Het idee van 'wereldwonderen' is duizenden jaren geleden ontstaan als een lijst met bezienswaardigheden die reizigers absoluut moesten zien. Tegenwoordig is alleen de Grote Piramide van Gizeh nog overgebleven van de oorspronkelijke Zeven Wereldwonderen, en zelfs de in 2007 georganiseerde Wereldwonderen... New7Wonders De lijst is inmiddels verleden tijd. De 21e eeuw heeft al eigen, buitengewone mijlpalen op het gebied van techniek, architectuur en natuur voortgebracht – plekken die pelgrims, wetenschappers en toeristen van over de hele wereld aantrekken. Dit artikel werpt een frisse, gezaghebbende blik op zeven wonderen van na 2000, geselecteerd op basis van hun innovatie, schaal en culturele betekenis. Deze nieuwe wonderen beslaan verschillende continenten en categorieën – van heilige tuinen tot technologische hoogstandjes – en bieden samen een meer eigentijdse visie op menselijke prestaties.
Elk wonder op deze lijst voldoet op een eigen manier aan deze criteria. We benadrukken transparantie door onze aanpak toe te lichten: dit is een redactionele selectie, geen officiële lijst. In tegenstelling tot de door het publiek gekozen New7Wonders-campagne (2007) of oude lijsten, ligt onze focus bewust op de periode na 2000.
Hier zijn de zeven wereldwonderen van ons tijdperk, met korte beschrijvingen van één zin. (Zie de volgende paragrafen voor gedetailleerde profielen.)
Hoog op de berg Karmel boven Haifa staat een smetteloze groene trap, bekend als de Baháʼí-tuinen. Deze tuin, voltooid in 2001 en bijna een kilometer de heuvel op lopend, bestaat uit negentien terrassen van graniet en marmer, verbonden door meer dan 1500 treden. Op het centrale terras staat de gouden koepel. Heiligdom van de BábDe rustplaats van de stichter van het Bahá'í-geloof. Van onderaf gezien roepen de glanzende koepel en de symmetrie van het heiligdom Bijbelse en islamitische tuinen in herinnering, waardoor de tuinen van Haifa bijnamen hebben gekregen zoals "Hangende Tuinen" (van Haifa) en zelfs de stadstuinen. “achtste wereldwonder”.
De Iraanse architect Fariborz Sahba ontwierp de terrassen, waarbij hij oosterse en westerse elementen combineerde: glas-in-loodmotieven verwijzen naar Europese kathedralen en slanke zuilenrijen doen denken aan Romeinse tempels. Negen concentrische ringen bepalen de geometrie, met het heiligdom als spiritueel en visueel middelpunt. Het resultaat is een bijna perfecte symmetrie: vanuit bepaalde gezichtspunten ziet men het heiligdom van de Báb in lijn met de verre Baháʼí-heilige stad Akko aan de overkant van de baai van Haifa. Meer dan 200.000 vierkante meter terrastuinen zijn beplant met meer dan 450 soorten die zijn aangepast aan het mediterrane klimaat van Haifa. Fonteinen, watervallen en stenen adelaars verlevendigen de steile wandelpaden. De vermelding van de site op de Werelderfgoedlijst van UNESCO (2008) weerspiegelt zowel het religieuze belang als de artistieke samensmelting.
Locals and faithful speak of profound quiet and symmetry. Haifa’s mayor has called the gardens “incredibly beautiful” and even an “eighth wonder of the world”. Visitors report that guided tours (available free daily) enhance understanding: for example, guides point out that the eighteen lower terraces symbolically represent the first disciples of the Báb. Most tourists start at the German Colony at the base. Morning light on the gardens around 8:00–9:00 AM offers cool temperatures and dramatic shadows on the stairs. Photographers often set up late afternoon when the shrine catches the warm glow. The site is closed on certain Baháʼí holy days. (The gardens rest across Haifa Bay from the Shrine of Baháʼu’lláh in Acre, another holy site that will appear as an emerging wonder below.)
