{"id":15430,"date":"2024-09-21T09:30:52","date_gmt":"2024-09-21T09:30:52","guid":{"rendered":"https:\/\/travelshelper.com\/staging\/?page_id=15430"},"modified":"2026-03-11T21:53:28","modified_gmt":"2026-03-11T21:53:28","slug":"yemen","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/destinations\/asia\/yemen\/","title":{"rendered":"Yemen"},"content":{"rendered":"<p>Yemen, t\u00ean ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00e0 C\u1ed9ng h\u00f2a Yemen, chi\u1ebfm g\u00f3c t\u00e2y nam c\u1ee7a B\u00e1n \u0111\u1ea3o \u1ea2 R\u1eadp, di\u1ec7n t\u00edch \u0111\u1ea5t li\u1ec1n tr\u1ea3i d\u00e0i kho\u1ea3ng 455.503 kil\u00f4m\u00e9t vu\u00f4ng (175.871 d\u1eb7m vu\u00f4ng) v\u00e0 c\u00f3 kho\u1ea3ng 2.000 kil\u00f4m\u00e9t (1.200 d\u1eb7m) b\u1edd bi\u1ec3n. V\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, ranh gi\u1edbi c\u1ee7a n\u00f3 gi\u00e1p v\u1edbi \u1ea2 R\u1eadp X\u00ea \u00dat; v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc, gi\u00e1p v\u1edbi Oman; v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, gi\u00e1p v\u1edbi Bi\u1ec3n \u1ea2 R\u1eadp; v\u1ec1 ph\u00eda nam, gi\u00e1p v\u1edbi V\u1ecbnh Aden; v\u00e0 v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, gi\u00e1p v\u1edbi Bi\u1ec3n \u0110\u1ecf\u2014bi\u1ec3n n\u00e0y c\u00f3 ranh gi\u1edbi h\u00e0ng h\u1ea3i chung v\u1edbi Djibouti, Eritrea v\u00e0 Somalia. Sanaa, th\u1ee7 \u0111\u00f4 theo hi\u1ebfn ph\u00e1p c\u1ee7a qu\u1ed1c gia n\u00e0y, t\u1ecda l\u1ea1c tr\u00ean hai thi\u00ean ni\u00ean k\u1ef7 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf \u0111\u1ed9 cao h\u01a1n 2.100 m\u00e9t; d\u00e2n s\u1ed1 kho\u1ea3ng 34,7 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp v\u00e0 H\u1ed3i gi\u00e1o, v\u00e0 t\u01b0 c\u00e1ch th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a n\u00f3 trong Li\u00ean \u0111o\u00e0n \u1ea2 R\u1eadp, Li\u00ean h\u1ee3p qu\u1ed1c, Phong tr\u00e0o Kh\u00f4ng li\u00ean k\u1ebft v\u00e0 T\u1ed5 ch\u1ee9c H\u1ee3p t\u00e1c H\u1ed3i gi\u00e1o ph\u1ea3n \u00e1nh l\u1ecbch s\u1eed l\u00e2u d\u00e0i v\u1ec1 quan h\u1ec7 ngo\u1ea1i giao.<\/p>\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ecba l\u00fd v\u00e0 kh\u00ed h\u1eadu, Yemen chia th\u00e0nh b\u1ed1n v\u00f9ng ch\u00ednh. D\u1ecdc theo b\u1edd bi\u1ec3n Bi\u1ec3n \u0110\u1ecf l\u00e0 Tihamah: m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, oi b\u1ee9c, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7m ph\u00e1 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c bao quanh b\u1edfi c\u00e1c c\u1ed3n c\u00e1t. M\u1eb7c d\u00f9 m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc th\u1ea5p nh\u1ea5t kh\u00f4ng cho ph\u00e9p b\u1ea5t k\u1ef3 con s\u00f4ng n\u00e0o ch\u1ea3y ra bi\u1ec3n, nh\u01b0ng c\u00e1c t\u1ea7ng ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc ng\u1ea7m cung c\u1ea5p n\u01b0\u1edbc cho n\u00f4ng nghi\u1ec7p \u1edf s\u00e2u trong \u0111\u1ea5t li\u1ec1n. Xa h\u01a1n n\u1eefa, m\u1ed9t d\u00e3y cao nguy\u00ean chia th\u00e0nh c\u00e1c cao nguy\u00ean ph\u00eda t\u00e2y v\u00e0 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. C\u00e1c cao nguy\u00ean ph\u00eda t\u00e2y nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n l\u1edbn l\u01b0\u1ee3ng m\u01b0a \u0111\u1ecba h\u00ecnh, khi\u1ebfn c\u00e1c trang tr\u1ea1i b\u1eadc thang tr\u1edf n\u00ean xanh t\u01b0\u01a1i; v\u00f9ng ph\u00eda \u0111\u00f4ng kh\u00f4 h\u01a1n, cho ph\u00e9p canh t\u00e1c th\u01b0a th\u1edbt h\u01a1n. V\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa l\u00e0 Rub\u02bf al Khali, hay Khu v\u1ef1c tr\u1ed1ng tr\u1ea3i\u2014m\u1ed9t v\u00f9ng c\u00e1t tr\u1ea3i d\u00e0i \u1edf trung t\u00e2m b\u00e1n \u0111\u1ea3o \u1ea2 R\u1eadp. Ngo\u00e0i kh\u01a1i, ch\u1ee7 