{"id":14710,"date":"2024-09-19T23:18:21","date_gmt":"2024-09-19T23:18:21","guid":{"rendered":"https:\/\/travelshelper.com\/staging\/?page_id=14710"},"modified":"2026-03-11T18:12:16","modified_gmt":"2026-03-11T18:12:16","slug":"malaysia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/destinations\/asia\/malaysia\/","title":{"rendered":"Malaysia"},"content":{"rendered":"<p>Malaysia chi\u1ebfm m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1ea1i ng\u00e3 t\u01b0 c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba ch\u00e2u \u00c1 v\u00e0 qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o M\u00e3 Lai, l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc n\u00e0y b\u1ecb chia c\u1eaft b\u1edfi Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng th\u00e0nh hai khu v\u1ef1c c\u00f3 s\u1ef1 k\u1ebft n\u1ed1i v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ecba l\u00fd v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a. B\u00e1n \u0111\u1ea3o Malaysia, k\u00e9o d\u00e0i kho\u1ea3ng 740 km t\u1eeb b\u1eafc xu\u1ed1ng nam, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Th\u00e1i Lan \u1edf ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0 v\u01b0\u01a1n ra qua \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1eafp cao v\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u1ebfn Singapore \u1edf c\u1ef1c nam. B\u00ean kia v\u00f9ng bi\u1ec3n l\u00e0 hai ti\u1ec3u bang sinh \u0111\u00f4i c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Malaysia l\u00e0 Sabah v\u00e0 Sarawak tr\u00ean \u0111\u1ea3o Borneo, chia s\u1ebb bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ea5t li\u1ec1n l\u1ecfng l\u1ebbo v\u1edbi Indonesia v\u00e0 Brunei, v\u00e0 ranh gi\u1edbi h\u00e0ng h\u1ea3i v\u1edbi Philippines v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam. H\u1ec7 th\u1ed1ng li\u00ean bang bao g\u1ed3m 13 ti\u1ec3u bang c\u00f9ng v\u1edbi ba l\u00e3nh th\u1ed5 li\u00ean bang, \u0111\u01b0\u1ee3c chia th\u00e0nh hai n\u1eeda c\u1ee7a li\u00ean bang: 11 ti\u1ec3u bang v\u00e0 hai l\u00e3nh th\u1ed5 tr\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea3o; hai ti\u1ec3u bang v\u00e0 m\u1ed9t l\u00e3nh th\u1ed5 tr\u00ean \u0111\u1ea3o Borneo. S\u1ef1 ph\u00e2n chia n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh c\u1ea3 n\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a qu\u1ed1c gia v\u00e0 \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 b\u1ea3n s\u1eafc c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, khi c\u00e1c t\u00f2a nh\u00e0 cao t\u1ea7ng \u0111\u00f4 th\u1ecb \u1edf Kuala Lumpur v\u00e0 Putrajaya t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n v\u1edbi nh\u1eefng khu r\u1eebng nguy\u00ean sinh c\u1ee7a Sarawak v\u00e0 c\u00e1c l\u00e0ng ven bi\u1ec3n c\u1ee7a Sabah.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea3nh quan c\u1ee7a qu\u1ed1c gia n\u00e0y tr\u1ea3i d\u00e0i t\u1eeb \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng ven bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn ch\u00e2n \u0111\u1ed3i g\u1ed3 gh\u1ec1 v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ec9nh n\u00fai cao. \u1ede B\u00e1n \u0111\u1ea3o Malaysia, D\u00e3y n\u00fai Titiwangsa \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 l\u00e0 x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a b\u00e1n \u0111\u1ea3o, \u0111\u1ec9nh c\u1ee7a n\u00f3 cao t\u1edbi 2.183 m\u00e9t t\u1ea1i N\u00fai Korbu gi\u1eefa m\u1ed9t ma tr\u1eadn c\u00e1c m\u1ecfm \u0111\u00e1 granit v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh t\u1ea1o karst. C\u00e1c con s\u00f4ng nh\u01b0 Perlis, Golok v\u00e0 Muar b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb nh\u1eefng v\u00f9ng cao nguy\u00ean n\u00e0y, t\u1ea1o ra c\u00e1c thung l\u0169ng m\u1edf r\u1ed9ng th\u00e0nh c\u00e1c \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng ng\u1eadp l\u1ee5t m\u00e0u m\u1ee1. B\u1edd bi\u1ec3n ph\u00eda t\u00e2y c\u1ee7a b\u00e1n \u0111\u1ea3o, b\u1ecb eo bi\u1ec3n Malacca c\u1eaft ngang\u2014m\u1ed9t \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch h\u00e0ng h\u1ea3i v\u1eadn chuy\u1ec3n kho\u1ea3ng 40 ph\u1ea7n tr\u0103m th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i to\u00e0n c\u1ea7u\u2014c\u00f3 c\u00e1c b\u1ebfn c\u1ea3ng n\u01b0\u1edbc s\u00e2u, trong khi b\u1edd bi\u1ec3n ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u1eabn t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i ch\u01b0a ph\u00e1t tri\u1ec3n, c\u00e1c b\u00e3i bi\u1ec3n