Het eeuwen- tot millenniaoude erfgoed van Europa is zichtbaar in steden die sinds de bronstijd of zelfs eerder onafgebroken bewoond zijn geweest. Archeologische lagen en overgebleven ruïnes onthullen het verhaal van een continue bewoning die duizenden jaren teruggaat. Wetenschappers en erfgoedorganisaties wijzen plaatsen als Argos en Athene aan als enkele van de oudste bewoonde locaties van het continent. In deze steden tonen lokale musea artefacten uit het Neolithicum, de Bronstijd, de Klassieke Oudheid en latere perioden. Door door de straten te wandelen, betreden bezoekers letterlijk lagen van de Europese geschiedenis. (Het bepalen van de "oudste stad" hangt af van criteria – stichtingsdatum versus ononderbroken bewoning – en experts discussiëren over de ranglijsten. Deze gids richt zich op 10 goed gedocumenteerde voorbeelden.) Hier beschrijven we: Chalkis (Griekenland), Larnaca (Cyprus), Kutaisi (Georgië), Thebe (Griekenland), Trikala (Griekenland), Patra (Griekenland), Chania (Kreta, Griekenland), Plovdiv (Bulgarije), Athene (Griekenland) en Argos (Griekenland). Al deze steden hebben aanzienlijk bewijs van bewoning in de oudheid.
Stad | Land | Vroegste bewijs van bewoning | Opmerkelijke oude locatie of erfgoed |
Argos | Griekenland | ~7000 jaar (sinds ca. 5000 v.Chr.) | Myceense citadel (kasteel van Larissa), oud theater |
Athene | Griekenland | ~5000 jaar (sinds ca. 3000 v.Chr.) | Akropolis (5e eeuw v.Chr. Parthenon), oude Agora |
Plovdiv | Bulgarije | Eind 3e millennium v.Chr. (eind 2000 v.Chr.) | Romeins theater, Thracische acropolis, oude stad (UNESCO-werelderfgoed) |
Chania | Griekenland (Kreta) | 4e millennium v.Chr. (Neolithicum) | Oud Kydonia (Minoïsche site), Venetiaanse haven |
Patra | Griekenland | 3e millennium v.Chr. (ca. 3000 v.Chr.) | Romeins Odeon, Kasteel van Patras, Sint-Andrieskathedraal |
Thebe | Griekenland | Bronstijd (Myceense tijdperk) | Vesting Cadmea, Archeologisch Museum van Thebe |
Trikala | Griekenland | 3e millennium v.Chr. (Bronstijd) | Oud Trikka (Tempel van Asclepius), Theopetra-grot |
Chalkis | Griekenland | Sub-Neolithische periode | Euripusstraat (smal kanaal), middeleeuwse oude stad |
Larnaca | Cyprus | Late bronstijd (ca. 1300–1200 v.Chr.) | Archeologische vindplaats Kition (ruïnes van een Fenicische stad en koninkrijk) |
Kutaisi | Georgië | 13e eeuw v.Chr. (traditioneel) | Gelati-klooster, Bagrati-kathedraal (beide UNESCO-erfgoed) |
Elke plek draagt ​​de sporen van millennia. Opgravingen reiken vaak tot 3 tot 6 meter diep in de grondlagen. Terwijl een bezoeker door de straten loopt, kunnen stenen funderingen van Romeinse baden of middeleeuwse muren vlak onder het moderne wegdek liggen. Het sediment van eeuwen komt letterlijk bovendrijven naarmate je verder het stadscentrum in loopt. In Plovdiv bijvoorbeeld ligt het Romeinse theater (gebouwd in de 2e eeuw na Christus) nu onder een heuveltop die ooit bekroond werd door een Thracisch fort. In Athene staat het Parthenon bovenop lagen Myceense en zelfs neolithische artefacten. Deze gelaagde structuur beloont reizigers die de tijd nemen om de grond onder hun voeten en de juxtapositie van tijdperken in de architectuur en het stratenplan te bestuderen.
Bezoekers merken vaak op dat bepaalde uitzichtpunten deze continuïteit onthullen. Vanaf het middeleeuwse kasteel van Larissa boven op de heuvel van Argos ziet men de vlakte bezaaid met ruïnes van de klassieke stad. In Athene loopt het sierlijke spoor van een oud pad (de Via Panathenaïci) parallel aan verre bezienswaardigheden zoals het Nationaal Observatorium in het vroege ochtendlicht. In Larnaca geeft de weerspiegeling van verwoeste tempelzuilen in een aangelegde vijver (Kition) een glimp van een verdwenen stad onder de levendige cafés. Dit zijn details die zelden door reisgidsen worden vastgelegd, maar die wel worden opgemerkt door terugkerende bezoekers en archeologen.
Chalkis (ook wel gespeld als Chalcis of Chalkida) ligt op het eiland Euboea aan de smalle Straat van Euripus, die het verbindt met het Griekse vasteland. Archeologische vondsten wijzen erop dat de stad al vóór 1200 v.Chr. werd gesticht, waardoor Chalkis een van de vroegste Griekse nederzettingen is. Ionische Grieken uit Attica koloniseerden de stad, aangetrokken door de strategische handelsligging. De naam van de stad is afgeleid van het Griekse woord voor "koper" (chalkos), wat wijst op de metaalhandel in de bronstijd. In de klassieke oudheid was Chalkis welvarend, sloeg zelfs munten en stichtte koloniën in Zuid-Italië. De oude geograaf Strabo merkte op dat Chalkis vanuit zijn versterkte heuvel (later Cadmeia genoemd, vergelijkbaar met de acropolis van Thebe) Centraal-Griekenland beheerste.