quy\u1ec1n c\u1ee7a Yemen m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ea3o Bi\u1ec3n \u0110\u1ecf\u2014Hanish, Kamaran, Perim\u2014v\u00e0 \u0111\u1ebfn qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Socotra, n\u1eb1m g\u1ea7n ch\u00e2u Phi h\u01a1n, n\u01a1i c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ec9nh n\u00fai l\u1eeda v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u1eb7c h\u1eefu cho th\u1ea5y m\u1ed1i quan h\u1ec7 g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi l\u1ee5c \u0111\u1ecba \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Trong h\u01a1n b\u1ea3y thi\u00ean ni\u00ean k\u1ef7, Yemen n\u1eb1m \u1edf ng\u00e3 t\u01b0 th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a. V\u00e0o thi\u00ean ni\u00ean k\u1ef7 th\u1ee9 nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean, v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Saba&#039; \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c \u0111o\u00e0n l\u1eef h\u00e0nh ch\u1edf tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u1ed9c d\u01b0\u1ee3c, th\u00e0nh l\u1eadp c\u00e1c thu\u1ed9c \u0111\u1ecba b\u0103ng qua Bi\u1ec3n \u0110\u1ecf \u1edf n\u01a1i hi\u1ec7n l\u00e0 Ethiopia v\u00e0 Eritrea. \u0110\u1ebfn n\u0103m 275 sau C\u00f4ng nguy\u00ean, v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Himyarite \u0111\u00e3 k\u1ebf th\u1eeba Saba&#039;, n\u01a1i Do Th\u00e1i gi\u00e1o \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u \u1ea5n l\u00e2u d\u00e0i trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i. C\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng C\u01a1 \u0111\u1ed1c gi\u00e1o \u0111\u00e3 b\u00e9n r\u1ec5 v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 t\u01b0; trong v\u00f2ng ba th\u1ebf k\u1ef7, H\u1ed3i gi\u00e1o \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn v\u00e0 nhanh ch\u00f3ng chi\u1ebfm \u01b0u th\u1ebf. C\u00e1c chi\u1ebfn binh Yemen \u0111\u00e3 ph\u1ee5c v\u1ee5 b\u00ean c\u1ea1nh Nh\u00e0 ti\u00ean tri v\u00e0 sau \u0111\u00f3 trong c\u00e1c cu\u1ed9c chinh ph\u1ea1t \u0111\u01b0a H\u1ed3i gi\u00e1o v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i \u1ea2 R\u1eadp. Trong su\u1ed1t th\u1eddi k\u1ef3 trung c\u1ed5, c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i nh\u01b0 Rasulids v\u00e0 Tahirids \u0111\u00e3 tr\u1ed7i d\u1eady v\u00e0 s\u1ee5p \u0111\u1ed5, trong khi c\u00e1c th\u1ecb tr\u1ea5n tr\u00ean cao nguy\u00ean \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp c\u00e1c ch\u1ee7ng vi\u1ec7n s\u1ebd bi\u1ebfn Yemen th\u00e0nh trung t\u00e2m h\u1ecdc thu\u1eadt H\u1ed3i gi\u00e1o.<\/p>\n<p>T\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XVI \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 XX, Yemen ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi c\u00e1c cu\u1ed9c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. \u0110\u1ebf ch\u1ebf Ottoman tuy\u00ean b\u1ed1 ch\u1ee7 quy\u1ec1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u1ea7n l\u1edbn mi\u1ec1n B\u1eafc; ng\u01b0\u1eddi Anh \u0111\u00e3 c\u1ed1 th\u1ee7 \u1edf ph\u00eda Nam quanh Aden. Sau Th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 nh\u1ea5t, Imam Yahya tuy\u00ean b\u1ed1 V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Yemen \u0111\u1ed9c l\u1eadp. N\u0103m 1962, c\u00e1c s\u0129 quan c\u1ed9ng h\u00f2a \u0111\u00e3 l\u1eadt \u0111\u1ed5 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7, th\u00e0nh l\u1eadp C\u1ed9ng h\u00f2a \u1ea2 R\u1eadp Yemen, hay B\u1eafc Yemen. N\u0103m n\u0103m sau, Aden v\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ph\u00eda sau c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e3 ly khai th\u00e0nh C\u1ed9ng h\u00f2a D\u00e2n ch\u1ee7 Nh\u00e2n d\u00e2n Yemen, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a duy nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi \u1ea2 R\u1eadp. Ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1990, mi\u1ec1n B\u1eafc v\u00e0 mi\u1ec1n Nam m\u1edbi t\u00e1i kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 C\u1ed9ng h\u00f2a Yemen; t\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, Ali Abdullah Saleh, \u0111\u00e3 ch\u1ee7 tr\u00ec cho \u0111\u1ebfn khi M\u00f9a xu\u00e2n \u1ea2 R\u1eadp n\u0103m 2011 bu\u1ed9c \u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh tr\u1ecb nhanh ch\u00f3ng quay tr\u1edf l\u1ea1i. C\u00e1c cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh qu\u1ea7n ch\u00fang ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i t\u00ecnh tr\u1ea1ng tr\u00ec tr\u1ec7 kinh t\u1ebf, n\u1ea1n th\u1ea5t nghi\u1ec7p tr\u00e0n lan v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t s\u1eeda \u0111\u1ed5i hi\u1ebfn ph\u00e1p \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ed1 h\u1eefu c\u1ee7a Yemen. \u0110\u1ebfn n\u0103m 2015, n\u1ed9i chi\u1ebfn \u0111\u00e3 nh\u1ea5n ch\u00ecm \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc: phong tr\u00e0o Houthi \u1edf Sanaa \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f4ng nh\u1eadn, trong khi c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i can thi\u1ec7p b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. Th\u1ea3m h\u1ecda nh\u00e2n \u0111\u1ea1o sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecdng nh\u1ea5t th\u1ebf k\u1ef7: \u0111\u1ebfn n\u0103m 2019, kho\u1ea3ng 24 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi Yemen - ba ph\u1ea7n t\u01b0 d\u00e2n s\u1ed1 - c\u1ea7n vi\u1ec7n tr\u1ee3 v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ec9 s\u1ed1 v\u1ec1 n\u1ea1n \u0111\u00f3i, t\u1ef7 l\u1ec7 t\u1eed vong \u1edf tr\u1ebb em v\u00e0 s\u1ef1 l\u00e2y lan c\u1ee7a b\u1ec7nh t\u1eadt v\u1eabn r\u1ea5t th\u1ea3m kh\u1ed1c. Yemen x\u1ebfp h\u1ea1ng th\u1ea5p nh\u1ea5t v\u1ec1 ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi b\u00ean ngo\u00e0i ch\u00e2u Phi v\u00e0 th\u1ea5p nh\u1ea5t v\u1ec1 h\u00f2a b\u00ecnh to\u00e0n c\u1ea7u, ngay c\u1ea3 khi n\u1ec1n kinh t\u1ebf th\u1eddi b\u00ecnh c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc n\u00e0y g\u1ea7n nh\u01b0 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 do b\u1ecb phong t\u1ecfa v\u00e0 xung \u0111\u1ed9t.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, gi\u1eefa kh\u00f3 kh\u0103n, di s\u1ea3n ki\u1ebfn \u200b\u200btr\u00fac c\u1ee7a Yemen v\u1eabn ki\u00ean c\u01b0\u1eddng. T\u1ea1i Ph\u1ed1 c\u1ed5 Sana&#039;a - \u0111\u01b0\u1ee3c UNESCO c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 Di s\u1ea3n Th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0o n\u0103m 1986 - nh\u1eefng ng\u00f4i nh\u00e0 th\u00e1p b\u1eb1ng g\u1ea1ch nung v\u00e0 \u0111\u00e1 cao s\u00e1u, th\u1eadm ch\u00ed b\u1ea3y t\u1ea7ng, m\u1eb7t ti\u1ec1n c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c trang tr\u00ed b\u1eb1ng c\u00e1c ph\u00f9 \u0111i\u00eau th\u1ea1ch cao h\u00ecnh h\u1ecdc. C\u00e1c t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi t\u1eebng l\u00e0 n\u01a1i ch\u1ee9a gia s\u00fac v\u00e0 kho th\u00f3c; tr\u00ean c\u00f9ng, m\u1ed9t ph\u00f2ng ti\u1ebfp t\u00e2n (mafraj) c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn ra to\u00e0n c\u1ea3nh c\u00e1c m\u00e1i nh\u00e0. V\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc l\u00e0 Shibam, &#034;Manhattan c\u1ee7a Sa m\u1ea1c&#034;, n\u01a1i c\u00f3 nh\u1eefng t\u00f2a nh\u00e0 ch\u1ecdc tr\u1eddi b\u1eb1ng g\u1ea1ch b\u00f9n t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 