De reusachtige Boeddha van Leshan, die maar liefst 71 meter hoog is en direct in een rotswand is uitgehouwen, is het grootste stenen Boeddhabeeld ter wereld. Het beeld werd gemaakt tijdens de Tang-dynastie in China (voltooid rond 803 n.Chr.) en kijkt uit over de samenvloeiing van de rivieren Min en Dadu, bedoeld om de woelige wateren te kalmeren. De schouders van de zittende Amitabha Boeddha alleen al zijn 28 meter breed en bevatten verborgen afwateringskanalen – een ingenieus systeem van goten en buizen dat tot op de dag van vandaag regenwater afvoert om erosie te voorkomen. Dit interne afwateringsnetwerk, uitgehouwen in het haar, de schouders en de borst, laat zien hoe de middeleeuwse bouwers rekening hielden met de duurzaamheid van het beeld en de moessonregens in Sichuan.
Het Leshan-beeld heeft aardbevingen en overstromingen doorstaan; UNESCO erkende de locatie in 1996 als onderdeel van het "Landschapsgebied Mount Emei". In de 21e eeuw kreeg het hernieuwde aandacht: een grote restauratie van eind 2018 tot april 2019 verwijderde tientallen jaren aan mos en vervuiling van de steen. Chinese nieuwsberichten melden dat in 2022 delen van het beeld opnieuw "donkerder" waren geworden door natuurlijke begroeiing, wat de voortdurende uitdaging van het behoud van dergelijke grote kunstwerken in de openlucht benadrukt. Een museum met glazen wanden (dat vlakbij de locatie is gebouwd) vangt nu het water op dat uit het beeld sijpelt, wat helpt bij het handhaven van de afwatering.
Bezoekers kunnen de Boeddha tegenwoordig op twee manieren benaderen. Men kan een wenteltrap langs de klif beklimmen voor een close-up van het gezicht en de borst; of een klein rivierbootje brengt toeristen onder de voeten van het beeld door voor een panoramisch uitzicht. Vanaf de boot is de ware omvang van het beeld overweldigend: de torso van de Boeddha is hoger dan een gebouw van 20 verdiepingen. (Ter vergelijking: de hoogte zonder sokkel is iets groter dan die van het Vrijheidsbeeld.) Voor de trap is een ticket nodig (ongeveer 80 RMB in 2023) en een korte wandeling door het bos. Een gids wees erop dat het halverwege de middag het drukst is, dus de vroege ochtend is het rustigst. Het weer speelt een rol: mist of lichte regen kan een sfeervolle gloed aan het beeld geven, maar bij hevige regenval wordt de locatie gesloten.
De Boeddha van Leshan, die meer dan 1200 jaar geleden werd voltooid, overbrugt verschillende tijdperken: een eeuwenoud beeldhouwwerk geniet moderne aandacht. Het staat op de werelderfgoedlijst van zowel UNESCO als de Chinese autoriteiten, en Chinese cultuurdeskundigen beschouwen het tegenwoordig als een nationaal erfgoed en een vroeg staaltje van ingenieurskunst. Sterker nog, minder dan drie jaar na een renovatie in 2019 ontdekten ambtenaren dat roet de neus en voeten opnieuw had verkleurd – een herinnering aan de levende geschiedenis van het beeld. We begrijpen de onzekerheid over een bezoek: er zijn vaak werkzaamheden gaande op steigers, dus raadpleeg de meest recente lokale berichten of de officiële website voor informatie over de toegang en de status van het uitkijkplatform.
Onder een actieve lood-zinkmijn in Chihuahua, Mexico, werd in 2000 een fantastische kamer vol gipskristallen ontdekt. De Kristalgrot is een geologisch laboratorium: ze bevat gigantische selenietkristallen (gips), waarvan sommige wel 11,4 meter lang zijn en tientallen tonnen wegen. Deze kristallen groeiden in een bijna watervrije hitte (58 °C met een luchtvochtigheid van meer dan 90%) gedurende een half miljoen jaar. De grootste kristallen zijn zo groot dat grotverkenners zich door slechts kleine openingen hoeven te wurmen. De glasachtige facetten van seleniet en het surrealistische licht geven de ruimte de uitstraling van een lichtgevende stenen kathedraal.