Door de eeuwen heen viel Chalkis onder Macedonische, Romeinse, Byzantijnse en Ottomaanse heerschappij. Een middeleeuws kasteel, Pente Pigadia, waakt over de stad en herinnert bezoekers aan die turbulente tijden. Toch bleef de stad al die tijd bewoond; het stadscentrum ligt bovenop lagen oude straten en agora's (marktplaatsen). Sterker nog, Homerus' Ilias vermeldt Chalkis kort, wat de ouderdom van de stad op zijn minst in de 8e eeuw v.Chr. aantoont, zo niet veel eerder.
In 2026 organiseert Chalkis zijn eigen zomerfestivals, waar de lokale folklore wordt gevierd met muziek en dans (op de manier van het eiland Evia). Als de timing het toelaat, biedt het carnaval van Evia (dat elk jaar van plaats wisselt) kleurrijke optochten. Nog een laatste tip: vertrek uit Chalkis tijdens zonsondergang, want de laagstaande zon staat dan vaak precies op één lijn met de oude stenen brug, wat een prachtig fotomoment oplevert.
Larnaca, aan de zuidkust van Cyprus, vindt zijn oorsprong in het oude Kition, een stadskoninkrijk dat rond de 14e eeuw voor Christus werd gesticht. Onder namen als Kition of Citium groeide het uit tot een belangrijk handelscentrum in het Middellandse Zeegebied. De eerste bewoners waren Myceense Grieken; later arriveerden er Fenicische zeelieden uit Tyrus rond de 9e eeuw voor Christus, die Kition transformeerden tot een machtige koloniale haven. De Feniciërs bouwden massieve verdedigingswerken van natuursteen (enorme stadsmuren) en tempels gewijd aan goden zoals Astarte en Melqart. Dit alles vormt de basis van de ruïnes van het moderne Larnaca. De naam "Larnaca" is afgeleid van de grote stenen kistjes (larnakes) die in Hellenistische graven werden gevonden, maar oorspronkelijk was dit de bronstijdstad Kition, die zelfs in verband werd gebracht met een mythische link naar Noachs kleinzoon "Kittim".
Kition absorbeerde door de eeuwen heen diverse invloeden: van Assyrische tot Perzische overheersing, vervolgens Hellenistische heerschappij onder de Ptolemaeën, integratie in het Romeinse Rijk, Byzantijns christendom en de kruisvaarders van Lusignan, en Ottomaanse en Britse periodes. Elk tijdperk liet sporen na. Zo verzandde in de late oudheid de belangrijkste haven; het stadscentrum verplaatste zich langzaam enkele kilometers oostwaarts naar de plek waar het moderne Larnaca ligt, vlakbij het zoutmeer.
Voor natuurliefhebbers is het zoutmeer van Larnaca (ten westen van de stad) een aanrader. Elke winter (november tot maart) trekken er grote groepen flamingo's op af, aangetrokken door pekelgarnalen. Het ondiepe meer wordt omzoomd door tamariskbomen en biedt een bijzondere, 'oude' sfeer – ooievaars nestelen in de zoutvlakte en zonsondergangen weerspiegelen het roze water.
De reis ernaartoe is eenvoudig: de luchthaven van Larnaca heeft goede verbindingen met Europa en het Midden-Oosten. Nieuwe vluchten in 2025-2026 omvatten een rechtstreekse verbinding van Cyprus Airways naar Heraklion (Kreta) en Venetië, waardoor je kunt eilandhoppen. Vanaf de luchthaven kun je met de stadsbus of een huurauto naar Larnaca (ongeveer € 20-30 per taxi). Een budgetreiziger kan in Larnaca ongeveer € 60 per dag uitgeven, inclusief een eenvoudig hotel en lokale maaltijden (traditionele meze en visgerechten zijn aanraders).
De beste tijd om Larnaca te bezoeken is in de lente of de herfst vanwege het milde weer (vermijd de hitte in juli als je archeologische uitstapjes wilt maken). Tip voor gezinnen: het zoutmeer en de ritjes met het minitreintje op de promenade zijn leuk voor kinderen. Wat het nachtleven betreft, is Larnaca minder bruisend dan Ayia Napa – het draait er meer om historische charme dan om een ​​bruisend uitgaansleven. Kijk tot slot eens naar "Larnaca Photo Festival 2025" of "Larnaca Renaissance Festival" – de evenementen van dit jaar combineren vaak hedendaagse kunst met historische locaties, waarbij verleden en heden op een authentieke Cypriotische manier samensmelten.
Kutaisi ligt in een weelderige vallei in het westen van Georgië aan de rivier de Rioni. De stichting ervan is eeuwenoud: archeologen traceren menselijke bewoning tot de bronstijd, rond 1300-1200 v.Chr., gelijktijdig met Myceens Griekenland. In het Griekse epos Argonautica wordt Kutaisi Aea genoemd, de hoofdstad van koning Aeëtes en de thuisbasis van het Gulden Vlies – een hardnekkige mythe die de stad verbindt met Jason en de Argonauten. Deze mythe weerspiegelt een historische waarheid: Kutaisi was inderdaad de hoofdstad van het oude Colchis, een koninkrijk dat bekend stond om zijn rijkdom en als eindpunt van de handel vanuit Mesopotamië.
Later werd Kutaisi de hoofdstad van het middeleeuwse Georgische koninkrijk (11e-12e eeuw) – samen met Tbilisi fungeerde het als centrum van de christelijke cultuur. Het Gelati-klooster (gesticht in 1106), dat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat, en de Bagrati-kathedraal (11e eeuw) getuigen van het belang van Kutaisi als centrum van wetenschap en religie. Beide locaties bieden uitzicht over de stad. De mozaïeken van Gelati en de fresco's van de Academie worden qua schoonheid vaak vergeleken met de renaissancekunst van Florence.
