Val d’Isère

Val-d'Isère to wysokogórska gmina licząca 1572 mieszkańców (stan na 2022 r.), położona pięć kilometrów od granicy z Włochami w dolinie Tarentaise w departamencie Sabaudia we Francji. Otoczona od wschodu przez Park Narodowy Vanoise i połączona z głównymi ośrodkami miejskimi — Lyonem, Genewą, Chambéry — za pomocą sprawnych połączeń transportowych, stanowi połowę słynnego ośrodka narciarskiego Espace Killy obok sąsiedniego Tignes.

Historia Val-d'Isère sięga czasów przedrzymskich, kiedy to plemiona celtyckie pozostawiły ślady osadnictwa pośród jego nierównego terenu. Parafia uzyskała oficjalny status w 1637 r., a do 1664 r. wzniesiono kamienny kościół, który przetrwał jako centralny punkt orientacyjny w sercu wioski. Przez stulecia dolina ta leżała na terytorium feudalnym Domu Sabaudzkiego, który rządził Sabaudią od XI do połowy XIX wieku. Kiedy Sabaudia została przyłączona do Francji w 1860 r., Val-d'Isère przeniosło swoje unikalne dziedzictwo alpejskie do ery nowożytnej.

Pierwsze nasiona zorganizowanego sportu zimowego zostały zasiane w latach 30. XX wieku wraz z instalacją wyciągu orczykowego na stokach Solaise, a wkrótce potem kolejki linowej — prekursorów rozległej sieci wyciągów, która dziś przewozi narciarzy i snowboardzistów przez lodowce i grzbiety. Szczyt Face de Bellevarde, którego strome spadki wymagają zarówno umiejętności, jak i odwagi, zyskał światową sławę podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 1992 r. w Albertville, gdzie rozgrywano zjazd mężczyzn, slalom gigant i kombinację alpejską. Prawie dwie dekady później Val-d'Isère ponownie przyciągnęło uwagę świata, gdy w 2009 r. zorganizowano tam Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim FIS. Gmina regularnie gości zawody Pucharu Świata, najczęściej na początku grudnia, i tym samym utrzymuje swoją reputację jako tygla elitarnych osiągnięć alpejskich.

Razem z Tignes, Val-d'Isère obejmuje Espace Killy — nazwany na cześć Jeana-Claude'a Killy'ego, trzykrotnego złotego medalisty olimpijskiego, który dorastał na tych samych stokach. Połączony obszar narciarski rozciąga się od dolnych tras obsadzonych drzewami do długiego, pełnego szczelin pasma lodowca Pissaillas, który nawet w miesiącach letnich umożliwia jazdę na nartach na dużych wysokościach. Wyrafinowana infrastruktura gondoli — zdolnych do transportu osób stojących w godzinach szczytu — kolejka linowo-terenowa, która prowadzi tunelem z La Daille na szczyt Bellevarde, szybkie odczepiane wyciągi krzesełkowe, wyciągi guzikowe i wyciągi linowe zapewniają dostęp przez teren, który stanowi wyzwanie dla ekspertów i podnosi średniozaawansowanych. Chociaż ośrodek jest chwalony za „jedne z najlepszych na świecie tras poza trasami, do których można dojechać wyciągiem”, zachowuje również liczne przygotowane trasy o umiarkowanym nachyleniu. Grupa niezależnych przewodników górskich i instruktorów jazdy poza trasami zaspokaja potrzeby osób poszukujących bezpiecznego przejścia i instrukcji do bardziej stromych ogrodzeń.

Teren narciarski nie jest jedynym atutem Val-d'Isère. Powyżej wioski dwa schroniska Parku Narodowego Vanoise — Refuge du Prariond i Refuge du Fond des Fours — zapraszają letnich piechurów i alpinistów do eksploracji wysokich dolin i pól morenowych, jednocześnie chroniąc alpejskie ekosystemy ustanowione w 1963 roku. Miłośnicy dzikiej przyrody i botanicy, którzy zapuszczą się poza trasy, mogą spotkać kozice, koziorożce i endemiczne kwiaty polne pośród lodowcowych kotłów i lasów subalpejskich. Granica gminy przylega do samego parku, wplatając surowe zasady ochrony w granice swojego rozwoju; to właśnie utworzenie parku narodowego ostatecznie zapobiegło ambitnemu planowi z połowy wieku, aby połączyć narciarskie domeny Tarentaise w jeden mega-kurort.

Architektura miejska w Val-d'Isère odzwierciedla stulecie wzrostu. W zachodniej i centralnej części, strome dachy i odsłonięte drewniane fasady tradycyjnych domków przypominają pasterskie korzenie wioski. Na wschodzie, inna sylwetka — wysokich apartamentów i apartamentów — nawiązuje do boomu lat 60. i 70., kiedy to wzrosła zimowa turystyka i gwałtownie wzrosło zapotrzebowanie na łóżka. Spośród 6038 mieszkań obecnie 85 procent to apartamenty; domy drugorzędne stanowią prawie 87 procent zasobu mieszkaniowego, a domy główne stanowią skromne 13 procent. Osobliwość życia w Alpach jest widoczna w tym, że jedna trzecia mieszkań jest wynajmowana bezpłatnie, co znacznie przekracza normy krajowe, sygnalizując trwałą obecność pracowników sezonowych i rodzin wielopokoleniowych. Studia i mieszkania dwupokojowe stanowią łącznie połowę typów zakwaterowania, podczas gdy większe jednostki trzy- i czteropokojowe mieszczą rodziny i grupy.