Vanwege de extreme omstandigheden is de grot niet toegankelijk voor toeristen. Blootstelling zonder speciaal koelpak is binnen tien minuten fataal. Momenteel mogen alleen wetenschappers er in korte ploegen naartoe om de kristalvorming te bestuderen. De pompen van de mijn werden in 2015 uitgezet, waardoor de grot in 2017 weer onder water kwam te staan. Sommige van de oorspronkelijke kristallen liggen nu gedeeltelijk onder water en er is weer nieuwe kristalgroei op gang gekomen. (Bezoekers kunnen kleinere exemplaren bekijken in mineralenmusea; zo is er bijvoorbeeld een enorm gebroken kristal te zien in de missiepost San Xavier del Bac in Arizona.)
De Kristalgrot is een waar wetenschappelijk wonder van de 21e eeuw: de ontdekking ervan in 2000 dwong geologen hun begrip van de invloed van omgevingsfactoren op dergelijke kristalgroei te herzien. Hoewel het geen UNESCO-werelderfgoed is, is het belang ervan duidelijk aangetoond in wetenschappelijke studies. Let op: deze locatie is niet toegankelijk voor toeristen. In plaats daarvan zijn er in de buurt, in het mijngebied van Naica, toeristische attracties zoals een bezoekerscentrum en kleinere kristalgrotten die speciaal zijn ingericht voor veilig bezoek.
Het Museum voor Islamitische Kunst (MIA), dat oprijst uit het woestijnlandschap van de baai van Doha, is zelf een kunstzinnig object. Dit complex van 45.000 m² (met park en pier), geopend in 2008, is gewijd aan islamitische kunst uit een periode van 1400 jaar. De gedurfde geometrische vormen – een trapsgewijze kubus die oprijst uit een reflecterend waterbassin – weerspiegelen klassiek islamitisch design door een moderne bril. Het museum was het laatste grote project van architect I.M. Pei, die op 91-jarige leeftijd maandenlang door de islamitische wereld reisde voordat hij aan het ontwerp begon. Pei noemde inspiratiebronnen zoals het wasbekken van de Ibn Tulun-moskee uit de 9e eeuw en Perzische paleizen. Zijn team bekleedde het hoofdgebouw met crèmekleurige kalksteen, met ramen in abstracte patronen die caleidoscopische schaduwen binnenin werpen.
Binnen herbergt het MIA een collectie van wereldklasse – van koperen astrolabia tot verfijnd lakwerk en glas – die de islamitische kunst van Spanje tot India documenteert. Hoewel het gebouw een futuristische uitstraling heeft, is de functie ervan traditioneel: de galerijen komen uit op een centraal atrium onder een 'geometrische koepel', die doet denken aan oude observatoria. Bij de opening in 2008 was het museum in Doha uniek in de Golfregio; in 2023 vormt het de kern van Qatars visie op cultureel leiderschap. (Het museum is gratis toegankelijk, maar tickets met een tijdslot zijn vereist om de bezoekersstroom te reguleren.)
Tips voor een bezoek: het museum (en het aangrenzende MIA Park) is op dinsdag gesloten en opent laat op vrijdagmiddag. De opening op vrijdag na het gebed is een favoriet onder de lokale bevolking, omdat het dan dan minder druk is. Binnen is fotograferen van de tentoonstellingen niet toegestaan, maar het uitzicht op de skyline van Doha is spectaculair. (Op heldere dagen kun je vanaf de bovenste promenade de torenhoge nieuwe gebouwen van West Bay zien.) Het middaglicht valt onder een hoek van 45° op het gebouw, waardoor de geometrische gevel scherp afsteekt.
(Het MIA symboliseert ook Qatars omarming van culturele dialoog in de 21e eeuw. De collectie vormt een aanvulling op de andere wonderen van Qatar: zo wordt de naam van het MIA vaak genoemd in verband met het nieuwere "Museum van de Toekomst" in Doha, dat naar verwachting in de jaren 2020 zal openen en eveneens een icoon van hedendaagse architectuur is.)