Een bezoek aan Kutaisi is niet compleet zonder de natuur: net buiten Kutaisi betoveren de diepe Prometheusgrot (met gigantische stalactieten) en de steile kliffen van de Okatse-kloof avonturiers. Dit zijn relatief nieuwe toeristische attracties die goed samengaan met de geschiedenis.
Een wandeling door Kutaisi is aangenaam: op het centrale plein vind je cafés in de schaduw van platanen. Lokale Georgische gerechten (zoals khachapuri (kaasbrood) en mtsvadi (gegrild vlees)) zijn heerlijk en betaalbaar. Budgetreizigers zullen Georgië erg goedkoop vinden – voor €30-40 per dag kun je eten, vervoer en een eenvoudig pension betalen. Let op: de Georgische lari wordt hier gebruikt, niet de euro (geldautomaten en contant geld zijn overal verkrijgbaar).
Engels wordt door veel jongeren en in het toerisme gesproken, maar de borden zijn soms alleen in het Georgisch (Cyrillisch schrift). Een handige taaltip: "gamarjoba" betekent hallo.
De winters in Kutaisi zijn mild maar regenachtig, en de hete zomers kunnen temperaturen tot 35°C bereiken. De lente (mei-juni) en het vroege najaar zijn ideaal om stadsbezoeken te combineren met wandelingen in de natuur (het nabijgelegen wijngebied Imereti is dan ook prachtig). Voor 2026 kunt u uw bezoek wellicht plannen tijdens een van de lokale festivals in Kutaisi – bijvoorbeeld het TechFest in mei, dat innovatie viert, of de markten met volkskunst in de zomer.
Vergeet tot slot niet dat het lopen over de stenen in het Gelati-klooster of het beklimmen van de trappen van Bagrati oneffen kan zijn; goede wandelschoenen en een avontuurlijke instelling zijn daarom aan te raden. Maar de beloning is duidelijk: staand op de heuveltop van Bagrati, uitkijkend over de groene heuvels, begrijp je waarom mensen hier al millennia lang hun beschaving hebben opgebouwd en herbouwd.
In het hart van Boeotië ligt Thebe (Θήβα), een stad met wortels die teruggaan tot de late bronstijd (circa 1400 v.Chr.). Opgravingen rond Thebe onthullen graven uit de Myceense tijd, kleitabletten in Lineair B-schrift en overblijfselen van vestingwerken. Dat wil zeggen, toen Homerus over helden schreef, was Thebe al een oude stad. Volgens de mythologie wordt Thebe toegeschreven aan Cadmus van Tyrus (die het alfabet naar Griekenland bracht) en later aan Oedipus. Hoewel dit legendes zijn, onderstrepen ze de lange geschiedenis van Thebe: archeologen bevestigen een ononderbroken bewoning vanaf de Myceense tijd tot in alle tijdperken.
In de bronstijd was het een regionale macht. In de klassieke geschiedenis was Thebe beroemd als rivale van Athene en Sparta. In 371 v.Chr. verpletterden de Thebanen onder Epaminondas Sparta bij Leuctra, waardoor Thebe zich korte tijd vestigde als de belangrijkste Griekse stad. Maar Alexander de Grote verwoestte Thebe in 335 v.Chr. als straf voor rebellie, een gebeurtenis die door historici is vastgelegd. In het Byzantijnse tijdperk was Thebe een centrum voor zijdeproductie, en middeleeuwse reizigers vermelden de stad nog steeds (hoewel veel oude monumenten verloren zijn gegaan of een andere bestemming hebben gekregen).
Thebe is geen typische toeristische bestemming, dus de accommodatie is eenvoudiger (een paar pensions en twee kleine hotels). Als u wilt overnachten, kunt u een lokale taxi nemen voor minder bekende plekken zoals de ruïnes van de handelspost Dipo of het paleis van Kadmeion.
Vervoerstip: Thebe ligt aan de weg tussen Athene en Thessaloniki en is gemakkelijk met de auto te bereiken. Treinen vanuit Athene of Thessaloniki stoppen hier ook. Kijk voor 2026 of er nieuwe buslijnen van de Griekse busmaatschappij KTEL zijn; na de zomer worden er vaak extra diensten ingezet.
Bezienswaardigheden in de buurt: Thebe was de basis voor het oude Thermopylae (de plek waar Leonidas standhield), zo'n 100 km ten noorden van Thebe. Ook de UNESCO-werelderfgoedlocatie Delphi ligt niet ver weg; een rondreis door Boeotië is ook mogelijk. Culturele evenementen in Thebe zijn kleinschalig: soms een openluchtconcert op de Cadmea-heuvel in de zomer, of een festival met oud drama tijdens de warmere maanden.
Trikala ligt in Thessalië, vlakbij de plek waar de rivier de Asopos samenkomt met de grote Pineios-vlakte. Opmerkelijk is dat de heuvel Theopetra sporen van menselijke aanwezigheid vertoont die teruggaan tot 130.000 jaar geleden (grotvondsten uit het Midden-Paleolithicum). Later werden in het gebied ook neolithische landbouwnederzettingen gevonden (rond 6000 v.Chr.), wat wijst op een continue bewoning. De stad zelf is ontstaan ​​op de oude stad Trikki, die volgens latere overlevering rond 3000 v.Chr. werd gesticht. De legende verbindt de naam zelfs met de nimf Trikki of de held Asopos. In de klassieke oudheid werd Trikala de woonplaats van Asclepius, de Griekse god van de geneeskunde (zijn cultusplaats bevond zich hier). Er werden ook munten geslagen en de stad nam deel aan de Thessalische federaties.