16 v\u1eabn b\u1ea3o v\u1ec7 Wadi Hadhramaut. Xa h\u01a1n n\u1eefa, Zabid b\u1ea3o t\u1ed3n m\u1ed9t th\u1ecb tr\u1ea5n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc th\u1eddi trung c\u1ed5, v\u1edbi nh\u1eefng m\u00e1i v\u00f2m vang v\u1ecdng h\u00e0ng th\u1ebf k\u1ef7 h\u1ecdc thu\u1eadt. T\u1ea1i Wadi Dahr c\u00f3 Dar al\u2011Hajar, cung \u0111i\u1ec7n \u0111\u00e1 c\u1ee7a Imam, v\u1edbi nh\u1eefng \u00f4 c\u1eeda s\u1ed5 h\u00ecnh qu\u1ea1t b\u1eb1ng k\u00ednh m\u00e0u v\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m tr\u00e1t v\u1eefa trang tr\u00ed c\u00f4ng phu g\u1ee3i nh\u1edb \u0111\u1ebfn m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 y\u00ean t\u0129nh h\u01a1n.<\/p>\n<p>Qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Socotra, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 Di s\u1ea3n Th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0o n\u0103m 2008, mang \u0111\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ef3 quan thi\u00ean nhi\u00ean kh\u00f4ng n\u01a1i n\u00e0o s\u00e1nh b\u1eb1ng. Kho\u1ea3ng 37 ph\u1ea7n tr\u0103m trong s\u1ed1 825 lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt c\u1ee7a qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o n\u00e0y kh\u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf b\u1ea5t k\u1ef3 n\u01a1i n\u00e0o kh\u00e1c tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t; t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady, 90 ph\u1ea7n tr\u0103m lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t v\u00e0 95 ph\u1ea7n tr\u0103m lo\u00e0i \u1ed1c s\u00ean. C\u00e2y Huy\u1ebft r\u1ed3ng n\u1ed5i ti\u1ebfng (Dracaena cinnabari) r\u1ea3i r\u00e1c tr\u00ean c\u00e1c cao nguy\u00ean \u0111\u00e1 v\u00f4i, trong khi c\u00e1c r\u1ea1n san h\u00f4 c\u00f3 t\u1edbi 253 lo\u00e0i san h\u00f4 v\u00e0 730 lo\u00e0i c\u00e1. S\u1ef1 c\u00f4 l\u1eadp c\u1ee7a Socotra kh\u00f4ng ch\u1ec9 th\u00fac \u0111\u1ea9y \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea3 ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a ri\u00eang bi\u1ec7t, ch\u1ee9ng minh cho di s\u1ea3n nhi\u1ec1u l\u1edbp c\u1ee7a Yemen.<\/p>\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t h\u00e0nh ch\u00ednh, Yemen bao g\u1ed3m hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t t\u1ec9nh c\u1ed9ng v\u1edbi th\u00e0nh ph\u1ed1 Amanat al\u2011\u02bfAsimah xung quanh Sanaa; m\u1ed9t cu\u1ed9c c\u1ea3i c\u00e1ch n\u0103m 2013 \u0111\u00e3 n\u00e2ng Socotra l\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t t\u1ec9nh ri\u00eang. C\u00e1c ph\u00e2n khu \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n chia t\u1eeb 333 qu\u1eadn th\u00e0nh h\u01a1n 2.200 ti\u1ec3u qu\u1eadn v\u00e0 g\u1ea7n 38.300 l\u00e0ng. N\u0103m 2014, m\u1ed9t k\u1ebf ho\u1ea1ch hi\u1ebfn ph\u00e1p \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t s\u00e1u v\u00f9ng li\u00ean bang\u2014b\u1ed1n ph\u00eda b\u1eafc, hai ph\u00eda nam\u2014m\u1eb7c d\u00f9 n\u1ed9i chi\u1ebfn \u0111\u00e3 l\u00e0m gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n vi\u1ec7c ban h\u00e0nh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t kinh t\u1ebf, th\u1ed1ng nh\u1ea5t mang l\u1ea1i nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch khi\u00eam t\u1ed1n: \u0111\u1ebfn n\u0103m 2013, t\u1ed5ng s\u1ea3n ph\u1ea9m qu\u1ed1c n\u1ed9i (s\u1ee9c mua t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng) c\u1ee7a Yemen \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t 61,63 t\u1ef7 \u0111\u00f4 la M\u1ef9, v\u1edbi thu nh\u1eadp b\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 2.500 \u0111\u00f4 la. D\u1ecbch v\u1ee5 chi\u1ebfm h\u01a1n 60 ph\u1ea7n tr\u0103m s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng, c\u00f4ng