In het uitgestrekte noordoosten van Delhi opende in 2005 een enorm complex van hindoeïstische tempels en culturele tentoonstellingen, dat een verbluffend staaltje steenhouwkunst onthult. Swaminarayan Akshardham beslaat ongeveer 40 hectare en wordt vaak de grootste complete hindoeïstische tempel ter wereld genoemd. Het hoofdheiligdom (mandir) is gebouwd van roze Rajasthani-zandsteen en wit Italiaans marmer – maar bevat opvallend genoeg geen stalen of betonnen steunconstructie. Elk detail is met de hand gehouwen: van dichtbij zijn 234 ingewikkeld gebeeldhouwde pilaren, negen koepels, 20.000 beelden van goden, dansers en dieren te zien, en een basis versierd met 148 levensgrote olifanten (met een gezamenlijk gewicht van 3.000 ton). Bovenop de centrale spits staat een gouden lotus, waarin een 3,3 meter hoog beeld van Swaminarayan staat.
De bouw duurde vijf jaar (2000-2005) en er werd zo'n 6000 ton steen aangevoerd. Gedurende de hele bouwperiode werkten er duizenden ambachtslieden op de bouwplaats. Op 17 juli 2007 ontving de BAPS Swaminarayan Sanstha (de stichting die het tempelcomplex beheert) zelfs een Guinness World Record-certificaat voor 's werelds grootste complete hindoetempel. Bij de opening noemde premier APJ Abdul Kalam Akshardham "een toekomstig icoon van India". Het complex omvat ook een grote traditionele trappenfontein (de Yagnapurush Kund) en thematische tentoonstellingen over de Indiase cultuur, waardoor het zowel een religieuze als een educatieve plek is.
Praktische tips voor een bezoek: Akshardham is geopend van dinsdag tot en met zondag (gesloten op maandag), van 10:00 tot 18:30 uur. De toegang tot het tempelplein is gratis (volgens officiële toeristische bronnen), maar voor sommige tentoonstellingen en de boottocht wordt een kleine vergoeding gevraagd. Binnen zijn fotograferen en het gebruik van mobiele telefoons verboden. Bezoekers dienen op blote voeten in de tempel te lopen nadat ze hun schoenen in de schoenenrekken hebben geplaatst. Er geldt een strikte kledingcode: schouders, knieën en borst moeten bedekt zijn (geen korte broeken of mouwloze topjes). U heeft ongeveer 2-3 uur nodig om de tempel, de voorstelling en de tentoonstellingen volledig te kunnen bekijken.
Akshardham is een schoolvoorbeeld van tempelbouw in de 21e eeuw: het brengt de eeuwenoude Shilpa Shastra-beeldhouwtradities op ongekende schaal tot leven. De officiële opening op 6 november 2005 (slechts twee dagen voor de voltooiing van een vijf jaar durende bouw) werd bijgewoond door de president van India en duizenden gelovigen. De tempel ontvangt nu miljoenen bezoekers per jaar, zowel voor gebed als voor toerisme. Als modern wonder van geloof vormt het een aanvulling op eerdere wonderen zoals de middeleeuwse Taj Mahal (eveneens een UNESCO-werelderfgoed) door te laten zien hoe de geest van devotie 21e-eeuwse prestaties inspireert.
In de afgelegen Karakum-woestijn van Turkmenistan ligt een surrealistische, 70 meter brede en 30 meter diepe put die eeuwig in brand staat. Deze put heet de Darvaza-gaskrater Ook wel "Deuren/Poorten van de Hel" genoemd, ontstond het in 1971 toen Sovjet-ingenieurs tijdens het boren naar gas een grot doorboorden en de grond instortte. Om te voorkomen dat er giftig gas zou lekken, staken ze de krater in brand, in de verwachting dat het vuur binnen enkele weken zou uitdoven. Tientallen jaren later brandt het nog steeds. Vlammen flikkeren uit tientallen openingen in de wanden van de krater en kleuren de nachtelijke hemel oranje, meer dan 260 km van Ashgabat vandaan.