In de loop der tijd werd Trikala geregeerd door Alexander de Grote, de Romeinen, de Byzantijnen en de Ottomanen. In de Ottomaanse tijd werd een belangrijk monument gebouwd: de Halas Ferris-brug (een stenen boogbrug) over de rivier de Lithaios, die er nog steeds staat. Een fort bovenop een heuvel (het kasteel van Trikala) kent verschillende bouwlagen uit de Byzantijnse en Ottomaanse tijd. In de 19e eeuw werd Trikala in 1881 onderdeel van Griekenland.
In Trikala zelf zijn, naast het kasteel en de brug, ook bezienswaardigheden te vinden zoals het gerestaureerde Asclepeion (tempel van genezing) aan de rand van de stad – een waarlijk eeuwenoud bouwwerk uit 400 voor Christus, hoewel er alleen nog funderingen over zijn. In de stad geven een Ottomaanse moskee (nu een kunstgalerie) en oude badhuizen een oosters tintje. De voetgangerspromenade langs de Lithaios-rivier is bezaaid met cafés en staat onder treurwilgen – een van de mooiste stedelijke rivierpromenades van het moderne Griekenland. Het is een lokale traditie om er bij zonsondergang te wandelen.
Vanuit Trikala is het gemakkelijk om een ​​auto te huren of een georganiseerde tour naar Meteora te boeken. Sla dit zeker niet over. Kalambaka stad (Chaotisch verkeer rond het middaguur is zeldzaam in Trikala, maar in Meteora kan het erg druk zijn). Breng in Trikala een ochtend door in het Archeologisch Museum (de gevel is een neoklassieke villa met artefacten uit opgravingen in de omgeving), en geniet daarna van een lunch met traditionele kaastaarten en honing (Trikala ligt in een zoet berggebied).
Je kunt ook per kajak de rivier afvaren – een populaire zomeractiviteit op de Lithaios. Een andere unieke lokale attractie is de geluid- en lichtshow bij de nabijgelegen rots van Halmyros (die middeleeuwse veldslagen uitbeeldt).
Budgettip: Trikala ligt buiten de gebaande paden, dus je vindt er goedkope, door families gerunde pensions. Reken op ongeveer €50 per dag. De lente (mei-juni) is ideaal: de omliggende vlaktes staan ​​dan vol met wilde bloemen en de kloosters van Meteora zijn de hele dag geopend (in de winter sluiten ze eerder).
Patra (ook Patras) strekt zich uit langs de noordelijke Golf van Korinthe in de Peloponnesus. Tegenwoordig is het de op twee na grootste stad van Griekenland, maar de geschiedenis ervan begint klein. Archeologisch bewijs toont aan dat er al in het derde millennium voor Christus in het gebied bewoning was. Het oude Patras was in feite een samensmelting van drie Myceense dorpen (Aroe, Antheia en Mesatis). Volgens de mythe is de stad vernoemd naar een Achaeïsche leider, Patreus, die deze dorpen rond 1100-1000 voor Christus tot Patras samenvoegde. In het Myceense paleis van Patras zijn Lineair B-tabletten gevonden, die wijzen op een geavanceerde gemeenschap in de Bronstijd.
In de historische tijd groeide Patras bescheiden maar aanzienlijk. Na Augustus' overwinning bij Actium (31 v.Chr.) koloniseerde hij Patras rond 27 v.Chr. met Romeinen, waardoor het een bloeiende Romeinse havenstad werd. Er werden een imposant Romeins theater en een Odeon (klein theater) gebouwd – de ruïnes van het Odeon zijn pas recent (na 1600 jaar) weer voor het publiek toegankelijk gemaakt. De stad bleef belangrijk in de Romeinse en Byzantijnse tijd en bood later onderdak aan kruisvaarders en Venetianen.
Een onverwachte parel is het Archeologisch Museum van Patras (gevestigd in een voormalige bisschoppelijke villa), dat een schat aan lokale vondsten herbergt: Myceens aardewerk, Romeinse mozaïeken en een vroegchristelijke collectie uit de omgeving van Sint-Andreas. Over Andreas gesproken: Patras is van oudsher de plaats waar de apostel Andreas de marteldood stierf (ca. 60 n.Chr.). Tegenwoordig rusten zijn beenderen in het prachtige 20e-eeuwse museum. Sint-Andrieskathedraaleen kerk in Byzantijnse stijl die de skyline van de haven domineert en de grootste kerk van de Balkan is.
In de moderne tijd verbindt de haven van Patras Italië met het Westen; er varen het hele jaar door veerboten naar Ancona en Brindisi. De nieuwe Rio-Antirrio-brug (voltooid in 2004) verbindt Patras visueel met het Griekse vasteland en is op zichzelf een technisch hoogstandje (een van 's werelds langste kabelbruggen met meerdere overspanningen).
Vanuit het perspectief van een bezoeker is Patras levendig, jeugdig (met drie universiteiten) en kosmopolitisch. De centrale hal is autovrij; straatkunst en cafés wisselen elkaar af met neoklassieke gebouwen. En ja, je kunt op de markt nog steeds authentieke Peloponnesische olijfolie en honing proeven. In de zomer bieden de nabijgelegen stranden van Rio of de heuvels van Achaia mogelijkheden voor dagtripjes buiten de stad.