Gościnność podkreśla status Val-d'Isère jako głównego kurortu. Od 1933 r., kiedy otwarto dwa pionierskie hotele, możliwości zakwaterowania znacznie wzrosły. W latach 70. XX wieku obiekty oferowały 4000 łóżek hotelowych i dodatkowe 6000 w domkach i rezydencjach. Obecnie wioska szczyci się siedmioma pięciogwiazdkowymi hotelami, w tym Le Blizzard (2012), Les Barmes de l'Ours, Le Yule i La Mourra (2019), a także szeregiem marek zorientowanych na rodzinę i przygody, takich jak Famille Plus Montagne, Resorts Villages de Charme i Village de Charme. W 2019 r. schronisko Refuge de Solaise zainaugurowało działalność najnowszego luksusowego schroniska na szczycie, położonego na wysokości 2551 m n.p.m. — najwyższego hotelu we Francji — zajmując ponownie końcową stację pierwszej kolejki linowej w Val-d'Isère z 1942 r. Obiektom noclegowym towarzyszą pochwały kulinarne: w 2016 r. restauracja L'Atelier d'Edmond otrzymała dwie gwiazdki Michelin, a Les Barmes de l'Ours jedną, po otrzymaniu nagród dla najlepszej restauracji górskiej i najlepszego baru après-ski w konkursie World Snow Awards.

Wydarzenia sportowe wzmacniają globalny profil Val-d'Isère. Poza zimowymi zawodami ośrodek służył jako start etapowy i przejście w Tour de France. W 2007 r. 9. etap do Briançon wyruszył z wioski, a w lipcu 2019 r. peleton przejechał przez nią w drodze do Tignes, chociaż niesprzyjający grad i osuwiska zmusiły do ​​odwołania wyścigu w połowie za Col de l'Iseran. Dla tych, którzy szukają wzorców intryg sportowych, Val-d'Isère jest również obecne w kulturze popularnej: kwintesencja brytyjskiej komedii Absolutely Fabulous napisała scenariusz narciarskiego pobytu tutaj, kultowy klasyk Les Bronzés font du ski nakręcił sceny w jego otoczeniu, a gry wideo noszące jego nazwę pojawiły się na Super NES i Atari Jaguar w połowie lat 90. Niedawno w ekranizacji Zanim się pojawiłeś uwzględniono Val-d'Isère, a akcja rozgrywała się w Courchevel, zamiast w pierwotnie zaplanowanym miejscu.

Klimat gminy jest typowy dla jej wysokogórskiej szerokości geograficznej. Sklasyfikowany jako subarktyczny (Köppen Dfc), średnia roczna temperatura wynosi 3,8 °C, przy czym lipcowe maksima wynoszą około 12,5 °C, a styczniowe minima w pobliżu −4,6 °C. Opady osiągają szczyt w grudniu, gromadząc około 913 mm w ciągu roku. Ekstremalne temperatury wahały się od letniego maksimum 29,3 °C 27 czerwca 2019 r. do mroźnego −25,2 °C w Sylwestra 2000 r. Taka zmienność podkreśla konieczność stosowania sprzętu do naśnieżania, rozmieszczonego na kluczowych stokach w celu zagwarantowania pokrycia przez cały sezon.

Dostępność jest jednocześnie skromna i dobrze zorganizowana. Do Val-d'Isère można dotrzeć głównie drogą departamentalną RD 902, która wznosi się z Bourg-Saint-Maurice na północ i przecina Col de l'Iseran na południowy wschód. Zimowe zamknięcia między Le Fornet a przełęczą przekierowują ruch drogami doliny do czerwca. W Bourg-Saint-Maurice TGV i regionalne usługi kolejowe — w tym zimowe Eurostars, Thalys z północnej Europy i specjalistyczne pociągi narciarskie — dowożą pasażerów w ciągu około godziny i piętnastu minut. Lotniska w Chambéry (142 km), Genewie (208 km), Lyonie-Saint-Exupéry (219 km) i Grenoble (210 km) są połączone usługami autobusowymi; La Daille jest gospodarzem heliportu (IATA: VAZ), uzupełniającego drogi i kolej. Na terenie gminy działają trzy bezpłatne linie autobusowe – potocznie czerwone, niebieskie i żółte – kursujące przez wioski, a zimą kursuje do Tignes Les Boisses, łącząc poranek i wieczór z siecią autobusów wahadłowych w Tignes.

Współczesna Val-d'Isère rozkwita dzięki swojej podwójnej tożsamości jako historycznej alpejskiej osady i kurortu światowej klasy. Jej mieszkańcy, znani jako Avalains, łączą zachowanie zwartej społeczności górskiej z obsługą międzynarodowej turystyki. Każdej zimy dziesiątki tysięcy osób zjeżdżają na jej stoki; w 2020 r. pojemność przekroczyła 25 000 łóżek turystycznych, a do 2019 r. władze lokalne zgłosiły ponad 33 000 łóżek w ponad 5000 obiektach. Jednak pośród tego napływu kamienny kościół w sercu wioski, szachulcowe domki i wielowiekowe tradycje życia w Sabaudii przetrwały, osadzając wysokogórski urok kurortu w linii sięgającej celtyckich pól i średniowiecznych lenn.

Esencja Val-d'Isère tkwi w tych kontrastach: niezmiennej skale szczytów i ulotnym wirze wyciągów narciarskich; intymnych uliczkach wioski i rozległych widokach, które rozciągają się poza francuską granicę do Włoch; stuleciach osadnictwa ludzkiego i nowoczesnej choreografii międzynarodowego sportu. W tej dolinie Isère zarówno przeszłość, jak i teraźniejszość wytyczają swoje szlaki przez śnieg i kamień, zapewniając, że jej stoki pozostają tak samo rezonujące z historią, jak i żywe w przypływie zimowego sportowego zapału.