c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c bao quanh b\u1edfi r\u1eebng \u0111\u1ea7m l\u1ea7y. Tr\u00ean \u0111\u1ea3o Borneo, D\u00e3y n\u00fai Crocker \u1edf Sabah \u0111\u1ea1t \u0111\u1ec9nh \u1edf N\u00fai Kinabalu cao 4.095 m\u00e9t, \u0111\u1ec9nh cao th\u1ee9 hai c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 trong C\u00f4ng vi\u00ean qu\u1ed1c gia Kinabalu, m\u1ed9t trong b\u1ed1n Di s\u1ea3n th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c UNESCO c\u00f4ng nh\u1eadn t\u1ea1i Malaysia. N\u1ed9i \u0111\u1ecba Sarawak c\u00f3 Hang \u0111\u1ed9ng Mulu trong C\u00f4ng vi\u00ean qu\u1ed1c gia Gunung Mulu\u2014h\u1ec7 th\u1ed1ng hang \u0111\u1ed9ng l\u1edbn nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn\u2014trong khi S\u00f4ng Rajang, d\u00e0i nh\u1ea5t Malaysia, ch\u1ea3y qua trung t\u00e2m c\u1ee7a n\u00f3. R\u1ea3i r\u00e1c xung quanh hai kh\u1ed1i \u0111\u1ea5t li\u1ec1n n\u00e0y l\u00e0 h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn h\u00f2n \u0111\u1ea3o, h\u00f2n \u0111\u1ea3o l\u1edbn nh\u1ea5t l\u00e0 Banggi ngo\u00e0i kh\u01a1i b\u1edd bi\u1ec3n ph\u00eda b\u1eafc Sabah.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed1i c\u1ea3nh nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi c\u1ee7a Malaysia ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a hai ch\u1ebf \u0111\u1ed9 gi\u00f3 m\u00f9a: gi\u00f3 m\u00f9a t\u00e2y nam t\u1eeb th\u00e1ng 4 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 v\u00e0 gi\u00f3 m\u00f9a \u0111\u00f4ng b\u1eafc t\u1eeb th\u00e1ng 10 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 lu\u00f4n \u1edf m\u1ee9c cao, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u h\u00f2a b\u1edfi gi\u00f3 bi\u1ec3n, v\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng m\u01b0a trung b\u00ecnh h\u00e0ng n\u0103m kho\u1ea3ng 2.500 mm. \u0110\u1ed9 \u1ea9m v\u1eabn cao quanh n\u0103m, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c v\u00f9ng n\u00fai \u1ea9n d\u1eadt nh\u01b0 Cao nguy\u00ean Cameron v\u00e0 \u0110\u1ed3i Fraser c\u00f3 kh\u00ed h\u1eadu vi m\u00f4 m\u00e1t m\u1ebb h\u01a1n. M\u1ef1c n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng cao v\u00e0 c\u00e1c ki\u1ec3u m\u01b0a thay \u0111\u1ed5i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu to\u00e0n c\u1ea7u \u0111e d\u1ecda c\u00e1c khu \u0111\u1ecbnh c\u01b0 ven bi\u1ec3n v\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u00f4ng nghi\u1ec7p tr\u0169ng th\u1ea5p, c\u0169ng nh\u01b0 l\u00e0m t\u0103ng nguy c\u01a1 l\u0169 l\u1ee5t trong \u0111\u1ea5t li\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea3n ch\u1ea5t qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o c\u1ee7a li\u00ean bang mang l\u1ea1i cho Malaysia s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 sinh h\u1ecdc \u0111\u00e1ng k\u1ec3. N\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng trong s\u1ed1 m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y qu\u1ed1c gia c\u00f3 s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc c\u1ef1c l\u1edbn, n\u01a1i tr\u00fa ng\u1ee5 c\u1ee7a h\u00e0ng ng\u00e0n lo\u00e0i \u0111\u1eb7c h\u1eefu tr\u00ean kh\u1eafp c\u00e1c khu r\u1eebng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi, r\u1eebng ng\u1eadp m\u1eb7n v\u00e0 r\u1ea1n san h\u00f4. \u0110\u01b0\u1eddi \u01b0\u01a1i v\u00e0 b\u00e1o g\u1ea5m lang thang trong c\u00e1c khu r\u1eebng c\u1ee7a Sabah, trong khi kh\u1ec9 v\u00f2i vui \u0111\u00f9a gi\u1eefa c\u00e1c khu r\u1eebng ven s\u00f4ng c\u1ee7a Borneo. \u1ede B\u00e1n \u0111\u1ea3o Malaysia, voi v\u00e0 h\u1ed5 v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i trong c\u00e1c c\u00f4ng vi\u00ean qu\u1ed1c gia c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i nh\u01b0 Taman Negara, b\u00ean c\u1ea1nh c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3 nh\u1ecf h\u01a1n h\u1ea5p d\u1eabn kh\u00f4ng k\u00e9m. S\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc n\u00e0y c\u1ee7ng c\u1ed1 c\u1ea3 m\u1ed9t ng\u00e0nh du l\u1ecbch sinh th\u00e1i \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 cam k\u1ebft b\u1ea3o t\u1ed3n c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, ngay c\u1ea3 khi n\u1ea1n khai th\u00e1c g\u1ed7 v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0o c\u00e1c m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng mong manh.