Voor 2026 komen er mogelijk nieuwe veerbootroutes (Italiaans nieuws suggereerde extra afvaarten). Het Internationale Festival van de stad blijft theater en muziek naar historische locaties zoals het Romeinse Odeon brengen. Tot slot is een wandeling langs de nieuwe promenade aan de rivier (bij de Charilaos Trikoupis-straat) bij zonsondergang een geliefd ritueel onder de lokale bevolking.
Chania, aan de noordwestkust van Kreta, heeft een erfgoed dat net zo gelaagd is als de kasseien. Archeologische opgravingen in Kastelli (de citadel van de oude stad) tonen aan dat hier al in het Neolithicum een ​​Minoïsche nederzetting was, genaamd Kydonia. Lineair B-tabletten verwijzen naar deze plaatsnaam, wat impliceert dat het in de late bronstijd een belangrijke stadstaat was. De legende verbindt Chania met de mythische stad Kyknos en vermeldt dat het in het verleden een wedijverde met het oude Knossos. Na de val van de Minoërs bleef Chania (als Cydonia in het klassieke Griekenland) belangrijk gedurende de Dorische en Hellenistische periodes.
Eeuwen later arriveerden de Venetianen en veranderden het uiterlijk van Chania. De Venetiaanse haven, met zijn iconische 16e-eeuwse vuurtoren en fort (Firka-fort), geeft Chania zijn ansichtkaartwaardige imago. De smalle straatjes van de oude stad, met Venetiaanse herenhuizen en Ottomaanse badhuizen, lijken stil te staan ​​in de tijd. Een moskee uit de Ottomaanse tijd herbergt nu een maritiem museum. De Venetianen bouwden ook de indrukwekkende muren rond de Kastelli-heuvel en pakhuizen langs de waterkant. Ottomaanse en Egyptische bezettingen volgden, die elk minaretten en fonteinen achterlieten, maar het Venetiaanse tijdperk is vandaag de dag het meest zichtbaar.
In de stad Chania zijn onder andere het Archeologisch Museum in een voormalig Venetiaans klooster (met Minoïsch aardewerk en beelden) en het Folkloremuseum in de Chalidonstraat (traditionele kleding en ambachten) te bezoeken. Elke zondag is er een levendige stadsmarkt waar de lokale bevolking kruiden, kaas, olijfolie en snoep verkoopt – een stukje levende cultuur.
Reizigers huren vaak een auto om het westen van Kreta te verkennen. De afstanden zijn gering: Rethymno ligt 90 km naar het oosten, Heraklion 150 km (tegenwoordig sneller via de nieuwe snelweg E75). In Chania zelf kunt u het beste te voet het historische centrum verkennen – met name de oude haven en de wijk Splantzia. Voor moderne voorzieningen heeft Chania goede hotels (van boetiekhotels tot luxehotels) en uitstekende visrestaurants. Budgettip: verblijf in de oude stad zodat u overal naartoe kunt lopen; een maaltijd in een taverne kost ongeveer €10-€20 per persoon.
Weer: De zomers zijn warm maar aan zee waait er een aangenaam briesje. In de lente en het vroege najaar is het weer aangenaam om bezienswaardigheden te bezoeken. Houd in 2026 in de gaten of Kreta deel uitmaakt van de Griekse culturele evenementen (Kreta organiseert vaak workshops over cultureel erfgoed). Zelfs in de winter zijn er skiliften op de berg Ida.
Tot slot, duurzaamheid: Kreta zet in 2026 in op ecotoerisme. Veel tours in Chania leggen nu de nadruk op wandelen of agritourisme (olijfoliepersen, raki-distilleerderijen). Denk bijvoorbeeld aan een zwemtocht in zee of een bezoek aan een duurzame boerderij.
Plovdiv kan bogen op een van de langste ononderbroken geschiedenissen van Europa, met menselijke activiteit die 8000 jaar teruggaat. Hoewel de huidige naam is afgeleid van Philippus II van Macedonië (die de stad in de 4e eeuw v.Chr. herbouwde), was de locatie al veel eerder een Thracische nederzetting. Archeologen hebben Thracische kapishte (heilige complexen) en necropolissen uit het 5e tot 3e millennium v.Chr. opgegraven, wat wijst op een zeer vroege bewoning. Tegen het 1e millennium v.Chr. was Plovdiv (toen bekend als Eumolpia) een versterkte Thracische stad.
Onder Ottomaanse heerschappij was Plovdiv (Filibe) een centrum van ambachten en handel. De Ottomanen verrijkten de stad met imposante moskeeën (zoals de Dzhumaya-moskee, een van de oudste van Bulgarije) en hamams. Het Etnografisch Museum van Plovdiv, gevestigd in een oud huis, toont de levensstijl van die tijd.
Er zijn tal van culturele evenementen: van openluchtopera's in het Romeinse theater tot jazz- en rockfestivals. Plovdiv staat ook bekend om zijn jaarlijkse wijn- en cultuurfestival in de zomer. Voor de reiziger betekent dit een bruisend nachtleven (veel rooftopbars met uitzicht op de zeven heuvels), maar tegelijkertijd een gemoedelijke sfeer. Het is er relaxter dan in Sofia, met geplaveide straatjes en pleinen.
Reisinformatie: Plovdiv ligt ongeveer 150 km ten oosten van Sofia (2 uur rijden) of 60 km van Burgas aan de Zwarte Zee. Toeristen maken er soms een tussenstop van twee dagen van op een route van Istanbul door Bulgarije. De stad is verbonden met Sofia en Sofia, maar de trein is trager.
Plan minstens een halve dag in voor de renaissancewijk van de oude stad – wandel naar de Nebet Tepe-heuvel voor een panoramisch uitzicht over de stad. Qua eten: probeer de lokale shopska-salade en banitsa-gebak in kleine eettentjes; de Bulgaarse keuken is stevig. Omdat Bulgarije de lev gebruikt, zijn de kosten laag (€30 per dag is inclusief eten en accommodatie).
