie en moraliteit.
Wat de papieren betreft, is het ontbreken van een geldig visum, vergunning of intercitypas de meest zekere manier om teruggestuurd te worden. Als u zonder vergunning voor de provincie waar u naartoe reist in een bus stapt, kunt u verwachten dat u bij de laatste controlepost wordt teruggestuurd. De oplossing is simpelweg geduld hebben en de juiste documenten bij de hand hebben. Er kunnen kleine boetes worden opgelegd voor ontbrekende documenten (ongeveer 500-1000 AFN), maar dit zijn meestal vaste bedragen, geen smeergeld.
Op moreel vlak maken de Taliban zich vooral zorgen over openlijk gedrag. Het filmen van vrouwen of meisjes zonder toestemming, het luidkeels bekritiseren van functionarissen, het vertonen van tekenen van taboepraktijken of het drinken in het openbaar zijn zaken waar ze zich op richten. Als een reiziger bijvoorbeeld luidkeels het regime bekritiseert op sociale media, zullen de lokale autoriteiten zeker ingrijpen. Maar het rustig lezen van een Engelstalige krant in je hotel, of het discreet fotograferen in het openbaar, trekt geen aandacht. Zelfs veel lokale politieagenten beschouwen toeristen niet standaard als criminelen; ze letten er meer op of je je aan de regels houdt dan dat ze je willen straffen.
Kortom, toeristen komen meestal in de problemen door onwetendheid (vergeten vergunning, per ongeluk een badhuis voor mannen binnengelopen, enz.) in plaats van opzettelijke ongehoorzaamheid. Zolang je respectvol blijft en je aan de regels houdt, laten de meeste Taliban je gewoon verdergaan. Ze begrijpen dat je gekomen bent om geld uit te geven en goede wil te tonen, niet om hen de les te lezen. Incidenten die de krantenkoppen halen – arrestaties of boetes – zijn zeldzaam voor gewone reizigers. Mocht je toch een vervelende ervaring hebben, blijf dan kalm, volg de instructies op en beschouw het als een leerervaring.
Vóór de komst van de islam was Afghanistan bezaaid met boeddhistische tempels en stoepa's. Slechts een paar daarvan zijn bewaard gebleven. Takht-e Rustam (provincie Samangan) is een klassiek voorbeeld: een 28 meter hoge stoepa, uitgehouwen in een rotswand, daterend uit het Kushan-tijdperk (circa 3e eeuw). Je kunt deze holle toren van binnen bekijken. Vlakbij bevindt zich de ruïne van een klein klooster met een plat dak en een meditatiekamer waar ooit monniken woonden. Een andere oude stoepa is te vinden in Cheshmeh-ye Sokhta, vlakbij Kabul (hoewel deze nu grotendeels onder de grond ligt).
De meeste tastbare boeddhistische overblijfselen bevinden zich rond Bamyan. Naast de enorme Boeddha-nissen (die nu leeg zijn) en Shahr-e Gholghola, kunt u kleinere stoepa's en gebeeldhouwde torso's van Bodhisattva's op rotswanden aantreffen. In Fayzabad (Badakhshan) bevinden zich twee ruïnes van stoepa's in een dorp. Deze locaties bevinden zich bijna altijd in de open lucht, dus geniet ervan bij zonsopgang of zonsondergang wanneer het licht zacht is.
Na de komst van de islam werd Afghanistan de thuisbasis van vele dynastieën, die elk hun eigen architectonische stijl achterlieten. Een van de meesterwerken is de minaret van Jam (11e-12e eeuw), een hoge, spiraalvormige bakstenen toren in de afgelegen provincie Ghor. Het oppervlak is bedekt met ingewikkelde Arabische inscripties en bloemmotieven. Een bezoek aan Jam vereist een meerdaagse trektocht of een helikoptervlucht, maar de minaret staat symbool voor de vroege islamitische kunst in Afghanistan.
De Ghaznaviden en Ghoriden (11e-12e eeuw) bouwden belangrijke bouwwerken zoals het fort van Ghazni (nu grotendeels een ruïne) en het graf van sultan Mahmud. Onder de Timoeriden (15e eeuw) ontwikkelde Herat zich tot een kunsthoofdstad. De Grote Moskee in Herat, het heiligdom van Gazur Gah (met zijn twee blauwe minaretten) en het graf van koningin Goharshad tonen allemaal mozaïeken van geglazuurde tegels, symmetrische iwans en imposante koepels. Een kenmerk van de Timoeridische stijl is de Perzische boog met blauwe tegels en gouden kalligrafie, te zien in Herat en in het kleinere heiligdom van sultan Mahmud van Ghazni (reconstructie uit de jaren 90).
Later kwamen er islamitische invloeden van de Mogols en de Safaviden. De Vrijdagmoskee in Kabul (17e eeuw, hoewel later herbouwd) heeft een Perzische iwan-indeling die doet denken aan die van Isfahan. In Herat en Kandahar zijn er kleine moskeeën met Qajar-invloeden, met spiegelmozaïeken en Perzisch tegelwerk.
De 20e eeuw voegde een andere laag toe. In Kabul zijn betonnen bouwwerken uit het Sovjettijdperk te vinden: het voormalige Inter-Continental Hotel (nu herbouwd als Serena) en het Hilal Hotel (een hoge grijze toren). Deze hebben een brutalistische stijl met eenvoudige blokvormen en minimale decoratie. In de buurt van Darulaman is de fundering van het Darul Aman-paleis van Amanullah Khan zichtbaar – een stalen frame uit de jaren 20 van een enorm paleis in Europese stijl, dat na 100 jaar nog steeds niet voltooid is. Veel Afghaanse overheidsgebouwen en universiteiten die in de jaren 60 en 70 zijn gebouwd, zijn kale betonnen dozen met weinig versieringen.