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 Malaysia hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb m\u1ed9t b\u1ee9c tranh gh\u00e9p c\u1ee7a c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c H\u1ed3i gi\u00e1o M\u00e3 Lai c\u00f3 n\u1ec1n t\u1ef1 ch\u1ee7 b\u1ecb x\u00f3i m\u00f2n d\u01b0\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Anh trong th\u1ebf k\u1ef7 XVIII v\u00e0 XIX. C\u00e1c khu \u0111\u1ecbnh c\u01b0 Eo bi\u1ec3n\u2014Penang, Malacca v\u00e0 Singapore\u2014c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c v\u00f9ng b\u1ea3o h\u1ed9 tr\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea3o, \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh ch\u1ed1t ch\u1eb7n kinh t\u1ebf c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf. S\u1ef1 chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n trong Th\u1ebf chi\u1ebfn II \u0111\u00e3 l\u00e0m r\u1ea1n n\u1ee9t ch\u00ednh quy\u1ec1n th\u1ef1c d\u00e2n v\u00e0 th\u00fac \u0111\u1ea9y t\u00ecnh c\u1ea3m d\u00e2n t\u1ed9c ch\u1ee7 ngh\u0129a. Ngay sau \u0111\u00f3, Li\u00ean minh M\u00e3 Lai n\u0103m 1946 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng t\u1ecf l\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i trong th\u1eddi gian ng\u1eafn, nh\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 cho Li\u00ean bang M\u00e3 Lai v\u00e0o n\u0103m 1948. V\u00e0o ng\u00e0y 31 th\u00e1ng 8 n\u0103m 1957, li\u00ean bang \u0111\u00e3 gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c l\u1eadp. N\u0103m 1963, s\u1ef1 s\u00e1p nh\u1eadp c\u1ee7a M\u00e3 Lai v\u1edbi B\u1eafc Borneo (Sabah), Sarawak v\u00e0 Singapore \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp n\u00ean Malaysia, m\u1eb7c d\u00f9 Singapore \u0111\u00e3 t\u00e1ch ra ch\u1ec9 hai n\u0103m sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc c\u1ed9ng h\u00f2a ri\u00eang bi\u1ec7t v\u00e0o n\u0103m 1965.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh n\u00ean n\u1ec1n ch\u00ednh tr\u1ecb Malaysia, n\u01a1i k\u1ebft h\u1ee3p khu\u00f4n kh\u1ed5 ngh\u1ecb vi\u1ec7n Westminster v\u00e0 h\u1ecdc thuy\u1ebft lu\u1eadt chung v\u1edbi c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc li\u00ean bang l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u l\u00ean\u2014Yang di-Pertuan Agong\u2014\u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn lu\u00e2n phi\u00ean sau m\u1ed7i n\u0103m n\u0103m trong s\u1ed1 ch\u00edn v\u1ecb Sultan cha truy\u1ec1n con n\u1ed1i. Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn t\u1eeb \u0111\u1ea3ng chi\u1ebfm \u0111a s\u1ed1 ho\u1eb7c li\u00ean minh trong Dewan Rakyat (H\u1ea1 vi\u1ec7n), l\u00e3nh \u0111\u1ea1o nh\u00e1nh h\u00e0nh ph\u00e1p, v\u1edbi Putrajaya l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1eb7t c\u00e1c b\u1ed9 n\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 c\u01a1 quan t\u01b0 ph\u00e1p. Kuala Lumpur, th\u00e0nh ph\u1ed1 l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, v\u1eabn l\u00e0 tr\u1ee5 s\u1edf c\u1ee7a c\u01a1 quan l\u1eadp ph\u00e1p v\u00e0 cung \u0111i\u1ec7n ho\u00e0ng gia, v\u00e0 t\u00f4 \u0111i\u1ec3m \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2n tr\u1eddi c\u1ee7a th\u00e0nh ph\u1ed1 b\u1eb1ng c\u00e1c bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 Th\u00e1p \u0111\u00f4i Petronas.<\/p>\n\n\n\n<p>34 tri\u1ec7u d\u00e2n c\u1ee7a Malaysia ph\u1ea3n \u00e1nh m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh di c\u01b0 v\u00e0 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 l\u00e2u \u0111\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi M\u00e3 Lai - \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a theo hi\u1ebfn ph\u00e1p l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i gi\u00e1o th\u1ef1c h\u00e0nh c\u00e1c phong t\u1ee5c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u00e3 Lai - chi\u1ebfm g\u1ea7n m\u1ed9t n\u1eeda d\u00e2n s\u1ed1 v\u00e0 n\u1eafm gi\u1eef vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong ch\u00ednh ph\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u00f4ng c\u1ed9ng. C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Hoa, chi\u1ebfm kho\u1ea3ng m\u1ed9t ph\u1ea7n t\u01b0 d\u00e2n s\u1ed1, c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 trong th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u00e0 c\u00f4ng nghi\u1ec7p, trong khi ng\u01b0\u1eddi Malaysia g\u1ed1c \u1ea4n, ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c Tamil, chi\u1ebfm kho\u1ea3ng b\u1ea3y ph\u1ea7n tr\u0103m. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba - ng\u01b0\u1eddi Orang Asli tr\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea3o v\u00e0 v\u00f4 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Dayak, Kadazan-Dusun, Melanau v\u00e0 c\u00e1c nh\u00f3m kh\u00e1c \u1edf Sabah v\u00e0 Sarawak - c\u00f9ng nhau chi\u1ebfm ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i. Quy ch\u1ebf Bumiputera, mang l\u1ea1i s\u1ef1 \u0111\u1ed1i x\u1eed \u01b0u \u0111\u00e3i v\u1ec1 m\u1eb7t x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 kinh t\u1ebf, m\u1edf r\u1ed9ng \u01b0u th\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u00e3 Lai \u0111\u1ec3 bao g\u1ed3m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba n\u00e0y, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u00e2y c\u0103ng th\u1eb3ng v\u00e0 tranh lu\u1eadn. Quy\u1ec1n c\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p theo c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n nghi\u00eam ng\u1eb7t: \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sinh ra t\u1eeb cha m\u1eb9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Malaysia, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p mang hai qu\u1ed1c t\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin. Ti\u1ebfng M\u00e3 Lai Malaysia, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft theo ch\u1eef Rumi d\u1ef1a tr\u00ean ch\u1eef Latinh, \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef ch\u00ednh th\u1ee9c duy nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, m\u1eb7c d\u00f9 ch\u1eef \u1ea2 R\u1eadp Jawi truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i trong m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ed1i c\u1ea3nh. Ti\u1ebfng Anh v\u1eabn gi\u1eef vai tr\u00f2 th\u1ee9 y\u1ebfu s\u00f4i \u0111\u1ed9ng trong kinh doanh v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c\u2014th\u1ef1c t\u1ebf, \u1edf Sarawak, ti\u1ebfng Anh c\u00f3 v\u1ecb th\u1ebf ch\u00ednh th\u1ee9c ngang b\u1eb1ng\u2014trong khi Manglish, m\u1ed9t th\u1ed5 ng\u1eef th\u00f4ng t\u1ee5c pha tr\u1ed9n c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 ti\u1ebfng M\u00e3 Lai, ti\u1ebfng Anh, ti\u1ebfng Trung v\u00e0 ti\u1ebfng Tamil, ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ee9c. Ngo\u00e0i ng\u00f4n ng\u1eef qu\u1ed1c gia, c\u00f2n c\u00f3 kho\u1ea3ng 111 ng\u00f4n ng\u1eef b\u1ea3n \u0111\u1ecba c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ng\u1eef ti\u1ebfng Trung nh\u01b0 ti\u1ebfng Ph\u00fac Ki\u1ebfn, ti\u1ebfng Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng v\u00e0 ti\u1ebfng Quan Tho\u1ea1i, c\u0169ng nh\u01b0 ti\u1ebfng Tamil, ti\u1ebfng Malayalam v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u00f4n ng\u1eef kh\u00e1c. H\u1ed3i gi\u00e1o l\u00e0 qu\u1ed1c gi\u00e1o, \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng 63 ph\u1ea7n tr\u0103m d\u00e2n s\u1ed1 th\u1ef1c h\u00e0nh, nh\u01b0ng c\u00e1c b\u1ea3o \u0111\u1ea3m hi\u1ebfn ph\u00e1p b\u1ea3o v\u1ec7 quy\u1ec1n t\u1ef1 do t\u00f4n gi\u00e1o cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng theo \u0111\u1ea1o H\u1ed3i, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 Ph\u1eadt gi\u00e1o, Thi\u00ean ch\u00faa gi\u00e1o, \u1ea4n \u0110\u1ed9 gi\u00e1o v\u00e0 c\u00e1c t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c chi\u1ebfm \u01b0u th\u1ebf. C\u00e1c l\u1ec5 h\u1ed9i t\u00f4n gi\u00e1o nh\u01b0 Hari Raya Aidilfitri, T\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, Ng\u00e0y l\u1ec5 Wesak, Deepavali v\u00e0 Gi\u00e1ng sinh chia \u0111\u1ec1u l\u1ecbch, v\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u201cng\u00e0y h\u1ed9i m\u1edf c\u1eeda\u201d m\u1eddi g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Malaysia thu\u1ed9c m\u1ecdi th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u00f9ng tham gia l\u1ec5 k\u1ef7 ni\u1ec7m v\u1edbi nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t kinh t\u1ebf, Malaysia \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i t\u1eeb s\u1ef1 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o thi\u1ebfc, cao su v\u00e0 d\u1ea7u c\u1ecd sang n\u1ec1n kinh t\u1ebf th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u0111a d\u1ea1ng, m\u1edbi c\u00f4ng nghi\u1ec7p h\u00f3a. T\u00e0i nguy\u00ean thi\u00ean nhi\u00ean v\u1eabn h\u1ed7 tr\u1ee3 xu\u1ea5t kh\u1ea9u - \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 d\u1ea7u m\u1ecf, d\u1ea7u c\u1ecd (m\u00e0 Malaysia v\u1eabn l\u00e0 nh\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t h\u00e0ng \u0111\u1ea7u to\u00e0n c\u1ea7u) v\u00e0 kh\u00ed \u0111\u1ed1t t\u1ef1 nhi\u00ean h\u00f3a l\u1ecfng - nh\u01b0ng d\u1ecbch v\u1ee5 v\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ea7u. V\u00e0o n\u0103m 2024, khu v\u1ef1c d\u1ecbch v\u1ee5 chi\u1ebfm 53,6 ph\u1ea7n tr\u0103m GDP, c\u00f4ng nghi\u1ec7p 37,6 ph\u1ea7n tr\u0103m v\u00e0 n\u00f4ng nghi\u1ec7p 8,8 ph\u1ea7n tr\u0103m. Ng\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p \u00f4 t\u00f4 x\u1ebfp th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i hai tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi theo s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c ng\u00e0nh d\u1ef1a tr\u00ean tri th\u1ee9c, bao g\u1ed3m ng\u00e2n h\u00e0ng H\u1ed3i gi\u00e1o v\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u00f4ng ngh\u1ec7 cao, \u0111ang m\u1edf r\u1ed9ng nhanh ch\u00f3ng. GDP danh ngh\u0129a c\u1ee7a Malaysia x\u1ebfp th\u1ee9 ba m\u01b0\u01a1i s\u00e1u tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u, v\u1edbi s\u1ee9c mua t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng x\u1ebfp th\u1ee9 ba m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t. D\u1ef1 tr\u1eef ngo\u1ea1i h\u1ed1i - l\u1edbn th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i t\u01b0 th\u1ebf gi\u1edbi - cung c\u1ea5p m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ec7m ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1c c\u00fa s\u1ed1c b\u00ean ngo\u00e0i, trong khi t\u1ef7 l\u1ec7 th\u1ea5t nghi\u1ec7p v\u1eabn \u1edf m\u1ee9c th\u1ea5p, kho\u1ea3ng 3,4 ph\u1ea7n tr\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i qu\u1ed1c t\u1ebf ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh nh\u1edd v\u1ecb tr\u00ed chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a Malaysia tr\u00ean c\u00e1c tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n. Eo bi\u1ec3n Malacca k\u1ebft n\u1ed1i \u1ea4n \u0110\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0a kho\u1ea3ng 80.000 t\u00e0u thuy\u1ec1n qua l\u1ea1i m\u1ed7i n\u0103m qua C\u1ea3ng Klang, Penang v\u00e0 Johor. Qu\u1ed1c gia n\u00e0y l\u00e0 n\u01b0\u1edbc xu\u1ea5t kh\u1ea9u l\u1edbn th\u1ee9 23 v\u00e0 l\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u1eadp kh\u1ea9u l\u1edbn th\u1ee9 25. C\u00e1c th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc n\u00e0y bao g\u1ed3m Trung Qu\u1ed1c, Singapore v\u00e0 Hoa K\u1ef3. \u0110\u1ea7u t\u01b0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch th\u00f4ng qua h\u00e0ng ch\u1ee5c khu c\u00f4ng nghi\u1ec7p, t\u1eeb trung t\u00e2m \u0111i\u1ec7n t\u1eed c\u1ee7a C\u00f4ng vi\u00ean c\u00f4ng ngh\u1ec7 cao Kulim \u0111\u1ebfn C\u00f4ng vi\u00ean c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111a n\u0103ng Malaysia g\u1ea7n Kuala Lumpur. Tuy nhi\u00ean, b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i: c\u00e1c doanh nghi\u1ec7p ng\u01b0\u1eddi Hoa chi\u1ebfm kho\u1ea3ng 70 ph\u1ea7n tr\u0103m v\u1ed1n h\u00f3a th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng m\u1eb7c d\u00f9 ch\u1ec9 chi\u1ebfm kho\u1ea3ng m\u1ed9t ph\u1ea7n t\u01b0 d\u00e2n s\u1ed1, m\u1ed9t s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i th\u1eddi k\u1ef3 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba v\u00e0 c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch h\u1eadu \u0111\u1ed9c l\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p>Du l\u1ecbch l\u00e0 ng\u00e0nh \u0111\u00f3ng g\u00f3p l\u1edbn th\u1ee9 ba v\u00e0o GDP. N\u0103m 2019, ng\u00e0nh n\u00e0y t\u1ea1o ra g\u1ea7n m\u01b0\u1eddi s\u00e1u ph\u1ea7n tr\u0103m t\u1ed5ng s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng, ch\u00e0o \u0111\u00f3n 26,1 tri\u1ec7u du kh\u00e1ch qu\u1ed1c t\u1ebf - x\u1ebfp th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u v\u00e0 th\u1ee9 t\u01b0 \u1edf ch\u00e2u \u00c1. Kuala Lumpur neo \u0111\u1eadu du l\u1ecbch \u0111\u00f4 th\u1ecb v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2n tr\u1eddi, c\u00e1c trung t\u00e2m mua s\u1eafm v\u00e0 khu v\u0103n h\u00f3a. George Town, th\u1ee7 ph\u1ee7 c\u1ee7a Penang, quy\u1ebfn r\u0169 v\u1edbi ki\u1ebfn \u200b\u200btr\u00fac thu\u1ed9c \u0111\u1ecba, ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 v\u00e0 b\u1ed1i c\u1ea3nh \u1ea9m th\u1ef1c l\u00e2u \u0111\u1eddi; Khu b\u1ea3o t\u1ed3n c\u1ed1t l\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c UNESCO c\u00f4ng nh\u1eadn c\u1ee7a Malacca l\u00e0 n\u01a1i b\u1ea3o t\u1ed3n h\u00e0ng th\u1ebf k\u1ef7 th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i h\u00e0ng h\u1ea3i trong s\u1ef1 pha tr\u1ed9n gi\u1eefa c\u00e1c