nghi\u1ec7p chi\u1ebfm 31 ph\u1ea7n tr\u0103m v\u00e0 n\u00f4ng nghi\u1ec7p chi\u1ebfm d\u01b0\u1edbi 8 ph\u1ea7n tr\u0103m; d\u1ea7u m\u1ecf t\u1eebng \u0111\u00f3ng g\u00f3p m\u1ed9t ph\u1ea7n t\u01b0 GDP v\u00e0 63 ph\u1ea7n tr\u0103m doanh thu. K\u1ec3 t\u1eeb khi xung \u0111\u1ed9t t\u00e1i di\u1ec5n, GDP \u0111\u00e3 gi\u1ea3m h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda, xu\u1ea5t kh\u1ea9u b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7 v\u00e0 c\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng xu\u1ed1ng c\u1ea5p. Yemen v\u1eabn n\u1eb1m trong s\u1ed1 nh\u1eefng qu\u1ed1c gia ngh\u00e8o nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi, c\u00e1c ch\u1ec9 s\u1ed1 ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc n\u00e0y n\u1eb1m s\u00e2u trong th\u1ee9 h\u1ea1ng th\u1ea5p nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t nh\u00e2n kh\u1ea9u h\u1ecdc, Yemen c\u00f2n tr\u1ebb. T\u1eeb 4,3 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o n\u0103m 1950, d\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u0103ng l\u00ean kho\u1ea3ng 33\u201335 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o \u0111\u1ea7u nh\u1eefng n\u0103m 2020, g\u1ea7n m\u1ed9t n\u1eeda d\u01b0\u1edbi m\u01b0\u1eddi l\u0103m tu\u1ed5i v\u00e0 d\u01b0\u1edbi 3 ph\u1ea7n tr\u0103m tr\u00ean s\u00e1u m\u01b0\u01a1i l\u0103m tu\u1ed5i. T\u1ef7 l\u1ec7 sinh v\u1eabn cao, \u1edf m\u1ee9c kho\u1ea3ng 4,5 tr\u1ebb em tr\u00ean m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef, d\u1ef1 ki\u1ebfn \u200b\u200bs\u1ebd t\u0103ng th\u00eam l\u00ean kho\u1ea3ng 60 tri\u1ec7u v\u00e0o gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7. Ti\u1ebfng \u1ea2 R\u1eadp l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u00f4ng c\u1ed9ng: Ti\u1ebfng \u1ea2 R\u1eadp chu\u1ea9n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i ph\u1ee5c v\u1ee5 trong gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd; Ti\u1ebfng \u1ea2 R\u1eadp Yemen, v\u1edbi ng\u1eef \u00e2m v\u00e0 t\u1eeb v\u1ef1ng c\u1ed5 x\u01b0a, v\u1eabn l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef b\u1ea3n \u0111\u1ecba. \u1ede Socotra v\u00e0 ph\u00eda \u0111\u00f4ng Hadhramaut, c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef Nam Semit\u2014Soqotri, Mehri v\u00e0 c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef kh\u00e1c\u2014v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i. Ti\u1ebfng Anh ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a chu\u1ed9ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c Anh.<\/p>\n<p>H\u1ed3i gi\u00e1o th\u1ed1ng nh\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi Yemen, v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Shi&#039;ite Zaydi chi\u1ebfm kho\u1ea3ng 45 ph\u1ea7n tr\u0103m v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i gi\u00e1o Sunni, ch\u1ee7 y\u1ebfu thu\u1ed9c tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i Shafi&#039;i, kho\u1ea3ng 53 ph\u1ea7n tr\u0103m; c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Isma&#039;ili v\u00e0 Twelver nh\u1ecf h\u01a1n ho\u00e0n thi\u1ec7n b\u1ee9c tranh t\u1ed5ng th\u1ec3. Vi\u1ec7c tu\u00e2n th\u1ee7 t\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh nh\u1ecbp \u0111i\u1ec7u h\u00e0ng ng\u00e0y: ti\u1ebfng g\u1ecdi nh\u00e0 th\u1edd H\u1ed3i gi\u00e1o v\u00e0o l\u00fac b\u00ecnh minh, tr\u01b0a, chi\u1ec1u, ho\u00e0ng h\u00f4n v\u00e0 t\u1ed1i nh\u1ea5n m\u1ea1nh v\u00e0o c\u00e1c khu ch\u1ee3 v\u00e0 l\u00e0ng mi\u1ec1n n\u00fai.