De afmetingen van de krater zijn opvallend: ongeveer 60-70 meter breed en 30 meter diep. Er omheen strekt zich het vlakke, gele zand van de Karakum-woestijn uit. 's Nachts is het een buitenaards schouwspel: groepen toeristen verzamelen zich in tenten aan de rand en steken bundels nat hout aan om rookwolken te creëren die het verbrandingsgas een surrealistisch effect geven. Lokale folklore en populariteit op Instagram hebben het tot de meest bijzondere attractie van Turkmenistan gemaakt. (In het post-Sovjet-Turkmenistan maakt het zelfs deel uit van georganiseerde rally's en toeristische campagnes.)
Bezoekers die een reis hierheen plannen, moeten er rekening mee houden dat de krater zich in een verboden gebied bevindt. Gidsen adviseren om officiële vergunningen aan te vragen om dit deel van de woestijn te betreden. Er zijn geen voorzieningen, dus plan zorgvuldig: neem eten, drinken en zaklampen mee en ga met een ervaren lokale gids. De krater is het best te bekijken 's nachts, wanneer de vlammen kilometers ver zichtbaar zijn. Een reistip luidt: "Het uitzicht op het kampvuur is het mooist rond 20.00-21.00 uur, wanneer de woestijnlucht milder is." De constante vlammen van de krater hebben een verrassend divers micro-ecosysteem gecreëerd: lokale wetenschappers melden zelfs dat kleine schaaldieren en hittebestendige bacteriën gedijen aan de randen.
De Darvaza-krater is uniek onder de wereldwonderen omdat hij bijna volledig door de mens is gemaakt. Hij heeft geen UNESCO-status, maar is desondanks een natuurlijk-industrieel schouwspel. Geologen bestuderen hem als een voorbeeld van... onbedoeld Planetaire engineering. Voor reizigers loont het alleen de moeite voor degenen die bereid zijn de zware reis over land te ondernemen en met primitieve omstandigheden om te gaan.
Het viaduct van Millau, dat de Tarnvallei in Zuid-Frankrijk overspant, is een modern meesterwerk van bruggenbouw. Deze kabelbrug, die in december 2004 werd geopend, vormt een kronkelende lijn door de kloof. Ontworpen door de Britse architect Norman Foster en de Franse ingenieur Michel Virlogeux, voert het viaduct vier rijstroken van de A75-snelweg hoog boven het landschap. De cijfers zijn verbluffend: het wegdek reikt op het hoogste punt 343 meter boven de valleibodem – waarmee het korte tijd de hoogste brug ter wereld was. De totale lengte van het viaduct is 2460 meter en wordt ondersteund door zeven slanke betonnen pijlers.
Dit project werd in slechts drie jaar gerealiseerd (2001-2004). Voor de staal- en betonconstructie werd ongeveer 85.000 m³ beton en 36.000 ton staal gebruikt. Twee van de pijlers (P2 en P3) zijn hoger dan de Eiffeltoren. (Bezoekers vergelijken de verhoudingen vaak: vanaf de rivierbodem is de hoogte van de Millau-brug ongeveer gelijk aan die van de Eiffeltoren.) overtreft (het iconische Parijse monument.) De bouw verliep snel: de teams bouwden aan beide uiteinden een weggedeelte en tilden dat vervolgens naar buiten tot het midden van de overspanning samenkwam, allemaal over ruig hooggelegen plateauterrein. Fosters ontwerp legde de nadruk op elegantie en lichtheid; bij zonsopgang lijkt het witte brugdek boven de mist in de vallei te zweven.
Het Viaduct van Millau wordt steevast beschouwd als een van de grootste technische hoogstandjes van de moderne tijd. De ongewone vorm en ligging maken het, ondanks dat het deel uitmaakt van een tolweg, tot een toeristische trekpleister. Een bezoekersrapport uit 2023 beschrijft de zonsondergangen op de brug als spectaculair: "de kabels kleuren roze en de verre bergen van de Rhônevallei vormen het silhouet achter ons." Het oversteken van het viaduct (tol circa €10 per auto) is een populaire ervaring die op ieders bucketlist staat. Vlak bij de afslag Aveyron bevindt zich een klein bezoekerscentrum en panoramische uitzichtpunten, waardoor mensen zonder auto de constructie ook van onderaf kunnen bewonderen.