t\u00f2a nh\u00e0 c\u1ee7a H\u00e0 Lan, B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha v\u00e0 Anh. Thi\u00ean nhi\u00ean thu h\u00fat nhi\u1ec1u du kh\u00e1ch: r\u1eebng m\u01b0a nguy\u00ean sinh c\u1ee7a Taman Negara; c\u00e1c ru\u1ed9ng b\u1eadc thang tr\u00e0 c\u1ee7a Cao nguy\u00ean Cameron; c\u00e1c qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o c\u1ee7a Malaysia, t\u1eeb Langkawi mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u00e1nh \u0111\u1ecba l\u1eb7n bi\u1ec3n nh\u01b0 Sipadan, Perhentian v\u00e0 Redang. C\u00e1c c\u00f4ng vi\u00ean qu\u1ed1c gia c\u1ee7a Borneo - c\u00e1c th\u00e0nh t\u1ea1o \u0111\u00e1 v\u00f4i c\u1ee7a Mulu, c\u00e1c \u0111\u1ec9nh \u0111\u00e1 granit c\u1ee7a Kinabalu - v\u00e0 nh\u1eefng ch\u00fa kh\u1ec9 v\u00f2i \u1edf Bako t\u1ea1o n\u00ean s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n v\u1edbi c\u00e1c \u0111i\u1ec3m tham quan c\u1ee7a b\u00e1n \u0111\u1ea3o n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng trong n\u01b0\u1edbc h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u00e1c ng\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p n\u00e0y. \u0110\u01b0\u1eddng s\u1eaft, do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc qu\u1ea3n l\u00fd, tr\u1ea3i d\u00e0i h\u01a1n 2.783 km tr\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea3o, bao g\u1ed3m c\u00e1c tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111i\u1ec7n v\u00e0o Kuala Lumpur. \u0110\u01b0\u1eddng b\u1ed9, d\u00e0i g\u1ea7n 239.000 km, x\u1ebfp h\u1ea1ng Malaysia th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi. T\u1ed5ng chi\u1ec1u d\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y n\u1ed9i \u0111\u1ecba kho\u1ea3ng 7.200 km, ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf Sabah v\u00e0 Sarawak. V\u1eadn t\u1ea3i h\u00e0ng kh\u00f4ng h\u1ed9i t\u1ee5 t\u1ea1i S\u00e2n bay qu\u1ed1c t\u1ebf Kuala Lumpur - s\u00e2n bay b\u1eadn r\u1ed9n nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u1eadn r\u1ed9n th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c1 - c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c trung t\u00e2m \u1edf Penang, Kota Kinabalu v\u00e0 Kuching. B\u1ea3y c\u1ea3ng li\u00ean bang x\u1eed l\u00fd l\u01b0u l\u01b0\u1ee3ng container, d\u1eabn \u0111\u1ea7u l\u00e0 C\u1ea3ng Klang l\u1edbn th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ba tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u. Vi\u1ec5n th\u00f4ng, \u0111\u1ee9ng th\u1ee9 hai \u1edf \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 ch\u1ec9 sau Singapore, ph\u1ee5c v\u1ee5 kho\u1ea3ng 4,7 tri\u1ec7u \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e2y c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh v\u00e0 h\u01a1n 30 tri\u1ec7u thu\u00ea bao di \u0111\u1ed9ng, m\u1eb7c d\u00f9 v\u1eabn c\u00f2n kho\u1ea3ng c\u00e1ch \u1edf n\u00f4ng th\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ea3n xu\u1ea5t n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng d\u1ef1a v\u00e0o tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7u kh\u00ed - l\u1edbn th\u1ee9 t\u01b0 \u1edf Ch\u00e2u \u00c1 - Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng - cung c\u1ea5p c\u00f4ng su\u1ea5t ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 29.700 megawatt. Tenaga Nasional, Sarawak Energy v\u00e0 Sabah Electricity gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u1ed1i th\u00f4ng qua l\u01b0\u1edbi \u0111i\u1ec7n khu v\u1ef1c. N\u0103m 2013, t\u1ed5ng s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec7n v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 140.000 GWh, v\u1edbi m\u1ee9c ti\u00eau th\u1ee5 l\u00e0 116.000 GWh. N\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 95 ph\u1ea7n tr\u0103m h\u1ed9 gia \u0111\u00ecnh, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ng\u1ea7m, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c v\u00f9ng n\u00f4ng th\u00f4n v\u1eabn t\u1ee5t h\u1eadu so v\u1edbi c\u00e1c khu v\u1ef1c th\u00e0nh th\u1ecb v\u1ec1 c\u1ea3 ti\u1ec7n \u00edch v\u00e0 vi\u1ec5n th\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5u tr\u00fac x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Malaysia b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c b\u1edfi c\u00e1c t\u1eadp qu\u00e1n v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 nghi th\u1ee9c ph\u1ea3n \u00e1nh t\u00ednh \u0111a nguy\u00ean c\u1ee7a n\u00f3. Du kh\u00e1ch c\u1edfi gi\u00e0y d\u00e9p khi v\u00e0o nh\u00e0 ho\u1eb7c n\u01a1i th\u1edd