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn th\u0103m Yemen \u0111\u00f2i h\u1ecfi s\u1ef1 ki\u00ean nh\u1eabn v\u00e0 c\u1ea3nh gi\u00e1c. Do lo ng\u1ea1i v\u1ec1 an ninh, c\u00e1c chuy\u1ebfn bay c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i; t\u00ednh \u0111\u1ebfn gi\u1eefa n\u0103m 2024, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c s\u00e2n bay Sanaa, Aden v\u00e0 Say&#039;un c\u00f3 d\u1ecbch v\u1ee5 h\u1ea1n ch\u1ebf t\u1eeb Amman, Cairo, Riyadh v\u00e0 Mumbai. Kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eaft. C\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadp c\u1ea3nh b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 qua Oman, m\u1eb7c d\u00f9 gi\u1ea5y ph\u00e9p (tasriih) t\u1eeb c\u1ea3nh s\u00e1t du l\u1ecbch l\u00e0 b\u1eaft bu\u1ed9c \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i li\u00ean t\u1ec9nh b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9; c\u00e1c c\u1eeda kh\u1ea9u bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a Saudi \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c y\u00eau c\u1ea7u nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n. Xe bu\u00fdt - c\u00f3 m\u00e1y l\u1ea1nh, \u0111\u00f4i khi \u0111\u00e3 c\u0169 - k\u1ebft n\u1ed1i c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 ch\u00ednh, m\u1eb7c d\u00f9 du kh\u00e1ch c\u00e1 nh\u00e2n th\u01b0\u1eddng thu\u00ea xe b\u1ed1n b\u00e1nh c\u00f3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn vi\u00ean \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e0 ven bi\u1ec3n t\u1eeb Djibouti l\u00ea b\u01b0\u1edbc qua V\u1ecbnh, v\u00e0 nh\u1eefng t\u00e2m h\u1ed3n gan d\u1ea1 v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean t\u00e0u ch\u1edf xi m\u0103ng \u0111\u1ebfn Socotra.<\/p>\n<p>Trong th\u00e0nh ph\u1ed1, taxi chung\u2014xe bu\u00fdt nh\u1ecf \u201cbijou\u201d ho\u1eb7c xe bu\u00fdt nh\u1ecf Peugeot\u2014ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng theo nguy\u00ean t\u1eafc l\u1ea5p \u0111\u1ea7y v\u00e0 \u0111i, c\u00f3 s\u1ee9c ch\u1ee9a t\u1ed1i \u0111a ch\u00edn h\u00e0nh kh\u00e1ch; th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng hai gh\u1ebf \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c to\u00e0n b\u1ed9 h\u00e0ng gh\u1ebf v\u1eabn l\u00e0 th\u00f4ng l\u1ec7 \u0111\u1ec3 tho\u1ea3i m\u00e1i h\u01a1n. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng du kh\u00e1ch \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u1edf nh\u1eefng v\u00f9ng y\u00ean t\u0129nh h\u01a1n, xe bu\u00fdt n\u1ed9i th\u00e0nh cung c\u1ea5p d\u1ecbch v\u1ee5 \u0111i l\u1ea1i gi\u00e1 r\u1ebb v\u00e0 tho\u1ea3i m\u00e1i. B\u1ea3n sao gi\u1ea5y ph\u00e9p, h\u1ed9 chi\u1ebfu v\u00e0 h\u00e0nh tr\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c tr\u1ea1m ki\u1ec3m so\u00e1t qu\u00e2n s\u1ef1 v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 y\u00eau c\u1ea7u nhi\u1ec1u x\u00e1c nh\u1eadn.<\/p>\n<p>B\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng r\u00e0o c\u1ea3n v\u1ec1 m\u1eb7t h\u1eadu c\u1ea7n, s\u1ee9c h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a Yemen v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i. \u1ede Sanaa, m\u00ea cung c\u1ee7a nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eb9p, nh\u1eefng \u00f4 c\u1eeda s\u1ed5 b\u1eb1ng g\u1ed7 \u0111\u1ecf v\u00e0 m\u00f9i c\u00e0 ph\u00ea \u01b0\u1edbp th\u1ea3o qu\u1ea3 g\u1ee3i nh\u1edb \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0y trong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7. Kawkaban, n\u1eb1m tr\u00ean \u0111\u1ed9 cao 3.000 m\u00e9t, l\u01b0u gi\u1eef nh\u1eefng d\u00f2ng ch\u1eef Himyarite v\u00e0 Ng\u00f4i sao David t\u1eeb c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Do Th\u00e1i c\u1ed5 \u0111\u1ea1i. C\u00e1c b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh b\u1eb1ng g\u1ea1ch b\u00f9n c\u1ee7a Sa&#039;dah che ch\u1eafn nh\u1eefng