Athene behoeft weinig introductie. De heuvels aan de voet van de Akropolis tonen aan dat de stad al sinds het Neolithicum (vóór 3000 v.Chr.) bewoond was. Tegen de 6e eeuw v.Chr. was het uitgegroeid tot de machtsbasis van het klassieke Griekenland, de bakermat van de democratie onder Cleisthenes, en de thuisbasis van Socrates, Plato, Aristoteles, toneelschrijvers en architecten. De monumenten – het Parthenon, het Erechtheion, de Agora en de Tempel van Hephaestus – zijn symbolen van de westerse beschaving. In tegenstelling tot de eerdere steden op onze lijst, die lokale machtscentra bleven, oefende Athene invloed uit over het hele Middellandse Zeegebied. Zowel de Bibliotheek van Alexandrië als de Romeinse keizers beschouwden Athene als een cultureel voorbeeld.
Ondanks de verwoestende overwinning op de Perzen in 480 v.Chr. en het afslaan van het beleg door Alexanders zoon in 323 v.Chr., viel Athene uiteindelijk onder Macedonische en later Romeinse heerschappij. Toch behielden de Atheners hun identiteit – zelfs onder Ottomaanse bezetting bleef het silhouet van het Parthenon een stille baken van vrijheid (het overleefde de wereldoorlogen door er zelfs als Italiaanse legerbasis te dienen).
Het centrum van Athene is een smeltkroes van tijdperken. Ottomaanse moskeeën, Byzantijnse kerken en neoklassieke gevels uit de 19e eeuw staan ​​zij aan zij. Een wandeling over de Dionysiou Areopagitou-straat (een voetgangersgebied) verbindt de Akropolis met Plaka, een wijk met kronkelende straatjes vol tavernes en dakterrassen met uitzicht. Vanaf de Philopappos-heuvel heb je een panoramisch uitzicht over de stad en de Lycabettus (het hoogste punt van de stad).
Een moderne noot: in 2021 werd het Akropolismuseum (een glasmuseum aan de voet van de Akropolis) gerenoveerd. Tegen 2026 zijn er interactieve tentoonstellingen gepland die gebaseerd zijn op recent onderzoek (bijvoorbeeld nieuwe bevindingen over de friesen van het Parthenon). Zo valt er bij elk bezoek weer iets nieuws te ontdekken.
Reistips voor 2026: Dankzij de verbeterde luchtverbindingen met Griekenland is Athene nu rechtstreeks bereikbaar vanuit vele continenten. De Amerikaanse vlucht van Dallas naar Athene, die in 2026 van start gaat, is een nieuwe verbinding. De aanstaande metro-uitbreidingen zullen sommige voorsteden sneller bereikbaar maken. Straatkunst en kookworkshops zijn populaire manieren geworden om Athene te ontdekken, naast de klassieke bezienswaardigheden.
Een belangrijke tip voor bezoekers: sla de minder bekende musea niet over. Het Nationaal Archeologisch Museum is ongeëvenaard, en de kleinere musea (Byzantijns Museum, Museum voor Cycladische Kunst) zijn ware pareltjes. Het avondleven in Athene is bruisend – van de ouzobars in Plaka tot de nachtclubs in Gazi. Veiligheid: zoals in elke grote stad, let goed op je spullen in drukke gebieden; 's nachts zijn sommige wijken rustig, maar over het algemeen veilig.
Een hardnekkig raadsel: is Athene "overgewaardeerd" in vergelijking met het oudere Argos? Het antwoord ligt in... impact, niet alleen leeftijdWeinig steden kunnen zich meten met Athene wat betreft cultureel erfgoed. Maar als je verlangt naar een rijke geschiedenis, dan is Argos ouder – zie hieronder. In Athene lijken oud en modern echter naast elkaar te bestaan, een unieke levende traditie waardoor bezoekers de geschiedenis onder hun voeten voelen.
Argos, in de regio Argolid in de Peloponnesus, draagt ​​zijn ouderdom met trots. De stad claimt, en terecht, de oudste continu bewoonde stad van Europa te zijn. Archeologische opgravingen op de Aspida-heuvel hebben een neolithisch dorp uit circa 5000 v.Chr. aan het licht gebracht, waardoor Argos ouder is dan de piramides van Gizeh. De continuïteit is sindsdien ononderbroken gebleven. Zelfs vandaag de dag is Argos vrijwel volledig op dezelfde plek gebouwd als de oude stad.
In de bronstijd (Myceense tijd) ontwikkelde Argos zich tot een belangrijk centrum. Volgens de mythologie waren Pelasgus en vervolgens Phoroneus de eerste koningen, namen die onlosmakelijk verbonden zijn met het ontstaan ​​van de Griekse beschaving. Herodotus merkt op dat de koningen van Macedonië beweerden af ​​te stammen van de stichter van Argos, wat de prestige van de stad illustreert. Archeologen hebben grote begraafplaatsen gevonden (Argos had een van de grootste neolithische begraafplaatsen van Griekenland) en de overblijfselen van cyclopische muren uit de Myceense periode, wat de vroegere macht van de stad onderstreept.
Vandaag de dag getuigen verspreide ruïnes van het verleden: het imposante kasteel van Larissa op de heuvel van Aspida beslaat 3 hectare en kent lagen van Myceense vestingwerken tot Frankische renovaties. Het oude theater van Argos (1e eeuw v.Chr.) is gedeeltelijk gerestaureerd en weer in gebruik voor voorstellingen. Nabij het moderne centrale plein bevinden zich ruïnes van Agora-zuilengalerijen, en er wordt momenteel een oud stadion opgegraven – vermoedelijk het eerste in Griekenland.