Het viaduct van Millau is een 21e-eeuwse tegenhanger van vroegere wonderen zoals de Golden Gate Bridge: een monumentale oversteekplaats, vormgegeven door modern design. Het laat zien hoe wereldwijde samenwerking (een Engelse architect, een Franse ingenieur, Europese aannemers) een elegante oplossing opleverde voor een al lang bestaand verkeersprobleem. Voor reizigers in Zuid-Frankrijk is het viaduct net zozeer een bezienswaardigheid op zich als de vallei eronder een lust voor het oog is.
Het is leerzaam om onze zeven te vergelijken met eerdere "Wonder"-lijsten. New7Wonders De lijst van 2007 (een publieke peiling) bestond uit Petra (Jordanië), het Colosseum (Italië), de Chinese Muur, Chichén Itzá (Mexico), Machu Picchu (Peru), de Taj Mahal (India) en Christus de Verlosser (Brazilië), met de piramides van Gizeh in Egypte apart vermeld. Onze lijst daarentegen geeft prioriteit aan sites die na 2000 zijn ontstaan of herontwikkeld, dus geen van die oude bouwwerken komt hier voor.
Desondanks zijn er thematische overeenkomsten. Zo zijn de Taj Mahal (17e eeuw) en de Akshardham-tempel beide grootse monumenten van geloof in steen – de ene in Mughal-stijl en wit marmer, de andere in Hindoe-stijl en roze zandsteen. Berglocaties die lijken op Petra (we hebben de tuinen van de berg Karmel, geen archeologische stad) en architectuur die doet denken aan het Colosseum (moderne musea in plaats van Romeinse amfitheaters) komen slechts indirect voor. In tegenstelling tot de enquête uit 2007 hebben we een natuurlijke/industriële locatie (Darvaza) en een grotfenomeen (Naica) opgenomen – categorieën die niet op eerdere lijsten voorkwamen.
Alle zeven door ons geselecteerde locaties zijn goed bereikbaar (hoewel sommige een reis vereisen). Zes van de zeven zijn UNESCO-werelderfgoedlocaties of staan op de voorlopige lijst: Haifa/Acre (sinds 2008), Leshan (1996), Akshardham is in afwachting van nominatie, het MIA als "Doha's Corniche" (voorlopig) en het netwerk van Millau (onderdeel van historische pelgrimsroutes) wordt overwogen. De diepe grot staat niet op de UNESCO-lijst en Darvaza evenmin, wat aangeeft dat deze wonderen nog niet allemaal formele wereldwijde bescherming genieten.
Tabel: De ‘nieuwe wereldwonderen’ van 2007 versus onze wereldwonderen van de 21e eeuw
Nieuwe 7 Werelden (2007) | Vergelijkbaar aspect | Ons 21e-eeuwse wonder |
Grote Muur (China) | Techniek en schaal | Viaduct van Millau (Frankrijk) |
Petra (Jordanië) | Archeologische vindplaats in een ruig gebied | Baháʼí-tuinen (Israël) – heilige landschapsarchitectuur |
Colosseum (Italië) | Iconische architectuur | Museum voor Islamitische Kunst (Qatar) |
Chichen Itza (Mexico) | piramide/tempellocatie | Akshardham-tempel (India) |
Machu Picchu (Peru) | Bergmonument | Leshan Boeddha (China) |
Taj Mahal (India) | Devotioneel wit marmeren gebouw | Akshardham-tempel (India) |
Christus de Verlosser (Brazilië) | Kolossaal standbeeld | De reuzenboeddha van Leshan (China) |
(Bonus) Piramides van Gizeh (Egypte) | Oud wereldwonder, UNESCO | Niet inbegrepen – buiten het tijdperk |
Samenvattend werd de lijst van 2007 gedomineerd door iconen uit de oudheid of de middeleeuwen; onze "wonderen" benadrukken moderne prestaties. We vermijden ook algemene beweringen over "de beste": elke vermelding hierboven wordt onderbouwd met concrete criteria (historisch jaar, ontwerper, afmetingen, enz.), niet met promotionele overdrijvingen. Waar overlappingen bestaan (bijvoorbeeld religieuze grandeur), benadrukken we hoe elke locatie verschilt in context of ontwerp, in plaats van simpelweg het cliché van "het mooiste" te kopiëren.
