Κατά μήκος των ακτών της Δαλματίας, ένα ολόκληρο νεαρό αρνάκι που γυρίζει αργά πάνω από μια ξύλινη φωτιά σηματοδοτεί μια ξεχωριστή περίσταση πολύ πριν φτάσει στο τραπέζι. Η μυρωδιά του λίπους που στάζει πάνω στα αναμμένα κάρβουνα, το τρίξιμο του δέρματος καθώς αρχίζει να κάνει φουσκάλες και ο ρυθμός των οικογενειακών φωνών στην αυλή, όλα αυτά χαρακτηρίζουν αυτό το πιάτο ως ένα πιάτο για συγκεντρώσεις και όχι για μοναχικά γεύματα. Ψητό αρνί Δαλματίας, ή αρνί Δαλματίας, βρίσκεται στο επίκεντρο των κυριακάτικων μεσημεριανών γευμάτων, των γιορτών και των ανοιξιάτικων διακοπών, σερβιρισμένο με πατάτες που έχουν απορροφήσει ήσυχα κάθε σταγόνα γεύσης.
Οι παραδοσιακές εκδοχές βασίζονται σε σούβλα και καρυκευμένα καυσόξυλα, που συχνά παρασκευάζονται από τον πιο έμπειρο μάγειρα της οικογένειας ή από ειδικούς σε ταβέρνες δίπλα στο δρόμο κατά μήκος της ακτής και στα νησιά. Το ίδιο το αρνί τείνει να είναι νεαρό και σχετικά μικρό, με λεπτή γεύση, λεπτόκοκκο και ένα απαλό στρώμα λίπους που αλείφει το κρέας καθώς ψήνεται. Τα καρυκεύματα είναι μέτρια: αλάτι, μαύρο πιπέρι, σκόρδο, ένα ή δύο κλαδιά δεντρολίβανου, ίσως ένα φύλλο δάφνης ή μια φέτα λεμονιού. Το θέμα δεν είναι να καλυφθεί το αρνί, αλλά να πλαισιωθεί.
Οι κουζίνες του σπιτιού σπάνια έχουν χώρο για μια γεμάτη σούβλα, ωστόσο η γεύση και η υφή μπορούν να έρθουν εκπληκτικά κοντά με ένα προσεκτικά διαχειριζόμενο ψήσιμο στο φούρνο. Αυτή η εκδοχή λειτουργεί με ένα μπούτι ή ένα μείγμα μπούτι και σπάλας, και τα δύο με το κόκκαλο. Το έντονο καρύκευμα εκ των προτέρων επιτρέπει στο αλάτι να κινηθεί μέσα στο κρέας αντί να κάθεται στην επιφάνεια. Ένα ζεστό αρχικό ξέσπασμα στο φούρνο δίνει χρώμα στο δέρμα και το εξωτερικό λίπος, ενώ μια πιο σταθερή, χαμηλότερη φωτιά δίνει στο εσωτερικό χρόνο να μαλακώσει χωρίς να στεγνώσει. Ένα θερμόμετρο άμεσης ανάγνωσης βοηθά τον μάγειρα να τραβήξει το αρνί την κατάλληλη στιγμή, με το εσωτερικό ακόμα ροζ ή καλά μαγειρεμένο, ανάλογα με την προτίμηση.
Οι πατάτες παίζουν περισσότερο από έναν υποστηρικτικό ρόλο εδώ. Κόβονται σε χοντρές φέτες και απλώνονται στο ταψί, κάθονται κάτω από το αρνί και μαζεύουν το λίπος που στάζει, μαζί με το λευκό κρασί, τον ζωμό και τους χυμούς που συσσωρεύονται καθώς ψήνεται το ψητό. Οι φέτες κρεμμυδιού μαλακώνουν και λιώνουν στο τηγάνι, δίνοντας γλυκύτητα στις πατάτες και το ζουμί. Μέχρι να φτάσει το αρνί στη θερμοκρασία ψησίματος, οι πατάτες έχουν γίνει κρεμώδεις εσωτερικά και χρυσαφένιες στις άκρες, με μια γυαλιστερή επιφάνεια από τους χυμούς του τηγανιού.
Αυτό δεν είναι ένα βιαστικό πιάτο. Ταιριάζει σε μέρες που η κουζίνα μπορεί να λειτουργήσει με τον δικό της ρυθμό και το γεύμα μπορεί να περιμένει το ψητό και όχι το αντίστροφο. Ταυτόχρονα, η μέθοδος είναι απλή: ένα κυρίως τηγάνι, ένα κυρίως κομμάτι κρέας και μια χούφτα υλικά που εμφανίζονται συχνά στη μαγειρική των Δαλματιών - ελαιόλαδο, σκόρδο, λεμόνι και δεντρολίβανο. Η συνταγή προσαρμόζεται εύκολα σε διαφορετικές περιστάσεις. Ένα πλήρες μπούτι ταιριάζει σε ένα μεγαλύτερο οικογενειακό γεύμα. Μια μικρότερη σπάλα ταιριάζει σε ένα πιο ήσυχο γεύμα το Σαββατοκύριακο, με περισσεύματα που μπορούν να βρουν τον δρόμο τους σε σάντουιτς, σαλάτες ή απλά πιάτα ζυμαρικών.
Αυτό που κάνει αυτή την εκδοχή να ξεχωρίζει είναι η ισορροπία μεταξύ αυθεντικότητας και πρακτικότητας. Το γευστικό προφίλ δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις παράκτιες συνήθειες: συγκρατημένα αρώματα, καλό ελαιόλαδο και η φυσική γλυκύτητα του αρνιού και των πατατών. Η μέθοδος ταιριάζει σε έναν σύγχρονο φούρνο, διατηρώντας παράλληλα το πνεύμα του αργού, κοινωνικού ψησίματος άθικτο. Σερβίρεται με πράσινη σαλάτα, είδος σέσκλου (σέσκουλο με πατάτες), ή απλώς φρέσκα κρεμμυδάκια και ψωμί, αυτό το τηγάνι με αρνί και πατάτες φέρνει μια φέτα Δαλματίας στο τραπέζι χωρίς να χρειαστεί να φτύσετε στην αυλή.