Nafplio, het romantische stadje op 18 km afstand (de eerste hoofdstad van Griekenland), wordt vaak gecombineerd met Argos: je kunt 's ochtends door Argos wandelen en 's avonds naar Nafplio varen om te genieten van een lunch aan de waterkant.
Voor 2026: nieuwe opgravingen in Larissa zijn rond 2023 begonnen en zullen naar verwachting een paleiscomplex onder het kasteel blootleggen. Toeristische bureaus gebruiken nu de slogan "Bezoek de oudste stad van Europa", dus er zullen al snel talloze reisgidsen en rondleidingen volgen. Toch blijft Argos ingetogen – geen grote hotels hier, alleen gezellige pensions en lokale tavernes die stevige Peloponnesische gerechten serveren (moussaka, witte wijn van Moschofilero-druiven).
Een intrigerend feit: Argos is een van de weinige plaatsen waarvan sinds de oudheid bekend is dat ze extreem oud zijn. Pausanias (2e eeuw n.Chr.) was al onder de indruk van de ouderdom. Hedendaagse archeologen zijn het er grotendeels over eens dat de stad minstens 7000 jaar oud is (waardoor ze ongeveer 2000 jaar ouder is dan Athene!). Het is erin geslaagd om oud én levendig te zijn.
Klaar om deze historische bezienswaardigheden om te zetten in een reisplan? Voor geschiedenisliefhebbers is een ideale reis wellicht twee weken, waarbij meerdere locaties worden bezocht. Hier is een voorbeeld van een 7-daags reisplan met de focus op Griekenland en de buurlanden (uitbreidbaar naar behoefte):
Voor een route die uitsluitend Griekenland aandoet, zou je Argos/Nafplio (bij Patra) en Athene kunnen vervangen en Plovdiv overslaan. Of een route door Oost-Europa zou Larnaca (via vluchten naar Cyprus) en Kutaisi (via Tbilisi) kunnen aandoen.
Budget en logistiek: Accommodatie varieert van hostels (€15–€30 per nacht) in kleinere steden tot middenklasse hotels (€50–€100) in Athene/Chania. Houd rekening met hogere prijzen op Kreta in de zomer. Binnen Kreta is een huurauto aan te raden (de wegen zijn over het algemeen goed, een GPS is aanbevolen); reken op €30–€50 per dag. Bussen en treinen zijn alternatieven.
Vluchten: Gebruik budgetmaatschappijen zoals Wizz en Ryanair voor vluchten binnen Europa, en grote luchtvaartmaatschappijen voor intercontinentale vluchten. De nieuwe route Dallas-Athene (2026) maakt de toegang tot de VS gemakkelijker; Larnaca-Venetië en Kutaisi-Bratislava hebben nieuwe verbindingen geopend.
Tips voor duurzaam reizen: Veel van deze oude locaties zijn kwetsbaar. Raak de muurschilderingen niet aan, blijf op de paden en steun de officiële lokale gidsen. Zoek naar eco-lodges of agritourisme (bijvoorbeeld een verblijf in een boerderij in de buurt van Argos of een wijngaard in de buurt van Plovdiv). Koop lokale ambachtelijke producten (zoals Kretenzische olijfolie en Bulgaars aardewerk) om de tradities van de gemeenschap te helpen behouden.
Apps en hulpmiddelen: Download plattegronden (de meeste grotere locaties hebben een officiële app of een pdf-kaart). Google Maps werkt offline in de stadsmodus; apps zoals TripAdvisor of Rick Steves geven mogelijk een overzicht van belangrijke bezienswaardigheden. In Griekenland is de gratis app "Visit Greek" met actuele informatie over de locaties een aanrader. Valuta: Griekenland en Cyprus gebruiken de euro. Bulgarije en Georgië gebruiken de lokale valuta; er zijn meestal geldautomaten ter plaatse.
Snelle tip: Als u meerdere steden bezoekt, koop dan indien mogelijk uw trein- of buskaartjes een dag van tevoren. In Griekenland rijden de "Ktel"-bussen naar kleinere plaatsen en hiervoor zijn papieren kaartjes nodig die u op de stations kunt kopen. In Bulgarije zijn treinreizen lang; bussen zijn sneller.
Wat maakt een stad tot een stad die "continu bewoond" is? Het betekent dat er vanaf de stichting tot op de dag van vandaag onafgebroken mensen hebben gewoond. Sommige oude steden werden eeuwenlang verlaten, wat ze diskwalificeert. Continue bewoningslagen (zoals archeologen die zien) zijn de maatstaf. Argos in Griekenland bijvoorbeeld, vertoont een ononderbroken bewoning sinds 5000 v.Chr.
Wat is de oudste stad van Europa? Op basis van het huidige bewijsmateriaal dingen Argos in Griekenland en Plovdiv in Bulgarije mee naar die titel. De archeologische lagen van Argos dateren van ongeveer 5000 v.Chr., en de Thracische tell van Plovdiv gaat terug tot ongeveer 6000 v.Chr. Beide dateren van vóór de ouderdom van andere Europese steden.
Waarom liggen zoveel van de oudste steden in Griekenland? Het Griekse klimaat, de vruchtbare grond en de uitgestrekte kustlijn bevorderden al vroeg de landbouw en handel. Dit leidde tot een zeer vroege verstedelijking. De Griekse wereld bewaarde bovendien langer historische gegevens dan veel andere gebieden, wat helpt bij het bevestigen van data. Noord-Europese regio's waren daarentegen tot later nog bedekt met ijs of bebost, waardoor hun steden jonger zijn.