De afgelopen jaren zijn er enkele moderne gebouwen verrezen: nieuwe ambassadecomplexen, een paar winkelcentra en de Sherpao Tower in Karachi (voor de Pakistaanse basis). Deze gebouwen hebben gevels van glas en staal. Let ook op de zonnepanelen op de daken van gebouwen en de windturbines in de buurt van de luchthaven (verbeteringen aan de infrastructuur).
Reizigers die voor het eerst naar Afghanistan gaan, komen vaak bedrogen uit. Het is geen gepolijste toeristische bestemming. De wegen zijn smal en er zijn weinig wegwijzers; zelfs binnen de stadswijken kan het verwarrend zijn. Veel bezoekers onderschatten hoe traag alles gaat: een reis van 100 km kan een halve dag duren. De bureaucratie kan frustrerend zijn – zelfs na het invullen van de papieren kunnen ambtenaren om extra handtekeningen of stempels vragen die je niet had verwacht. Plan twee keer zoveel tijd in als je denkt nodig te hebben.
Eerlijk besef van deze realiteit zal je helpen je verwachtingen bij te stellen. De diepste beloningen van Afghanistan komen voort uit het accepteren van deze uitdagingen als onderdeel van de reis. Neem geduld, een gevoel voor humor en een paar goede boeken mee – de ervaring zal niet gemakkelijk zijn, maar het is anders dan elke andere plek op aarde.
Moet je naar Afghanistan reizen onder het bewind van de Taliban? Dat is een zeer persoonlijke keuze. Voorstanders van toerisme beweren dat het aantrekken van buitenlandse bezoekers gewone Afghanen helpt aan een inkomen en de Taliban-elite niet direct verrijkt. Een overnachting in een guesthouse in Bamyan of de aankoop van handwerk in Mazar brengt geld in gezinnen en op lokale markten. Veel gidsen en winkeliers zullen je bedanken voor je komst en opmerken hoe weinig buitenlanders er tegenwoordig nog komen. Sommige inwoners zeggen zelfs dat ze zich door de wereld vergeten voelen en dat jouw aanwezigheid hun gevoel van trots enigszins herstelt.
Aan de andere kant wijzen critici erop dat alle buitenlandse uitgaven onvermijdelijk via overheidskanalen lopen. Hotels en vergunningen genereren inkomsten voor de staatsbegroting. Elke taxirit of museumbezoek draagt een beetje bij aan de schatkist van het regime, hetzij via formele belastingen, hetzij via meerdere lagen van steekpenningen. Zelfs individuele gidsen moeten belasting of onofficiële 'veiligheidsheffingen' betalen aan de hogere instanties. Symbolisch gezien kan het zwaaien met je paspoort onder Taliban-vlaggen voelen als een propagandistische overwinning voor het regime. Internationale media en regeringen hebben het optreden van de Taliban veroordeeld, en sommigen zullen toerisme zien als een normalisering.
Er is geen eenduidig juist antwoord. Als ethische overwegingen een rol spelen, houd dan rekening met de volgende factoren: Focus op lokaal voordeel. Geef de voorkeur aan homestays en door families gerunde pensions boven grote, door buitenlanders beheerde kampen. Zo komt uw geld terecht bij de lokale bevolking in plaats van bij grote organisaties. Geef lokale stemmen een stem. Bezoek, indien mogelijk, scholen, ambachtswerkplaatsen of goede doelen (met toestemming) en steun ze. Kleine donaties aan leerkrachten of een fooi aan ambachtslieden kunnen meer voor hen betekenen dan een rondleiding. Blijf op de hoogte. Volg het Afghaanse nieuws en de Afghaanse journalisten. Luister naar wat Afghaanse gidsen of medewerkers van ngo's te zeggen hebben over toerisme. Ze hebben uiteenlopende meningen: sommigen zijn ervan afhankelijk voor hun inkomen, anderen maken zich zorgen over de politieke gevolgen.
Uiteindelijk is toerisme in Afghanistan geen neutrale aangelegenheid. Veel reizigers vinden het een waardevolle reis, mits ze er weloverwogen mee omgaan. Ga erheen met bescheidenheid, geef je geld verantwoord uit en wees bereid je keuzes te verklaren. Op de vraag "Moet ik gaan?" antwoordde een reiziger: "Ik ben gegaan omdat de Afghanen me vroegen te komen." Hij herinnerde zich dat lokale vrienden zeiden dat ze trots waren om bezoekers te ontvangen. De beslissing moet uiteindelijk aan jou zijn, gebaseerd op je waarden en wat je hoopt te bereiken.
Frankrijk staat bekend om zijn belangrijke culturele erfgoed, uitzonderlijke keuken en aantrekkelijke landschappen, waardoor het het meest bezochte land ter wereld is. Van het zien van oude…
In een wereld vol bekende reisbestemmingen blijven sommige ongelooflijke plekken geheim en onbereikbaar voor de meeste mensen. Voor degenen die avontuurlijk genoeg zijn om...
Van Rio's sambaspektakel tot Venetië's gemaskerde elegantie, ontdek 10 unieke festivals die menselijke creativiteit, culturele diversiteit en de universele geest van feestvieren laten zien. Ontdek…
Vanaf de oprichting van Alexander de Grote tot aan zijn moderne vorm is de stad een baken van kennis, verscheidenheid en schoonheid gebleven. Zijn tijdloze aantrekkingskracht komt voort uit…
Terwijl veel van Europa's prachtige steden overschaduwd worden door hun bekendere tegenhangers, is het een schatkamer van betoverde steden. Van de artistieke aantrekkingskracht…