v\u01b0\u1eddn nho nho v\u00e0 c\u00e2y c\u1ecd c\u00f3 qu\u1ea3 nu\u00f4i s\u1ed1ng c\u00e1c ng\u00f4i l\u00e0ng tr\u00ean cao nguy\u00ean. Al Mahwit bao ph\u1ee7 nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai b\u1eb1ng nh\u1eefng trang tr\u1ea1i ph\u1ee7 \u0111\u1ea7y m\u00e2y; Bura&#039; che ch\u1edf nh\u1eefng khu r\u1eebng gi\u00f3 m\u00f9a kh\u00f4ng gi\u1ed1ng b\u1ea5t k\u1ef3 n\u01a1i n\u00e0o kh\u00e1c tr\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea3o. Khu \u0111\u1ecbnh c\u01b0 cao ch\u00f3t v\u00f3t c\u1ee7a Manakhah ch\u1ee9ng minh cho quy ho\u1ea1ch tr\u00ean \u0111\u1ec9nh \u0111\u1ed3i th\u1eddi trung c\u1ed5; Con \u0111\u1eadp c\u1ed5 c\u1ee7a Ma&#039;rib, t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u1ee7a N\u1eef ho\u00e0ng Sheba trong truy\u1ec1n thuy\u1ebft, ch\u1ee9ng minh cho nh\u1eefng k\u1ef3 c\u00f4ng k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u00e3 t\u01b0\u1edbi ti\u00eau cho nh\u1eefng c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng r\u1ed9ng l\u1edbn. \u1ede Ibb, &#034;Tr\u00e1i tim xanh&#034;, nh\u1eefng tr\u1eadn m\u01b0a nh\u01b0 tr\u00fat n\u01b0\u1edbc h\u00e0ng n\u0103m nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng c\u00e1c thung l\u0169ng c\u00e0 ph\u00ea v\u00e0 m\u1eadt ong; Jiblah g\u1ea7n \u0111\u00f3 vang v\u1ecdng nh\u1eefng ng\u00f4i nh\u00e0 \u0111\u00e1 ki\u00ean c\u1ed1. Al Khawkhah cung c\u1ea5p nh\u1eefng b\u00e3i bi\u1ec3n Bi\u1ec3n \u0110\u1ecf r\u1ee3p b\u00f3ng c\u00e2y c\u1ecd, trong khi Ta&#039;izz, trung t\u00e2m v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc c\u1ed9ng h\u00f2a, n\u1eb1m b\u00ean d\u01b0\u1edbi nh\u1eefng s\u01b0\u1eddn d\u1ed1c c\u00f3 b\u1eadc thang c\u1ee7a Jabal Sabir. Tarim v\u00e0 Say&#039;un \u1edf Hadhramaut ph\u1ea3n \u00e1nh s\u1ef1 thanh l\u1ecbch c\u1ee7a Hadhrami trong c\u00e1c cung \u0111i\u1ec7n v\u00e0 nh\u00e0 th\u1edd H\u1ed3i gi\u00e1o x\u00e2y b\u1eb1ng g\u1ea1ch. Al Mukalla h\u01b0\u1edbng ra Bi\u1ec3n \u1ea2 R\u1eadp v\u1edbi s\u1ef1 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, nh\u01b0ng b\u1edd bi\u1ec3n c\u1ee7a n\u00f3 nh\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 cho nh\u1eefng b\u00e3i c\u00e1t nguy\u00ean s\u01a1 c\u1ee7a Bir Ali. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, C\u00f4ng vi\u00ean qu\u1ed1c gia Hauf, m\u1ed9t di t\u00edch ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a gi\u00f3 m\u00f9a, duy tr\u00ec c\u00e1c khu r\u1eebng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chia s\u1ebb v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng x\u00f3m Oman.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi du kh\u00e1ch, c\u00e1c chu\u1ea9n m\u1ef1c x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i h\u00e0nh x\u1eed k\u00edn \u0111\u00e1o. C\u00e1c ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb\u2014\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn \u200b\u200bv\u1ec1 Hoa K\u1ef3 ho\u1eb7c Israel\u2014c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra s\u1ef1 b\u1ea5t an. T\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u00f2i h\u1ecfi s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng: c\u00e1c nh\u00e0 th\u1edd H\u1ed3i gi\u00e1o \u00e1p \u0111\u1eb7t quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 trang ph\u1ee5c v\u00e0 trong th\u00e1ng Ramadan, vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng ho\u1eb7c h\u00fat thu\u1ed1c n\u01a1i c\u00f4ng c\u1ed9ng l\u00e0 h\u00e0nh vi ph\u1ea1m t\u1ed9i. M\u00e1y \u1ea3nh ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p; ch\u00e2n dung ph\u1ee5 n\u1eef ho\u1eb7c c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf an ninh c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra s\u1ef1 th\u00f9 \u0111\u1ecbch. C\u00e1c \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c t\u1eeb thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u1ed1t h\u01a1n th\u00f4ng qua c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1eeb thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn thay v\u00ec nh\u1eefng m\u00f3n qu\u00e0 ng\u1eabu h\u1ee9ng cho tr\u1ebb em, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 ph\u1ee5 thu\u1ed9c. M\u1eb7c c\u1ea3 n\u1eb1m \u1edf trung t\u00e2m c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i; gi\u00e1 c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh cho ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i r\u1ea5t hi\u1ebfm v\u00e0 \u0111\u00e0m ph\u00e1n th\u1ec3 hi\u1ec7n phong t\u1ee5c.<\/p>\n<p>Do \u0111\u00f3, Yemen v\u1eabn l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a nh\u1eefng s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n: c\u00e1i n\u00f4i c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh c\u00f3 ki\u1ebfn \u200b\u200btr\u00fac v\u00e0 k\u1ef3 quan thi\u00ean nhi\u00ean th\u00e1ch th\u1ee9c s\u1ef1 t\u00e0n ph\u00e1 c\u1ee7a xung \u0111\u1ed9t; n\u01a1i l\u00f2ng hi\u1ebfu kh\u00e1ch t\u1ed3n t\u1ea1i gi\u1eefa kh\u00f3 kh\u0103n, v\u00e0 n\u01a1i m\u1ecdi thung l\u0169ng v\u00e0 ng\u00f4i l\u00e0ng \u0111\u1ec1u mang trong m\u00ecnh nhi\u1ec1u l\u1edbp l\u1ecbch s\u1eed. Hi\u1ec3u Yemen l\u00e0 th\u1eeba nh\u1eadn n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 v\u00e0 v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a n\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, t\u00f4n tr\u1ecdng truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a n\u00f3, v\u00e0 nh\u1eadn ra r\u1eb1ng\u2014ngay c\u1ea3 trong nh\u1eefng th\u1eed th\u00e1ch hi\u1ec7n t\u1ea1i\u2014di s\u1ea3n c\u1ee7a Yemen \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh c\u1ea3 qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 l\u1eddi h\u1ee9a c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi \u1ea2 R\u1eadp r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yemen, n\u1eb1m \u1edf T\u00e2y \u00c1, c\u00f3 d\u00e2n s\u1ed1 kho\u1ea3ng 40,8 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi t\u00ednh \u0111\u1ebfn n\u0103m 2024, x\u1ebfp h\u1ea1ng l\u00e0 qu\u1ed1c gia \u0111\u00f4ng d\u00e2n th\u1ee9 37 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. Chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c bao ph\u1ee7 g\u1ea7n 528.000 km2 \u1edf ph\u00eda nam \u1ea2 R\u1eadp, qu\u1ed1c gia n\u00e0y c\u00f3 bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf ph\u00eda b\u1eafc v\u1edbi \u1ea2 R\u1eadp X\u00ea \u00dat v\u00e0 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc v\u1edbi Oman. \u0110\u01b0\u1eddng b\u1edd bi\u1ec3n d\u00e0i 2.000 km c\u1ee7a Yemen ch\u1ea1y t\u1eeb \u1ea4n \u0110\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn Bi\u1ec3n \u0110\u1ecf v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y. N\u1eb1m tr\u00ean S\u1eebng ch\u00e2u Phi, h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ecba l\u00fd n\u00e0y t\u1ea1o th\u00e0nh bi\u00ean gi\u1edbi tr\u00ean bi\u1ec3n gi\u1eefa Eritrea, Djibouti v\u00e0 Somalia.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":3216,"parent":24063,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_theme","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"class_list":["post-15430","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15430","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15430"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15430\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24063"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}