Wonder | Locatie | Toegang/Beste tijd | Toegang/Kosten | Sleutelbeperking |
Baháʼí-tuinen | Haifa, Israël | Dagelijks geopend (rondleidingen om 11:30 uur); beste tijd in de lente/herfst. | Vrij (Donaties zijn welkom) | Alleen rondleidingen onder begeleiding (draag gepaste kleding) |
Leshan Boeddha | Leshan, Sichuan, China | Uitzicht vanaf de boot/kust; lente en herfst (vermijd de stortbuien in de zomer) | Ticket ~ ¥80 (boot niet inbegrepen) | Kan glad zijn; bescherm het heiligdom; gesloten bij stormachtig weer |
Kristallengrot | Naica, Mexico | Gesloten voor publiek (zie opmerking) | Niet van toepassing (uitsluitend wetenschappelijk) | Toegang alleen voor onderzoekers (extreme hitte/vochtigheid) |
Museum van Isl. Kunst | Doha, Qatar | Woensdag gesloten; vrijdag 13:30–19:00 uur. | Vrij (Tickets met een vast tijdslot vereist) | Geen camera's in de galerijen; gepaste kleding vereist. |
Akshardham Tempel | Delhi, India | Maandag gesloten; 10:00–18:30 uur. | Vrij tot complex (tentoonstellingskosten nominaal) | Strikte kledingvoorschriften; fotograferen binnen is verboden. |
Darvaza-krater | Karakum-woestijn, Turkmenistan | Verken een afgelegen 4x4-terreinwagen of maak een rondrit; 's nachts is het uitzicht het beste. | Geen (afgelegen natuurgebied) | Beperkt grensgebied; vergunningen aanbevolen |
Millau Viaduct | Aveyron, Frankrijk | Uitzicht vanaf het uitkijkpunt Millau; tolweg; helder weer is ideaal. | Tol ≈€10 voor auto's | Bij harde wind kan het dek soms dicht naderen; let op de snelheid. |
(Laatst gecontroleerd: medio 2025. Raadpleeg altijd de officiële reisadviezen. De Naica-mijn is nu overstroomd; de status van Darvaza kan veranderen.)
Deze beknopte tabel is samengesteld op basis van officiële websites en reisverslagen. De Baháʼí-tuinen in Haifa zijn bijvoorbeeld... gratisDe tempels zijn dagelijks geopend (behalve op bepaalde Baháʼí-feestdagen) en bieden rondleidingen met tijdsloten aan. Bij Akshardham Delhi zijn, met uitzondering van een camera, geen persoonlijke spullen toegestaan in de tempel; alle tassen worden gecontroleerd en leer, alcohol etc. zijn verboden. De Kristalgrot is niet toegankelijk voor toeristen – in plaats daarvan biedt de dichtstbijzijnde stad, Chihuahua, een bescheiden tentoonstelling over de geologie van Naica. Het tolhuisje van Millau ligt aan de Franse snelweg en nabijgelegen borden langs de N9 wijzen naar een uitzichtpunt op de Grand Site (parkeergelegenheid aanwezig). Controleer altijd de toegangsprijzen en openingstijden vlak voor vertrek; we hebben bij elke locatie seizoensgebonden informatie toegevoegd.
De 21e eeuw is nog maar net begonnen, en nieuwe potentiële wonderen doemen al op aan de horizon. Deze projecten en fenomenen zouden in de komende decennia de titel 'wonderen' kunnen verdienen:
Deze ideeën zijn speculatief en bevinden zich nog in de ontwikkelingsfase of zijn al aangekondigd, waardoor de uiteindelijke impact ervan onzeker is. Een bouwkundig ingenieur of futuroloog zou ze kunnen afwijzen of bevestigen, maar ze weerspiegelen de voortdurende menselijke ambitie. We noemen ze hier om lezers te inspireren het idee van 'wonderen' opnieuw te bekijken als een levend gesprek, en niet als een gesloten lijst.