Is Athene de oudste Griekse stad? Niet helemaal. Athene is al sinds ongeveer 3000 v.Chr. bewoond, maar Argos en Chalkis hebben een oudere geschiedenis (Argos circa 5000 v.Chr., Chalkis circa 1200 v.Chr.). De faam van Athene komt meer voort uit haar klassieke cultuur dan uit haar absolute ouderdom.
Hoe verhoudt Kutaisi zich qua ouderdom tot Plovdiv? Plovdiv (het huidige Bulgarije) is ouder (gesticht rond 6000 v.Chr.). Kutaisi (Georgië) dateert van ongeveer 1300 v.Chr. als hoofdstad van Colchis, dus het is oud, maar niet zo oud als Plovdiv of Argos. Kutaisi onderscheidt zich doordat het een van de oudste stadstaten van Europa buiten de Balkan is.
Wat zijn de oprichtingsdata van Kutaisi en andere niet-Griekse vermeldingen? Kutaisi: ca. 1300 v.Chr. (Bronstijdkoninkrijk Colchis). Larnaca: ca. 1400 v.Chr. (Myceense Grieken, later Feniciërs in Kition). Plovdiv: ca. 6000 v.Chr. (Thracische nederzetting). Chania (Kreta): ca. 3000 v.Chr. (Minoïsch Kreta, locatie van het oude Cydonia).
Zijn er oudere steden in West-Europa? De oudste steden van West-Europa, zoals Massalia (Marseille, ca. 600 v.Chr.) of Lugo (Spanje, ca. 100 v.Chr.), zijn veel jonger dan deze steden in Oost-Europa en het Middellandse Zeegebied. Door het klimaat en de ontwikkelingspatronen begon het stadsleven in het westen later. De bovenstaande lijst richt zich op de bekende oudste steden in het westen. Europadie zich bleken te concentreren rond de Griekse wereld en haar periferie.
Wat hebben deze steden cultureel gezien gemeen? Veel van deze steden maakten op een bepaald moment deel uit van de Griekse of Hellenistische beschaving. Mediterrane handel, mythen uit de Griekse cultuur, het orthodoxe christendom – deze gemeenschappelijke kenmerken zijn terug te vinden in Chalkis, Thebe, Athene, Argos en later zelfs Plovdiv. Larnaca en Kutaisi werden beïnvloed door oosterse culturen (Fenicisch, Perzisch, enz.) en delen een mediterraan klimaat. Elke stad heeft bovendien banden met UNESCO of andere werelderfgoedlocaties, wat de wereldwijde erfgoedwaarde benadrukt.
Hoe verhouden deze zich tot Rome? Rome is jonger (traditioneel gesticht in 753 v.Chr.). In lijsten van steden die continu bewoond zijn geweest, staat Rome niet bij deze 10. De steden hierboven bestaan ​​al duizenden jaren vóór Rome. Rome is historisch gezien enorm belangrijk, maar niet qua chronologische ouderdom.
Kan ik ze allemaal gemakkelijk bezoeken? Met twee weken en een vliegticket kun je veel plaatsen bezoeken. Athene en Chania hebben luchthavens; Plovdiv en Kutaisi hebben ook luchthavens met verbindingen. Argos, Thebe, Trikala, Chalkis, Patra en Larnaca zijn echter alleen per auto of veerboot te bereiken. Een veelvoorkomende route is Athene → Chalkis (dagtrip) → Trikala/Meteora → Patra → Nafplio/Argos → Athene → vlucht naar Kreta (Chania). Vanuit Athene kun je een vlucht of veerboot naar Cyprus nemen voor Larnaca. Om Kutaisi te bezoeken, vlieg je meestal via Tbilisi (de hoofdstad van Georgië). Plovdiv kun je bereiken met het Bulgaarse trein- of busnetwerk.
Hoe veilig zijn deze steden voor toeristen? Over het algemeen is het er erg veilig. Zakkenrollen is het grootste probleem in de drukte van Athene of Chania, dus let goed op je spullen. In kleinere steden zoals Argos of Trikala is de criminaliteit minimaal. Neem de gebruikelijke voorzorgsmaatregelen (sluit je auto af, vermijd onverlichte steegjes 's nachts). De gezondheidszorg is buiten de grote steden beperkt, dus zorg voor een reisverzekering. Lokale gidsen en toeristische informatiecentra (vooral in Athene, Chania en Plovdiv) kunnen je helpen.
Zijn ze kindvriendelijk? Ja, er zijn tal van activiteiten voor het hele gezin: een rondreis door Athene biedt interactieve museumtentoonstellingen; het zoutmeer en het fort van Larnaca trekken kinderen aan; Chania en Patra hebben aquariums of dolfinaria in de buurt; Trikala biedt een waterpark en natuurparken. Plovdiv heeft een leuke kindertrein en een poppentheater. Historische steden kunnen echter vermoeiend zijn voor kinderen, dus combineer ze met parken of stranden.
Zullen toekomstige ontdekkingen de ranglijst veranderen? Mogelijk een beetje. Archeologie is nog steeds in beweging. Als er bijvoorbeeld een oudere nederzetting onder Athene wordt gevonden of een nog onontdekte neolithische vindplaats wordt opgegraven in de buurt van een concurrerende stad, zou de volgorde kunnen verschuiven. Maar de aanspraken van Argos en Plovdiv zijn solide; om ze te veranderen zou baanbrekend nieuw bewijs nodig zijn. Voorlopig weerspiegelt deze lijst de best bekende gegevens tot 2026.
