Imotska Torta (Imotski Lattice Cake) – Klassieke Dalmatische amandelcake

Imotska torta komt uit het stadje Imotski in het Dalmatische achterland, een landschap met stenen terrassen, wijngaarden en amandelbomen. Het behoort tot de familie van rijke notentaarten die festivals en overgangsrituelen in heel Dalmatië markeren, maar de lokale bevolking beschouwt het als iets bijzonders en bijna ceremonieel. Bronnen van de Kroatische Kamer van Koophandel en regionale erfgoedorganisaties vermelden het als een beschermd traditioneel product, gewaardeerd om zowel het recept als de rol die het speelt in de lokale cultuur.

Van oudsher was deze taart een geliefd vervoersmiddel. Archiefstukken, die ook in regionale culinaire artikelen voorkomen, beschrijven hoe de Imotska torta eind negentiende eeuw aan keizer Franz Joseph werd geserveerd tijdens zijn bezoek. De bovenkant was ter ere van hem versierd met kleine amandelkroontjes rond het raster. Families in Imotski bakken de taart nog steeds voor bruiloften, naamdagen en andere belangrijke feesten; in vroegere generaties was het ontvangen van een hele torta als cadeau een teken van respect en genegenheid.

Op het eerste gezicht doet de taart denken aan een amandelcrostata of een Linzertaart: een ondiepe ronde vorm, bekleed met deeg, gevuld met een notenmengsel en afgewerkt met een net raster. Voedselhistorici in Kroatië en daarbuiten merken op dat de combinatie van bladerdeeg en amandelvulling waarschijnlijk zowel Venetiaanse als Oostenrijks-Hongaarse invloeden weerspiegelt die via Dalmatië zijn doorgedrongen. De smaak verankert de taart echter onmiskenbaar in Imotski. De vulling is gemaakt met lokale amandelen, aangevuld met citruszest, kaneel, nootmuskaat en een vleugje maraschino-kersenlikeur. Veel recepten voegen prošek, een Dalmatische dessertwijn, toe aan het deeg of de vulling, wat zorgt voor extra aroma en sappigheid.

Deze taart verschilt van de lichtere, op biscuit gebaseerde Kroatische cakes. Hij gedraagt ​​zich meer als een dichte notentaart die langzaam uitdroogt in plaats van rijst. Traditionele recepten benadrukken de bakmethode: een korte blootstelling aan hoge temperatuur, gevolgd door een lange periode op een lagere temperatuur, zodat de amandelvulling zachtjes opstijft zonder uit te drogen. Het eindresultaat heeft een dunne, zachte korst aan de onderkant, gevolgd door een dikke laag vochtige, fijn gemalen amandelen die zich ergens tussen frangipane en marsepein in bevinden. De bovenkant krijgt een licht gekraak onder de rastervormige stroken, met bleke amandelen die elke kruising markeren.

Deze versie behoudt de basis van klassieke recepten van Imotski – bladerdeeg met prošek, een amandelrijke vulling met citrusvruchten, specerijen en een reep maraschino – maar past de techniek aan voor een moderne thuisoven. De hoeveelheden volgen de verhoudingen uit traditionele en professionele bronnen, met kleine aanpassingen voor meer duidelijkheid en consistentie.

Voor veel gezinnen is Imotska torta geen alledaags dessert. Het verschijnt wanneer er tijd is voor zorgvuldig werk: het koelen en uitrollen van een zacht, naar wijn geurend deeg; het blancheren en pellen van amandelen voor de garnering; het mengen van de vulling zodat deze licht maar toch compact blijft. De taart is makkelijk te snijden, kan goed vervoerd worden en behoudt zijn smaak meerdere dagen, wat past bij zijn traditionele rol als geschenk dat over smalle wegen van het ene stenen dorp naar het andere werd gebracht. Op een moderne tafel past hij vanzelfsprekend in het middelpunt van een feest: geserveerd in dunne punten met dessertwijn, koffie of een klein glaasje prošek, en verbindt zo op subtiele wijze een hedendaagse bijeenkomst met de lange reeks feestdagen in Imotski, waar dezelfde smaken op witte kanten tafelkleden stonden.