c\u00fang - nh\u00e0 tr\u1ecd th\u01b0\u1eddng tu\u00e2n th\u1ee7 c\u00f9ng m\u1ed9t quy t\u1eafc - v\u00e0 tr\u00e1nh ch\u1ec9 tay ho\u1eb7c ch\u00e2n tr\u00e1i, ho\u1eb7c ch\u1ea1m v\u00e0o \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. N\u00ean \u0103n m\u1eb7c t\u00f4n tr\u1ecdng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1edf c\u00e1c ti\u1ec3u bang b\u1ea3o th\u1ee7; vai v\u00e0 \u0111\u1ea7u g\u1ed1i ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c che \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn n\u00f4ng th\u00f4n, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 nh\u01b0 Kuala Lumpur v\u00e0 Johor Bahru th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 khoan dung h\u01a1n. R\u01b0\u1ee3u l\u00e0 h\u1ee3p ph\u00e1p \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng theo \u0111\u1ea1o H\u1ed3i t\u1ea1i c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ph\u00e9p, nh\u01b0ng thu\u1ebf cao b\u00ean ngo\u00e0i c\u00e1c khu v\u1ef1c mi\u1ec5n thu\u1ebf khi\u1ebfn gi\u00e1 c\u1ea3 t\u0103ng cao; \u1edf \u0110\u00f4ng Malaysia, r\u01b0\u1ee3u bu\u00f4n l\u1eadu v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u g\u1ea1o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (tuak) d\u1ec5 ti\u1ebfp c\u1eadn h\u01a1n. Teh tarik (\u201ctr\u00e0 k\u00e9o\u201d) \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 \u0111\u1ed3 u\u1ed1ng qu\u1ed1c gia, c\u00e1ch ch\u1ebf bi\u1ebfn mang t\u00ednh k\u1ecbch v\u00e0 s\u1eefa c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho v\u0103n h\u00f3a mamak, trong khi nh\u00e2n s\u00e2m kopi tongkat ali h\u1ee9a h\u1eb9n s\u1ee9c b\u1ec1n trong m\u1ed9t t\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn t\u1ed3n t\u1ea1i trong nh\u1eefng h\u1ea1n ch\u1ebf. Vi\u1ec7c ch\u1ec9 tr\u00edch ch\u00ednh ph\u1ee7 li\u00ean bang ho\u1eb7c gia \u0111\u00ecnh ho\u00e0ng gia kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c hoan ngh\u00eanh trong di\u1ec5n ng\u00f4n c\u00f4ng khai, v\u00e0 c\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u1ec1 ch\u00ednh s\u00e1ch bumiputera ho\u1eb7c vi\u1ec7c Malaysia kh\u00f4ng c\u00f4ng nh\u1eadn Israel n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp c\u1eadn m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1eadn tr\u1ecdng. Vi\u1ec7c th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u00ecnh c\u1ea3m n\u01a1i c\u00f4ng c\u1ed9ng, m\u1eb7c d\u00f9 d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn \u1edf c\u00e1c khu v\u1ef1c th\u00e0nh th\u1ecb, v\u1eabn l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m k\u1ef5 \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng n\u00f4ng th\u00f4n ho\u1eb7c b\u1ea3o th\u1ee7. C\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 \u0111\u1ed3ng gi\u1edbi, m\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u1ec1 m\u1eb7t x\u00e3 h\u1ed9i \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1, ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi l\u1ec7nh c\u1ea5m h\u1ee3p ph\u00e1p theo c\u00e1c lu\u1eadt l\u1ec7 th\u1eddi k\u1ef3 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba, v\u1edbi c\u00e1c h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n kh\u00e1c nhau b\u1edfi c\u00e1c t\u00f2a \u00e1n th\u1ebf t\u1ee5c v\u00e0 Syariah.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ec3 t\u1eeb cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u tra d\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0o n\u0103m 1960\u2014ghi nh\u1eadn 8,11 tri\u1ec7u c\u01b0 d\u00e2n\u2014d\u00e2n s\u1ed1 Malaysia \u0111\u00e3 t\u0103ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n, \u0111\u1ea1t 32,45 tri\u1ec7u v\u00e0o n\u0103m 2020 v\u00e0 v\u01b0\u1ee3t qua 34 tri\u1ec7u v\u00e0o n\u0103m 2025, v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng g\u1ea7n 1,5 ph\u1ea7n tr\u0103m h\u00e0ng n\u0103m. Kho\u1ea3ng m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n tr\u0103m c\u01b0 d\u00e2n l\u00e0 lao \u0111\u1ed9ng nh\u1eadp c\u01b0, trong khi ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n\u2014ch\u1ee7 y\u1ebfu t\u1eeb Myanmar, Philippines v\u00e0 Indonesia\u2014c\u00f3 kho\u1ea3ng 171.500 ng\u01b0\u1eddi. H\u1ed3 s\u01a1 nh\u00e2n kh\u1ea9u h\u1ecdc nghi\u00eang v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb: g\u1ea7n 70 ph\u1ea7n tr\u0103m r\u01a1i v\u00e0o \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i t\u1eeb 15 \u0111\u1ebfn 64. Qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u00f4 th\u1ecb h\u00f3a di\u1ec5n ra nhanh ch\u00f3ng, v\u1edbi b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ph\u1ea7n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi Malaysia hi\u1ec7n \u0111ang \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u01b0\u1eddng n\u00e9t c\u1ee7a Malaysia \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i ph\u1ea3n \u00e1nh l\u1ecbch s\u1eed th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i, di c\u01b0 v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc n\u00e0y. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u00e2n tr\u1eddi \u0111\u00f4 th\u1ecb c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc n\u00e0y m\u1ecdc l\u00ean b\u00ean c\u1ea1nh nh\u1eefng khu \u0111\u1ea5t c\u1eeda h\u00e0ng v\u00e0 \u0111i\u1ec1n trang d\u1ea7u c\u1ecd c\u0169 k\u1ef9; c\u00e1c khu b\u1ea3o t\u1ed3n r\u1eebng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc n\u00e0y che ch\u1edf cho c\u1ea3 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3 qu\u00fd hi\u1ebfm v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ea3n \u0111\u1ecba; x\u00e3 h\u1ed9i \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc n\u00e0y v\u1eabn duy tr\u00ec cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn s\u00f4i n\u1ed5i v\u1ec1 b\u1ea3n s\u1eafc v\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, s\u1ee9c h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a Malaysia n\u1eb1m \u1edf ch\u00ednh s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c c\u1ee7a nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n n\u00e0y: hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eaft cao t\u1ed1c c\u00e2n b\u1eb1ng v\u1edbi s\u1ef1 t\u0129nh l\u1eb7ng c\u1ee7a t\u00e1n r\u1eebng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi; v\u00f2ng xo\u00e1y ngh\u1ec7 thu\u1eadt ph\u1ea5n kolam t\u1ea1i c\u00e1c l\u1ec5 h\u1ed9i Hindu b\u00ean c\u1ea1nh nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n l\u00fac b\u00ecnh minh t\u1ea1i c\u00e1c nh\u00e0 th\u1edd H\u1ed3i gi\u00e1o; ti\u1ebfng \u1ed3n \u00e0o c\u1ee7a nh\u1eefng qu\u1ea7y h\u00e0ng rong b\u00e1n char kway teow b\u00ean c\u1ea1nh nh\u1eefng t\u00f2a th\u00e1p k\u00ednh b\u00f3ng b\u1ea9y l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1eb7t tr\u1ee5 s\u1edf c\u1ee7a c\u00e1c t\u1eadp \u0111o\u00e0n \u0111a qu\u1ed1c gia. Trong nh\u1eefng kho\u1ea3ng giao thoa c\u1ee7a th\u1eddi gian v\u00e0 \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, Malaysia ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t tri\u1ec3n - b\u00e1m ch\u1eb7t v\u00e0o qu\u00e1 kh\u1ee9, l\u01b0u t\u00e2m \u0111\u1ebfn s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 s\u1eb5n s\u00e0ng \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Malaysia, m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7 l\u1eadp hi\u1ebfn li\u00ean bang n\u1eb1m \u1edf \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, v\u1edbi d\u00e2n s\u1ed1 tr\u00ean 34 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi, x\u1ebfp h\u1ea1ng l\u00e0 qu\u1ed1c gia \u0111\u00f4ng d\u00e2n th\u1ee9 43 tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u. Qu\u1ed1c gia \u0111a di\u1ec7n n\u00e0y c\u00f3 hai khu v\u1ef1c \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c chia c\u1eaft b\u1edfi Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng: B\u00e1n \u0111\u1ea3o Malaysia v\u00e0 \u0110\u00f4ng Malaysia, n\u1eb1m tr\u00ean \u0111\u1ea3o Borneo. V\u1ecb tr\u00ed chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a qu\u1ed1c gia n\u00e0y \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn l\u1ecbch s\u1eed, v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 ti\u1ebfn tr\u00ecnh kinh t\u1ebf c\u1ee7a qu\u1ed1c gia n\u00e0y, \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec9nh cao l\u00e0 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gi\u1eefa truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":3462,"parent":24063,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_theme","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"class_list":["post-14710","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14710","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14710"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14710\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24063"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/travelshelper.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14710"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}